Tolga ÜNLÜDALGIÇER - V 1.8
İŞ GÜVENLİĞİ KAVRAMININ TARİHSEL GELİŞİMİ
Heredot: Çalışanlar yüksek enerjili besinler yemeli.
Hipokrat: Kurşunun zararlı etkilerini ilk bulan.
Plini: Çalışanların başlarına maske yerine torba geçirmelerini önermiş.
Juvenal: Demirle çalışanlarda göz rahatsızlığı. Ayakta çalışanlarda varis oluşabileceği.
Ramazzini: İSG’ nin Babası. İş hastalığı, iş yeri ortamında incelenir. Ergonominin ilkeleri.
Paracelcus: Her şey zehirdir, ilaç ile zehiri birbirinden ayıran dozudur. (Toksikoloji)
Sir Robert Peel: 1802, Çırakların sağlığı ve morali yasası. Çalışma saati en fazla 12 saat olacak.
Michael Sadler: 1833, Fabrikalar yasası. 18 yaş altı gece, 9 yaş altı hiç çalıştırılmayacak.
Dilaver Paşa Nizamnamesi: 100 Maddeden oluşur. Padişah onaylamamış. (1865)
Maadin Nizamnamesi: İş güvenliğini içeren önemli hükümler içerir. Onaylanmış.
3008 Sayılı İş Kanun – 1937
1475 Sayılı İş Kanunu – 1971
4857 Sayılı İş Kanunu – 2003 (Proaktif Yaklaşım)
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu - 2012
Çalışma Bakanlığı 1945’te kuruldu.
4. Anayasamız 1982 yılında kabul edilmiştir ve halen yürürlüktedir.
Mevzuat: Anayasa, Uluslararası Antlaşmalar, Kanun, KHK, Tüzük, Yönetmelik, Tebliğ
İş kazası SGK Kanununda geçiyor.
İş kazası ve meslek hastalığının maddi sorumluluğu Borçlar Kanunundadır.
KASIT: Suçun bilerek ve istenerek işlenmesi
TAKSİR: Kasıt yok. İhmal ve dikkatsizlik var.
Sayfa 1 / 18
Tolga ÜNLÜDALGIÇER - V 1.8
ULUSAL ve ULUSLAR ARASI KURULUŞLAR
İSGGM: İş sağlığı ve güvenliği konularında mevzuat çalışmaları yapmak.
İSGÜM: Ölçüm, test, ve kalibrasyon hizmetleri sunar.
ÇASGEM: Çalışma hayatı ve sosyal güvenlik konularında sertifika programları sunar.
İTK: İş Teftiş Kurulu. Mevzuatın uygulanmasını denetlemekle sorumludur.
ILO: Uluslar arası çalışma örgütü. 1919’ da kuruldu. TR 1932 de katıldı. 1976 Ankara’ da ofis.
WHO: Dünya sağlık örgütü. 7 Nisan 1948’ de kuruldu. Türkiye 1949’ da katıldı.
OSHA: Avrupa iş sağlığı ve güvenliği ajansı.
ICOH: Uluslar arası iş sağlığı komitesi. (Uluslar arası etik kurallar)
ILO No
81
119
127
138
155
161
182
187
Açıklama
İş teftişi sözleşmesi.
Makinelerin korunma tertibatı
Tek kişinin taşıyabileceği azami yük.
Asgari yaş sözleşmesi. (En az 14)
İş sağlığı ve güvenliği çalışma ortamına ilişkin sözleşme.
İş sağlığı hizmetlerine ilişkin.
Çocuk işçiliğinin yasaklanması.
İş sağlığı ve güvenliğini geliştirme çerçeve sözleşmesi
ILO’ nun hedefi: Çalışma hayatında Kadın-Erkek, Maaş vb. eşitlik, Sosyal koruma ve üçlü yapı.
89/391/EEC – AB Konsey Direktifi: Risklerden kaçınmak, Kaçınılması mümkün olmayan
riskleri analiz etmek, Risklerle kaynağında mücadele etmek.
OHSAS 18001
İş Sağlığı ve Güvenliği
Yönetim Sistemleri
ISO 9001
ISO 14001
Kalite
Çevre
Sayfa 2 / 18
ISO 22000
Gıda
ISO 50001
Enerji
Tolga ÜNLÜDALGIÇER - V 1.8
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL BİLGİLER
Acil Durum: İş yerinin tamamında veya bir kısmında meydana gelebilecek yangın, patlama,
doğal afet gibi acil müdahale, ilk yardım veya tahliye gerektiren olaylar.
Sağlık ve Güvenlik Planı: Yapı işlerinde uygulanır.
Sağlık ve Güvenlik Dökümanı: Maden işlerinde uygulanır.
İlave Eğitim: Kaza veya meslek hastalığı geçirene verilir.
Bilgi Yenileme Eğitimi: 6 ay ve daha fazla işten uzak kalana verilir.
Fiziksel Risk Etmenleri: Titreşim, Gürültü, Aydınlatma, Termal Konfor ve Basınçtır.
Termal Konfor: Nem, Sıcaklık, Hava Akım Hızı ve Radyant Isıya bağlıdır.
Azot Narkozu: Basınç 4 Atm yi geçtiğinde olabilir.
Kaza Piramidi: 300 – 29 – 1
Basınçlı Kap Testleri: Hidrostatik, Radyografi ve Ultrasonik.
LD50: Öldürücü Doz.
LC50: Öldürücü konsantrasyon.
İş güvenliği uzmanı kısmi süreli olarak 1 den çok işyerinde çalışıyorsa;
Yolda geçen süre haftalık çalışma süresinden sayılmaz.
Ölümlü veya maluliyetle kazada ihmali varsa İSG Uzmanın belgesi 6 ay süreyle askıya alınır.
Uzmanlık belgeleri 5 yılda 1, 30 saatlik eğitimle yenilenir. D. Sağlık Per. 18 saat eğitimle.
50+ çalışan ve 6 aydan fazla süren sürekli işlerin olduğu yerlerde İSG Kurulu kurulur.
Ayda 1 toplanır. Kurul karar alırsa: Tehlikeli 2 Ayda 1, Az Tehlikeli 3 ayda 1 toplanabilir.
Kurul başkanı işveren, sekreteri iş güvenliği uzmanı.
3 iş müfettişinden oluşan heyet işin durdurulmasına karar verebilir. Mülki Amir
(Kaymakam) durdurma kararını 24 saat içerisinde yerine getirir. Acil durumlarda aynı gün
içerisinde yerine getirilir. İşveren 6 iş günü içerisinde itiraz davası açabilir. Dava işin
durdurulmasına engel değildir. Mahkeme 6 iş günü içerisinde karar verir. Karar kesindir.
Söndürme ve Kurtarma ekibi 3’ er kişiden, Koruma ve İlk Yardım ekibi 2’ şer kişiden oluşur.
Sayfa 3 / 18
Tolga ÜNLÜDALGIÇER - V 1.8
ÇALIŞAN BAŞINA
ÇALIŞMA SÜRELERİ
< 10
Az Tehlikeli
≥ 10
Tehlikeli
Çok Tehlikeli
TAM
ZAMANLI
Çok Tehlikeli
Tehlikeli
Az Tehlikeli
İSG Uzmanı
İş Yeri Hekimi
Diğer Sağlık Personeli
Yılda 60 dk
Ayda 6 dk
Ayda 8 dk
Ayda 12 dk
Yılda 25 dk.
Ayda 4 dk.
Ayda 6 dk.
Ayda 8 dk.
Yılda 35 dk.
Ayda 6 dk.
Ayda 9 dk.
Ayda 12 dk.
İSG
Uzmanı
İş Yeri
Hekimi
Risk
Değerlendirmesi
Acil Durum
Eylem Planı
Periyodik S.
Muayenesi
1.000
1.500
2.000
1.000
1.500
2.000
2 Yılda 1
4 Yılda 1
6 Yılda 1
2 Yılda 1
4 Yılda 1
6 Yılda 1
Yılda 1
3 Yılda 1
5 Yılda 1
Çalışan Başına
EĞİTİM
Çok Tehlikeli
Tehlikeli
Az Tehlikeli
Destek Elemanı
1) Arama, Kurtarma, Tahliye
2) Yangınla Mücadele
Periyot
Süresi
Yılda 1
2 Yılda 1
3 Yılda 1
16 saat
12 saat
8 saat
Her 30 Çalışan için 1 er kişi
Her 40 Çalışan için 1 er kişi
Her 50 Çalışan için 1 er kişi
Yıllık Ücretli İzin
1-5 YIL arası için en az
6-14 YIL arası için en az
15 YIL ve üzeri için en az
Toplu İşten Çıkartma
14 Gün
20 Gün
26 Gün
20-100 arası çalışan için en az
101-300 arası çalışan için en az
300’ den fazla çalışan için en az
10 kişi
%10
30 kişi
Yıllık ücretli izin 18 yaşından küçükler ve 50 yaşından büyükler için 20 Günden az olamaz.
İş Sözleşmesinin Feshi
Ara Dinlenme
6 aydan az ise
2 hafta
4 saate kadar
15 dk
6 ay – 1,5 yıl ise
4 hafta
4-7,5 saat
30 dk
1,5 yıl – 3 yıl ise
6 hafta
7,5 saatten fazla ise
1 saat
3 yıldan fazla ise
8 hafta
(Ara dinlenme mesaiden sayılmaz)
(Fesih süresi içerisinde iş arama izni, günde 2 saat.)
İşçi Sayısı
2-50
51-100
101-500
501-1000
1001-2000
2001 +
İşçi Temsilcisi
1
2
3
4
5
6




İşçi temsilcisi tam zamanlı çalışmalı
En az 3 yıl deneyimli olacak.
En az ortaöğretim mezunu
Seçim 5 yıl geçerli.
Çalışan temsilcileri kendi aralarında Baş Temsilci seçer.
Sayfa 4 / 18
Tolga ÜNLÜDALGIÇER - V 1.8
ÇALIŞANLAR İLE İLGİLİ USUL VE ESASLAR
Çalışma Süresi: Günlük 7,5 saat; haftalık 45 saattir.
Çalışılacak En Uzun Süre
Günlük
Haftalık
11 Saat
7,5 Saat
7,5 Saat
Açıklama
Günlük Çalışma
Gece Çalışma
Gebe, yeni doğum yapmış ve emziren işçi
Çocuk İşçi
Genç İşçi
Okula Devam Ediyorsa
7 Saat
8 Saat
2 Saat
Kaynak İşlerinde
Civa ile Çalışan
Kurşun ile Çalışan
35 Saat
40 Saat
10 Saat
7,5 Saat
6 Saat
4 Saat
Ağır Vasıta ile Çalışan
9 Saat
Çalıştırılmayacaklar:
Çocuk ve genç işçiler günde 14 saat dinlendirilmeden çalıştırılamaz.
Gece-Gündüz postalarında işçi 11 saat dinlendirilmeden çalıştırılamaz.
Gece-Gündüz vardiya değişiminde işçiler 24 saat dinlendirilmeden çalıştırılamaz.
20:00 – 06:00 arası sanayiye ait işlerde 18 yaş altı işçi çalıştırılamaz.
Maden, tünel, kanalizasyon, kablo işlerinde kadın ve 18 yaş altı işçi çalıştırılamaz.
Çağrı üzerine çalıştırılan işçi günde 4 saatten az, haftada 20 saatten az çalıştırılamaz.
Gebe işçi: Doğumdan önce ve sonra 8’ er hafta çalıştırılamaz.
(Çoğul gebelikte doğum önce 10 hafta.)
Emziren işçi: 12 ay boyunca gece çalıştırılamaz.
Hafta tatili: Haftada 1 gün ve 24 saatten az olamaz.
Çocuk ve Genç İşçilerin hafta tatili izinleri 40 saatten az olamaz.
Fazla çalışma: Yılda 270 saati geçemez.
Fazla sürelerle çalışmada ücret %25, fazla çalışmada ücret %50 arttırılarak ödenir.
Ücretli izin: Bölünemez, bölünse bile en fazla 3 parça ve biri en az 10 günden fazla.
İşçi ücretli izin kullanmadan en az 1 ay önce bildirir.
Sayfa 5 / 18
Tolga ÜNLÜDALGIÇER - V 1.8
Özel Risk Grupları: Kadınlar, Çocuklar ve Özürlüler.
1 yaşından küçük çocuklar için günde 1,5 saat süt izni. (Mesaiden sayılır.)
İş yerinde 100-150 kadın işçi varsa emzirme odası. 150 den fazla varsa YURT yapılır.
Yurt iş yerine en fazla 250 mt mesafede olur. Daha uzaktaysa işveren servis ayarlar.
ÇALIŞAN SAĞLIĞI
Sağlık dosyaları 15 yıl saklanır.
Tehlikeli Kimyasallar ile çalışmalarda ve özel durumlarda 40 yıl saklanır. (Asbest)
İş yeri kapanırsa dosyalar SGK İl Müdürlüğüne teslim edilir.
İş kazası yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, SGK İl Müdürlüğüne 3 iş günü içerisinde bildir.
İşçilerin Sağlık Kontrolü:
Radyasyonla çalışanlar
Ayda 1
Kurşun
Civa
3 Ayda 1
Arsenik
18 Yaşından küçükler
Gece çalışan kadınlar
6 Ayda 1
Gece Çalışanlar
2 Yılda 1
Gürültülü işlerde ODYOGRAM
Tozlu işlerde Akciğer RADYOGRAFİSİ (Asbest)
İşe başladıktan
Dalgıçlar
İşten ayrıldıktan sonra
6 Ayda 1
2 Yılda 1
15 gün sonra adaptasyon muayenesi
2 Yıl boyunca kontrol muayenesi
Kişi Başına Hava Miktarları
Yetişkin bir insanın ihtiyacı
Çalışma ortamında kişi başına hava hacmi ve alanı
Koğuşlarda kişi başına
Kurşunla çalışanlarda
Dalgıç odalarında
Kaynakçıya
Sayfa 6 / 18
Hacim
Debi
30 m³/h
10 m³
12 m³
15 m³
100 m³
Alan
2,5 m²
40 m³/h
284 m³/h
Tolga ÜNLÜDALGIÇER - V 1.8
PERİYODİK KONTROLLER
Basınçlı kapların emniyet supabı
Şerit testere ve bıçkı makineleri
Solunum cihazlarının Maske ve Emniyet Supabı
Günde 1 defa veya her vardiya başında
Ayda 1
Aspirasyon tesisatı
Emniyet kemerleri, halatları ve kancaları
Çelik Halat, Zincir, Kanca
3 Ayda 1
Yapı iskeleleri
Parlayıcı patlayıcı yerlerdeki elektrik tesisatı
Motopomplar
Solunum cihazının tümü ve manometre
6 Ayda 1
Kaldırma araçları (Hepsi)
Paratoner, topraklama, elektrik tesisatı
Buhar kazanı, kalorifer kazanı
Basınçlı Hava Tankları
Kompresörler
LPG Tüpleri
Manifold’ lu tüpler
Akümülatör ve Transformatör
Havalandırma ve Klima Tesisatı
1 YIL
Enerji nakil ve dağıtım hatları
2 Yılda 1
Taşınabilir Gaz Tüpleri (Dikişli, Dikişsiz)
3 Yılda 1
Basınçlı Gaz Tüpler
LPG tanklarının emniyet valfleri
Enerji nakil ve dağıtım hattı topraklaması
5 Yılda 1
Tehlikeli sıvıların bulunduğu tank ve depolar
LPG Tankı vb. (Sıvılaştırılmış gaz tankları)
10 Yılda 1
Basınçlı Kaplar
Minimum et kalınlığı
Maksimum Sıcaklık
Taşınabilir Söndürme Cihazları
Kontrol
Dolum
Hidrostatik Test
Çelik
2 mm
300 °C
Süre
1 Yıl
2 Yıl
4 Yıl
Sayfa 7 / 18
Alüminyum
3 mm
100 °C
Tolga ÜNLÜDALGIÇER - V 1.8
GÜVENLİK KATSAYILARI
Kaldırma Araçları
Deney Katsayısı
Dinamik
Statik
Manüel Çalıştırılan ve Kaldırma Aksesuarları
Basit Basınçlı Kap
Çalışma Basıncı
Hidrostatik veya Pnömatik Test, Çalışma Basıncının
İmalattaki tasarım basıncı, azami çalışma basıncının
İSG Tüzüğü
(11.01.1974)
3
İp Halat
Zincir
Sapan
Halatın Bütünü ve Uçları
Tel-halat/halat-halat ucu
Çelik Halat
Dokuma Halat ve Sapan
Kaldırma
araçlarının
kancaları
Makine Emniyet Yön.
(03.03.2009)
5
6
7
Elle Kaldırma
Mekanik
Erimiş Metal vb.
İncelme
(mm)
1,0
1,5
2,0
0,5 – 30 Bar
1,5 katı
5 Katı
4
4
5
5
3
4
5
İş yeri merdiveni
Halat Çapı
(mm)
19
22-28
32-38
1,1
1,25
1,5
4 (500 kg/m²)
Çelik Tel Halat Ne Zaman Değiştirilir?
Tel Sayısı Kopan Tel
Açıklama
7
%12
Seal Özel Çelik Halat
19
%20
Üçgen Bükümlü
Özel Çelik Halat
37
%25
61
%25
Özel Çelik Halat
Zincirlerde uzama %5’ e kadar müsaade edilir.
Zincir baklalarındaki aşınma bakla kalınlığının ¼ üne kadar müsaade edilir.
Basınçlı kapların emniyet ventili çalışma basıncının 1,1 katında açılacak.
5 ton ve üzeri raylı vinçlerde 2 fren olacak.
Tambur üzerinde son 2 sarım kalacak.
Flanş genişliği sarılan halatın çapının 2,5 katı olacak.
Sayfa 8 / 18
Kopan Tel
%12
%15
%20
Tolga ÜNLÜDALGIÇER - V 1.8
MESAFELER
CE işaret yüksekliği
Delikli ızgara arası açıklı
5 mm
2 cm
Gaz Hortumları
Yakıcı Gaz Hortum Çapı
Yanıcı Gaz Hortum Çapı
En az Hortum Uzunluğu
6 mm
9 mm
5 mt
Emniyet Kemeri
Kalınlık
Genişlik
Taşıma Kapasitesi
6 mm
12 cm
1150 kg
Kimyasalların koyulacağı mak. Yükseklik
40 cm
Ray üstünde çalışan vinçlerde geçit ve sahanlık
Köprü ayaklı gezer vinçlerin geçtiği yolda
45 cm
75 cm
Koridor
Genişliği
Alçak Gerilim (1.000 V ve altı)
Yüksek Gerilim (1.000 V üzeri)
60 cm
80 cm
Merdiven
Genişliği
Bakım işlerinde kullanılan
Bakım işleri dışında kullanılan
55 cm
110 cm
Kaçış Yolu
Merdiveni
Genişlik
Kaçış Yolu
Kapısı
En az
Kişi Sayısı > 50
Yüksek Binalar
Yükseklik
80 cm
100 cm
120 cm
210 cm
Genişlik
Yükseklik
80 cm
200 cm
Kaçış Rampalarının Eğimi
%10
İşçi ve tezgâh arası
Makinalar arası en az mesafe
80 cm
Koğuşlarda yataklar arası en az
Koğuşlarda min. Tavan yüksekliği
80 cm
280 cm
Meskul Mahaldeki Yapı İşlerinin Çevresi
Kaynak Yapılan Yerdeki Paravan Yüksekliği
200 cm
İşyeri yapı yüksekliği
Kaynak işlerinde min. yapı yüksekliği
3 mt
5 mt
Temiz Hava Maskelerinin Hortumları En Fazla
15 mt
Sayfa 9 / 18
Tolga ÜNLÜDALGIÇER - V 1.8
YANGIN
Tipi
A
B
C
D
Madde
Katı
Sıvı
Gaz
Metal
Uygun Söndürücü
Çok maksatlı KKT, Su
KKT, CO2, Köpük
KKT, CO2
Kuru Metal Tozu
Uygun Olmayan
YANGIN
Taşınabilir Söndürme Cihazları (4~12 kg)
Yangın Dolapları
Yangın Uyarı Butonları
Acil Durum Yönlendirme İşaretleri
Çok Riskli
Riskli
Hidrantlar
Orta Riskli
Az Riskli
Çok Tehlikeli
Korunmuş alana
Tehlikeli
mesafe
Az tehlikeli
MEKÂN
Jeneratör
Yangın Güvenlik Holü
Acil durum
aydınlatması
Odası
Kapısı
Duvar
Kapısı
<200 kişi
>200 Kişi
Yangın kompartımanı
Kazan dairesi
Söndürme Yöntemi
Kenardan Merkeze
Merkezden Kenara
Doğru
CO2
Ulaşım Mesafesi
25 mt
30 mt
60 mt
Yerden Yükseklik
90 cm
110 – 130 cm
200 – 240 cm
50 mt
100 mt
125 mt
150 mt
15 m
30 m
Min. Dayanım
120 dk
90 dk
120 dk
90 dk
60 dk
120 dk
60 dk.
120 dk
Gerekli Elektrik Kabloları
60 dk
Acil durum asansörü
60 dk – En az 1.8 m²
Bitişik nizamlı binalarda, orta duvar 90 dk
6 kg Kuru Kimyevi Tozlu
Taşınabilir Söndürme Cihazları
Düşük tehlikeli
500 m²
Orta Tehlikeli
250 m²
Yüksek Tehlikeli
250 m²
Acil Çıkış Kapıları
Kişi Sayısı
Yüksek Tehlikeli
Her Mekân
500 – 1000 arası
1000 + ise
Kapı Adeti
25+
50+
2
3
4
Yüksek Bina: Bina yüksekliği 21.50 m’den, yapı yüksekliği 30.50 m’den fazla olan binalar.
Sayfa 10 / 18
Tolga ÜNLÜDALGIÇER - V 1.8
Yangın Dolabı Ne Zaman Zorunlu?


Yüksek Binalarda, 1.000 m² ve üzeri imalathane, atölye, depo vb. yerlerde
600 m²’ den büyük Kapalı Otoparklarda, 350 kW ve üzeri kazan dairelerinde
Otomatik yağmurlama (Sprinkler) sistemi ne zaman zorunlu?


Konut harici bütün yüksek binalarda, 51.50 mt ve üzeri konutlarda
600 m² ve üzeri kapalı otoparklarda, 2.000 m² yi geçen katlı mağazalarda
Hastane, huzurevi vb. yerlerde sulu veya temiz gazlı söndürme cihazları tercih edilmelidir.
Otopark, depo vb. yerlerde tekerlekli tip söndürme cihazı tercih edilmesi mecburidir.
Tasarım Basıncı
Debi
Yangın Dolabı
400 kPa
100 lt/dk
Hidrant
700 kPa
1900 lt/dk
Yapı alanı 5.000 m² ve üzerinde ise Dış Hidrant sistemi zorunlu.
Dayanım Süresi
90 Dk.
2.000 m² ve üzerindeki kapalı otoparklarda mekanik duman tahliye sistemi zorunludur.
100 ve üzeri kişi bulunan endüstriyel mutfaklarda Davlumbaz Söndürme sistemi zorunlu.
Sirenler 75-120 dB(A) sesinde ve ortam ses seviyesinden en az 15 dB(A) fazla olacak.
Alarm ve tahliye denemeleri 6 ayda 1
Yanmanın devamı için en az %16 oksijen gerekli.
Kazana ait baca duvarları en az 500 °C ye dayanmalı
Yerüstü Dökme LPG depo etrafı 180 cm tel örgü ile çevrilir.
LPG depolanacak yerler birleşik ve çok katlı olamaz.
Dolum yeri stok kapısına en az 5 mt mesafede olmalı.
Dedektör Tipleri: Duman, Isı, Beam.
ELEKTRİK
Statik Elektriği karşı: Topraklama, nemlendirme, izolasyon ve iyonizasyon.
Güvenlik transformatörünün çıkış devresine en fazla 1 adet elektrikli el aleti bağlanabilir.
1.000 Volt ve altı Alçak Gerilim, üstü Yüksek Gerilim.
Alternatif akımda 50 V, Doğru akımda 120 V ve üzeri tehlikeli.
Voltaj Aralığı
0,6-1,5 kV
1,5-50 kV
50-150 kV
150-250 kV
250-420 kV
Yaklaşma Mesafesi
30 cm
50 cm
120 cm
200 cm
350 cm
Daire
Bina
Sayfa 11 / 18
Toprak Kaçak
Akım Şalteri
30 mA
300 mA
Fazlar Arası
220 Volt
380 Volt
Tolga ÜNLÜDALGIÇER - V 1.8
GÜRÜLTÜ
Lex, 8 saat
80 dB(A)
85 dB(A)
87 dB(A)
En düşük maruziyet eylem değeri
En yüksek maruziyet eylem değeri
Maruziyet sınır değeri
P Tepe
P=112 Pa
P=140 Pa
P=200 Pa
Ne yapılır?
KKD hazır bulundurulur.
KKD kullanılır.
Çalışılmaz.
103 dB(A) da çalışma süresi mak. 7,5 dakika (1/8 saat)
Kaynak esnasında 80-105 dB(A) ses oluşur. 110 dB(A) pik ses oluşabilir.
0 dB(A) işitme eşiği, 140 dB(A) ağrı eşiğidir. (Kulak zarı yırtılır.)
İşitme kaybı 4.000 Hz civarında olur.
85 dB(A) + 85 dB(A) = 88 dB(A) [3 dB(A) eklenir.]
Ses Dozimetri ile ölçülür.
İnsan kulağı 20Hz - 20KHz frekans aralığındaki sesleri duyar.
Genç ve sağlıklı bir kişi 20µPa – 200 Pa şiddet aralığındaki sesleri duyar.
Gürültülü işlerde çalışacakların işe başlamadan ve 6 ayda bir Odyodramları alınır.
Gürültüye karşı yükümlülük 6 ay.
Meslek Hastalığı sayılabilmesi için en az 2 yıl çalışılması lazım veya sürekli 85 dB(A) da 30 gün.
TİTREŞİM
Tüm Vücut
El - Kol
Etkin
0,5 m/s²
2,5 m/s²
Sınır
1,15 m/s²
5 m/s²
Problem
Bel bölgesi ve omurgada
Damar, kemik, eklem, sinir, kas
Titreşim Hissi
1 – 80 Hz
1 Hz – 1.000 Hz
Titreşimden kaynaklı meslek hastalığı yükümlülük süresi 2 yıl.
Titreşim en çok beyaz parmak hastalığı yapar.
Ölçümlerde Oktav Bandı kullanılır.
HAVALANDIRMA
2.000 m² üzeri kazan dairesi veya kapalı otoparklarda mekanik duman tahliye sistemi.
Yer altı depolarının havalandırma ağzı yerden 2,5 mt yukarıda olacak.
Sayfa 12 / 18
Tolga ÜNLÜDALGIÇER - V 1.8
AYDINLATMA
Aydınlatma Şiddeti
Lüks
Işık Şiddeti
Kandela (Mum)
Işık Akısı
Lümen
1 Lüks: Acil Durum Aydınlatması
10 Lüks: Kaçış Yolları
20 Lüks: Avlu, açık alan.
50 Lüks: Kaba malzeme taşınması.
100 Lüks: Kaba montaj, kazan dairesi, WC
200 Lüks: Normal montaj, kaba işlerin yapıldığı yerler.
200 Lüks: Kaynak yapılan yerler
300 Lüks: Ayrıntıların yakından seçilmesi gereken.
500 Lüks: Büro ve benzeri sürekli dikkat gerektiren.
1.000 Lüks: Hassas işlerin sürekli yapıldığı yerler.
Kapalı alanlarda (ofis vb.), pencere alanı döşeme alanının %10 undan az olamaz.
Işık ortama 3 yolla yayılır. Konveksiyon (Taşınım), Kondüksiyon (İletim), Radyasyon (Işınım).
KAYNAK İŞLERİ
Kaynak işlerinde deri eldiven ve ceket ile yanmaz tabanlı çelik burunlu ayakkabı kullanılır.
FFP2 Kaynak maskesi kullanılır.
Azot oksitler, Ozon ve fosgen oluşur. (NO, NO2, O3)
Yanıcı maddeler en az 10 mt uzağa konur.
Kazan gibi kapalı yerlerde en fazla 48 V ile kaynak yapılır. (50 Volt ve üzeri öldürücü)
Kaynak yapılan yerlerde en az 200 Lüks aydınlatma olmalıdır.
Kaynak Makinesi Voltaj Aralığı
Boşta
Çalışırken
AC
70 V
DC
80-100 V
20-30 V
Sayfa 13 / 18
Tolga ÜNLÜDALGIÇER - V 1.8
KİMYASAL MADDELER
Kimyasal
Sınır Değeri
Basınçlı Tüp
Asbest
Kurşun
Civa
Arsenik
Metal Oksit
Karbon Sülfür
Benzen
Hidrokarbonlar
: 0,1 lif/cm³
: 0,15 mg/m³
: 0,02 mg/m³
: 0,5 mg/m³
: 2 mg/m³
: 20 ppm
: %1
: %1
Oksijen
Azot
Hidrojen
Karbondioksit
Asetilen
Helyum
Argon
LPG
Karbon Dioksit
Kükürt Dioksit
Karbon Monoksit
Hidrojen Siyanür
Hidrojen Sülfür
Hidrojen
Metan
Azot
Havadan Ağır
Havadan Ağır
Havadan Hafif
Havadan Hafif
Havadan Hafif
Havadan Hafif
Havadan Hafif
Havadan Hafif
Parlayıcı Gaz
Asetilen
Mevcut
Renk
Mavi
Yeşil
Kırmızı
Siyah
Sarı
Kahverengi
Açık mavi
Gri / Mavi
Patlayıcı
Yanıcı
Yanıcı
Parlayıcı Sıvı
Karbon Sülfür
Basit Boğucu
CO2, H2, Metan, Etan, Propan
Yeni
TS EN 1089-3
Beyaz
Siyah
Kırmızı
Gri
Koyu Yeşil
Zehirli
Zehirli
Zehirli
Zehirli
Patlayıcı
Patlayıcı
Parlayıcı Katı
Fosfor Penteklorür
Kimyasal Boğucu
CO, Hidrojen Sülfür, Hidrojen Siyanür
Tehlikeli Kimyasal: Mesleki maruziyet sınır değeri belirlenmiş madde.
BLEVE: Patlayan sıvı, kaynayan buhar patlaması.
UVCE: Sınırlandırılamayan buhar bulutu patlaması.
Kriyojenik: Kaynama noktası -150°C’ nin altındaki sıvılar. Azot, Helyum, Oksijen, Argon.
Karpit, Potasyum, Lityum Alüminyum Hidrür suyla temasında ortama parlayıcı gaz yayar.
ILO ya göre Kimyasallar: Reaktif, Zehirli ve Kanserojen Madde olarak 3 e ayrılır.
Tehlikeli madde taşıyan taşıtlarda 4 rakamlı tanımlayıcı bilgili TURUNCU renkli plaka.
Sayfa 14 / 18
Tolga ÜNLÜDALGIÇER - V 1.8
MADEN
Kapalı alanlarda üst, orta ve tabandan 3’ er kez ölçüm yapılır.
Grizulu ocaklarda 25 mt kontrol sondajı ve 10 günde 1 ölçüm yapılır.
Tozlu kömür ocaklarında ayda 1 ölçüm yapılır.
Fenni nezaretçi 15 günde 1 denetim yapar. Sonuç noter onaylı deftere işlenir.
Maden haritaları her ayın sonunda işlenir.
1 Kişi en fazla 10 kg patlayıcı taşıyabilir.
İnsan taşıyan kafes hızı: Otomatik ise 12 m/s, sesli işaretli ise 6 m/s den fazla olamaz.
Kafes – tamburlarında en az 3 tam sarım olmalı.
Madende 6 ay çalışmış işçi deneyimli sayılır.
Toz hastalığı Pnömokonyoz. Meslek hastalığı sayılabilmesi için en az 3 yıl çalışmış olmalı.
300+ kişi varsa Tozla Mücadele Birimi kurulur.
TMB 100 km çapında ortaklaşa 1 adet kurulur.
Kurtarma istasyonu 50 km çapında 1 adet kurulur.
18 yaş altı, Kadın ve mesleki eğitim almamış olanlar Madenlerde çalıştırılamaz.
Grizulu ocaklarda bakır kapsül kullanılır.
Kömür ve kükürt ocaklarında elektrikli kapsül kullanılır. Alüminyum kullanılamaz.
Yanıcı ve patlayıcı toz varsa fitil ile ateşleme yapılmaz.
5 ten çok lağımın seri ateşlemesi elektrikli yapılır. En fazla 0,25 ohm fark olabilir.
Patlamamış lağımın en az 30 cm yanına yeni bir delik açılır.
Kurtarma ekibi en az 10 kişi veya %3 olmalı.
Madenlerde hava hızı 8 m/s yi geçemez.
Patlayıcı depo sıcaklığı 8-30 °C olmalı.
50 kg a kadar patlayıcı madde deposuna en az 1 adet 90° dirsek. 50kg den fazla ise 2 dirsek.
METAN: %1 Ateşleme Durdur, %1,5 Elektrik Kes, %2 İşçiler Dışarı, %4,5-%14 Patlama
Düz ve eğimli yollarda Metan en fazla %1,5 ; hava dönüş yolunda %1,0 olmalı.
Patlama Değerleri: LPG: %2 ~ 9, - Doğalgaz: %5 ~ 15 - Metan: %4,5 ~ 14
Sayfa 15 / 18
Tolga ÜNLÜDALGIÇER - V 1.8
SAĞLIK
İş Hijyeni: Çalışma ortamındaki risklerin önceden tahmini, ölçümü ve önlenmesi için yapılan
işlemleri kapsar.
Grup 1: Hastalık yapmaz.
Grup 2: Hastalık Yapar. Topluma yayılmaz.
Grup 3: Topluma yayılır. Tedavisi var.
Grup 4: Tedavi yok.
BAKTERİYEL
Şarbon
Lejyoner hastalığı
Tüberküloz, Brusella
Menengokoksit, Menenjit
Difteri, Boğmaca
VİRAL
Hepatit-B
Kızamık, Kızamıkçık
Kabakulak, Suçiçeği
Varisella Zoster
Herpes enfeksiyonu
Açıklama
Yaptığı Hastalık
Asbestoz, Mezotelyoma,
Akciğer kanseri,
Mide-Bağırsak Kanseri
Beyaz Parmak Hastalığı
Bisinosiz
Kanser
Kronik Böbrek Hastalığı
Kronik Karaciğer Hastalığına
Asbest
Titreşim
Pamuk Tozu
Berilyum ve Kadmiyum
Cıva
Solvent, beyaz fosfor ve Arsenik
TOZ: 0,1 – 150 mikron arası havada asılı duran taneciklerdir. Gravimetrik yöntemle ölçülür.
Pnömokonyoz: 0,1 – 5 Mikron arasındaki tozlar en zararlıları. (Ölçüsü 5-3-3)
Asbest, Faz Kontrast mikroskobu ile sayılır.
Fibrojenik potansiyeli en fazla olan kömür tozu’dur.
Solunum açısından sağlığa en zararlı - kuvars tozu‘dur.
Solunum açısından sağlığa en zararsız - mermer tozu‘ dur. (İnert tozdur.)
İnert Toz: Akciğerlerde birikir ama hastalık yapmaz.
Anamnez: Doktorun teşhis koymak için hastaya sorular neticesindeki Hastanın Öyküsü.
Sayfa 16 / 18
Tolga ÜNLÜDALGIÇER - V 1.8
PATLAYICI ORTAMLAR
Patlayıcı
Ortam
Gaz
Toz
Sürekli,
Sık Sık
BÖLGE 0
BÖLGE 20
Ara Sıra
BÖLGE 1
BÖLGE 21
Yok veya
Çok Kısa
BÖLGE 2
BÖLGE 22
Bölge
0, 20
1, 21
2, 22
Koruyucu Ekipman
1
1, 2
1, 2, 3
Patlayıcı maddenin patlaması için Oksijene ye ihtiyacı yoktur.
Maden, metal, yapı işleri, tehlikeli kimyasalların ve büyük endüstriyel kazaların olabileceği
işyerlerinde Risk Değerlendirmesi yapılmamışsa iş durdurulur.
IŞINLAR
İyonlayıcı
Radyasyon
Kozmik
Alfa
Beta
Gama
X-Işını
Nötron
Proton
İyonizan Olmayan
Radyasyon
Görünür Işık
Mor Ötesi
Kızıl Ötesi
Mikrodalga
Radyodalga
TV Dalga
Işın Tipi
Gama ve X Işını
Beta ve Nötron
Korunma Yöntemi
Kurşun ve Beton duvar
Plastik Paravan
BARETLER
Baretler 4 kg bilyenin 1,5 mt. den üzerine düşmeye dayanımlı olmalıdır.
Plastik baretler 600 volta kadar güvenlik sağlar.
Elektrik işlerinde kullanılan yalıtkan baretler 30,000 volta dayanıklıdır.
Elektrik tehlikesinin çok az olduğu işlerde alüminyum baret kullanılır.
TAŞIMACILIK
SRC 1
SRC 2
SRC 3
SRC 4
SRC 5
Uluslar arası Yolcu
Yurtiçi Yolcu
Uluslar arası eşya
Yurtiçi Eşya
Uluslar arası Tehlikeli Madde
Uluslar Arası
Tehlikeli Madde Taşımacılığı
ADR
Karayolu
RID
Demiryolu
IMDG
Denizyolu
Sayfa 17 / 18
Tolga ÜNLÜDALGIÇER - V 1.8
TEHLİKE İŞARETLERİ
Yasaklayıcı İşaret
Uyarı İşareti
Yangın
Biyolojik Tehlike
Emredici İşaret
Acil Çıkış
Engeller Ve Tehlikeli Yerler
EL İŞARETLERİ
BAŞLAT
KES
DUR
KALDIR
İNDİR
TAMAM
DÜŞEY MESAFE
YATAY MESAFE
İLERİ
GERİ
NOT: Öneri ve tavsiyeleriniz için [email protected] a mail atabilirsiniz.
Bilgi paylaştıkça çoğalır. Herkese sınavda ve hayatta başarılar.
Tolga ÜNLÜDALGIÇER
Sayfa 18 / 18
Download

İŞ GÜVENLİĞİ KAVRAMININ TARİHSEL GELİŞİMİ