EKO-VERİMLİLİK PROGRAMI
İçindekiler
Ulusal Temiz Üretim/Eko Verimlilik Programı ------------------------------------------------------------------ 1
Program ile Ne Amaçlanmaktadır? ------------------------------------------------------------------------------------- 3
Programın Dayanağı nedir? -------------------------------------------------------------------------------------------- 5
Programın Öncelik Eksenleri Nelerdir? ------------------------------------------------------------------------------ 7
Programın Odak Alanları Nelerdir? ------------------------------------------------------------------------------------- 9
Kaynak Verimliliğinin Artırılması
Ürünlerin Yaşam Döngüleri Boyunca Ortaya Çıkan Çevresel Etkilerinin Azaltılması
Atıkların Yeniden Kullanımı/ Geri Dönüşümü/Geri Kazanımı
Endüstriyel Simbiyoz
Temiz Üretim Teknolojilerinin Geliştirilmesi ve Yaygınlaştırılması
Programın Hedef Grupları Kimlerdir? -------------------------------------------------------------------------------- 11
Programın Öncelikli Sektörleri Nelerdir? ---------------------------------------------------------------------------- 13
Programın Ortakları Kimlerdir? --------------------------------------------------------------------------------------- 15
Dünyada Benzer Politika, Strateji, Program ve Organizasyon Örnekleri Var Mıdır? ----------------------- 17
ULUSAL TEMİZ ÜRETİM/EKO VERİMLİLİK PROGRAMI
Ülkemiz sanayisinin, çevreye duyarlı
üretim prensipleri çerçevesinde
kaynakları ve enerjiyi verimli
kullanması, temiz ve yenilenebilir
enerji kaynaklarına yönelmesi ve
temiz teknolojilere geçiş yapması,
iklim değişikliğine neden olan
emisyonların azaltılması yanında
giderek zorlaşan rekabet koşullarına
uyum sağlaması açısından önem
taşımaktadır. Son yıllardaki küresel
ekonomik ve çevresel krizler daha
sürdürülebilir endüstriyel sistemlere
geçme konusunda uluslararası
çabaların artmasını sağlamıştır.
Bu süreçte atık ve emisyonlar
ortaya çıktıktan sonra kontrolünü
amaçlayan geleneksel boru sonu
atık arıtma yöntemlerinin aksine su,
enerji ve malzeme gibi kaynakların
etkin kullanımını ve atık oluşumunu
en aza indirmeyi amaçlayan temiz
üretim/eko-verimlilik uygulamaları
giderek artmaktadır.
Temiz üretim/eko-verimlilik; bir
ürünün üretiminde kullanılan
hammaddelerin elde edilmesinden
başlayarak üretim, dağıtım, kullanım
ve kullanım sonrası ortaya çıkan
atıkların bertarafını kapsayan
ürün yaşam döngüsünün tüm
aşamalarında ortaya çıkan çevresel
etkileri ve insan sağlığına yönelik
riskleri azaltmak amacıyla uygulanan
bir üretim stratejisidir.
Bilim, Sanayi ve Teknoloji
Bakanlığı Verimlilik Genel
Müdürlüğü (VGM), temiz üretim/
eko-verimlilik alanında kamu ve
özel sektördeki çeşitli kurum ve
kuruluşlar tarafından yürütülen
projelerin koordinasyonunu ve
yaygınlaştırılmasını sağlamayı
ve ülkede bu alanda bir odak
noktası olarak faaliyet göstermeyi
amaçlamaktadır. Bu doğrultuda
VGM tarafından “İmalat sanayinin
sürdürülebilir büyümesine ve
uluslararası rekabet gücünün
artırılmasına katkı sağlayacak temiz
üretim/eko-verimlilik uygulamalarının
yaygınlaştırılması” amacıyla Ulusal
Temiz Üretim/Eko-Verimlilik
Programı (2014-2017) hazırlanmıştır.
Ulusal Temiz Üretim/Eko-Verimlilik
Programı ülkemizde temiz üretim
alanındaki politika ve stratejilerin
uygulanmasında etkili bir araç
olacaktır.
1
PROGRAM İLE NE AMAÇLANMAKTADIR?
Programın amacı, “Türk sanayisinin
sürdürülebilir büyümesine ve
uluslararası rekabet gücünün
artırılmasına katkı sağlayacak temiz
üretim/eko-verimlilik uygulamalarının
yaygınlaştırılması”dır.
Programın, çevresel etkilerin
oluşmadan kaynağında önlenmesini
ve kaynak kullanımında
verimliliğin artırılmasını ifade
eden temiz üretim/eko-verimlilik
uygulamalarının ülke çapında
yaygınlaştırılarak Türk sanayisinin
sürdürülebilir büyümesine ve
uluslararası rekabet gücünün
artırılmasına katkı sağlayacak
önemli bir uygulama aracı olması
öngörülmektedir.
2
Bilinç Artırma
Kapasite Geliştirme
Teknik ve Finansal Destek
Verimlilik Genel Müdürlüğü
tarafından yürütülecek olan bu
program kapsamında ilk olarak
işletmelerin bilinç düzeyini artırmak
ve temiz üretim/eko-verimlilik
konusunda ülkemizdeki insan
kaynağını ve kapasitesini geliştirmek
amacıyla faaliyetler tasarlanmıştır.
İlerleyen yıllarda program faaliyetleri
ve oluşturulacak bilgi birikimiyle
işletmelerin bu alandaki projelerine
teknik ve finansal destek sağlama
ve uzun vadede bu alandaki
ulusal politikalara yön verme gibi
boyutların programa eklenmesi ve
programın bu yönde geliştirilmesi
planlanmaktadır.
3
PROGRAMIN DAYANAĞI NEDİR?
Onuncu Kalkınma Planı'nda
(2014-2018) istikrarlı ve kapsayıcı
ekonomik büyümenin yanı
sıra uluslararası rekabet gücü,
çevrenin korunması ve kaynakların
sürdürülebilir kullanımı gibi unsurlar
öne çıkmakta; enerji verimliliğini
artırmaya yönelik kapsamlı
programların yürütülmesi de
gündeme gelmektedir. Bu bağlamda,
sürdürülebilir kalkınma hedeflerine
ulaşmak için; üretim sektörlerinde
temiz üretim/eko-verimlilik ile
hem çevrenin korunması hem de
rekabetçiliğin artırılması mümkün
görülmekte, tarım ve turizm gibi
sektörlerde ekolojik potansiyel
değerlendirilmekte, yeni düzenleme
ve yatırımlarla şehirlerin daha çevre
dostu ve ekonomik olarak etkin
olabileceği öngörülmektedir.
4
Türkiye Sanayi Stratejisi Belgesi’nde
yer alan 44 nolu eylemde ise;
“Türkiye genelinde bir ulusal
eko-verimlilik programı projesi
uygulanması ve ülkemiz sanayisinin
ve organize sanayi bölgelerinin yoğun
olduğu bir bölgede bir Eko-Verimlilik
Merkezi kurulması” öngörülmektedir.
Bilim, Sanayi ve Teknoloji
Bakanlığı koordinasyonunda
2013 yılında gerçekleştirilen
3. Sanayi Şurası “Sürdürülebilir
Üretim” komisyonunda
sanayide sürdürülebilir üretim
uygulamalarının desteklenmesine
yönelik öneriler değerlendirilmiş
ve tavsiye kararları alınmıştır. Bu
öneriler ve kararlar da Programın
faaliyetlerine yol göstermektedir.
2013 yılı programı 140 nolu tedbirde
belirtilen; “Ulusal Temiz Üretim/EkoVerimlilik Programı hazırlanacaktır.
Ulusal Temiz Üretim/Eko-Verimlilik
Programlarının geliştirilmesi yönünde
gerekli yasal düzenlemeler için öneri
ve taslaklar oluşturulacaktır. Temiz
üretim/eko-verimlilik alanında
kullanılan finansman modelleri
incelenecek ve ulusal ölçekte
uygun alternatifler geliştirilecektir”
ifadeleriyle; yine 2014 yılı
programında “Türkiye’de sanayinin
sürdürülebilir büyümesi ve uluslararası
rekabet gücünün artırılması amacıyla
ülke genelinde verimlilik ve temiz
üretim faaliyetlerinin desteklenmesi
ve sanayide başta enerji olmak üzere,
kaynak verimliliğinin artırılmasına
yönelik programlar geliştirilecek ve
5
PROGRAMIN ÖNCELİK EKSENLERİ NELERDİR?
uygulanacaktır” şeklinde ifade edilen
248 nolu tedbir, yürütülecek Temiz
Üretim/Eko-Verimlilik Programına
dayanak oluşturmaktadır.
Bu eylem ve tedbirler uyarınca,
Bakanlığımız 2013-2017 Stratejik
Planı Hedefleri arasında yer alan;
“Kaynakların verimli kullanılması ve
çevreyle uyumlu üretim prensipleri
doğrultusunda, sanayide temiz
üretim/eko-verimlilik programlarının
uygulanması sağlanacaktır”
hedefi kapsamında “Ulusal Temiz
Üretim/Eko-Verimlilik Programı
(2014-2017)” oluşturulmasına
yönelik çalışmalar Bilim, Sanayi ve
Teknoloji Bakanlığı Verimlilik Genel
Müdürlüğü koordinatörlüğünde
2013 yılında başlatılmıştır.
6
Ulusal Temiz Üretim/Eko-Verimlilik
Programı, 10. Kalkınma PlanıÜretimde Verimliliğin Artırılması
Programı kapsamındaki eylemlerden
biri olan Verimlilik Stratejisi ve Eylem
Planı Belgesi (2014-2017) temel
alınarak uygulanacaktır.
Temiz üretim/eko-verimlilik
yaklaşımı, atıkları ve kirleticileri
sistemdeki etkinsizliğin bir sonucu
olarak görerek üretim ve hizmet
süreçlerindeki etkinsizlikleri
gidermek için kaynak azaltımı
kavramının altını çizer. Tasarım
ve üretim sırasında yapılabilecek
iyileştirmeler ile bu etkinsizliklerin
giderilmesini ve ortaya çıkan
atıkların önlenmesi/en aza
indirilmesini amaçlar. Bu yaklaşım
ile hammadde ve enerjinin daha
etkin kullanımı sayesinde işletme
verimliliğinin artması ve ayrıca
arıtma ve bertaraf maliyetlerinin
azalması sayesinde işletme
maliyetlerinde tasarruf elde edilmesi
sağlanır. Kirlilik önleme yaklaşımı
hem işletmenin çevresel etkilerini
azaltmayı hem de ekonomik kazanç
elde ederek rekabet
gücünün artmasını
sağlar. Dolayısıyla,
temiz üretim/
eko-verimlilik
yaklaşımı,
üretimden
kaynaklanan
çevresel
etkileri
en aza
indirmeyi
amaçlar.
7
PROGRAMIN ODAK ALANLARI NELERDİR?
Eko-Verimlilik Programı kapsamında,
Türk sanayisinin çevre performansını
artırıp üretim maliyetlerini düşüren
ve dolayısıyla rekabet gücünü
artıran uygulamaların desteklenmesi
planlanmaktadır.
8
Bu kapsamda, program eylemlerinin
dayandırılacağı öncelik eksenleri şu
şekilde belirlenmiştir:
Temiz üretim/eko-verimlilik
alanında ülke genelinde;
•
Bilinç oluşturmak
•
Kurumlar arası koordinasyon
sağlamak ve işbirliği düzeyini
artırmak
•
İnsan kaynağını ve kurumsal
kapasiteyi geliştirmek
•
Politika altyapısını
güçlendirmek
•
İşletmelere teknik destek
sağlamak
•
İşletmelere finansal destek ve
teşvikler sağlamak
VGM koordinasyonunda ilgili
paydaşların işbirliği ile yürütülecek
olan bu program kapsamında kısa
vadede; temiz üretim/eko-verimlilik
konusunda ülkemizdeki bilinç
düzeyini, paydaşlar arası uyumu
ve işbirliğini, insan kaynağını
ve kapasitesini geliştirmek
amacıyla faaliyetler yürütülmesi
planlanmaktadır. Programın; kısaorta vadede paydaşların bu alandaki
projelerine teknik ve finansal destek
sağlama ve daha uzun vadede
ise bu alandaki ulusal politikalara
yön verme gibi boyutların da göz
önünde bulundurularak geliştirilmesi
öngörülmektedir.
Eko-Verimlilik Programı, Türk
sanayisine temiz üretim/
eko-verimlilik bilincinin
yerleştirilmesi, çevre performansının
artırılması, üretim maliyetlerinin
düşürülmesi ve dolayısıyla rekabet
gücünü artıran uygulamaların
desteklenmesini hedefleyen
eylemler içermektedir.
Program kapsamında, ülke çapında
daha önce yürütülen program
ve projeler ile VGM tarafından
gerçekleştirilen anket ve analiz
çalışmaları sonucu tespit edilen
odak alanlara ilişkin faaliyetlere
teknik ve mali destek sağlanması
öngörülmektedir.
9
PROGRAMIN HEDEF GRUPLARI KİMLERDİR?
Kaynak Verimliliğinin Artırılması
İşletmelerde ürünün tasarımından,
kullanımına ve bertaraf sürecine
kadar olan tüm yaşam döngüsü
boyunca; kullanılan kaynakların
(hammadde, malzeme, su, enerji
vb.) kullanımının azaltılması,
verimliliğinin artırılması ve atıkların
(katı atık, atık su, emisyon, tehlikeli
atık) kaynağında önlenmesi/
azaltılması veya geri kazanılmasına
yönelik süreç değişiklikleri, girdi
değişimi (tehlikeli ve toksik
girdilerin daha az tehlikeli olanlarla
değiştirilmesi), teknoloji ve ekipman
değişimi, gelişmiş proses değişimi,
yeni üretim teknolojisi vb. faaliyetler.
10
Ürünlerin Yaşam Döngüleri
Boyunca Ortaya Çıkan Çevresel
Etkilerinin Azaltılması
Ürün geliştirme sürecinde, ürünün
yaşam döngüsü boyunca ortaya
çıkan çevresel etkilerin dikkate
alınması ve en az çevresel etkiye
neden olacak şekilde tasarlanması ve
geliştirilmesine yönelik eko-tasarım
çalışmaları.
Endüstriyel Simbiyozun
Yaygınlaştırılması
Birbirinden bağımsız işletmelerin
bir araya gelerek çevresel etkilerini
azaltmaya ve ekonomik kazanç
sağlayarak rekabet gücünü artırmaya
yönelik gerçekleştirdiği faaliyetler
(Bir işletmenin diğerinin atığını/atık
ısısını girdi olarak kullanması, ortak
lojistik ve kaynak kullanımı vb).
Atıkların Yeniden Kullanımı/
Geri Dönüşümü/Geri Kazanımı
Ekonomik değeri düşük olan
veya bertaraf edilmesi gereken
atıkların ekonomik değeri yüksek
olan ürünlere, yakıta ve enerjiye
dönüştürülmesine; atıkların,
atık suyun ve atık ısının yeniden
kullanımı/geri kazanımına yönelik
faaliyetler.
Temiz Üretim Teknolojilerinin
Geliştirilmesi ve Yaygınlaştırılması
Üretim süreçlerinde kaynakların
(hammadde, su, enerji) verimli
kullanılmasını ve atık oluşumunun
önlenmesini/azaltılmasını sağlayan
teknolojilerin geliştirilmesi ve
yaygınlaştırılmasına yönelik
faaliyetler.
Bu programın eylemleri,
grafikte yer alan hedef grupların
ihtiyaçlarına yönelik olarak
tasarlanmıştır.
11
PROGRAMIN ÖNCELİKLİ SEKTÖRLERİ NELERDİR?
Program kapsamında yürütülmesi planlanan bilinçlendirme, koordinasyon sağlama ve işbirliği düzeyini artırma,
insan kaynağı ve kurumsal kapasiteyi geliştirme ile politika alt yapısını güçlendirme faaliyetleri için ölçek farkı
gözetilmemesi ve sektörel önceliklendirme yapılmaması öngörülmektedir. Ancak Programın “işletmelere teknik destek
sağlamak” ve “işletmelere finansal destek ve teşvikler sağlamak” öncelik eksenleri kapsamında yürütülecek faaliyetler
için sektörel önceliklendirme yapılması planlanmaktadır. Sektörler Türkiye’de temiz üretim/eko-verimlilik konusunda
daha önce gerçekleştirilmiş çalışmalar ve konuya ilişkin strateji belgeleri ile paralel olarak belirlenmiştir. Öncelikli
sektörlerin isimleri şu şekilde sıralanmaktadır:
Gıda Ürünlerinin İmalatı
Diğer Metalik Olmayan Mineral
Ürünlerin İmalatı
12
Kimyasalların ve Kimyasal
Ürünlerin İmalatı
Tekstil Ürünlerinin İmalatı
Ana Metal Sanayi
Motorlu Kara Taşıtı, Treyler ve Yarı
Treyler İmalatı
13
PROGRAMIN ORTAKLARI KİMLERDİR?
Programın stratejik ortakları,
konuyla doğrudan ya da dolaylı
faaliyetleri bulunan; Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı, Orman ve Su
İşleri Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı,
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı,
Kalkınma Ajansları, Üniversiteler,
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik
Araştırma Kurumu, Türkiye Odalar ve
Borsalar Birliği, Küçük ve Orta Ölçekli
İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme
İdaresi Başkanlığı, Türkiye Teknoloji
Geliştirme Vakfı gibi ilgili kurum ve
kuruluşlar olarak belirlenmiştir.
14
15
DÜNYADA BENZER POLİTİKA, STRATEJİ, PROGRAM
VE ORGANİZASYON ÖRNEKLERİ VAR MIDIR?
ALMANYA
Almanya Ekolojik Endüstri
Politikası: Gelecekteki nüfus
artışını, kaynak kıtlığını ve fiyat
değişkenliğini dikkate alan, enerji
ve kaynak verimliliği ile yenilenebilir
kaynak kullanımını artırarak sınırlı
kaynaklara bağımlılığı azaltma
yollarını araştıran bir çerçeve
politikadır.
Almanya Ulusal Hammadde
Stratejisi (2010): Mineral
hammaddelerin ulaşılabilirliğinin
güvence altına alınmasına
odaklanmaktadır. Yol gösterici
ve bilgi sağlayıcı araçlarla
malzeme verimliliğinin artırılması,
hammaddeye ulaşımın güvence
altına alınmasında önemli yollardan
birisi olarak görülmektedir.
16
Almanya Ulusal Kaynak Verimliliği
Programı (2011): Programın temel
odak alanı, hammadde üretiminin ve
tüketiminin çevresel etkilerini, tüm
yönetsel ölçeklerde alınacak politika
önlemleriyle ulusaldan işletme
düzeyine kadar en aza indirmektir.
Almanya Malzeme Verimliliği ve
Kaynak Koruma Araştırma Programı
(2007): Programın amacı; kaynak
verimliliği potansiyelini ortaya
çıkartmak, kaynak verimliliğiyle
ilgili olarak hedef grup özelinde
yaklaşımlar ve politikalar geliştirmek
ve tüketim ve üretimde kaynak
verimliliğini artırıcı bir ajanda
oluşturmaktır.
(www.resourceen.wupperinst.org/
en)
Alman Malzeme Verimliliği Ajansı
(German Material Efficency
Agency-Demea): Kaynak
verimliliğini yaygınlaştırmak
için 2006 yılında kurulan ajans;
bilgi sağlamayı, halkın malzeme
verimliliğinin önemi konusunda
bilinç düzeyini artırmayı, işletmeleri
malzeme verimliliği potansiyelini
açığa çıkartması konusunda
desteklemeyi amaçlamaktadır.
(www.materialeffizienz.de)
BELÇİKA
Belçika-Flaman Sürdürülebilir
Malzeme Yönetimi Stratejisi:
Stratejinin temel odak alanı;
sürdürülebilir malzeme döngülerini
organize etmek ve yönetmek,
üretim proseslerinde ikincil
17
hammadde kullanımını artırmak ve
hammaddelerin madencilik ve işleme
süreçlerinden kaynaklanan çevresel
etkileri en aza indirmektir.
Belçika-Flaman Enerji Yenileme
Programı 2020: 2020 itibariyle
binalarda atık enerjiyi önleyecek
kısa, orta ve uzun vadeli hükümleri
bulunan geniş kapsamlı bir
programdır.
Belçika Eko-Verimlilik Tarama
Programı: Program, KOBİ’leri
eko-verimlilik uygulamalarına yatırım
yapma konusunda teşvik etmek
amacıyla hazırlanmıştır.
18
Belçika Eko-kümeler GirişimiFlaman Kamu Atık Ajansı
(OVAM): Girişimin amacı, enerji
geri kazanımında kullanılmadan
önce atıkların yeniden kullanımı ve
yan ürünlerin ikincil kaynak olarak
kullanılmasıyla malzemelerin değerini
maksimum düzeye çıkartmaktır.
FİNLANDİYA
Finlandiya Malzeme Verimliliği
Merkezi: Finlandiya sürdürülebilir
tüketim ve üretim ulusal programının
bir parçası olarak kurulan Merkez
kaynak verimliliği konusunda ulusal
bağımsız bir koordinatör, bilgi
kaynağı ve bilgi merkezi olmayı
amaçlamaktadır. Faaliyetleri şöyle
sıralanabilir:
İşletmeler için malzeme verimliliği
izleme araçları geliştirmek
Çevresel teknoloji alımlarında yardımcı
olmak
Uluslararası işbirliği faaliyetleri
Malzeme akışı maliyet muhasebesi
standardını (ISO 14051) geliştirmek
(www.motiva.fi/en)
HOLLANDA
Hollanda Ulusal Kaynaklar Ulusal
Programı: Programda, doğal
kaynakların sürdürülebilir ve kaynak
etkin yönetimi ve kullanımına
katkı sağlayabilecek çeşitli
mevcut politikalar, yaşam boyu
değerlendirme temelinde gözden
geçirilmektedir.
hükümet organlarıyla, işletmelerle
ve sivil toplum sektörleriyle
hazırlanmaktadır.
İRLANDA
İrlanda SMILE Kaynak Değişimi
Programı: İşletmeler arası karşılıklı
faydaya dayalı işbirliklerinin
gelişmesini desteklemektedir.
SMILE ağı; işletmelerin bir diğerinin
artıklarını, yan ürünlerini ve
yeniden kullanılabilir malzemelerini
kullandığı, hizmetlerini, arazilerini
ve lojistiklerini paylaştığı bir ağ
kurarak işletmelerin para tasarrufu
yapmalarını amaçlamaktadır.
(www.smileexchange.ie)
HIRVATİSTAN
Hırvatistan Sürdürülebilir
Kalkınma Stratejisi (2009): Strateji,
Adriyatik Denizi’ni, kıyılarını ve
adaları, sürdürülebilir kalkınma
için stratejik önemdeki kaynaklar
olarak değerlendirmekte ve
korunmalarına yönelik temel
amaçlar tanımlamaktadır. Adriyatik
Denizi, kıyıları ve adalara yönelik
bir eylem planı, halihazırda ilgili
19
İrlanda Temiz Yeşil Üretim
Programı: 2001 yılında Çevre
Koruma Ajansı tarafından
işletmeleri temiz yeşil uygulamalara
yönlendirmek amacıyla uygulamaya
konulan Program "önlemek, çözüm
bulmaktan daha kolaydır" felsefesi
ile hayata geçirilmiştir. Program, şu
anda Ulusal Atık Önleme Programı
tarafından desteklenmektedir.
Yeşil İşletme Girişimi: KOBİ’lere
vurgu yapan Girişim, özellikle
atık ve atık suyla ilişkili kaynak
kullanımlarına bakarak işletmelere
finansal tasarruf sağlayacak,
çevreye faydalı araç ve yöntemler
sağlamaktadır.
DANİMARKA
Danimarka Su ve Hammaddelere Yönelik Yeşil
Vergilendirme Uygulamaları: Ekonomik araçlar ve yeşil
vergiler Danimarka’da sıkça kullanılmaktadır. Yeşil
vergiler, GSYİH’nin yaklaşık % 4’ünü oluşturmakta
olup AB’deki en yüksek orandır. Yeşil vergiler,
ekolojik vergi paketinde toplanmamakta çeşitli
vergi alanlarından oluşmaktadır. Çevre korumaya
yönelik 27 farklı vergi bulunmaktadır. Bunlardan
15’i çevre, 6’sı enerji, 4’ü ulaşım ve 2’si kaynaklara
yöneliktir. Toplam çevre gelirlerinin önemli bir
kısmı enerji ve ulaşım sektörlerinden geri kalanı ise
su, atık, ambalajlama, atık su, çeşitli kimyasallar ve
diğer bileşenlerden oluşmaktadır. Enerji ile ilişkili
vergiler; fosil yakıt, elektrik ve CO2 hizmetlerini
kapsamaktadır. Ayrıca, yenilenebilir enerji üretimine
yönelik sübvansiyonlar uzun yıllardır yürürlüktedir.
İSVİÇRE
İsviçre Yeşil Ekonomi Programı: Kaynak verimliliği
yolunda ekonomide temel oluşturmayı amaçlayan Program,
Cleantech inovasyonlarını ve bilişim teknolojileri alanında
20
kaynak verimliliğinin artırılmasını kapsamaktadır. Ayrıca,
Program, mali sistemin ekolojik reformunu, kaynak kıtlığı
ve verimlilik önlemlerinin ekonomik değerlendirmelere
entegrasyonunu ve çevresel gösterge araştırma
çalışmalarını içermektedir. Programın uzun vadeli
amacı ise, kaynak verimliliğinin artırılması, tüketim ve
üretimde doğal kaynak kullanımının sürdürülebilir
seviyeye düşürülmesi ve aynı zamanda rekabetin
artırılmasıdır.
İsviçre Temiz Teknoloji (Cleantech) Master
Planı: Plan, Yeşil Ekonomi Programı’nın bir parçası
olup, kaynak verimliliği ve yenilenebilir enerji
için resmi federal stratejidir. Bir durum analizi
olarak hizmet vermekte olan Plan kapsamında,
kaynak verimliliği ve yenilenebilir enerji konularında
koordinasyonu artırarak; federal hükümet, özel sektör
ve akademisyenler işbirliğinde, İsviçre’yi 2020 yılına
kadar kaynak verimli ürünler, hizmetler ve yenilenebilir
enerjiler konularında önde gelen bir ülke haline getirmek
öngörülmektedir.
www.cleantech.admin.ch
POLONYA
Polonya Temiz Üretim Stratejisi:
Ekonomi Bakanlığı, Polonya Temiz
Üretim Hareketi kapsamında
sürdürülen Temiz Üretim ve
Sorumlu İşletmeler kayıtlarını
yönetmektedir. Kayıt sistemi; ülke
çapında, önleyici Temiz Üretim
Stratejisinin uygulanmasıyla ilgili
olarak, performansları ile birlikte
organizasyonel birim listelerine
sahip olup kamu tarafından
erişilebilmektedir. Kayıt sistemi,
bütün organizasyonel birimleri,
hem üretim ve hizmet işletmelerini
hem de hükümet kurumlarını
kapsamaktadır. Organizasyonel
birimler, aşağıdaki şartları
sağladıkları durumlarda kayıt
sistemine başvurabilmektedir:
•
Temiz Üretim stratejisini
operasyonlarında uygulamaları
21
NOTLAR
•
•
•
•
Faaliyetlerinde olumsuz
çevre etkilerinin istikrarlı bir
şekilde azaldığını göstermeleri
ve gelecekteki çevresel
faaliyetlerine yönelik plan
sunmaları
Faaliyetlerini Polonya Çevre
Koruma Kanunu’a uygun olarak
gerçekleştirmeleri
Gerekli çevre raporlarını
zamanında teslim etmeleri
Temiz Üretim UNEP
Deklarasyonu’nu imzalamış
olmaları
AVUSTURYA
Avusturya Kaynak Verimliliği
Eylem Planı (REAP) (2011): REAP,
kaynak verimliliği için bir çerçeve
çizerek itici bir güç oluşturmayı
amaçlamakta ve eko-tasarım, temiz
22
üretim ve yeşil ekonomi konularının
teşvikine odaklanmaktadır.
Sürdürülebilir Ürünleri
Desteklemek Amaçlı Avusturya
Sürdürülebilir Haftaları: Kamu-özel
ortaklı yıllık Sürdürülebilir Haftalar;
Federal Tarım, Ormancılık, Çevre
ve Su Yönetimi Bakanlığı, Federal
Ekonomi Bakanlığı ve ticari kurumlar
ve küçük işletmelerinin katılımıyla
organize edilmektedir. Teşvik
kampanyaları, her yıl 1 ay sürmekte
ve tanımlanmış sürdürülebilir
kriterlere ve kılavuzlara uygun olan
ürünlere odaklanmaktadır.
PORTEKİZ
Portekiz Organize Atık Pazarı
Girişimi: Bu girişim, ticari atık
değişimlerini destekleyen,
atığı ekonomik üretim tüketim
döngüsüne sokmayı teşvik eden
gönüllü bir ekonomik girişimdir.
MACARİSTAN
Macaristan Yeşil Günler Programı:
Enerji tasarrufu, hammadde ve su
kullanımı, gıda tüketimi, sağlık,
eğitim, iş, ulaşım gibi alanlara
yönelik olarak ekolojik ipuçları
sunmaktadır. (www.zoldkoznapok.
hu ve www.egymozdulat.hu)
ÇEK CUMHURİYETİ
Çek Cumhuriyeti Yeşil İşletme
Girişimi: İşletmelerde Atık Elektrikli
ve Elektronik Ekipmanların
toplanmasını ve işlenmesini (WEEE)
amaçlamaktadır.
23
NOTLAR
24
T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ
BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
Gelibolu Sokak No: 5 Kavaklıdere 06690
ANKARA
Tel: (312) 467 55 90
Faks: (312) 427 30 22
e-posta: [email protected]
internet: http://vgm.sanayi.gov.tr
www.temizuretim.gov.tr
Download

Eko-Verimlilik Programı - Sürdürülebilir Üretim Sempozyumu Ankara