PATATES
Takım: Tubiflorales (Boru çiçekliler)
Familya: Solanaceae (Patlıcangiller)
Cins: Solanum
Tür: S. tuberosum L. (n: 24)
BİTKİSEL ÖZELLİKLERİ
Patatesin vejetasyon süresi çeşitlere göre
70-160 gün arasında değişmektedir.
 Patates morfolojik olarak iki grupta
incelenmektedir.

Toprak altı organları
a) Kök
Patates saçak köklü olup, kökleri yüzlek
olarak gelişebildiği gibi derine inen
kökleride vardır.
 Genel olarak kökleri 60-150 cm derine, 5080 cm yanlara doğru gelişir. Çeşide ve
toprak yapısına göre değişir.

b) Stolon
Ana sap ile yumru arasında, yumruya
yapraklarda asimile edilen besin
maddelerini taşıyan organdır.
 Görünüşü ve dış yapısı itibariyle sapa
benzer.
 Stolon üzerinde boğumlar ve bunlardan
çıkan küçük pulcuklar bulunur.
 Stolonlar toprak üzerine çıkarılırsa, sap
görevi görür, yumru oluşturmazlar.

c) Yumru
Patatesin en önemli organıdır.
 Şekli ve büyüklüğü çeşitlere göre değişmekte
olup yuvarlak, oval, uzun-oval, uzun, silindirik,
amorf olarak sınıflandırılabilir.
 Kabuktaki mantar tabakasından meydana
gelen renk maddeleri kabuk rengini meydana
getirir.
 Çeşitlere göre kabuk rengi kırmızı, sarı,
kahverengi, mavi veya mordur.
 Et rengi ise sarı, açık sarı, kirli beyaz veya
parlak beyazdır.

Sarı et rengi çeşitlerde protein oranı yüksek
nişasta oranı düşük, beyaz et rengi çeşitlerde
ise protein oranı düşük nişasta oranı
yüksektir.
 Dağılma oranı: protein miktarı/nişasta miktarı
şeklinde ifade edilir.
 Yumrunu üzerinde gözler bulunur.
 Bu gözler bir yayın içinde bulunurlar. Yayların
baktığı tarafa taç kısmı denir.
 Yumrunun stolona bağlı olduğu tarafa ise
göbek adı verilir. Bunun karşı tarafına taç
kısmı gelmektedir.

Bir yumrudaki göz sayısı, çeşide ve yumru
büyüklüğüne göre 2-14 arasında değişir.
 Bir gözde üç tomurcuk vardır.
 İlk önce yumrunun taç kısmında en uçtaki
gözün ortasındaki tomurcuk sürer. Bu
tomurcuk herhangi bir sebeple kırılırsa, buna
en yakın gözün ortasındaki göz sürgün verir
ve göbek kısmına doğru tomurcukların
sürmesi sırasıyla devam eder.

Toprak üstü organları
a) Sap (Gövde)
Yumrulardaki gözlerden meydana gelen
sürgünlerin gelişmesiyle oluşan ve üzerinde
dal, yaprak , çiçek ve meyveleri meydana
getiren organdır.
 Tohumluk olarak kullanılan yumrudan kaç
tane sürgün gelişirse o sayıda sap oluşur.
 Patates sapları otsu yapıda, içi özle dolu olup
üç köşelidir ve kesiti üçgen şeklindedir.
 Sap uzunluğu, çeşide ve ekolojik şartlara
göre 50-150 cm arasında değişir.

Sap dik veya yatık olarak büyür.
 Sapın rengi açık yeşil olup bazen sapta
tamamen veya kısmen antosiyon renk
teşekkül edebilir.
 Stolonlar büyümelerini bitirince uçları ve bazı
kısımları şişmeye başlar ve buralarda
yumruyu meydana getiri.
 Stolanların rengi beyaz veya kirli beyazdır.
 Stolon sayısı arttıkça yumru sayısı da artar.

b) Dal
Patateste dallar sap üzerinde bulunan
yaprak koltuklarından meydana gelir.
 Dal sayısı çeşitlere göre az veya fazla
olabilir.

c) Yaprak
Birleşik yapraklıdır.
 Büyük veya küçük birden fazla sayıda
yapralçıktan meydana gelmiş olup, sayısı 311 arasında değişir.
 Yaprakçıklar karşılıklı dizilmiş olup uçtaki
yaprakçık sayısı tektir.
 Yaprakçık şekli; oval, yuvarlak-oval veya
uzun-oval olabilir.
 Yaprakçık yüzeyi düz veya dalgalı olup,
uçları sivri, renkleri açık veya koyu yeşildir.
 Yaprak boyu 10-35 cm arasında değişir.

d) Çiçek
Patatesde çiçekler yaprak koltuklarından
çıkarlar, demet halindedirler.
 Her dalın ucunda bir çiçek açar, çiçek sapı
uzundur.
 Çiçekler 5’li olup, 5 adet yeşil renkte çanak
yaprak, 5 adet tüp şeklinde alttan birleşmiş
beyaz, mavi veya viyole renkte taç yaprak, 5
adet erkek organ, 1 adet iki tepecikli ve
yumurtalığı iki gözlü dişi organ bulunur.
 Hem kendine, hem de yabancı döllenir.
 Bazı çeşitlerde çiçek açtığı halde meyve
teşekkül etmez.

e) Meyve
Patatesin yeşil renkli domatesi andıran
yuvarlak, etli meyveleri vardır.
 Renk önceleri mavi-yeşil iken,
olgunlaşınca sararır, içerisinde ortalama
150 tohum bulunur.

f) Tohum
Patates tohumları yassı, basık veya
oavaldir. Islah amacıyla kullanılır.
 Üretim için yumrulardan yararlanılır.

Download

PATATES