Ważna Misja
ZDROWA Emisja
ekostyl
W poszukiwaniu
czystego powietrza
Otacza nas codziennie, w każdym miejscu Polski, choć jej nie
dostrzegamy. Jej ulubione miesiące to okres od września do kwietnia.
Bezwietrzna, ładna pogoda to jej żywioł. Kto to taki? Niska emisja.
Poznajcie głównego winowajcę zanieczyszczenia powietrza...
autor: Katarzyna Kujac
D
Ważna Misja
ZDROWA Emisja
36
MODA na ZDROWIE
okucza wam kaszel, katar,
ból gardła, bezsenność? Ty i twoje
dzieci często zapadacie na infekcje dróg oddechowych? Miewacie
duszności, bóle w klatce piersiowej? To nie są objawy grypy czy
choroby serca. Prawdopodobnie
odczuwacie właśnie efekty oddychania oparami niskiej emisji.
Czyli tak właściwie czego?
– Niska emisja to emisja pyłów
i szkodliwych gazów pochodzących z domowych palenisk i pieców grzewczych oraz lokalnych
kotłowni węglowych, w których
spalanie odbywa się w wysoce
nieefektywny sposób – wyjaśnia
Piotr Begier z Polskiego Towarzystwa Przesyłu i Rozdziału
Energii Elektrycznej (PTPiREE).
– Ten problem występuje zarówno w dużych, jak i małych miastach, a nawet w miejscowościach
uzdrowiskowych, gdzie dominuje ogrzewanie węglem – mówi
Piotr Begier. – Palimy węglem
– przeważnie o niskiej jakości
i „przy okazji” dorzucamy do
ognia rozmaite domowe odpady,
które bardzo często przy spalaniu
zamieniają się w toksyczne gazy.
Sami sobie to robimy
Trzeba wyraźnie powiedzieć, że
opary pochodzące z niskiej emisji są bardziej toksyczne niż te
pochodzące z dużych fabryk! Trują nie tylko w miastach, ale nawet
w najpiękniejszych podmiejskich
okolicach. Gdy w powietrzu unosi
się nieprzyjemny zapach, oznacza
to, że któryś z mieszkańców zrobił właśnie porządki w ogrodzie
i przy okazji palenia roślin spala
też odpadki, których nie chciało
mu się segregować. Na przykład
stare gazety czy plastikowe butelki.
Niby nic, ale w ten sposób produkuje szkodliwe opary, które są niezwykle groźne dla zdrowia. Tym
groźniejsze, że niewidoczne. I perfidne, bo skutki ich negatywnego
działania możemy odczuć nawet
po wielu latach i nie skojarzyć ich
z przyczyną. Smog, czyli szkodliwe gazy uwalniane do atmosfery,
na skutek niskiej emisji z łatwością przedostają się do ludzkiego
organizmu podczas oddychania,
Z listu do redakcji:
„Dzień dobry, mam na imię Ola i mieszkam na obrzeżach dużego miasta.
Przeprowadziliśmy się tu z rodziną, by być bliżej natury i uciec od zgiełku. Szybko się przekonałam, że tutejsze powietrze nie jest czystsze niż
w centrum. Niedaleko wybudowano autostradę, a wielu sąsiadów pali
w piecach i kominkach czym popadnie. Kiedy mój młodszy syn zachorował na astmę, postanowiłam dowiedzieć się więcej o czystości powietrza
w naszej miejscowości. Czy moglibyście napisać co to jest niska emisja?”.
List od pani Oli zainspirował nas, by poszukać odpowiedzi na pytania:
jaki wpływ ma czystość powietrza na nasze zdrowie; jak sprawić, by
powietrze było czystsze? Dowiecie się tego z cyklu dodatków, które będą
ukazywać się od tego miesiąca w „Modzie na Zdrowie”.
MODA na ZDROWIE
37
>>
Ważna Misja
ZDROWA Emisja
ekostyl
„Kochasz dzieci, nie pal śmieci”
– to hasło Fundacji Ekologicznej ARKA.
>>
zanieczyszczają wodę, glebę oraz
żywność. Systematycznie zatruwają nas i nasze otoczenie. Niestety, niską emisję trudno wyeliminować, ponieważ przyczynia
się do niej wiele pojedynczych
gospodarstw domowych i rolniczych. Sami jesteśmy jej winni, gdy pozwalamy na sezonowe
wypalanie traw, palenie w piecach
i kominkach śmieciami. Większość
takich działań oceniamy jako nieistotne małe grzeszki i szybko je
sobie i innym wybaczamy. Przede
wszystkim powinniśmy więc sami
pracować nad własnym poczuciem
odpowiedzialności obywatelskiej
i rezygnować z egoistycznego
forsowania własnych potrzeb, by
oddychać czystym powietrzem.
Jak podkreśla dr n. med. Anna
Wójtowicz, która przez ponad 20
lat pracowała w Klinice Pulmonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego w Dziecięcym Szpitalu
Klinicznym w Warszawie, zanieczyszczenie powietrza jest też
spowodowane nasileniem ruchu
samochodowego, a najbardziej
szkodliwe są wyziewy z silników
diesla. – Istnieje nawet pojęcie
„Diesel astma”, określające tak częste występowanie astmy u mieszkańców wielkich miast – mówi dr
Wójtowicz.
Szlachetne zdrowie
Wdychanie zatrutego powietrza
nie pozostaje bez wpływu na
zdrowie, choć w większości przypadków nie zdajemy sobie nawet
sprawy, że przyczyną naszego złego
samopoczucia jest ten niewidzialny wróg. W zeszłym roku ogłoszono pierwsze wyniki trwających
trzy lata badań, prowadzonych
przez naukowców pod kierunkiem dra Mieczysława Leśnioka
z Katedry Klimatologii Uniwersytetu Śląskiego. Po przebadaniu
ok. 250 dzieci w wieku szkolnym
z Sosnowca okazało się, że od 70
do 85 proc. miało takie dolegliwości jak świąd nosa, katar, kaszel
w dzień i/lub w nocy, duszności
astmatyczne, świąd spojówek,
świszczący oddech. Objawy były
najsilniejsze dzień, dwa, czasem
Zadbaj o czyste powietrze :
podłącz się do sieci ciepłowniczej albo jeszcze przed pierwszymi
mrozami zainteresuj się zmianą ogrzewania i wymianą pieca;
l używaj węgla sprawdzonego, dobrej jakości;
l na wiosnę lub w lato przeprowadź termomodernizację domu
– niższe rachunki to najlepsza nagroda;
l kiedy tylko możesz, samochód zamieniaj na komunikację miejską
lub rower;
l kupując samochód, sprawdź, jakie certyfikaty mają zainstalowane
filtry cząstek stałych – najlepsze są te z EURO 5 i 6;
l nie spalaj traw, resztek roślin i śmieci: ani w piecu, ani w ogrodzie;
l opowiedz znajomym i sąsiadom o problemie niskiej emisji, zwłaszcza jeśli wiesz, że spalają oni w piecach toksyczne śmiecie.
l
38
MODA na ZDROWIE
trzy po dniu, w którym wystąpiło
największe stężenie zanieczyszczeń w powietrzu. Choć badania
nie zostały ponowione na większej próbie populacji, ich wyniki są
i tak bardzo niepokojące.
– W ostatnich latach znacznie
wzrosła częstość zachorowań na
choroby alergiczne, a w szczególności na astmę oskrzelową. Przyczyną tego zjawiska są zmiany
w środowisku, które nakładają się
na skłonności genetyczne do tych
schorzeń – ostrzega dr Wójtowicz.
Oddychanie zanieczyszczonym
powietrzem przez dłuższy czas
zwiększa też ryzyko zachorowania
na nowotwór, chorobę Parkinsona
czy Alzheimera! Szkodliwe opary
są bowiem niczym kropla, która
drąży skałę i dokonane przez nią
zniszczenia są z roku na rok bardziej widoczne w naszych organizmach i otoczeniu.
Jest lepiej, ale...
Od 1990 r. w Polsce systematycznie spada ilość zanieczyszczeń
wprowadzanych do powietrza,
jednak to ciągle nie wystarcza.
W niektórych regionach Polski prowadzone są zdecydowane działania mające na celu
likwidację niskiej emisji. Ciągle
jednak daleko nam do europejskich norm. Zgodnie z raportem
Europejskiej Agencji Środowiska
(EEA) w najbardziej zanieczyszczonych polskich miastach (Gliwice, Katowice, Kraków, Nowy
Sącz, Sosnowiec i Zabrze) limit
stężenia zanieczyszczeń jest przekraczany przez więcej niż 120
dni w roku. Dla porównania:
MODA na ZDROWIE
39
>>
Ważna Misja
ZDROWA Emisja
ekostyl
Niska emisja nie jest kolejnym wyolbrzymionym
przez ekologów problemem. Niewłaściwe
i nieprzemyślane używanie pieców zagraża nie
tylko środowisku, ale i samemu człowiekowi.
W ludziach siła
liczba takich dni to
>> w Madrycie
mniej niż siedem rocznie!
Kraków jako pierwszy zdecydował
się na odważny krok i zakazał całkowicie palenia węglem i drewnem
w domach. Zakaz wejdzie jednak
w życie we wrześniu 2018 roku.
Do tego czasu mieszkańcy stolicy
Małopolski będą musieli znosić
dokuczliwy smog, a listę wszystkich zawartych w nim szkodliwych
pierwiastków długo by wymieniać.
– Na temat emisji zanieczyszczeń
do atmosfery mówi się ostatnio coraz więcej – mówi Marcin
Orkisz, członek zarządu Energy
Invest Group sp. z o.o., która
zachęca prywatne osoby do inwestowania w elektrownie wiatrowe.
– W 2012 roku na całym świecie
z powodu zanieczyszczeń powietrza zmarło około 7 milionów
ludzi! Tak wynika z raportu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).
Od czasu publikacji tego raportu
inaczej patrzymy na tę kwestię.
Wynika z niego, że wydatki ponoszone przez państwo w związku
leczeniem obywateli wynoszą prawie 4 mld euro. Pod tym względem
40
MODA na ZDROWIE
Polska znajduje się na drugim
miejscu w Europie.
– Mam to szczęście, że dynamiczny
rozwój naszego biznesu przyczynia
się znacząco do obniżenia emisji
zanieczyszczeń do atmosfery –
dodaje Marcin Orkisz. – Co prawda nasi partnerzy, którzy inwestują
z nami w elektrownie wiatrowe,
w pierwszej kolejności zwracają
uwagę na zyski, ale dla bardzo wielu z nich aspekt ekologiczny jest
równie ważny, ponieważ zależy im
na pozostawieniu czystszego środowiska dla przyszłych pokoleń.
Ratunku, smog!
Jeśli w naszej miejscowości
wydano ostrzeżenie o wysokim zanieczyszczeniu powietrza postarajmy się skrócić do
minimum czas spędzany na
zewnątrz. Zrezygnujmy w te dni
z relaksu na dworze. Kobiety
w ciąży, dzieci, alergicy i astmatycy, osoby cierpiące na
choroby układu krążenia lub
choroby płuc oraz osoby starsze powinny pozostać w domu.
Świadomość takich problemów
jak zanieczyszczenie środowiska czy zmiany klimatyczne stale rośnie. Niezależnie od zmian
dyktowanych przez nowe przepisy prawne, lokalne społeczności coraz częściej organizują się
same i podejmują wspólne działania, których celem jest zadbanie o czystość i bezpieczeństwo
najbliższej okolicy. Wiele gmin
w Polsce ma specjalne programy
prośrodowiskowe, walczy o dotacje na modernizację systemów
ciepłowniczych lub o dopłaty
dla mieszkańców, którzy podejmą decyzję o wymianie starych
urządzeń grzewczych.
Wiele dobrego robią też szkoły, które angażują dzieci w akcje
sprzątania świata albo organizują
zbiórki zużytych sprzętów nadających się do recyklingu (np. akcja
„Ratuj skórę! – Daj komórę!”
Fundacji Alabaster i Eco Choice,
podczas której zbierano zużyte
telefony komórkowe).
Wszyscy bądźmy eko!
Każdy z nas może dołączyć do
pozytywnego trendu eko. Oto
kilka pomysłów, jak małymi krokami przyczynić się do poprawy stanu środowiska. Możemy
zacząć od ograniczenia zużycia
wody i prądu. Wyłączajmy światło
w pomieszczeniach, w których nikt
nie przebywa, wymieńmy żarówki
na energooszczędne lub typu LED.
Wymieniając stare sprzęty AGD
i RTV na nowe, zwróćmy uwagę,
czy mają certyfikat energetyczny
A lub wyższy. Segregujmy śmieci,
a w ogródku załóżmy kompostownik. Mieszkanie wietrzmy krótko,
ale intensywnie.
Świadomie planujmy i róbmy
zakupy, zaczynając od przygotowania torby wielorazowego
użytku. Starajmy się wybierać
te skromnie opakowane towary
– będzie mniej śmieci do wyrzucenia. Kupujmy produkty spożywcze od lokalnych dostawców.
Dzięki temu nie trzeba będzie
wieźć towaru przez całą Polskę, spalając przy tym mnóstwo
paliwa. Zwracajmy uwagę na to,
czy przedmioty, które kupujemy,
nadają się do recyklingu. Jeśli tylko coś da się wykorzystać ponownie w pomysłowy sposób – róbmy
to koniecznie.
Powinniśmy też zastanowić się nad
tym, czy jeżdżenie wszędzie samochodem jest rzeczywiście konieczne. Może warto przesiąść się do
komunikacji miejskiej, pociągu
albo na rower? Lub przejść się na
piechotę. Zyska na tym zarówno
nasz portfel, jak i zdrowie. Jeśli
samochód jest nam jednak niezbędny na co dzień, wybierzmy
model o napędzie elektrycznym,
hybrydowym lub z silnikiem benzynowym posiadającym certyfikat
EURO 5 lub 6. Pojazdy hybrydowe
i elektryczne coraz częściej kupowane są również przez firmy organizujące komunikację miejską. Po
Warszawie już od dwóch lat jeżdżą
hybrydowe Solarisy, które zużywają przeciętnie o 25 proc. mniej
paliwa. Wkrótce dołączą do nich
autobusy o napędzie wyłącznie
elektrycznym, które nie spalają
dziesiątek litrów paliwa podczas
stania w korku i nie wyrzucają do
atmosfery chmur czarnego dymu.
Jeśli oddajemy swój głos w wyborach – ogólnokrajowych, do parlamentu Unii Europejskiej czy lokalnych – zawsze zwracajmy uwagę na
punkty dotyczące ekologii zawarte
w programach wyborczych partii
Gdzie oddychamy najbardziej zanieczyszczonym powietrzem
PM2,5 (pył o śred. 2,5 μm)
PM10 (drobiny o śred. 10 μm)
Kolor czerwony oznacza duże stężenie cząstek stałych na danym terytorium.
Kolor żółty oznacza stężenie graniczne dopuszczalne.
Kolor zielony oznacza stężenie na dopuszczalnym poziomie.
Źródło http://tropicieleczastekstalych.pl/mapa-czastek
czy osób, które będą nas reprezentować. Głosujmy na kandydatów,
którzy działają na rzecz środowiska naturalnego (są tacy, którzy to
deklarują, ale nic nie robią).
Przedstawione powyżej pomysły
to tylko niektóre z działań, które możemy podjąć już teraz, aby
poprawić stan środowiska, a co za
tym idzie stan zdrowia swój i przyszłych pokoleń. W ten sposób dajemy też dobry przykład dzieciom,
znajomym i sąsiadom. Te pozornie
proste gesty mają ogromną moc,
a działanie dla dobra swojej okolicy jest naprawdę uzależniające
i pozytywnie zaraźliwe!
A co na to prawo?
Przypomnijmy, że za spalanie śmieci w piecach domowych, kominkach czy ogniskach grożą surowe
kary (dział X, rozdział 1, art. 171,
176, 183 i in. ustawy o odpadach);
od grzywny, wynoszącej ok. 500 zł,
aż po areszt. Jeśli natomiast spalanie odpadów przyczyni się do
zagrożenia czyjegoś życia lub zdrowia, w sprawie obowiązuje kodeks
karny (art. 183) i jej finałem może
być nawet kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Jeśli
więc widzimy, że sąsiad spala śmieci, zwróćmy mu uwagę i uprzedźmy, jakie konsekwencje mu grożą.
Jeśli to nie pomoże, warto poinformować o problemie straż gminną,
straż miejską, wójta, burmistrza
lub prezydenta (wszyscy oni mogą
skontrolować palenie śmieci).
Niniejszy materiał został opublikowany dzięki dofinansowaniu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Za jego treść odpowiada
wyłącznie Moda na Zdrowie Sp. z o.o.
MODA na ZDROWIE
41
Download

Ważna misja zdrowa emisja