Wody powierzchniowe Poznania
Konferencja Naukowa
Poznań 1995
,
CHARAKTERYSTYKA
.
ZLEWNI ROZANEGO POTOKU
prof. UAM dr hab. ADAM CHOIŃSKI, mgr inż. ANNA GOGOŁEK,
prof. UAM dr hab. ALFRED KANlECKI, dr inż. MAREK MARCINIAK,
dr ZBIGNIEW ZIĘTKOWIAK
Zakład Hvcrotoq«
I
Gospodarki
Wodnej,
Instytut
Geografii
Fizycznej,
UAM
CEL I ZAKRES PRACY
.J
Zlewnia Różanego Potoku jest przykładem obszaru, gdzie intensywnie wkracza
budownictwo mieszkalne. Tak więc z czasem przeobrazi się ze zlewni o charakterze
naturalnym w zlewnię o cechach typowych dla obszarów zurbanizowanych.
Oprócz kartowania w terenie w pracywykorzystano
materiały archiwalne dotyczące fizjografii omawianego terenu, plany techniczne perspektywicznego zagospodarowania dzielnicy Morasko oraz opracowania o charakterze ogólniejszym.
W terenie zmierzono wielkości przepływów Różanego Potoku, ustalono płynięcie
wody w ciekach, okresowość zbiorników wodnych oraz pobrano wodę do analiz.
Zlewnia Różanego Potoku znajduje się według podziału fizycznogeograficznego
J. Kondrackiego [1978] w makroregionie Pojezierze Wielkopolskie, a dokładniej w mezoregionie Pojezierze Poznańskie. Natomiast według podziału geomorfologicznego
B. Krygowskiego [1961], analizowana zlewnia leży na Wysoczyźnie Poznańskiej.
Omawiana zlewnia cechuje się wyjątkowo dużym, jak na warunki niżowe, zróżnicowaniem hipsometrycznym. Deniwelacje bowiem między kulminacją Moraskiej Góry
a ujściem Różanego Potoku do Warty przekraczają 100m. Sytuacja taka uwarunkowana
jest młodoglacjalną rzeźbą, tzn. występują tam wzgórza czołowomorenowe, wysoczyzny,
równiny sandrowe, dolinki, zagłębienia bezodpływowe. Cały ten układ form ma generalne
spadki powierzchni, a co. za tym idzie sptywy wód powierzchniowych, skierowane ku
dolinie Warty. Ona bowiem stanowi bazę drenażu zarówno dla wód powierzchniowych,
jak i podziemnych. Stan rozpoznania hydrogeologicznego jest niestety niedostateczny
i trudno jest powiedzieć cokolwiek o głębszym systemie krążenia wód podziemnych.
Aktualny stan hydrologiczny zlewni diametralnie różni się od tego sprzed kilkunastu lat. Zmiany, jakie zaistniały w obiegu wody, spowodowane są: budową dzielnicy mieszkaniowej, wybudowaniem magistrali kolejowej oraz pracami hydrotechnicznymi. Oprócz wyżej wymienionych przyczyn warunkujących zmiany krążenia wody w zlewni, dodać należy wyjątkowo małe w ostatnich latach zasilanie opadowe.
Nałożenie na siebie zmian antropogennych i niewielkich sum opadów dało w rezultacie bardzo niekorzystny stan, tj. suszę hydrologiczną.
Charakterystyka
zlewni Różanego
Potoku
305
CHARAKTERYSTYKA HYDROGRAFICZNA OBSZARU BADAN
Stanem odniesienia do aktualnego układu sieci hydrograficznej w dorzeczu Różanego Potoku jest układ z końca XIX w. Ciek wypływał wówczas ze stawku, usytuowanego na stoku Moraskiej Góry na rzędnej 120 m n.p.m. Poniżej drogi Moraska-Poznań, aż do Różanego Młyna, Różany Potok płynął wyraźnie zaznaczoną,
podmokłą doliną. W obrębie sieci dolinnej występowało kilka drobnych zbiorników
wodnych, obecnie zanikłych. Płynięcie wody w ciekach miało wówczas charakter
stały, a dna obniżeń stanowiły obszary podmokłe.
Aktualny dział wodny zlewni Różanego Potoku (rys. 1), zmienił zasadniczo swój
przebieg dzięki wybudowaniu magistrali kolejowej. W chwili obecnej jego południowy
odcinek na przestrzeni kilku kilometrów przebiega po nasypie kolejowym. Wskutek
tego powierzchnia zlewni uległa znacznemu zmniejszeniu i wynosi 10,1 km2. Wedlug
opracowacl wcześniejszych, np. Dzwoniarskiego [1988], była ona większa i wynosi-a
12,5 krrr'. Konsekwencją takiego ubytku powierzchni zlewni jest relatywnie mniejsze
zasilanie analizowanego cieku.
Zlewnia Różanego Potoku leży w strefie niewielkich opadów 500-550 mm - to
średnie roczne ich sumy z okresu wieloletniego. Dla stacji opadowych leżących
najbliżej wynoszą one: Złotniki 497 mm (1955-1980), Poznań-Ławica 532 mm
(1955-1980), Poznań-Sołacz 562 mm (1955-1979) [Kaniecki 1988/89]. W przypadku górnej części zlewni, tj. w strefie Góry Moraskiej, opady mogą być nieznacznie
wyższe od przytoczonych w wyniku wysokiego położenia jej względem obszarów
sąsiednich.
Aktualny układ wód powierzchniowych w ostatnich latach znacznie się zmienił.
Zdecydowane] zmianie uległ charakter przepływów. Obecnie sieć cieków z wyjątkiem
Różanego Potoku przekształciła się ze stałej na okresową. Na pewnych odcinkach
przepływy w dolinkach nie mają już nawet charakteru okresowego, gdyż uległy stalej
likwidacji. Sam Różany Potok, którego energia wodna w dolnym odcinku w przeszłości napędzała młyn, obecnie ma bardzo niewielki przepływ.
Za obszar źródłowy Różanego Potoku można obecnie przyjąć trzcinowisko
po wschodniej stronie drogi Poznań-Morasko. W samym odcinku początkowym przepływ na przestrzeni 200 m ma charakter okresowy. Od tego miejsca aż do drogi
Poznań-Umultowo przepływ jest rzędu 2-3 Vs, przy czym na odcinku 200 m przed
ową drogą wody .rozrnywają" się wśród wodnolubnej roślinności i jest on praktycznie
niemierzalny. Za wspomnianą drogą przepływ wzrasta, osiągając na odcinku do
stawu hodowlanego maksymalne wartości rzędu kilkudziesięciu Vs. We wspomnianym stawie następuje przechwytywanie wody w ilości około kilku I/s. Między
nim bowiem a ostatnim stawem przepływ spada. Pomiędzy ostatnim stawem a przed
ujściem Różanego Potoku do Warty, przepływ praktycznie nie istnieje. Zablokowany
jest on bowiem przez zastawkę i tym samym w całości przepływ akumulowany jest
w zbiorniku. Istniejące materiały archiwalne pozwalają na dokonanie porównania
zmian przepływów. I tak według J. Dzwoniarskiego [1988], przepływy mierzone
w dolnym odcinku w latach 1986 i 1987 były następujące: XI 1986 - 28 I/s, III 1987
- 26 I/s, VII 1987 - 19 I/s, X 1987 - 24 Vs. Według P. Kowalczaka [1989] średnia
roczna wartość przepływu w tym samym miejscu (jak powyżej) była rzędu 30 Vs,
przy czym dla półrocza letniego została ona określona na 22 Vs, zaś dla półrocza
-,
-,
<,
"'......
-, <,
stałe 101, z biorruki
.
t-.,
~.
D
,,et
"
okresowe
' ...
.•
B
,yslemy drenów w projekcie (o), systemy drenów funkcjonujqce (b)
'-..
'
',:
C I
..•.
IstoPI
(V 1993,XII 1994-VI199S)
'o.
'. '
'/
"
'- ,
--_.\..
--
"
',
-,
'.
i' '~"'---:'
-..
"--'o
{b)
-,
"':4:"::·:"'----'-'
<;r-
•••• _
-.~
"'.....,
••••-'o
\ł
r} ~•• ,. ••-ł I;
punkt poboru wody do analiz
pomiary przeplywów
r
"'T'"
•••.••
'c , __
f...Jl.J JJf.
L""
l'-'.'
.•
,ł
odcinek cieku z niemierzalnym przepływem
zbiorniki
-.
<,
~-".
<i
I-I.-I
EJ
lei
I•• ::11
"~"-_.-"\,
--
"'::\
.\
'-.
:
I
..
f\_~""" t..FJ
r.... ....
.,
\.00'
"~o
,.
/!O.. •..;
,I':E
'" •
F
I
~
I
ł
,
\"
J: ...-.,
tt!j:;:1:.,.,:.1, .•\1
,'~04"'r~;. .•" \
~
, H
"
../
••
cieki slołe (a), cieki okresowe (b)
'\
I
rL.J
,
J
"v'r
,
"\
_.,
-r-,...
...
Ed
\
'''v'
:",.
/
Q
"'" \
\
'\
\
l
... ' ...
dział wodny Różanego Potoku
\
'\.
... /
,
»:..._/
Rys, 1. Hydrografia zlewni Różanego Potoku
,
"',
_.'
\ ".
/
;
"
,-...
,-- ..
(
/ .......•.•
\
\
\
,
-... ...
"'-
&
--'.'-'"
<,
I
o
.....,
I
,
I
"',
I
0,5
<,
!
,
,
I
tOkm
I
I
\
"<, ..,/'
<,
-"'-"'-"'-"''\
!
I
i
I
i
I
/
s:
u
>c
E
Q)
ON
U
O
o,
U
-O
~
::J
E
O
ON
O
o,
... *(.
...~:: -.
--
... ::
. ".:.??'
.
~E
o
.-:
Lf')
eS
o
................
::: ...
::l
.::.=
o
o
o...
o
Ol
(])
c
ro
-o
oN
a:
c
77-r.:»:
~
(])
N
L:U
~
.Q
c
L:-
U
N
•...
(])
.~
O-
~•...
O
..
::::
:
..
~
t1!
08>
B
::i
cti
~.o
~.~ ..
'
en
IX
Charakterystyka
zlewni Różanego Potoku
309
zimowego na 55 Vs. Pomiary wykonane w terenie w maju 1993 r. - rys. 1, wykazały
tamże przepływ równy jedynie 15 I/s 1•
Według J. Stachego [1966], dla analizowanego obszaru średnie spływy jednostkowe (q) mieszczą się w przedziale 2-3 Vs/km2, zaś według I. Dynowskiej [1971], wynoszą
one mniej niż 2 Vs,lkm2. Przeprowadzone pomiary (przed stawem hodowlanym) w maju
1993 r. oraz od grudnia do czerwca 1995 r. nieco odbiegają od tych ustaleń. Odpływ
jednostkowy wynosi 1,5-7,5 Vs/km2 dla tego przekroju hydrometrycznego.
Przestrzenne zróżnicowanie zalegania wód podziemnych określono w latach
1978/79 (A. Choiński, A. Czaban, A. Kaniecki, M. Żurawski). Rysunek 2 przedstawia
zaleganie wód w tym okresie, przy czym należy zaznaczyć, iż był to stan zbliżony
do średniego. Większość obszaru charakteryzowała się zaleganiem wód pierwszego
poziomu głębiej niż 2 m. Występowanie płytkie do 1 m związane było głównie z nami
dolin cieków oraz z formami wytopiskowymi. W chwili obecnej o znacznym obniżeniu
pierwszego poziomu wodonośnego świadczy to, iż jeziorka na Moraskiej Górze
straciły wodę i wyschły. Dokładne jednak określenie obecnego zalegania pierwszego
poziomu wodonośnego wymaga wykonania wielu płytkich (kilkumetrowych) odwiertów. Na podstawie nich można będzie dopiero precyzyjnie określić przebieg hydroizobat.
Niewielka zasobność zlewni uwarunkowana jest nie tylko małymi wielkościami
opadów atmosferycznych, lecz także dużym zróżnicowaniem hipsometrycznym, które sprawia, iż występuje znaczny udział spływu powierzchniowego. Ponadto w górnej
części zlewni (rys. 3) występuje znaczny udział powierzchni pokrytych glinami,
a fragmentarycznie na powierzchni występują nawet iły. Powoduje to, iż współczynniki infiltracji są niewielkie, co przy znacznych spadkach wyraźnie nie sprzyja
retencji wód podziemnych.
.
Obecnie funkcjonują jedynie dwa zespoły kolektorów ściekowych, tj. A i B (rys. 1).
Przy dalszej rozbudowie osiedla mieszkaniowego i wciągnięciu do ogólnego systemu
odwodnienia pozostałych kolektorów należy liczyć się z jeszcze bardziej intensywnym odwodnieniem obszaru. Przy całkowitym odprowadzeniu wód deszczowych poprzez system kanalizacji poza obszar zlewni da to, w konsekwencji, jeszcze mniejsze zasilanie Różanego Potoku.
GOSPODARKA
WODNO-ŚCIEKOWA
Na obszarze badanerzlewni
występuje kilka obiektów, które mają wpływ na
bilans przepływu w Różanym Potoku, a także na jakość wód w tym cieku. Są to:
- zbiornik wyrĆNłncmC"ZYf wody w sieci wodociągowej zlokalizowany na Górze Moraskiej,
- ogródki działkowe usytuowane wzdłuż Różanego Potoku,
- garaże w rejonie Osiedla Jana III Sobieskiego,
.
, Przepływy
mierzone w okresie p6tniejszym są następujące: grudzień 1994 - 37 I/s; styczeń
1995 - 76 lIs; luty 1995 - 46 lIs; marzec 1995 - 49 lIs; kwiecień 1995 - 25 lIs; maj 1995 24 lis; czerwiec 1995 - 17 lIs.
310
A. Choinski. A. Gogolek, A. Kaniecki, M. Marciniak, Z. Ziętkowiak
- kanalizacja odprowadzająca wody opadowe z terenów miasteczka uniwersyteckiego,
- stawy rybne w Różanym Młynie,
- zbiornik retencyjny w ujściowym odcinku Różanego Potoku, wykorzystywany
do nawodnień rolnych.
W górnym odcinku Rożanego Potoku, na Górze Moraskiej, zlokalizowany jest
z b i o r n i k w y rów n a w c z Y wody w sieci wodociągowej, Awaryjny zrzut wody z tego zbiornika wyprowadzony jest rurami betonowymi do dawnego, już nieczynnego,
koryta Różanego Potoku. W przypadku wystąpienia awarii w zbiorniku wyrównawczym
lub konieczności nagłego zrzutu wód z tego zbiornika nastąpi najprawdopodobniej zalanie terenów rolniczych w rejonie ulicy Moraskiej, gdyż dawne koryto Różanego Potoku
jest już nieczynne i niedrożne. Zrzuty wód ze zbiornika wyrównawczego mogą pojawiać
się incydentalnie tylko w sytuacjach awaryjnych lub mogą wynikać z prac konserwatorskich i dlatego nie można ich traktować jako źródło zasilania Różanego Potoku
'vV miejscu, gdzie Różany Potok przepływa, obok Osiedla Jana III Sobieskieqo,
a także dalej, poniżej ulicy Naramowickiej usytuowane są w pobliżu cieku o g ród ki
d z i a ł k o we. Ogródki te mają niekiedy dziki charakter i stanowią źródło zanieczyszczenia Różanego Potoku ściekami bytowymi oraz środkami nawożenia i ochrony roślin.
W rejonie Osiedla Jana III Sobieskiego znajdują się także g a r a ż e s a m oc h o d o we. Można tutaj oczekiwać zanieczyszczenia substancjami ropopochodnymi, zwłaszcza drogą migracji z wodami podziemnymi.
Jednym z najważniejszych problemów hydrologicznych w zlewni Różanego Potoku
jest odprowadzenie wód opadowych, poprzez system kanalizacji burzowej, na obszarach zurbanizowanych, a szczególnie na obszarze przewidzianym do urbanizacji.
Właściwie na obszarze całej zlewni Różanego Potoku przewiduje się w planach
zagospodarowania przestrzennego odprowadzenie wód opadowych systemem rurociągów kanalizacyjnych i kolektorów zbiorczych. Można tutaj wyróżnić dwa obiekty
inwestycyjne:
- miasteczko uniwersyteckie usytuowane w środkowej części zlewni Różanego
Potoku (Gurowski, Piwosz 1978] oraz
- tereny osiedli Morasko-Umultowo położone nieco dalej na północ w zlewni
Potoku Piątkowskiego i Pótoku Umultowskiego, zasilających Różany Potok [Ritter
1988; Praca zbiorowa IMGW 1980].
Na terenie miasteczka uniwersyteckiego wykonano dotąd tzw. sieć ,,A" oraz sieć
"B" instalacji kanalizacyjnych. Projekt przewiduje jeszcze wybudowanie sieci "C",
"D", "E" oraz .F". Sieć ,,A" odprowadza wody opadowe bezpośrednio do Różanego
Potoku. Natomiast wody z sieci "B" są przepompowywane do sieci kanalizacyjnej
na Osiedlu Stefana Batorego.
S t a w y r y b n e w rejonie Różanego Młyna to obiekt rekreacyjno-sportowy,
który w niewielkim stopniu zaburzy warunki hydrologiczne i hydrochemiczne Różanego Potoku. Stawy te mogą retencjonować wody Różanego Potoku. Istnienie stawów jest jednak uwarunkowane utrzymaniem przepływu w cieku.
W dolnym odcinku Różanego Potoku znajduje się s z t u c z n y z b i o r n i k
wykorzystywany do nawodnień rolniczych. Gospodarka wodno-ściekowa w tym rejonie jest trudna do ustalenia. W bezpośrednim sąsiedztwie zbiornika stwierdzono
odstojniki gnojowicy połączone instalacją kanalizacyjną z przepompownią. W maju
Charakterystyka
zlewni Różanego
Potoku
311
1993 r. cały przepływ Różanego Potoku retencjonowany był w zbiorniku i najprawdopodobniej zużywany do nawodnień rolniczych. Ostatni kilkudziesięciometrowy odcinek ujściowy Różanego Potoku do Warty został osuszony.
CHARAKTERYSTYKA STANU CZYSTOŚCI WÓD
RÓŻANEGO POTOKU
Badania właściwości fizyczno-chemicznych wód płynących w Różanym Potoku
przeprowadzono w Zakładzie Hydrologii i Gospodarki Wodnej w odstępach
trzymiesięcznych w okresie od grudnia 1988 r. do września 1989 r., jeden raz
w kwietniu 1993 r. oraz sześć razy w pierwszej połowie 1995 r. (tab. 1).
Uzyskane w wyniku przeprowadzonych analiz dane pozwoliły na zaliczenie wód
Różanego Potoku do wód czystych, rnieszczacych się z reguły w II klasie czystości
(Rozp. Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa nr 503
z 5.11.1991, Dz. Ust. nr 116).
W II klasie czystości występowały najczęściej wskaźniki dotyczące twardości ogólnej, ilości substancji rozpuszczonych i przewodnictwa właściwego wody. Sporadycznie
w II klasie czystości pojawiały się także wskaźniki dotyczące zawartości fosforanów
rozpuszczonych, siarczanów, azotu azotynowego czy żelaza i manganu. W klasie III
pojawiły się tylko wskaźniki dotyczące utlenialności (wrzesień 1989) i azotu azotynowego (grudzień 1988, styczeń, maj i czerwiec 1995). Ogólnie wody Różanego Potoku
można zaliczyć do wód słabo zmineralizowanych, twardych, o niskim stopniu zabarwienia i odczynie słabo zasadowym. Cechą charak1erystycznąbadanych wód było także
dobre ich natlenienie oraz niskie wartości wskaźników BZTs i utlenialności (ChZTMn).
Korzystne wartości większości badanych wskaźników (tab. 1) dają podstawę
do stwierdzenia, że podstawowym źródłem zasilania Różanego Potoku jest dopływ
czystych, zawierających mało składników biogennych, wód podziemnych. Potwierdzeniem tego może być stan bakteriologiczny wód rzecznych - NPL typu fekalnego = 50 (IMGW Poznań - 1992).
OCENA MOŻLIWOŚCI ZACHOWANIA I OCHRONY
RÓŻANEGO POTOKU
Problem obniżenia zasobności wodnej obszaru dorzecza Różanego Potoku
wiąże się z jednej strony z pracami odwodnieniowymi, prowadzonymi tam w związku
z budową magistrali kolejowej oraz na potrzeby budownictwa i rolnictwa, z drugiej
natomiast z trwającym na przełomie osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych lat okresem posusznym, charakteryzującym się dominacją lat z ujemnym bilansem wodnym.
Efektem tych nakładających się działań i procesów jest zanik wody w górnych biegach cieków tego obszaru, obniżenie zwierciadła wód podziemnych i powierzchniowych oraz zmniejszanie się odpływu w dolnych biegach cieków.
16.061989
18.09.1989
8,18
mvale/l
Twardość
mg HC03~
mg C03/1
mg CI/I
Wodorowęglany
Węglany
Chlorki
8
Zawiesiny
ogólne
Straty przy praż,
Sucha pozostalość
Pozostaość po praż,
7,6
7,98
0,3
1,3
0,15
11B,2
nw
44,4
326,3
0,36
0,05
O,lB
0,007
0,13
13,2
134
3,75
19,8
5,35
nw
7,8
28,8
I
0,04
192,9
58,2
9
26B,7
2,42
0,07
0,27
0,021
0,02
8,4
1GB
5,3
19,5
5
nw
9,1
6,6
10,8
809
22,7
0,43
0,07
160,9
50,2
nw
280,6
2,2B
0,33
0,17
0,04B
1,13
14,4
134
3,5
2B,5
0,2
4,6
nw
7,9
12,8
2,8
11,2
14
mg/I
109
553
99
0,24
142,B
44,7
nw
295,8
0,52
nw
0,96
0,012
0,15
15
13 l
2,79
19,1
4,85
nw
7,9
13,4
8,8
16
mgli
mgli
0,24
124,8
48,7
6
274,5
3,04
0,017
0,23
0,04
0,32
31,B
107
4,7
nw
8
9,8
2,7
7,5
17
652
0,35
120,7
52,9
nw
0,45
332,4
0,25
0,21
0,16
0,049
13,8
151
nw
5,45
8,7
9,4
11,3
29
mgli
uS/cm
Przewodnictwo
Mętność
mg POJI
mg Si02l'1
mg POJI
Fosforany
Fosfor ogólny
mg SOJI
Siarczany
rozp.
mg N-N02/1
mg N-N03/1
Azot azotanowy
mg/I
mg Mn/l
mg N-NH4/1
Żelazo
Mangan
Azot amonowy
Azot azotynowy
mg Cali
mg Mgli
Magnez
mg KIl
Potas
Wapń
mvale/l
mg Na/l
mvale/l
Sód
ogólna
Zasadowość
Kwasowość
Z1
Zasadowość
mvale/l
mg 0211
ChZT-KMn04
ogólna
mg 02/1
BZTs
Tlen rozpuszczony
21
80,3
13
pH
mg PVI
mg 0211
rzeczywista
Odczyn
Barwa
4,8
23.01.1995
z2R
·C
Potok
Zapach
Temperatura
Różany
13.03.1989
23.04.1993
16.12.1988
Data
Jednostki
Obiekt
Tab. 1. Wyniki badań fizyczno-chemicznych
23
83
571
654
883
7,1
0,12
0,12
166,1
52,6
nw
305
3,54
nw
nw
0,013
0,24
15,6
158
4,2
30
0,16
5
nw
9,2
8,5
0,2
9,2
10
7,76
z2R
4
27.02.1995
48
119
550
669
884
6,4
0,11
0,07
159,5
52,6
nw :
305
2,98
nw
0,17
0,013
0,47
16,8
146
4
27,5
0,175
5
nw
8,7
7,4
2,2
12
10,4
7,45
z2R
6
20.03.1995
79
108
519
627
905
5
0,19
0,04
128,6
52,7
9
301,9
2,72
nw
0,2
0,022
0,16
150
8,4
31
4,75
0,175
5,25
0,15
8,2
7,2
1,3
9
9,4
7,62
z2R
11,2
22.04.1995
17
89
532
621
893
8,5
0,24
0,09
97,5
49,6
nw
329,4
2,46
nw
0,04
0,032
0,3
7,2
140
4,7
32
0,23
5,4
nw
7,6
8
0,4
7
9
7,52
12,2
z2R
18.05.1995
nw
83
521
604
0,904
0,24
6,4
0,13
137,9
50,6
nw
326,4
1,91
0,09
0,29
0,037
0,15
13,2
14B
3,3
32
0,17
5,35
nw
8,5
9,92
2,1
8,8
9
7,9
14,9
z2R
4.06.H
Charakterystyka
313
zlewni Różanego Potoku
Obszar rozpatrywanego dorzecza oraz jego sąsiedztwo cechują się małą zasobnością
wód naturalnych. Stąd trudno wskazać obszary, skąd można by przerzucić wodę do dorzecza Różanego Potoku, celem zwiększenia jego odpływu. Przerzut wody z Warty na
obszar dorzecza należy praktycznie wykluczyć, ze względu na zbyt wysokie jego koszty.
Jedynym realnym rozwiązaniem tego problemu staje się wykorzystanie wód opadowych odprowadzanych
kanalizacją burzową z przyszłych osiedli: uniwersyteckiego,
Moraska i Umultowa. Można również ewentualnie rozpatrzeć możliwość przerzutu części
tych wód, poprzez pompowanie z przyległej do dorzecza Różanego Potoku części osiedla
Piątkowo. Skierowanie tych wód do systemu rzecznego Różanego Potoku przyczyniłoby
się do wzrostu wielkości jego odpływu. Jednak odprowadzenie wód z tych osiedli i zasilanie nimi odpływu systemu Różanego Potoku wymagać będzie chociaż częściowego
ich oczyszczenia (odstojniki, łapacze substancji ropopochodnych itp.).
Koncepcja budowy kolektora zbiorczego wód opadowych, w celu odprowadzenia ich do miejskiej sieci kanalizacyjnej
musi zostać ponownie rozważona, z uwzględnieniem programu ratowania Różanego Potoku.
Cieki w rozpatrywanym
dorzeczu charakteryzują
się dużymi spadkami, co powoduje szybki
spływ wód. Rozważyć
więc należy możliwość
skaskadowania
głównych cieków w celu spowolnienia
spływu wód. Przyczyni się to również do
wzrostu uwilgotnienia
terenów przyległych.
Problem jednak wzrostu wielkości zasilania odpływu rz.ecznego na rozpatrywanym obszarze
wiązać
się musi z zapewnieniem
odpowiedniej
ich czystości.
LITERATURA
CHOIŃSKI
A., CZABANA., KANIECKI
A., ŻURAWSO<I
M., 1978/79. Morasko. Zmiany układu stosunków
wodnych na obszarze perspektywicznych, północnych dzielnic Poznania. [maszynopis]
Zarząd Inwestycji Szkół Wyższych. Poznań.
CHOIŃSKl
A., KANIEcKiA., MARCINIAK
M., ZIĘTKOWIAK
Z., 1993. Warunki ochrony i zachowania
Różanego Potoku. [maszynopis] Miejska Pracowania Urbanistyczna Poznań.
GUROWSKI
J., PIWOSZ
M., 1978. UAM I przedsięwzięcie, zadanie 1, Poznań-Morasko. Projekt ochrony
wód. Biuro Projektowo-Badawcze Budownictwa Ogólnego .Miastoprojekt - Poznań".
KANIECKI
A., 1988/89. Mapa hydrograficzna w skali 1:50 000. Arkusz 423.1 Poznań. GUGiK
[komentarz i konsultacja].
KONDRACKI
J., 1978. Geografia fizyczna Polski. PWN. Warszawa.
KOWALCZAK
P. i in., 1989. Ocena natężenia przepływów w ciekach oraz rejestracja stanów
wody w zbiornikach osiedla .Morasko" w okresie wystąpienia suszy hydrologicznej we
wrześniu 1989. Przed. Projekt.; Wyk. HYDROPOL, Poznań.
KRvoowsKlB., 1961. Geografia fizyczna Niziny Wielkopolskiej, część I. Geomorfologia. PTPN. Poznań.
Praca zespołowa, 1980. Operat hydrologiczny dla zlewni cieków w rejonie projektowanej
dzielnicy mieszkaniowej .Morasko". IMGW O/Poznań.
RIlTERJ., 1988. Zagospodarowanie wód powierzchniowych dla terenu Morasko-Umultowo w
Poznaniu. CBSiPBW .Hydroprojekt" O/Poznań.
RllTER J., 1989. Studium zagospodarowania wód powierzchniowych dla terenu MoraskoUmultowo w Poznaniu. Opis techniczny. CBSiPBW .Hydroprojekt" O/Poznań.
SZONTYR
R., 1985. Operat wodno-prawny na uzyskanie pozwolenia na odprowadzanie wód
opadowych z terenu przewidzianego pod budowę Miasteczka Uniwersyteckiego PoznańMorasko. Biuro Studiów i Rzeczoznawstwa PZITS Poznań.
Download

„JUTOR”I Sp.J. K i R Józefowicz UI. Okrzei 1-4 64