ONKOPLASTİK MEME
CERRAHİSİNDE HEMŞİRELİK
BAKIMI
Öğr. Gör. Dr. Sevil GÜLER DEMİR
Onkoloji Hemşireliği Derneği Meme Alt Çalışma Grubu
Onkoplastik Meme Cerrahisi
Meme kanseri nedeniyle
yapılacak cerrahi bir girişim
ile birlikte memede daha iyi
bir estetik sonuç yaratacak
kozmetik girişimin birlikte
planlanması
Onkoplastik Cerrahi
Erken dönem
meme
rekonstrüksiyonu
ameliyatları
Geç dönem
meme
rekonstrüksiyonu
ameliyatları
Risk azaltıcı
cerrahi
girişimler
Profilaktikkoruyucu
mastektomi ve
rekonstrüksiyon
Göğüs duvarı
defektlerinin
onarımı
Onkoplastik Cerrahi
MULTİDİSİPLİNER
EKİP
YAKLAŞIMI
MEME KANSERİ SONRASI
MEME REKONSTRÜKSİYONU;
-Sentetik implantlar,
-Vücudun başka bir bölümünden
alınan otolog dokular ya da
- Bu yöntemlerin birlikte kullanılması
ile yeni bir meme yapılması
işlemidir.
Demir SG, Bulut H (2010) Nursing Care of Patients With Reconstructive Breast Surgery Using Transverse Rectus Abdominis Myocutaneous
Flap, Meme Sağlığı Dergisi, cilt 6, Sayı 3, ss. 95-102.
7
MEME REKONSTRÜKSİYONU
8
MEME REKONSTRÜKSİYONU
Mastektomi ile eş zamanlı
rekonstrüksiyon (immediate
reconstruction)
Gecikmiş rekonstrüksiyon
(delayed reconstruction)
Gecikmiş – erken dönem
rekonstrüksiyon (immediatedelayed reconstruction)
Djohan R, Gage E, Bernard S. (2008) Breast reconstruction options following mastectomy. Cleveland Clinic
Journal Of Medicine,75(1): 17-23.
9
MEME KANSERİ NEDENİYLE MEME
REKONSTRÜKSİYONU YAPILAN
HASTALARDA HEMŞİRELİK BAKIMI
AMELİYAT ÖNCESİ
HEMŞİRELİK BAKIMI
AMELİYAT SONRASI
HEMŞİRELİK BAKIMI
MEME REKONSTRÜKSİYONU
AMELİYATI ÖNCESİ HEMŞİRELİK
BAKIMI
Meme
Rekonstrüksiyonu
Öncesi Hemşirelik
Bakımı
AMELİYAT
ÖNCESİ GENEL
HEMŞİRELİK
BAKIMI
Meme Rekonstrüksiyonu Ameliyatı
Öncesi Hemşirelik Bakımı
HASTANIN FİZYOLOJİK VE PSİKOLOJİK OLARAK
AMELİYATA HAZIRLANMASI
MEME REKONSTRÜKSİYONU
AMELİYATI SONRASI HEMŞİRELİK
BAKIMI
Meme
Rekonstrüksiyonu
Sonrası
Hemşirelik
Bakımı
AMELİYAT
SONRASI GENEL
HEMŞİRELİK
BAKIMI
Flep
izlemi
Ağrı
yönetimi
Meme
Rekonstrüksiyonu
Sonrası Hemşirelik
Bakımı
Dren
takibi
Komplikasyonların
önlemesi
Evde
bakım
MEME REKONSTRÜKSİYONUNUN
BAŞARILI OLMASINDA AMELİYAT
SONRASI DÖNEMDE VERİLEN
HEMŞİRELİK BAKIMI SON DERECE
ÖNEMLİDİR.
• Literatürde, otolog dokuların
kullanılması ile yapılan meme
rekonstrüksiyonu ameliyatlarında ilk
24 saatin hayati bir önem taşıdığı,
flep izleminin çok önemli olduğu
belirtmektedir.
FLEP
İZLEMİ
AĞRI
YÖNETİMİ
TABURCULUK
EĞİTİMİ
SOLUNUM
AMELİYAT SONRASI
HEMŞİRELİK BAKIMI
KOMPLİKASYONLARIN
ÖNLENMESİ
DREN
TAKİBİ
19
Ameliyat sonrası erken dönem...
• Semifowler pozisyon
–Bacak elevasyonu
• Topikal ya da sistemik
vazodilatatör etkili ilaçlar
(Nootropil infüzyonu)
AĞRI YÖNETİMİ
İlk 2 gün hasta kontrollü
analjezi
Daha sonraki günlerde
oral analjezi
21
AĞRI YÖNETİMİ
İlk 24 saat - hasta kontrollü analjezi
İlk 2-3 gün intravenöz ya da
intramüsküler narkotik etkili olmayan
analjezikler
Daha sonraki günlerde oral
analjezikler
22
AĞRI YÖNETİMİ
H
HASTA KONTROLLÜ ANALJEZİ
AĞRI POMPASI
A
S
T
A
E
Ğ
İ
T
İ
M
İ
23
FLEP İZLEMİ
Flep perfüzyonundaki bozulmanın erken
dönemde belirlenmesi
Flep perfüzyonunun arttırılmasına ilişkin
girişimlere erken dönemde başlanması
FLEBİN KURTARILMASI
(Khan 2010)
24
FLEP İZLEMİ
AYILMA
ÜNİTESİ
...
TABURCULUK
25
FLEP İZLEMİ
K
L
İ
N
İ
K
Ayılma
ünitesi
15 dakikada bir
İlk 48
saat
Her saat
Sonraki
48 saat
4 saatte bir
26
FLEP İZLEMİ
Flep rengi
Flep ısısı
Kapiller geri
dolum
Kan akımı
Flep turgoru
(Nahabedian 2011; Demir ve Bulut 2010; Fournier and Schafer 2001)
27
FLEP İZLEMİ
Flep
Rengi
•Normal flep rengi --- açık pembe, alıcı
bölgedeki renk ile benzer
28
Flep
Rengi
•Solgun/fildişi ya da alacalı
bir renk ---arteriyal
perfüzyonda yetersizlik ya
da azalma
•Koyu kırmızı renk --- venöz
konjesyon ya da tromboz
•Peteşi --- venöz dönüşteki
azalma
Flep Rengi
• Yeni memenin görünümü (flep) donör
bölgesindeki (abdomen) dokunun rengiyle
karşılaştırılmalı
– Tek taraflı mastektomi hastalarında yeni yapılan
memenin renginin ve dokususunun
kontraleteral memeninki ile tam olarak
uyuşmayacağı unutulmamalı
(Demir ve Bulut, 2010)
FLEP İZLEMİ
Kapiller Geri
Dolum
•Sağlıklı bir flepte
kapiller geri dolum süresi
1-3 saniye
(Nahabedian, 2011; Vedder, 2006)
31
Kapiller Geri
Dolum
• 1 saniyeden az ise
venöz konjesyonu,
• 3 saniyeden daha fazla
olması ise arteriyel kan
akımındaki azalmayı
gösterir
FLEP İZLEMİ
Flep
Turgoru
•Sağlıklı flep – yumuşak
(Nahabedian, 2011; Brown and Borschel, 2004)
33
Flep
Turgoru
•Flep çok yumuşak, süngerimsi
ve dehidrate görünümde ise
arteriyel yetmezlik;
•Kabarık ve ödemli ise venöz
yetmezlik,
•Gergin ise hematom
düşünülebilir.
(Nahabedian, 2011; Brown and Borschel, 2004)
34
FLEP İZLEMİ
Flep ısısı
•Yapışkan stripler, cilt ısısını
ölçen bir probu bulunan
monitörler ya da elin sırtı ile
değerlendirilebilir.
•Normalde flep sıcak olmalıdır.
• Hastanın vücut ısısı ile flep
ısısı arasında ortalama 2-3°°C
fark olmalıdır.
(Nahabedian 2011; Demir ve Bulut,2010)
35
Flep ısısı
•Flep daha soğuk ise
arteriyel yetmezlik olabilir
– Hemen doktora haber
verilmelidir.
•Hastanın odası 24 – 310C
arasında olmalıdır.
(Nahabedian 2011; Demir ve Bulut,2010)
36
Flep ısısı
Hastanın bulunduğu odanın
ısısının 24 – 310C arasında olması
sağlanmalı,
Odanın kapısı kapalı tutulmalı,
Hasta ayılma ünitesinden kliniğe
transfer edilirken sıcak hava
akımlı battaniye kullanılmalıdır.
(Nahabedian 2011; Demir ve Bulut,2010)
37
FLEP İZLEMİ
Kan
akımı
•Doppler yardımıyla
değerlendirilir.
(Nahabedian, 2011)
38
Kan akımı
•Doppler cihazı kan akımının azaldığına ilişkin
uyarı verdiğinde,
-Hastanın doku perfüzyonu yeniden
değerlendirilmeli
-Gerekli intravenöz sıvıların verilmesi için
gecikmeden doktora haber verilmelidir.
•Yetersiz jel kullanımı, bozuk Doppler probu, sıcaklığı
korumaya yönelik battaniye kullanmama ya da banyo
yapma gibi durumlar bazen kan akımını geçici süreyle
kesintiye uğratabilir.
(Nahabedian, 2011)
39
Flep değerlendirmeleri sırasında
hemşireler flep rengini ve görünümünü
tanımlarken meslektaşları arasında aynı
anlama gelecek ve farklı anlaşılmaları
ortadan kaldıracak tanımlayıcı ifadeleri
tercih etmeli, objektif anlaşılır bir dil
kullanmaya çalışmalıdır.
(Demir ve Bulut 2010)
40
SOLUNUM
• İlk 2 gün spirometre
ile derin nefes alıp
verme egzersizleri
• Oksijen tedavisi
41
BESLENME VE BOŞALTIM
• ORAL ∅
• REJİM I
• REJİM II
• NORMAL
DİYET
42
DREN TAKİBİ
• Drenaj miktarı
• Drenaj özellikleri
43
HAREKET
44
KOMPLİKASYONLARIN
ÖNLENMESİ
Anestezi ve ameliyattan
kaynaklanan erken
dönemdeki komplikasyonlar
Flep ile ilgili komplikasyonlar
Ameliyata bağlı diğer
komplikasyonlar
45
Anestezi ve ameliyattan kaynaklanan erken dönemdeki
komplikasyonlar
Kanama ya da kan dolaşımının yetersizlik, hipovolemi,
bulantı - kusma, elektrolit dengesizlikleri vb.
Flep ile ilgili komplikasyonlar
Hematom, nekroz, flep kaybı, kronik ağrı vb.
Ameliyata bağlı diğer komplikasyonlar
Derin ven trombozu, pulmoner emboli, pnömoni, yara
iyileşmesinde gecikme, karın duvarında zayıflık, değişik
seviyelerde ciltte kalınlık kaybı, kas spazmları, çekilme hissi,
duyarlılık farklılıkları, karında hafif düzeyde duyu kaybı,
herniasyon vb.
46
PSİKOLOJİK DESTEK
•Hasta ve yakınlarıyla iletişim
•Soru sormasına fırsat verme
•Duygularını ifade
etmesine/paylşmasına fırsat
tanıma/cesaretlendirme
•Hastaya yapılan işlemler,
değerlendirme sonuçları ve
uygulanan bakım konusunda
bilgi verme
TABURCULUK VE EVDE BAKIM
TABURCULUK VE EVDE BAKIM
–İlaçlar
–Beslenme
–Dren takibi
–Yara bakımı
–Banyo yapma
TABURCULUK VE EVDE BAKIM
–İyileşme süreci
• İyileşme süreci 3-6 hafta
• Yaranın tamamen iyileşmesi 1–2 yıl
• Zamanla skar dokusu azalacak, rengi solacak,
ancak tamamen asla kaybolmayacak
• Sigara kullanmayacak – iz kalır
• Rekonstrüksiyonun yapıldığı memede duyu Ø
–Güneşe maruz kalmayacak
–Dışarı çıkarken koruyucu güneş kremi (en az
15 SPF) kullanacak
TABURCULUK VE EVDE BAKIM
– Hareket ve egzersiz
• Basit omuz egzersizleri yapmalı
• Dren çıkarılana kadar ameliyat
olan taraftaki kolunu omuz
hizasının üzerine çıkarmamalı
• Sağlık ekibinin önerdiği süre
boyunca kollarının üzerine
dayanıp kalkmamalı, ağır şeyler
kaldırmamalı ya da düz bir
şekilde yatmamalı
TABURCULUK VE EVDE BAKIM
– Hareket ve egzersiz
• Ağrıya neden olabilecek düz ve
dik sandalyeye oturup kalkma,
omuzlarını ve kollarını yukarı
kaldırma vb. aktivitelerde daha
dikkatli olmalı
• Karnını destekleyebilecek korse
(8 hafta kadar) kullanmalı
TABURCULUK VE EVDE BAKIM
–Lenfödemden
korunma
TABURCULUK VE EVDE BAKIM
–Sütyen kullanımı
• Ameliyat sonrası ilk
haftalarda sütyen
kullanılmamalı
• Kullanılacak sütyenlerin sıkı
olmayan, kaymayan,
yumuşak, destekli ve telsiz
olmasına dikkat edilmeli
TABURCULUK VE EVDE BAKIM
– Cinsel yaşam
• Ameliyat sonrası 3-6 hafta kadar ara
verme
• Bundan sonraki hayatında çocuk
emzirme Ø
• Rekonstruksiyon memenin duyarlılığını
geri getirmez, ancak zaman içinde bir
miktar duyu olabilir.
TABURCULUK VE EVDE BAKIM
– Meme rekonstrüksiyonu sonrası yeni
görünüm
• Rekonstrukte edilen meme
–Daha sert, yuvarlak ve düz görünebilir
–Mastektomi öncesindeki ölçülere
sahip olmayabilir
–Hafif asimetri olabilir.
• Memenin yeni görünümüne alışmak
zaman alır
TABURCULUK VE EVDE BAKIM
–Sağlık kontrolleri
• Onkoloji ve plastik cerrahi
• Ameliyat olan memenin geri
kalan kısmına ve sağlıklı memeye
her ay KKMM
• MR Mamografi
Özet olarak …
59
Download

meme - Onkoloji Hemşireliği Derneği