Aktinomikozis
(Actinomycosis)
• Sığırlara özel, kronik seyirli, deformasyonlar
ve multiple apselerle karakterize, bulaşıcı
olmayan bir hastalıktır.Koyun ve keçilerde
de rastlanabilir. İnsanda görüldüğüne dair
bilgiler de bulunmaktadır.
Etiyoloji
Hastalık sert dokulara yerleşmekle birlikte,
ender olarak ağız ve larenks mukozası,
akciğer, retikulum, Parotis bezi ve meme
gibi yumuşak dokulara da yerleşebilen,
aktinomikozis'dir.
• Etken Actinomyces bovis olup gram pozitif
özellikte bir mikroorganizmadır..
• Etken doğada yaygın olarak buluna-bilecegi
gibi, hayvanların ağız ve farenks
boşluklarında saprofit olarak da bulunabilir.
Etken ağız, boğaz vs. gibi organların
mukozalarında meydana gelen çeşitli yara,
çizik, diş değiştirme sırasında oluşan
lezyonlardan, kemik ve yumuşak dokuya
girme fırsatı bulur.
• Pratikte hastalık 18 aylıktan küçük
hayvanlarda daha az oranda, 2-5 yaş
arasındakilerde ise daha yüksek ve sık
oranda görülmesi, enfeksiyonun
oluşumunda diş değiştirmenin büyük rolü
olduğunu göstermektedir.
• Hastalık etkenleri, mukozalardaki yara ve
çiziklerden girdikleri dokularda; önceleri
küçük, sonraları genişleyen apseler meydana
getirmektedir. Yumuşak dokulara girdikten
sonra etken, lenf kanallarına geçerek lenf
yumrularına ulaşır ve orada kükürt sarısı
renginde irinli lenfadenitise yol açar.
• Sert dokulara yerleşen Act. bovis isimli
etkenler kemiklerde, etrafı granülasyon
dokusu ile çevrili, nohut fındık
büyüklüğünde apseler meydana getirir.
Apselerden çıkan irinin mikroskobik
muayenesinde etken ışın çizgileri tarzında
görülür.
Semptomlar
• Aktinomikozis, alt ve üst çene kemikleri
(çene aktinomikozu) ve sinus kemiklerinde
lezyon oluşturur. Hastalık çene
kemiklerinde, azı dişleri arasındaki aralıklara
yerleşir. Bu bölgede kemik ka-Iınlaşmış,
kemik dokusu süngerimsi bir görünüm
almıştır ve irinleşme söz konusudur.
• İrinli lezyonlar fistülize olarak ağız
boşluğuna veya dışarı açılabilir. Fistüllere
yapılacak sondalama ile son-danın kolayca
kemik iliğindeki boşluğa girdiği dikkati
çeker. Çene kemiklerinin Aktinomikoz'unda
kemikler büyümüş ve deforme olmuştur.
• Fistül şekillenir ve deriden dışarı veya ağız
boşluğu içine açılabilir, dişler sallanıp
yerlerinden düşebilir, bu nedenle hayvanda
belirgin bir çiğneme zorluğu şekillenir.
• Lenfadenitis şeklinde ise lenf yumrularındaki
lezyonlar büyük apse şeklindedir.
Bulundukları yere göre yutmada ve
solunumda güçlüklere yol açarlar. Bunlar da
fistülleşerek ağız boşluğu içine veya dışarı
doğru açılabilirler. Apseleşme durumlarında
irin boşalınca, fistül kapanır ve küçülür.
Fakat bir süre sonra tekrar nüksetme olasılığı
oldukça kuvvetlidir.
• Hastalığın ilk devresinde genel durum bozuklukları görülmez. Fakat lezyonlar
ilerledikçe zayıflama, verim düşüklüğü ve
dehidrasyon gözlemlenir. Hastalık kronik
seyirli olduğundan haftalar, hatta yıllarca
sürer. Sekonder bakterilerin etkisiyle
şiddetli irinleşme oluştuğundan,beden ısısı
yükselebilir.
Tanı:
• Klinik bulgular ve irinin mikroskobik
muayenelerine göre tanı kolaydır.
Tüberküloz, Lökoz ve diğer apselerle karışır.
Ayırıcı tanı için kuşkulu şişkinlikten
punksiyonla alınan içeriğin mutlaka
mikroskopta muayenesi gereklidir.
Sağaltım
• Yumuşak doku apselerinde apseler açılır,
temizlenir, fistulize olanlar kürete edilir,
lugol solusyonu ile irrigasyon yapılır ve aynı
solusyondan lezyonların degişik yerlerine
enjekte edilir.
• Hayvana paranteral olarak antibiyotikler; 23 milyon Penisilin+3-5 gr Streptomisin
kombinasyonları, Oksitetrasiklin (4-5 gün) ve
peros olarak da Potasyum iyodür (günde 10
gr ve 10-30 gün süreyle)verilmelidir.
• Kliniklerimizde kullanılan iyot
solusyonundan da iyi sonuçlar alınmaktadir:
(iyot 1 gr+Potasyum iyodur 12+Sodyum
iyodür 18 gr+Distile su 100cc). Bu
karışımdan 300 Kg‘lık bir sığır için 45 cc
alınır ve 5 katı distile suyla sulandırılarak
yavaş yavaş
• ve taze hazırlanmış olarak dikkatli bir
şekilde i.v., 5-7. ve 12-14. günlerde 4 kez
uygulanmalıdır. Bu solusyon gebelere
verilmez, boğalarda ise kısırlık meydana
getirdiği için
uygulanmamalıdır.
• Sert doku aktinomikozunun sağaltımı
güçtür, operasyon yapılarak kemik
şişkinlikleri kürete edilir, fistüller temizlenir
ve iyot sağaltımına iyodismus oluşuncaya
kadar devam edilir. Ayrıca lokal olarak
%10'luk bakır sülfat ve tentürdiyot
tamponları uygulanabilir. İyodismus
belirtileri; yüksek ateş, iştahsızlık, burun
akıntısı, deride kepeklenme ve gözyaşı
akıntısı gibi bulgulardır.
Rp:
I. İsovit
D:100mg lık tablet
S:10-20mg/kg oral 1 ay
II.Vetimisin
D:Enjektable toz
S:10mg/kg i.v. günde 2 kez 7-14 gün
III.Sodyum iyodür
D:%10-20lik solüsyon
S:70mg/kg i.v. 7-10 gün aralıklarla
Download

Aktinomikozis (Actinomycosis)