17/03/2014
3 ) KOLON TEMEL BİRLEŞİMLERİ (KOLON AYAKLARI)
Kolon ayakları kolondan gelen yükleri betonarme temele aktaran çelik birleşim
bölgesini ifade eder.
KOLON AYAKLARI
1) Basit (mafsallı) ayaklar
a) Merkezi basınca
çalışan ayaklar
2) Ankastre (rijit) ayaklar
b) Çerçeve ve perde
kolonlarının mafsal ayakları
M
H
P
H
P
P
H
P
M
H
H
P
P
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
1
Ankastre kolon ayağı
Ankastre kolon ayağı
Basit kolon ayağı
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
BAÜ. MÜH. MİM. FAK. İNŞAAT MÜH. BL.
Yrd.Doç.Dr. Kaan TÜRKER
2
6. hafta
1
17/03/2014
Çelik kolon ayağı için hazırlanmış temel ankrajları
(Şablon levhası uygulaması)
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
3
Çelik kolon ayağı için hazırlanmış temel ankrajları
(kayma kaması boşluğu uygulaması)
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
BAÜ. MÜH. MİM. FAK. İNŞAAT MÜH. BL.
Yrd.Doç.Dr. Kaan TÜRKER
4
6. hafta
2
17/03/2014
Çelik kolon ayağı için hazırlanmış temel ankrajları
(Şablon profilleri)
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
5
Atölyede hazırlanmış kolon ve ayağı
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
BAÜ. MÜH. MİM. FAK. İNŞAAT MÜH. BL.
Yrd.Doç.Dr. Kaan TÜRKER
6
6. hafta
3
17/03/2014
Temelde bırakılan ankraj bulonları
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
7
Çelik kolon montaj aşaması
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
BAÜ. MÜH. MİM. FAK. İNŞAAT MÜH. BL.
Yrd.Doç.Dr. Kaan TÜRKER
8
6. hafta
4
17/03/2014
Montajı tamamlanmış ankastre kolonlar
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
9
Dairesel kolon ayağı
(Taban levhası altına yüksek dozajlı harç (şerbet) uygulaması)
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
BAÜ. MÜH. MİM. FAK. İNŞAAT MÜH. BL.
Yrd.Doç.Dr. Kaan TÜRKER
10
6. hafta
5
17/03/2014
3.1-a
MERKEZİ BASINCA ÇALIŞAN KOLON AYAKLARI
Kolondaki merkezi basınç kuvveti
(P)
bir taban levhası aracılığıyla
temel betonuna aktarılır.
Ankraj
kaması
Taban levhası montaj ankrajları ile
temele
bağlanır.
Montaj
tamamlanıncaya kadar olan etkiler bu
ankrajlar tarafından karşılanır.
Kolon taban levhasına köşe veya
küt kaynak dikişleri ile bağlanır.
Taban levhası boyutları büyük
olduğunda, levha kalınlığını azaltmak
için
düşey
nervür
levhaları
yerleştirilir ve bunlar kolona ve
levhaya kaynaklanır.
Ankraj kanalları ve taban levhası
altında boşluklar (2-5cm) yüksek
dozajlı harç veya çimento şerbeti ile
doldurulur.
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
11
TEK YÖNDE NERVÜRLÜ BASİT KOLON AYAĞI
Profil enkesitine göre büyük taban
levhası gerektiğinde (betonun düşük
kalitede olması veya büyük eksenel
kuvvet olması durumunda) taban
levhasının kalınlığını azaltmak için
düşey nervür levhaları kullanılır.
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
BAÜ. MÜH. MİM. FAK. İNŞAAT MÜH. BL.
Yrd.Doç.Dr. Kaan TÜRKER
12
6. hafta
6
17/03/2014
İKİ YÖNDE NERVÜRLÜ BASİT KOLON AYAĞI
Taban
levhasının
profil
enkesitine her iki yönde de çok
büyük olması durumunda taban
levhasının kalınlığını azaltmak için
her iki yönde yeterli sayıda düşey
nervür levhaları kullanılır.
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
13
İKİ YÖNDE NERVÜRLÜ ÇOK PARÇALI KOLON AYAKLARI
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
BAÜ. MÜH. MİM. FAK. İNŞAAT MÜH. BL.
Yrd.Doç.Dr. Kaan TÜRKER
14
6. hafta
7
17/03/2014
IZGARA KOLON AYAĞI
Eksenel yükün çok büyük olması durumunda taban levhası yerine eğilme dayanımı yüksek olan
profiller (çoğunlukla I profil) kullanılabilir. Yeter sayıda profil birbirine kaynak ile bağlanarak
tabanda bir ızgara teşkil edilir.
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
15
MERKEZİ BASINCA MARUZ DAİRESEL KOLON AYAĞI
Kolon çapı: D ≤ 20 cm ise
Kolon çapı: D > 20 cm ise
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
BAÜ. MÜH. MİM. FAK. İNŞAAT MÜH. BL.
Yrd.Doç.Dr. Kaan TÜRKER
16
6. hafta
8
17/03/2014
Merkezi Basınca Maruz Kolon Ayaklarında Hesap Esasları
Temel betonu veya levha altı harç dayanımı (hangisi küçük ise) esas alınarak Taban
levhası boyutları belirlenir. (Beton veya Harç için Emniyet gerilmeleri kullanılır)
Taban levhasında meydana gelen eğilme momenti ve buna karşılık gelen gerilme
esas alınarak taban levhası kalınlığı belirlenir. Bu aşamada varsa nervür levhalarının
konumlarına göre statik hesap yapılır.
Kolonu ve varsa nervür levhalarını taban levhasına bağlayan kaynak dikişleri ilgili
gerilmelere göre tasarlanır (tahkik edilir).
Kolonu taban levhasına bağlayan kaynak dikişlerinin hesabında kolon başlığına
ve gövdesine etkiyen kuvvetler esas alınır.
Eğer taban levhasına bağlanacak kolon enkesiti tam temas sağlanacak şekilde
işlenmiş ise profili taban levhasına bağlayan kaynak dikişleri kolon eksenel
yükünün 1/4’üne göre tasarlanabilir.
Aksi halde (taban levhasına bağlanacak kolon enkesiti tam temas sağlanacak
şekilde işlenmemiş ise) profili taban levhasına bağlayan kaynak dikişleri kolon
eksenel yükünün tamamına göre tasarlanır.
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
17
UYGULAMA 5
Aşağıdaki şekilde özellikleri verilen merkezi
basınç kuvvetine maruz kolon-temel birleşimi
için gerekli tahkikleri yapınız.
(Kolon uç enkesiti tam temas olacak şekilde
işlenmiş ve tam temas sağlanmıştır.)
Malzeme: Fe37
Yükleme durumu: EY
P = 140 t
Temel betonu için: pem= 70 kg/cm2 ,
Taban Levhası için : σem= 1440 kg/cm2
Kaynaklar için : σkem= 1,1 t/cm2,
IPB 320 için boya alanı : U = 1.77 m2/m
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
BAÜ. MÜH. MİM. FAK. İNŞAAT MÜH. BL.
Yrd.Doç.Dr. Kaan TÜRKER
18
6. hafta
9
17/03/2014
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
19
P=140 t
IPB320
Taban
levhası
p=63 kg/cm2
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
BAÜ. MÜH. MİM. FAK. İNŞAAT MÜH. BL.
Yrd.Doç.Dr. Kaan TÜRKER
20
6. hafta
10
17/03/2014
BAÜ. MÜH. MİM. FAK. İNŞAAT MÜH. BL.
Yrd.Doç.Dr. Kaan TÜRKER
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
21
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
22
6. hafta
11
17/03/2014
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
23
Kolon profili uç enkesiti tam temas olacak şekilde işlendiği için kaynak dikişlerinin
tahkikinde kolon yükünün dörtte biri (P/4 =35 t ) esas alınacaktır.
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
BAÜ. MÜH. MİM. FAK. İNŞAAT MÜH. BL.
Yrd.Doç.Dr. Kaan TÜRKER
24
6. hafta
12
17/03/2014
Profil enkesiti çevre uzunluğu
(Boya alanından)
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
25
KAYNAKLAR
“Çelik Yapılar”, H. Deren, E. Uzgider, F. Piroğlu, Ö. Çağlayan, Çağlayan Kitapevi, Üçüncü
baskı, (2008).
“Ahşap ve Çelik Yapı Elemanları”, Y. Odabaşı, Beta Yayınları, (1992).
“Çelik Yapılar Kısa Bilgi ve Çözülmüş Problemler, Z. Öztürk, Birsen Yayınevi, 4. baskı, (2007).
İMO-02.R01/2008, "Çelik Yapılar, Emniyet Gerilmesi Esasına Göre Hesap ve Proje Esasları”
İMO Çelik Yapılar Komisyonu.
IMO-01.R-01/2005, “Çelik Yapılarda Kaynaklı Birleşimler, Hesap, Yapım ve Muayene Kuralları”
İMO Çelik Yapılar Komisyonu.
TS 648 Çelik Yapıların Hesap ve Yapım Kuralları
TS 3357 Çelik Yapılarda Kaynaklı Birleşimlerin Hesap ve Yapım Kuralları
Deprem Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Binalar Hakkında Yönetmelik (2007)
“Structural Steel Designer's Handbook”, R.L. Brockenbrough, F.S. Merritt, McGraw-Hill1, (1994).
“Design of Steel Structures”, E.H. Gaylord, C.N. Gaylord, J.E. Stallmeyer, McGraw-Hill, (1992).
AHŞAP VE ÇELİK YAPILAR –II
BAÜ. MÜH. MİM. FAK. İNŞAAT MÜH. BL.
Yrd.Doç.Dr. Kaan TÜRKER
26
6. hafta
13
Download

ACY-II_Hafta 6