Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè
Èëùàì ßëèéåâ Àâðîïà Øóðàñûíûí
áàø êàòèáèíè ãÿáóë åäèá
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ
Àâðîïà Øóðàñû Ïàðëàìåíò
Àññàìáëåéàñûíûí ñÿäðèíèí
áàø÷ûëûã åòäèéè íöìàéÿíäÿ
ùåéÿòèíè ãÿáóë åäèá
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ
ìàéûí 22-äÿ Àâðîïà Øóðàñûíûí áàø êàòèáè Òîðáþðí Éàãëàíäû ãÿáóë åäèá.
Ýþðöøäÿ Àçÿðáàéúàí èëÿ Àâðîïà Øóðàñû àðàñûíäà
ÿìÿêäàøëûüûí äàùà äà ýåíèøëÿíäèðèëìÿñèíèí þíÿìè ãåéä
îëóíóá, ñèâèëèçàñèéàëàðàðàñû äèàëîãäà âÿ Àâðîïàíûí åíåðæè
òÿùëöêÿñèçëèéèíèí ìþùêÿìëÿíäèðèëìÿñèíäÿ Àçÿðáàéúàíûí
ðîëó õöñóñè âóðüóëàíûá, ÿìÿêäàøëûüûìûçûí èíêèøàô ïåðñïåêòèâëÿðè èëÿ áàüëû ìÿñÿëÿëÿð ÿòðàôûíäà ôèêèð ìöáàäèëÿñè
àïàðûëûá.
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû
Àçÿðáàéúàíû ìöñòÿãèëëèê
éîëóíäà èíêèøàô åòäèðìÿéÿ
ãàäèð áèð ïàðòèéàäûð
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ
ìàéûí 22-äÿ Àâðîïà Øóðàñû Ïàðëàìåíò Àññàìáëåéàñûíûí
ñÿäðè õàíûì Àíí Áðàñþðöí áàø÷ûëûã åòäèéè íöìàéÿíäÿ ùåéÿòèíè ãÿáóë åäèá.
Ýþðöøäÿ Àçÿðáàéúàí èëÿ Àâðîïà Øóðàñû àðàñûíäà ÿìÿêäàøëûüûí ùàçûðêû âÿçèééÿòè âÿ ïåðñïåêòèâëÿðè èëÿ áàüëû ìÿñÿëÿëÿð ÿòðàôûíäà ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá.
Àçÿðáàéúàíûí äþâëÿò ìöñòÿãèëëèéè Àçÿðáàéúàí õàëãûíûí ìèëëè ñÿðâÿòèäèð
Ãÿçåò 1993-úö èëèí àïðåë àéûíäàí íÿøð îëóíóð. 23 ìàé 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 090 (4249). Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí îðãàíû. Ãèéìÿòè 40 ãÿïèê
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ ÕÕ Àçÿðáàéúàí Áåéíÿëõàëã ãèäà ñÿíàéåñè âÿ
ÂÛÛÛ Àçÿðáàéúàí Áåéíÿëõàëã êÿíä òÿñÿððöôàòû ñÿðýèëÿðè èëÿ òàíûø îëóá
Ïðåçèäåíòèí èø ýöíö
Àìåðèêà Áèðëÿøìèø Øòàòëàðûíûí Ïðåçèäåíòè Áàðàê Îáàìà Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâÿ òÿáðèê ìÿêòóáó ýþíäÿðèá. Ìÿêòóáäà äåéèëèð: “Ùþðìÿòëè úÿíàá Ïðåçèäåíò,
Ðåñïóáëèêà Ýöíö ìöíàñèáÿòèëÿ Ñèçÿ âÿ Àçÿðáàéúàí
õàëãûíà Àìåðèêà õàëãû àäûíäàí âÿ øÿõñÿí þç àäûìäàí
ÿí õîø àðçóëàðûìû ÷àòäûðûðàì. 1918-úè èë ìàéûí 28-äÿ
ìöñÿëìàí äöíéàñûíäà èëê äöíéÿâè âÿ äåìîêðàòèê äþâëÿòèí - Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí ìöñòÿãèëëèéèíèí
åëàí îëóíìàñû ìöíàñèáÿòèëÿ ÿëàìÿòäàð áàéðàìû ãåéä
åäÿí áöòöí Àçÿðáàéúàí õàëãûíà áèç äÿ ãîøóëóðóã.
Þëêÿëÿðèìèç àðàñûíäà òÿùëöêÿñèçëèê ìÿñÿëÿëÿðèíäÿ
ýöúëö ÿìÿêäàøëûã ìþâúóääóð âÿ áèç Àçÿðáàéúàíûí
ÍÀÒÎ-íóí ßôãàíûñòàíäàêû ìèññèéàñûíäà èøòèðàêûíû
éöêñÿê äÿéÿðëÿíäèðèðèê. Þòÿí èëëÿð ÿðçèíäÿ þëêÿëÿðèìèç
àðàñûíäà åíåðæè ñàùÿñèíäÿ äÿ ñûõ òÿðÿôäàøëûã ãóðóëìóøäóð âÿ áèç þòÿí èëèí äåêàáð àéûíäà “Úÿíóá” ãàç
äÿùëèçè ëàéèùÿñè ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ éåêóí èíâåñòèñèéà ãÿðàðûíûí èìçàëàíìàñûíû éöêñÿê ãèéìÿòëÿíäèðèðèê. Áèç Àçÿðáàéúàíû èíñàí ùöãóãëàðûíûí âÿ ÿñàñ àçàäëûãëàðûí ìöäàôèÿñèíäÿ ëèäåðëèê ðîëóíó þç öçÿðèíÿ ýþòöðìÿéÿ ÷àüûðûðûã. Áèç, ùÿì÷èíèí Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí
ñöëù éîëó èëÿ ùÿëëèíäÿ èðÿëèëÿéèø ÿëäÿ åòìÿê ö÷öí Àçÿðáàéúàíà êþìÿê åòìÿéÿ ùàçûðûã. Áó, ùàìûìûçûí àðçóëàäûüû äàùà ýöúëö, ñàáèò âÿ ìöñòÿãèë Àçÿðáàéúàíà
ÿùÿìèééÿòëè òþùôÿ âåðÿúÿêäèð.
Çÿíýèí ìÿäÿíèééÿò âÿ òàðèõÿ ìàëèê Àçÿðáàéúàí õàëãûíû ìèëëè áàéðàìûíûç ìöíàñèáÿòèëÿ áèð äàùà òÿáðèê åäèðèê”.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû
Äþâëÿò Íåôò Ôîíäóíóí 2013-úö èë áöäúÿñèíèí èúðàñû ùàããûíäà Ñÿðÿíúàì èìçàëàéûá.
Ðàìèç Ìåùäèéåâ: Ñÿôèð Ìîðíèíãñòàð óíóòìàìàëûäûð êè, Àçÿðáàéúàí
êèìèíñÿ ìöñòÿìëÿêÿñè éîõ, þçöíö òàì òÿìèí åäÿí äþâëÿòäèð
“ÀÁØ ñÿôèðè ùå÷ íÿéÿ ìÿùÿë ãîéìàéàðàã, Àçÿðáàéúàíëà áàüëû áåëÿ êîáóä
ðÿôòàðà éîë âåðèðñÿ, äåìÿëè, îíóí ñòàòóñó èëÿ áàüëû úèääè ïðîáëåìëÿðè âàð”
“Ìÿí ñÿôèð Ìîðíèíãñòàðûí ìþâãåéè èëÿ
áàüëû þç ìöíàñèáÿòèíè à÷ûãëàéàí ùÿð êÿñÿ
ìèííÿòäàðëûüûìû áèëäèðìÿê èñòÿéèðÿì. Áó,
áèçèì èíñàíëàðûí ùÿãèãè âÿòÿíäàø ìþâãåéèäèð”.
ÀÏÀ-íûí õÿáÿðèíÿ ýþðÿ, áóíó Àçÿðáàéúàí
Ïðåçèäåíòè Àäìèíèñòðàñèéàñûíûí (ÏÀ) ðÿùáÿðè
Ðàìèç Ìåùäèéåâ ÀçÿðÒÀú-à ìöñàùèáÿñèíäÿ
äåéèá.
Ð.Ìåùäèéåâ ãåéä åäèá êè, ÀÁØ ñÿôèðèíèí
ìöñàùèáÿñè òÿÿúúöá äîüóðóð: “ÀÁØ ñÿôèðèíèí
áó ìöñàùèáÿñè äöíéàäà âÿ ïîñòñîâåò ìÿ-
êàíäà äàùà ÷îõ Ãÿðáèí
óúáàòûíäàí ýÿðýèíëÿøÿí
ýåîñèéàñè ïðîñåñëÿð ôîíóíäà ÿí àçû òÿÿúúöá
äîüóðóð. Îíó áó ìöñàùèáÿíè âåðìÿéÿ âÿ äèïëîìàòèê åòèêåòÿ óéüóí îëìàéàí ôèêèðëÿð ñÿñëÿíäèðìÿéÿ âàäàð åäÿí ìîòèâ
âÿ ñÿáÿáëÿðèí íÿ îëäóüóíó äåìÿéÿ ÷ÿòèíëèê
÷ÿêèðÿì. Áó, þëêÿíèí äàõèëè èøëÿðèíÿ à÷ûã, áèðáàøà, êîáóä ìöäàõèëÿäèð
âÿ áóíà ùàãã ãàçàíäûðìàã ìöìêöí äåéèë. Áó ùÿì äÿ Äèïëîìàòèê
ìöíàñèáÿòëÿð ùàããûíäà Âéàíà Êîíâåíñèéàñûíà ýþðÿ, éîëâåðèëìÿçäèð”.
Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Àäìèíèñòðàñèéàñûíûí ðÿùáÿðè áèëäèðèá êè, ñÿôèðèí ìöñàùèáÿäÿêè
òîíóíäà ÿìð âÿ ôèêèðëÿðèíè ìöñòÿãèë äþâëÿòÿ
ãÿáóë åòäèðìÿê úÿùäè âàð: “Ñÿôèð Ìîðíèíãñòàð óíóòìàìàëûäûð êè, Àçÿðáàéúàí êèìèíñÿ ìöñòÿìëÿêÿñè éîõ, þçöíö òàì òÿìèí
åäÿí äþâëÿòäèð”.
ÏÀ ðÿùáÿðè âóðüóëàéûá êè, Ìîðíèíãñòàð,
ÀÁØ ñÿôèðè êèìè, îëäóüó þëêÿíèí ñóâåðåíëèéèíÿ
ùþðìÿòëÿ éàíàøìàüà áîðúëóäóð: “Éåðè ýÿëìèøêÿí, áó, áÿçè Ãÿðá äþâëÿòëÿðèí ñÿôèðëÿðèíÿ äÿ àèääèð. Ùàíñûëàð êè, Àìåðèêà ñÿôèðèíèí
ùÿðÿêÿòëÿðèíÿ óéüóí îëàðàã ùÿðÿêÿò åòìÿéÿ
÷àëûøûðëàð. Áèç Àçÿðáàéúàíà ãàðøû ùþðìÿòñèç
ìöíàñèáÿòÿ äþçìÿê íèééÿòèíäÿ äåéèëèê”.
Ð.Ìåùäèéåâ õàòûðëàäûá êè, Àçÿðáàéúàí
Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ Àçÿðáàéúàí äþâëÿòèíÿ âÿ õàëãûíà ñàéìàçéàíà, ùþðìÿòñèç ìöíàñèáÿòÿ äþçìÿê íèééÿòèíäÿ îëìàäûüûíû äÿôÿëÿðëÿ âóðüóëàéûá: “Äöøöíöðÿì êè, àìåðèêàëû
ùÿìêàðëàðûìûç äþâëÿòèìèçèí ðÿùáÿðëèéèíèí
ìþâãåéè áàðÿäÿ ìÿëóìàòëûäûðëàð. ßýÿð
ÀÁØ ñÿôèðè ùå÷ íÿéÿ ìÿùÿë ãîéìàéàðàã,
Àçÿðáàéúàíëà áàüëû áó úöð êîáóä ðÿôòàðà
éîë âåðèðñÿ, äåìÿëè, îíóí ñòàòóñó èëÿ áàüëû
úèääè ïðîáëåìëÿðè âàð. Òÿÿññöô êè, ñÿôèð
Ìîðíèíãñòàðûí éîëâåðèëìÿç ôîðìàäà þëêÿíèí äàõèëè èøëÿðèíÿ ãàðûøûá, äèêòÿ åòìÿê ñÿéëÿðè èëê äÿôÿ ìöøàùèäÿ îëóíìóð. Áó, îíóí
äèïëîìàò êèìè ïåøÿêàðëûüûíû áþéöê ñóàë àëòûíà ãîéóð”.
Ð.Ìåùäèéåâ äåéèá êè, äàùà áèð ìöùöì
ôàêò ñÿôèðèí Àçÿðáàéúàíûí ãîíøóëàðû áàðÿäÿ
ñÿñëÿíäèðäèéè ôèêèðëÿðëÿ áàüëûäûð: “Áó úöð áÿéàíàòëàð à÷ûã-àéäûí òÿõðèáàòäûð. Àçÿðáàéúàí, ö÷öíúö ãöââÿëÿðèí àðçóëàðûíäàí àñûëû
îëìàéàðàã, ãîíøóëàðû èëÿ ìåùðèáàí ãîíøóëóã ñèéàñÿòè éöðöäöá âÿ ùÿìèøÿ äÿ éöðöäÿúÿê. Äöíéàäàêû ùàçûðêû âÿçèééÿò áèçèì
àääûìëàðûìûçûí äöçýöí âÿ ñÿìÿðÿëè îëäóüóíó áèð äàùà ñöáóò åäèð”.
ÏÀ ðÿùáÿðè ñÿôèðèí ìöñàùèáÿñèíèí òîíóíóí
ãÿáóëåäèëìÿç îëäóüóíó äåéèá: “Ãåéä îëóíàí
ìöñàùèáÿíèí êîíòåêñòèíÿ ÿñàñëàíàðàã äåéÿ áèëÿðÿì êè, ñÿôèð ùÿääèíè ÷îõ àøûá. Î,
þçöíö ãûøãûðàðàã Àçÿðáàéúàíû èäàðÿ åäÿí
ùàíñûñà ãóáåðíàòîð ùåñàá åäèð”.
Ð.Ìåùäèéåâ âóðüóëàéûá êè, ÀÁØ ìöòÿõÿññèñëÿðè äÿ äàõèë îëìàãëà áèð ÷îõ òàíûíìûø åêñïåðòëÿð Âàøèíãòîíóí ìöàñèð õàðèúè ñèéàñÿòèíäÿ áþùðàí åëåìåíòëÿðèíèí à÷ûã-àéäûí ìöøàùèäÿ îëóíäóüóíó ãåéä åäèáëÿð: “ÀÁØ äþâëÿò
êàòèáè úÿíàá Êåððèíèí áó ñàùÿäÿ êîíñåïòóàë äÿéèøèêëèêëÿðèí çÿðóðèëèéè áàðÿäÿ áÿéàíàòû äåéèëÿíëÿðè ñöáóò åäèð”.
ÏÀ ðÿùáÿðè ùåñàá åäèá êè, Ìîðíèíãñòàð
äöíéàäàêû éåíè ñèéàñè òåíäåíñèéàëàðû äóéà
áèëìÿéèá: “Àéäûíäûð êè, ñÿôèð Ìîðíèíãñòàðûí
âÿ îíóí ôÿàëèééÿòèíÿ áèðáàøà ðÿùáÿðëèê
åäÿíëÿðèí äöíéàýþðöøö êå÷ìèøäÿ èëèøèá
ãàëûá âÿ çàìàíëà òÿçàä òÿøêèë åäèð. ×öíêè
÷îõãöòáëö äöíéà ìöñòÿìëÿêÿ òÿôÿêêöðöíäÿí èìòèíà åòìÿéÿ ÷àüûðûð”.
Ìèëëè Ìÿúëèñäÿ êå÷èðèëÿí ýþðöøäÿ Àçÿðáàéúàí
èëÿ Àâðîïà Øóðàñû àðàñûíäà ÿìÿêäàøëûüûí
ïåðñïåêòèâëÿðè ìöçàêèðÿ îëóíóá
Ìàéûí 22-äÿ Ìèëëè Ìÿúëèñèí ñÿäðè Îãòàé ßñÿäîâ Àâðîïà
Øóðàñûíûí áàø êàòèáè Òîðáþðí Éàãëàíäûí áàø÷ûëûã åòäèéè íöìàéÿíäÿ ùåéÿòè èëÿ ýþðöøöá. ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, Îãòàé
ßñÿäîâ Àçÿðáàéúàíûí 2001-úè èëäÿ Àâðîïà Øóðàñûíà öçâ
îëäóüóíó âÿ ãóðóì ãàðøûñûíäà ýþòöðäöéö þùäÿëèêëÿðè óüóðëà éåðèíÿ éåòèðäèéèíè áèëäèðèá...
Áàõ ñÿh. 2
Àçÿðáàéúàí Ãàðà Äÿíèç
Èãòèñàäè ßìÿêäàøëûã Òÿøêèëàòû
÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ôÿàë ñèéàñÿò
ùÿéàòà êå÷èðèð
Õÿáÿð âåðèëäèéè êèìè, 10-15
ìàé òàðèõëÿðèíäÿ Éóíàíûñòàíûí
ïàéòàõòû Àôèíàäà Ãàðà Äÿíèç Èãòèñàäè ßìÿêäàøëûã Òÿøêèëàòû
(ÃÄÈßÒ) Ïàðëàìåíò Ìÿúëèñèíèí
Áàø Àññàìáëåéàñûíûí 43-úö
ïëåíàð èúëàñû êå÷èðèëèá...
Áàõ ñÿh. 8
Éàïîíèéàíûí “Áèëàòåðàë èíñèýùò” æóðíàëûíäà
Àçÿðáàéúàí ùàããûíäà ìÿãàëÿ äÿðú åäèëèá
Òîêèîäà èíýèëèñ âÿ éàïîí äèëëÿðèíäÿ íÿøð îëóíàí âÿ áó
þëêÿäÿêè äèïëîìàòèê ùåéÿòèí ôÿàëèééÿòèíäÿí áÿùñ åäÿí “Áèëàòåðàë èíñèýùò” (“Ãàðøûëûãëû àíëàøìà”) æóðíàëûíäà Àçÿðáàéúàí ùàããûíäà ýåíèø ìÿãàëÿ äÿðú åäèëèá. Æóðíàëûí ìöõáèðèíèí ñóàëëàðûíû úàâàáëàíäûðàí Àçÿðáàéúàíûí Éàïîíèéàäàêû
ñÿôèðè Ýöðñåë Èñìàéûëçàäÿ þëêÿìèçèí ÿëâåðèøëè úîüðàôè ìþâãåéè, òÿáèè åùòèéàòëàðû, ìöñòÿãèëëèéèíè áÿðïà åòäèêäÿí ñîíðà
êå÷äèéè ÷ÿòèí âÿ øÿðÿôëè éîë...
Áàõ ñÿh. 3
2
www.yeniazerbaycan.com
23 ìàé 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 090 (4249)
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ ÕÕ Àçÿðáàéúàí Áåéíÿëõàëã ãèäà ñÿíàéåñè âÿ
ÂÛÛÛ Àçÿðáàéúàí Áåéíÿëõàëã êÿíä òÿñÿððöôàòû ñÿðýèëÿðè èëÿ òàíûø îëóá
éàðÿò÷èëÿðÿ Àçÿðáàéúàí ìÿòáÿõèíèí çÿíýèíëèéèíè íöìàéèø åòäèðìÿê ö÷öí öçöìäÿí èñòèôàäÿ åòìÿêëÿ ìöõòÿëèô íþâ ìèëëè õþðÿêëÿðèí ùàçûðëàíìàñû ïëàíëàøäûðûëûð. Áåëÿëèêëÿ, ñÿðýèëÿð þëêÿíèí ãèäà âÿ àãðàð ñåêòîðëàðûíûí èíêèøàôû öçðÿ áöòöí ìöñáÿò òÿìàéöëëÿðè íöìàéèø åòäèðèð, ùÿì÷èíèí áåéíÿëõàëã ìöñòÿâèäÿ ñûõ ÿìÿêäàøëûüûí ãóðóëìàñûíà, èíâåñòèñèéà àðòûìûíà âÿ ñÿíàéåäÿ ÿí éåíè òåõíîëîýèéàëàðûí òÿòáèãèíÿ
øÿðàèò éàðàäûð.
Ìàéûí 24-äÿê äàâàì åäÿúÿê ñÿðýèëÿðèí èëê èêè ýöíö éàëíûç ìöòÿõÿññèñëÿð, ãèäà
ñÿíàéåñèíèí íöìàéÿíäÿëÿðè, òîïäàí âÿ
ïÿðàêÿíäÿ ñàòûúûëàð, êÿíä òÿñÿððöôàòû
ìÿùñóëëàðûíûí èäõàë÷ûëàðû âÿ äèñòðèáöòåðëÿð
ö÷öí à÷ûã îëàúàã.
Êÿíä òÿñÿððöôàòû íàçèðè Ùåéäÿð ßñÿäîâ
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâÿ ìÿëóìàò âåðèá êè,
ñÿðýèäÿ äöíéàíûí 35 þëêÿñèíäÿí 173 øèðêÿò èøòèðàê åäèð. Áó ñèéàùûäà ÌÄÁ âÿ ÀâðîÀçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ ìàéûí 22-äÿ Áàêû Ñÿðýè Ìÿðêÿçèíäÿ “Wîðëä Ôîîä Àçåðáàèæàí2014” ÕÕ Àçÿðáàéúàí Áåéíÿëõàëã ãèäà
ñÿíàéåñè âÿ “Àýðèùîðò Àçåðáàèæàí-2014”
ÂÛÛÛ Àçÿðáàéúàí Áåéíÿëõàëã êÿíä òÿñÿððöôàòû ñÿðýèëÿðè èëÿ òàíûø îëóá.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí ðÿùáÿðëèéè èëÿ
þëêÿäÿ ðåàëëàøäûðûëàí ñîñèàë-èãòèñàäè ñèéàñÿò ãåéðè-íåôò ñåêòîðóíóí èíêèøàôûíû òàìàìèëÿ éåíè ìÿðùÿëÿéÿ ÷ûõàðûá. Áó ñåêòîðóí
ÿñàñ ñàùÿëÿðèíäÿí îëàí àãðàð áþëìÿíèí
èíêèøàôû ðåñïóáëèêàìûçäà ÿðçàã òÿùëöêÿñèçëèéèíèí òÿìèí îëóíìàñûíà, ÿùàëèíèí ðèôàùûíûí éöêñÿëìÿñèíÿ þíÿìëè òþùôÿ âåðèð.
Ãèäà ñÿíàéåñèíäÿ ÿí ñîí òåõíîëîýèéàëàðûí òÿòáèãè áó ñàùÿíèí èíêèøàôû, èñòåùñàë
îëóíàí ìÿùñóëëàðûí êåéôèééÿòè âÿ ðÿãàáÿòÿ äàâàìëûëûüû áàõûìûíäàí ÷îõ ìöùöì-
ëàòè òÿúðöáÿíè ìÿíèìñÿìÿéÿ âÿ áó þëêÿëÿðäÿ ùÿì ñÿðýèíè, ùÿì äÿ îíóí èøòèðàê÷ûëàðûíû òÿøâèã åòìÿéÿ èìêàí âåðèð. Àðòûã 7
èëäèð êè, ñÿðýè “ÓÔÛ” - Äöíéà Ñÿðýè Ñÿíàéåñè Àññîñèàñèéàñû òÿðÿôèíäÿí òÿãäèð îëóíóð.
Áó áàðÿäÿ íèøàí ñÿðýèëÿðèí áöòöí áåéíÿëõàëã ñòàíäàðòëàðà óéüóíëóüóíó òÿñäèã åäèð
âÿ òÿäáèðèí éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ òÿøêèë îëóíäóüóíó áèëäèðèð.
“Wîðëä Ôîîä Àçåðáàèæàí” ñÿðýèñè èëê
äÿôÿ þç ãàïûëàðûíû 1995-úè èëäÿ à÷ûá âÿ î
âàõòäàí åòèáàðÿí îíóí íöôóçó Àçÿðáàéúàí, Õÿçÿðéàíû ðåýèîí âÿ áöòöí äöíéàíûí
ìöòÿõÿññèñëÿðè àðàñûíäà äóðìàäàí àðòûð.
Áó èëëÿð ÿðçèíäÿ ñÿðýèäÿ 1400-äÿí àðòûã
øèðêÿò èøòèðàê åäèá. Ñÿðýè Àçÿðáàéúàíäà
Èõðàúûí âÿ Èíâåñòèñèéàëàðûí Òÿøâèãè Ôîíäó
(ÀÇÏÐÎÌÎ) âÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Ñàùèáêàðëàð (Èøÿýþòöðÿíëÿð) Òÿøêèëàòëàðû
ïà þëêÿëÿðèíäÿí ýÿëÿí øèðêÿòëÿð öñòöíëöê
òÿøêèë åäèð. Àðòûã 20 èëäèð êè, êå÷èðèëÿí
“Wîðëä Ôîîä Àçåðáàèæàí” ñÿðýèñè ãèäà ñÿíàéåñèíèí ïåøÿêàðëàðû, åëÿúÿ äÿ ÿðçàã
ìÿùñóëëàðû âÿ èñòåùëàê ìàëëàðûíû èñòåùñàë,
èõðàú âÿ èäõàë åäÿí øèðêÿòëÿð ö÷öí ñÿìÿðÿëè èø ìåéäàíû êèìè ôÿàëèééÿò ýþñòÿðèð. Ñÿðýè
ãèäà ñÿíàéåñèíèí áèð íå÷ÿ èñòèãàìÿòèíè àâàäàíëûã, ãèäà ìÿùñóëëàðû âÿ ãàáëàøäûðìà êèìè ñàùÿëÿðè áèð ìÿêàíäà òîïëàéàðàã
ñÿíàéå ïåøÿêàðëàðûíûí ýåíèø ñïåêòðèíè
ÿùàòÿ åäèð. Áóðàäà ÿò âÿ ãóø, ñöä ìÿùñóëëàðû, äîíäóðìà, êîíñåðâëÿøäèðèëìèø ìÿùñóëëàð, øèðíèééàò âÿ ÷þðÿê ìÿìóëàòëàðû, î
úöìëÿäÿí êÿíä òÿñÿððöôàòû âÿ ãóø÷óëóã
ôàáðèêëÿðè ö÷öí àâàäàíëûã, ùàáåëÿ èñòèõàíàëàð, ñóâàðìà ñèñòåìëÿðè, òîõóìëàð, ýöáðÿëÿð âÿ ñ. ìÿùñóëëàð íöìàéèø îëóíóð.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ “Àçÿðòîõóì”
ÌÌÚ-íèí ñòåíäè èëÿ òàíûø îëóá. 2009-úó èëäÿ òÿñèñ åäèëÿí øèðêÿò ôåðìåðëÿðè éöêñÿê
äöð. Áó áàõûìäàí þëêÿìèçäÿ òÿøêèë îëóíàí “Wîðëä Ôîîä Àçåðáàèæàí-2014” ÕÕ
Àçÿðáàéúàí Áåéíÿëõàëã ãèäà ñÿíàéåñè âÿ
“Àýðèùîðò Àçåðáàèæàí-2014” ÂÛÛÛ Àçÿðáàéúàí Áåéíÿëõàëã êÿíä òÿñÿððöôàòû ñÿðýèëÿðè
áþéöê ÿùÿìèééÿò êÿñá åäèð. Ùÿìèí ñÿðýèëÿð þëêÿìèçäÿ áó ñàùÿäÿ ÿëäÿ åäèëÿí íàèëèééÿòëÿðè íöìàéèø åòäèðìÿéÿ èìêàí éàðàäûð âÿ àãðàð ñàùÿíèí èíêèøàôûíà ìöñáÿò
òÿñèð ýþñòÿðèð.
Áó èë þçöíöí 20 èëëèê éóáèëåéèíè ãåéä
åäÿí “Wîðëä Ôîîä Àçåðáàèæàí” Áåéíÿëõàëã ãèäà ñÿíàéåñè ñÿðýèñè þòÿí äþâðäÿ
ãèäà ìÿùñóëëàðû áàçàðûíäà ùÿì éåðëè, ùÿì
äÿ õàðèúè èñòåùñàë÷ûëàð ö÷öí èñòèãàìÿòëÿíäèðèúè ôóíêñèéàíû éåðèíÿ éåòèðèá. Þòÿí ìöääÿòäÿ áó èñòèãàìÿòäÿ ìöùöì íàèëèééÿòëÿð
ÿëäÿ îëóíóá. Ìàéûí 10-äà Ìÿðêÿçè Áîòàíèêà Áàüûíäà Öìóììèëëè ëèäåð Ùåéäÿð
ßëèéåâèí äîüóì ýöíöíÿ ùÿñð åäèëìèø
“Öçöì òÿíÿêëÿðèíèí ÿêèëìÿñè” àêñèéàñû êå÷èðèëèá. Ñÿðýèíèí èø ýöíëÿðèíäÿ “Ïðåìèóì
øàýèðä” àäëû òÿäáèð ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ Àçÿðáàéúàí Äþâëÿò Àãðàð Óíèâåðñèòåòèíÿ ãÿáóë çàìàíû éöêñÿê áàë òîïëàìûø àëòû òÿëÿáÿíèí
ìöêàôàòëàíäûðûëìàñû ïëàíëàøäûðûëûð. Òÿñàäöôè äåéèëäèð êè, áó ýöí ñÿíàéåäÿ ëèäåðëèê
åäÿí áèð ÷îõ øèðêÿòëÿðèí Àçÿðáàéúàí áàçàðûíäà ôÿàëèééÿòÿ áàøëàìàñû ö÷öí ñÿðýè
ñòàðò ìåéäàí÷àñûíà ÷åâðèëèá.
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Êÿíä Òÿñÿððöôàòû Íàçèðëèéèíèí òÿøêèëàòè äÿñòÿéè èëÿ
êå÷èðèëÿí “Wîðëä Ôîîä Àçåðáàèæàí-2014”
ÕÕ Áåéíÿëõàëã ãèäà ñÿíàéåñè âÿ “Àýðèùîðò Àçåðáàèæàí-2014” ÂÛÛÛ Áåéíÿëõàëã
êÿíä òÿñÿððöôàòû ñÿðýèëÿðèíèí òÿøêèëàò÷ûëàðû
ãèñìèíäÿ “Ûòåúà Úàñïèàí” ÌÌÚ âÿ îíóí
Áþéöê Áðèòàíèéàäàí îëàí òÿðÿôäàøû “ÛÒÅ
Ýðîóï Ïëú” øèðêÿòè ÷ûõûø åäèð.
“Wîðëä Ôîîä Àçåðáàèæàí” ñÿðýèñè äöíéàúà ìÿøùóð “Wîðëä Ôîîä” ñÿðýè áðåíäèíèí áèð ùèññÿñèäèð. Ñÿðýè Ðóñèéà, Óêðàéíà,
Ãàçàõûñòàí, Þçáÿêèñòàí, Ùèíäèñòàí, Òöðêèéÿ âÿ äèýÿð þëêÿëÿðèí ãèäà ñÿíàéåñè öçðÿ ÿí èðè ñÿðýèëÿðèíè þçöíäÿ áèðëÿøäèðèð. Áþéöê öñòöíëöê îëàí áó úöð òÿðÿôäàøëûã òÿøêè-
ëàí Ëàòâèéàíûí ñòåíäèíäÿ ÿñàñÿí àüàðòû
ìÿùñóëëàðû íöìàéèø åòäèðèëèð. Áóðàäà èøòèðàê åäÿí Ëàòâèéà øèðêÿòëÿðèíèí ñàéûíûí èëáÿèë àðòìàñû öìóìèëèêäÿ Áàëòèêéàíû ðåýèîíäà
ñÿðýèéÿ îëàí ìàðàüû íöìàéèø åòäèðèð.
“Ýðàíä Ìîòîðñ” ÌÌÚ-íèí “Àýðîëåíä” øèðêÿòè äÿ ñÿðýèäÿ äöíéàíûí ÿí àïàðûúû êÿíä
òÿñÿððöôàòû òåõíèêàñûíû íöìàéèø åòäèðèð.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ “Àìêîäîð Áàêó” ÌÌÚ-íèí ñòåíäèíÿ áàõûá. Þòÿí èëèí
äåêàáðûíäà éàðàäûëàí Áåëàðóñ øèðêÿòè 100äÿí àðòûã ìöõòÿëèô òåõíèêà èñòåùñàë åäèð.
Øèðêÿòèí èñòåùñàë åòäèéè âÿ íàäèðëèéè èëÿ ñå÷èëÿí òåõíèêàñû äöíéàíûí 30-äàí àðòûã þëêÿñèíÿ èõðàú îëóíóð.
Òöðêèéÿíèí “Àýðèîíàë” øèðêÿòè äÿ êÿíä
òÿñÿððöôàòû èñòåùñàë÷ûëàðûíà ìöõòÿëèô íþâ
òåõíèêà òÿêëèô åäèð. Îíëàðûí àðàñûíäà ÿêèí,
áè÷èí, òîðïàüûí èøëÿíèëìÿñè âÿ äèýÿð àãðîòåõíèêè ãóðüóëàðû ýþñòÿðìÿê îëàð. Àðòûã 14
èëäèð êè, Àçÿðáàéúàíäà ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿí
Ìèëëè Êîíôåäåðàñèéàñû òÿðÿôèíäÿí äÿñòÿêëÿíèð. Ñÿðýèíèí ãàðøûéà ãîéäóüó âÿ óüóðëà
ðåàëëàøäûðäûüû ÿñàñ ìÿãñÿäëÿðäÿí áèçíåñ
ö÷öí éåíè òÿðÿôäàøëàð òàïìàã, ìþâúóä èøýöçàð ìöíàñèáÿòëÿðè äàùà äà ìþùêÿìëÿíäèðìÿê, ìöãàâèëÿëÿð áàüëàìàã âÿ éåíè
ìÿùñóë íþâëÿðèíè òÿãäèì åòìÿê êèìè ìÿñÿëÿëÿðè ãåéä åòìÿê îëàð.
Ñÿðýè 20 èëëèê éóáèëåéèíè ðåêîðä ñàéäà
èøòèðàê÷û øèðêÿòëÿ ãàðøûëàéûð. Èëê äÿôÿäèð êè,
ñÿðýèäÿ äöíéàíûí 36 þëêÿñèíäÿí íöìàéÿíäÿëÿð èøòèðàê åäèðëÿð. Èøòèðàê÷ûëàðûí ñàéûíà ýþðÿ ëèäåðëèê åäÿí þëêÿ Òöðêèéÿäèð. Ñÿðýè ùÿð èë éåíè èøòèðàê÷ûëàðû úÿëá åäèð. Áåëÿ
êè, áó èëèí äåáöòàíòëàðû, î úöìëÿäÿí Àçÿðáàéúàí, Íèäåðëàíä, Áåë÷èêà, Òöðêèéÿ, Èòàëèéà, Èñïàíèéà, Èðàí âÿ äèýÿð þëêÿëÿðäÿí ýÿëÿí øèðêÿòëÿð öìóìè èøòèðàê÷ûëàðûí 45 ôàèçèíè òÿøêèë åäèð. Äþâëÿò äÿñòÿéè âÿ ïåøÿêàð
àññîñèàñèéàëàðûí ÿëàãÿëÿíäèðèëìÿñè ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ òÿøêèë îëóíàí ìèëëè åêñïîçèñèéàëàðëà àëòû þëêÿ - Èòàëèéà, Èðàí, Íèäåðëàíä,
Ìàúàðûñòàí, Ëàòâèéà âÿ Åñòîíèéà ÷ûõûø
åäèð. Ìèëëè ñòåíäëÿðèí áó úöð ôÿàë èøòèðàêû
“Wîðëä Ôîîä Àçåðáàèæàí” ñÿðýèñèíèí áåéíÿëõàëã ãèäà ìÿùñóëëàðû áàçàðûíäàêû íöôóçóíó áèð äàùà òÿñäèã åäèð.
Áóèëêè ñÿðýèäÿ èøòèðàê÷ûëàðûí ñàéûíûí 26
ôàèçèíè òÿøêèë åäÿí éåðëè èñòåùñàë÷ûëàð âÿ
äèñòðèáöòåðëÿð äÿ áþéöê ôÿàëëûã ýþñòÿðèð.
Ãèäà ñÿíàéåñèíèí èíêèøàô åòäèðèëìÿñèíäÿ
ðåýèîíëàðà äàùà ÷îõ þíÿì âåðèëèð. Ðåýèîíëàðäà ÿí éåíè àâàäàíëûã âÿ èñòåùñàë òåõíîëîýèéàëàðûíûí òÿòáèãèíè òÿìèí åòìÿê
ìÿãñÿäèëÿ “Wîðëä Ôîîä Àçåðáàèæàí” âÿ
“Àýðèùîðò Àçåðáàèæàí” ñÿðýèëÿðèíäÿ Áÿðäÿ,
Ãÿáÿëÿ, Ýÿíúÿ, Ëÿíêÿðàí, Ñààòëû, Ñàáèðàáàä, Õà÷ìàç âÿ äèýÿð ðàéîíëàðäàí ñàùèáêàðëàð ö÷öí èíôîòóðëàð òÿøêèë åäèëèá. Öìóìèëèêäÿ, èøòèðàê÷ûëàð þç ìÿùñóëëàðûíû ö÷
ÿñàñ èñòèãàìÿòäÿ íöìàéèø åòäèðèð.
“Wîðëä Ôîîä Àçåðáàèæàí-2014” ñÿðýèñèíèí éóáèëåéè èëÿ ÿëàãÿäàð ÿëàâÿ òÿäáèðëÿð
ïëàíëàøäûðûëûá. Öçöì “Wîðëä Ôîîä Àçåðáàèæàí-2014” ñÿðýèñèíèí ðÿìçèäèð âÿ áóíà
ýþðÿ äÿ ñÿðýèäÿ õàðèúè èøòèðàê÷ûëàðà âÿ çè-
øèðêÿò èëê äÿôÿäèð ñÿðýèéÿ ãàòûëûð.
Àëìàíèéàíûí “ÚËÀÀÑ Ýëîáàë Ñàëåñ
ÝÌÁÙ” øèðêÿòè äÿ ñÿðýèäÿ òÿìñèë îëóíóð.
Øèðêÿòèí Àçÿðáàéúàíäàêû òÿìñèë÷èëèéè ìöøòÿðèëÿðÿ êÿíä òÿñÿððöôàòû òåõíèêàñû òÿãäèì åäèð.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Àìåðèêà Áèðëÿøìèø Øòàòëàðûíûí “Æîùí Äååðå” øèðêÿòèíèí
ìÿùñóëëàðûíà äà áàõûá. Àðòûã 200 èëäÿí
÷îõäóð êè, ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿí âÿ áöòöí
äöíéàäà áþéöê íöôóçà ìàëèê øèðêÿò ñÿðýèäÿ èøòèðàêà ìöùöì þíÿì âåðèð.
Áóðàäàí äà ýþðöíöð êè, “Wîðëä Ôîîä
Àçåðáàèæàí-2014” ñÿðýèñè àðòûã áöòöí äöíéàäà áþéöê íöôóçà ìàëèêäèð. Èøòèðàê÷ûëàð
ñÿðýèéÿ ãàòûëìàãëà ãûñà ìöääÿòäÿ áàçàðû
ìàêñèìóì ÿùàòÿ åòìÿê èìêàíû ÿëäÿ åäèð,
ãèäà ñÿíàéåñèíèí ëèäåðëÿðèíäÿí éåíè ìÿùñóëëàð âÿ ìÿõñóñè òÿêëèôëÿð àëûð, åòèáàðëû èøýöçàð ÿëàãÿëÿð ãóðìàã âÿ äöíéà áðåíäëÿðèíèí íöìàéÿíäÿëÿðè èëÿ çÿðóðè äàíûøûãëàð
àïàðìàã âÿ ãàðøûëûãëû ôàéäàëû ìöãàâèëÿëÿð
èìçàëàìàã øàíñû ãàçàíûð. Áóíäàí áàøãà,
Ìèëëè Ìÿúëèñäÿ êå÷èðèëÿí ýþðöøäÿ
Àçÿðáàéúàí èëÿ Àâðîïà Øóðàñû
àðàñûíäà ÿìÿêäàøëûüûí
ïåðñïåêòèâëÿðè ìöçàêèðÿ îëóíóá
Ìàéûí 22-äÿ Ìèëëè Ìÿúëèñèí ñÿäðè Îãòàé ßñÿäîâ Àâðîïà
Øóðàñûíûí áàø êàòèáè Òîðáþðí Éàãëàíäûí áàø÷ûëûã åòäèéè íöìàéÿíäÿ ùåéÿòè èëÿ ýþðöøöá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, Îãòàé ßñÿäîâ Àçÿðáàéúàíûí
2001-úè èëäÿ Àâðîïà Øóðàñûíà öçâ îëäóüóíó âÿ ãóðóì ãàðøûñûíäà ýþòöðäöéö þùäÿëèêëÿðè óüóðëà éåðèíÿ éåòèðäèéèíè áèëäèðèá.
Úàðè èëèí ìàéûíäàí Àçÿðáàéúàíûí Àâðîïà Øóðàñûíûí Íàçèðëÿð
Êîìèòÿñèíÿ 6 àé ìöääÿòèíÿ èëê äÿôÿ ñÿäðëèê åòìÿñèíÿ äèããÿòè ÷ÿêÿí ñÿäð áóíóí èêèòÿðÿôëè ÿëàãÿëÿðèí èíêèøàôûíà òþùôÿñèíè
âåðÿúÿéèíè äåéèá.
Ïàðëàìåíòèí ñÿäðè
ãåéä åäèá êè, Àçÿðáàéúàí ÁÌÒ-íèí Òÿùëöêÿñèçëèê Øóðàñûíà ãåéðèäàèìè öçâ îëäóüó ìöääÿòäÿ èêè äÿôÿ áó ãóðóìà
ñÿäðëèê åäèá âÿ þëêÿìèçèí
áó ñàùÿäÿ êèôàéÿò ãÿäÿð
òÿúðöáÿñè âàð. Àçÿðáàéúàí Àâðîïà Øóðàñû Íàçèðëÿð Êîìèòÿñèíÿ
ñÿäðëèéèíè äÿ éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ ùÿéàòà êå÷èðìÿéÿ ÷àëûøàúàã.
Î.ßñÿäîâ Àçÿðáàéúàíûí áåéíÿëõàëã òÿúðöáÿëÿðÿ ÿñàñëàíàí ÷îõ éàõøû ãàíóíâåðèúèëèê áàçàñû îëäóüóíó âÿ áó ñàùÿäÿ Àâðîïà Øóðàñûíûí äà äàèì þëêÿìèçÿ äÿñòÿê âåðäèéèíè
ãåéä åäèá.
Òîðáþðí Éàãëàíä þëêÿìèçÿ ñÿôÿðèíèí îíäà õîø òÿÿññöðàò
äîüóðäóüóíó ãåéä åäèá. Î, Àçÿðáàéúàíäà ÷îõ ñöðÿòëè èíêèøàôûí øàùèäè îëäóãëàðûíû ìÿìíóíëóãëà âóðüóëàéûá. Ñÿôÿð ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ìöõòÿëèô ýþðöøëÿð êå÷èðäèêëÿðèíè äåéÿí ãîíàã, õöñóñèëÿ “ÀÑÀÍ õèäìÿò”èí ôÿàëèééÿòèíè éöêñÿê ãèéìÿòëÿíäèðèá.
Òîðáþðí Éàãëàíä âóðüóëàéûá êè, ÿí ìöàñèð òåõíîëîýèéàëàð
ÿñàñûíäà ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿí “ÀÑÀÍ õèäìÿò” íàäèð áèð òÿúðöáÿäèð âÿ áó õèäìÿò Àâðîïà ö÷öí éàõøû íöìóíÿ îëà áèëÿð.
Àçÿðáàéúàíûí áþëýÿëÿðèíÿ ñÿôÿð åòäèéèíè ãåéä åäÿí ãîíàã þëêÿìèçäÿ ìöõòÿëèô õàëãëàðûí âÿ äèíëÿðèí íöìàéÿíäÿëÿðèíèí ñöëù, äîñòëóã âÿ ùÿìðÿéëèê øÿðàèòèíäÿ éàøàìàñûíû éöêñÿê ãèéìÿòëÿíäèðèá.
Àçÿðáàéúàí èëÿ Àâðîïà Øóðàñû àðàñûíäà èìçàëàíìûø éåíè
ôÿàëèééÿò ïëàíûíûí ÿùÿìèééÿòèíÿ òîõóíàí Ò.Éàãëàíä áó ñÿíÿäèí ýÿëÿúÿê ÿìÿêäàøëûã ö÷öí ÷îõ ýåíèø èìêàíëàð à÷àúàüûíû
âóðüóëàéûá.
Ýþðöøäÿ ãàðøûëûãëû ìàðàã äîüóðàí ìÿñÿëÿëÿð ìöçàêèðÿ
åäèëèá.
“Ìèúðîñîôò” èíôîðìàñèéà
òåõíîëîýèéàëàðû ñàùÿñèíäÿ ãàäûí
ìöòÿõÿññèñëÿðè äÿñòÿêëÿéèð
Ìàéûí 22-äÿ Áàêûäà “Ìèúðîñîôò Àçåðáàèæàí” øèðêÿòèíèí âÿ
“ÀÄÀ” Óíèâåðñèòåòèíèí òÿøêèëàò÷ûëûüû èëÿ
èëê äÿôÿ îëàðàã ãàäûíëàðûí èíôîðìàñèéà
òåõíîëîýèéàëàðû ñàùÿñèíäÿ ðîëóíà ùÿñð
åäèëìèø “ÄèýèÝèðëç” êîíôðàíñû êå÷èðèëèá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, òÿäáèðÿ 100-äÿí àðòûã èøòèðàê÷û
ãàòûëûá.
Êîíôðàíñäà “Ìèêðîñîôò” êîðïîðàñèéàñûíûí Ìÿðêÿçè âÿ Øÿðãè Àâðîïà ðåýèîíóíäà ñàòûø öçðÿ äèðåêòîðó õàíûì Âèêè Ðåíòçåïè, “Ðåä Úîììóíèúàòèîíñ” àýåíòëèéèíèí áàø äèðåêòîðó Òàòéàíà Ìèêàéûëîâà, “Ìèúðîñîôò Àçåðáàèæàí” øèðêÿòèíèí ìàðêåòèíã
öçðÿ ìåíåúåðè Ñÿáèíÿ Ïÿðâèçè, “ÀÄÀ” Óíèâåðñèòåòèíèí ìöÿëëèìè Øÿìñèééÿ Ìóñòàôàéåâà ÷ûõûø åäÿðÿê ãàäûíëàðûí èíôîðìàñèéà òåõíîëîýèéàëàðûíûí èíêèøàôûíäà ðîëóíäàí ñþùáÿò à÷ûáëàð.
Áèëäèðèëèá êè, “ÄèýèÝèðëç” êîíôðàíñûíûí ÿñàñ ìÿãñÿäè Àçÿðáàéúàíäà òåõíîëîýèéà ñàùÿñèíäÿ ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿí ãàäûíëàðà äÿñòÿê îëìàã, îíëàðûí èíêèøàôûíà òÿêàí âåðìÿêäèð. Áó
êîíôðàíñ ýÿíú ãàäûíëàðà ñöðÿòëÿ èíêèøàô åäÿí òåõíîëîýèéà ñàùÿñèíäÿ ýåíèø èìêàíëàð éàðàäàúàã.
Êîíôðàíñ òÿëÿáÿëÿðÿ ýåíäåð ñòåðåîòèïëÿðèíè ãûðìàüà âÿ èíôîðìàñèéà-êîììóíèêàñèéà òåõíîëîýèéàëàðû ñàùÿñèíäÿ êàðéåðà ãóðìàüû øÿðàèò éàðàäàúàã.
Òÿäáèð çàìàíû èøòèðàê÷ûëàð èíôîðìàñèéà òåõíîëîýèéàëàðû
ñàùÿñèíäÿ êàðéåðà ãóðìóø ãàäûíëàðëà öíñèééÿò éàðàäàðàã
îíëàðûí ôÿàëèééÿòëÿðè èëÿ òàíûø îëóáëàð.
“ÄèýèÝèðëç” “Ìèúðîñîôò” Êîðïîðàñèéàñûíûí ýÿíú ãàäûíëàðà
àèä òÿùñèë, åëì, òåõíîëîýèéà, ìöùÿíäèñ èøèíäÿ âÿ ðèéàçèééàò
ñàùÿëÿðèíÿ èíâåñòèñèéà éàòûðàí ïðîãðàìûäûð.
Ñàíêò-Ïåòåðáóðãäà Áåéíÿëõàëã
Èãòèñàäè Ôîðóì èøÿ áàøëàéûá
êåéôèééÿòëè âÿ ìÿùñóëäàð òîõóìëàðëà òÿìèí
åäèð. Øèðêÿò Àçÿðáàéúàíäà ùàçûðëàíàí âÿ
ùÿéàòà êå÷èðèëÿí ãèäà òÿùëöêÿñèçëèéè ñòðàòåýèéàñûíà óéüóí ñàòûëàí òîõóìëàð öçðÿ
òåõíèêè éàðäûì õèäìÿòëÿðè ýþñòÿðèð. Øèðêÿòèí ãàðøûñûíà ãîéäóüó ÿñàñ ìÿãñÿä ñå÷èëìèø òîõóìëàð öçðÿ þç òåõíîëîýèéàñûíû
ùàçûðëàìàã âÿ ùÿìèí ìÿùñóëëàðëà äöíéà
áàçàðûíà äàõèë îëìàãäûð.
2005-úè èëäÿ éàðàäûëàí “Ýðàíä Ìîòîðñ”
ÌÌÚ Àçÿðáàéúàí áàçàðûíûí òèêèíòè, êÿíä
òÿñÿððöôàòû, èñòèðàùÿò âÿ ÿéëÿíúÿ ñåêòîðóíó
ÿùàòÿ åäèð. Øèðêÿò àüûð òåõíèêà âÿ éöê àâòîìîáèëëÿðèíèí Àçÿðáàéúàíà èäõàëûíû âÿ
ñàòûøûíû ùÿéàòà êå÷èðèð. Ùàçûðäà áó øèðêÿò
äöíéàäà òàíûíìûø 14 èñòåùñàë÷ûíûí Àçÿðáàéúàíäà ðÿñìè òÿìñèë÷èñèäèð.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Èñïàíèéàíûí
“Èíâåðíàäåðîñ Åë Ïèëàð” øèðêÿòèíèí ñòåíäèíÿ äÿ áàõûá. Øèðêÿò èñòèõàíàëàðûí ëàéèùÿëÿíäèðèëìÿñè, ãóðàøäûðûëìàñû âÿ òàì òÿùâèëè öçðÿ ôÿàëèééÿò ýþñòÿðèð. Áóíäàí áàøãà,
êÿíä òÿñÿððöôàòû èñòåùñàë÷ûëàðû øèðêÿòèí èñòèõàíà òåõíîëîýèéàëàðû, ùÿì÷èíèí ñóâàðìà,
èñèòìÿ, èãëèì âÿ àâòîìàòëàøäûðìà ñèñòåìëÿðè õèäìÿòèíäÿí äÿ èñòèôàäÿ åäÿ áèëÿð.
Áó ñÿðýèäÿ Ëàòâèéà áåø øèðêÿòëÿ òÿìñèë
îëóíóð. Äþðäöíúö äÿôÿäèð êè, ñÿðýèéÿ ãàòû-
ñÿðýèäÿ èøòèðàê÷ûëàð ãèäà ñÿíàéåñè àâàäàíëûüûíû èñòåùñàë åäÿí àïàðûúû øèðêÿòëÿðèí éåíè
òÿêëèô âÿ òåõíîëîýèéàëàðû èëÿ äÿ òàíûø îëóðëàð.
Áóðàäà ÀÁØ, Àëìàíèéà, Àâñòðèéà, Èòàëèéà,
Èñâå÷ðÿ, Ðóñèéà, Òöðêèéÿ, Éàïîíèéà âÿ äèýÿð þëêÿëÿðèí íöôóçëó øèðêÿòëÿðëÿ òÿìñèë
îëóíìàñû ñÿðýè èøòèðàê÷ûëàðûíûí úîüðàôèéàñûíûí èëáÿèë àðòìàñûíûí ýþñòÿðèúèñèäèð.
Ñÿðýèäÿ âÿ öìóìèééÿòëÿ, ðåýèîíäà èëê
äÿôÿ îëàðàã ìèëëè ñòåíäëÿðäÿ Èðàí, Èòàëèéà
âÿ Åñòîíèéà øèðêÿòëÿðèíèí ìÿùñóëëàðû íöìàéèø åòäèðèëèð.
“Wîðëä Ôîîä Àçåðáàèæàí-2014” ñÿðýèñè
èëÿ ïàðàëåë îëàðàã êå÷èðèëÿí “Àýðèùîðò Àçåðáàèæàí-2014” ÂÛÛÛ Áåéíÿëõàëã êÿíä òÿñÿððöôàòû ñÿðýèñè ùÿð èë àãðàð êîìïëåêñèí àïàðûúû íöìàéÿíäÿëÿðèíè, åëÿúÿ äÿ êÿíä òÿñÿððöôàòû ìÿùñóëëàðûíûí èñòåùñàë÷û âÿ òÿúùèçàò÷ûëàðûíû áèð àðàéà ýÿòèðèð. Áóèëêè ñÿðýèíèí
ÿñàñ ôÿðãëÿíäèðèúè õöñóñèééÿòè èñÿ êÿíä òÿñÿððöôàòû òåõíèêàñûíà ùÿñð îëóíìóø åêñïîçèñèéà ñàùÿñèíèí þòÿí èëëÿ ìöãàéèñÿäÿ 2,5
äÿôÿ ýåíèøëÿíìÿñèäèð. Áó ñàùÿ Áàêû Ñÿðýè
Ìÿðêÿçèíèí ùÿì äàõèëèíäÿ, ùÿì äÿ à÷ûã
ìåéäàí÷àäà òÿøêèë åäèëèá.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ à÷ûã ìåéäàí÷àäà íöìàéèø îëóíàí êÿíä òÿñÿððöôàòû
òåõíèêàñû èëÿ òàíûø îëóá.
Ìàéûí 22-äÿ
Ñàíêò-Ïåòåðáóðãäà
ö÷ ýöíëöê Áåéíÿëõàëã Èãòèñàäè Ôîðóì (ÏÁÈÔ) èøÿ
áàøëàéûá.
ÀçÿðÒÀú-ûí õöñóñè ìöõáèðè õÿáÿð
âåðèð êè, 18-úè Ôîðóìäà Àçÿðáàéúàí
äà äàõèë îëìàãëà, 60-äàí ÷îõ äþâëÿòèí ðÿñìè íöìàéÿíäÿ ùåéÿòëÿðè, äöíéàíûí èðè øèðêÿòëÿðèíèí ðÿùáÿðëÿðè èøòèðàê åäèðëÿð.
Ðóñèéà Ïðåçèäåíòè Âëàäèìèð Ïóòèíèí òÿäáèð èøòèðàê÷ûëàðûíà
òÿáðèê ìÿêòóáóíäà ãåéä åäèëèð êè, áó Ôîðóì “Äÿéèøèêëèêëÿð
äþâðöíäÿ åòèìàäûí ìþùêÿìëÿíìÿñè” ìþâçóñóíà ùÿñð åäèëèá. Ìÿêòóáäà äåéèëèð: “Ùàçûðäà áàø âåðÿí ñöðÿòëè ýåîñèéàñè, òåõíîëîæè âÿ ñòðóêòóð äÿéèøèêëèêëÿðè øÿðàèòèíäÿ áåëÿ áèð
ñå÷èì åäèëìÿñè òÿñàäöôè äåéèëäèð. Áåéíÿëõàëã áèðëèê éàëíûç
ãàðøûëûãëû ìàðàãëàðû íÿçÿðÿ àëìàãëà, îíèëëèêëÿð áîéó ñûíàãäàí ÷ûõìûø êîíñòðóêòèâ ÿëàãÿëÿðè ìþùêÿìëÿòìÿêëÿ,
áèðýÿ ôÿàëèééÿò ýþñòÿðìÿêëÿ èðÿëèëÿéÿ, ýÿëÿúÿê ãëîáàë èíêèøàôû òÿìèí åäÿ áèëÿð”.
Ôîðóìäà ìöõòÿëèô äþâëÿòëÿðèí âÿ èøýöçàð äàèðÿëÿðèí 6500
íöìàéÿíäÿñè èøòèðàê åäèð. Òÿäáèðèí áèðèíúè ýöíöíäÿ äöíéà âÿ
Ðóñèéà èãòèñàäèééàòûíûí ïðîáëåìëÿðè 37 ñåññèéàäà ìöçàêèðÿ
åäèëèá. Ôîðóìóí èøýöçàð ïðîãðàìû ãëîáàë áèçíåñ ëèäåðëÿðè
ñàììèòèíèí “Áèçíåñèí èãòèñàäè àðòûìà òþùôÿñè: ×àüûðûøëàð âÿ
ùÿëë éîëëàðû” ìþâçóñóíäà ïëåíàð ñåññèéà èëÿ à÷ûëûá.
Ôîðóìóí èêèíúè ýöíöíäÿ, ìàéûí 23-äÿ “Äÿéèøèêëèêëÿð äþâðöíäÿ åòèìàäûí ìþùêÿìëÿíìÿñè” ìþâçóñóíäà ïëåíàð èúëàñ
êå÷èðèëÿúÿê. Ùÿìèí èúëàñäà Ðóñèéà Ïðåçèäåíòè Âëàäèìèð Ïóòèíèí èøòèðàêû ýþçëÿíèëèð. Áóíäàí ÿëàâÿ, ìàéûí 23-äÿ “Ìöàñèð
ìåäèà: Òðàíñôîðìàñèéàíûí ãëîáàë ìåéëëÿðè âÿ ïåðñïåêòèâëÿðè”
ñåññèéàñû à÷ûëàúàã. Äöíéàíûí àïàðûúû èíôîðìàñèéà àýåíòëèêëÿðèíèí ÿìÿêäàøëàðûíûí ãàòûëàúàüû áó ñåññèéàäà Àçÿðáàéúàíû
ÀçÿðÒÀú âÿ “Òðåíä” èíôîðìàñèéà àýåíòëèêëÿðèíèí íöìàéÿíäÿëÿðè òÿìñèë åäÿúÿêëÿð.
3
www.yeniazerbaycan.com
23 ìàé 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 090 (4249)
Éàïîíèéàíûí “Áèëàòåðàë èíñèýùò” æóðíàëûíäà
Àçÿðáàéúàí ùàããûíäà ìÿãàëÿ äÿðú åäèëèá
Òîêèîäà èíýèëèñ âÿ éàïîí äèëëÿðèíäÿ
íÿøð îëóíàí âÿ áó þëêÿäÿêè äèïëîìàòèê
ùåéÿòèí ôÿàëèééÿòèíäÿí áÿùñ åäÿí “Áèëàòåðàë èíñèýùò” (“Ãàðøûëûãëû àíëàøìà”) æóðíàëûíäà Àçÿðáàéúàí ùàããûíäà ýåíèø
ìÿãàëÿ äÿðú åäèëèá.
Æóðíàëûí ìöõáèðèíèí ñóàëëàðûíû úàâàáëàíäûðàí Àçÿðáàéúàíûí Éàïîíèéàäàêû ñÿôèðè Ýöðñåë Èñìàéûëçàäÿ þëêÿìèçèí ÿëâåðèøëè úîüðàôè ìþâãåéè, òÿáèè åùòèéàòëàðû, ìöñòÿãèëëèéèíè áÿðïà åòäèêäÿí
ñîíðà êå÷äèéè ÷ÿòèí âÿ øÿðÿôëè éîë, ñöðÿòëè èíêèøàô íÿòèúÿñèíäÿ ñîí èëëÿð ÿëäÿ åäèëìèø áþéöê óüóðëàð áàðÿäÿ îõóúóëàðà ÿòðàôëû ìÿëóìàò âåðèá. Áèëäèðèá êè, 1991-úè
èëäÿ ÑÑÐÈ-íèí ïàð÷àëàíìàñû íÿòèúÿñèíäÿ ìöñòÿãèëëèéèíè áÿðïà åòìèø Àçÿðáàéúàíäà áó ýöí öìóìè äàõèëè ìÿùñóëóí
àðòûìû èêèðÿãÿìëè ýþñòÿðèúèëÿðëÿ èôàäÿ
îëóíóð, èãòèñàäè èíêèøàô ôàèçëÿ äåéèë, äÿôÿëÿðëÿ ùåñàáëàíûð.
Ìÿãàëÿäÿ ãåéä îëóíóá êè, Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí èãòèñàäèééàòûí øàõÿëÿíäèðèëìèø èíêèøàôû ñèéàñÿòè
þç áÿùðÿñèíè âåðèá âÿ åíåðæè ìÿíáÿëÿðèíèí þëêÿ èãòèñàäèééàòûíäàêû ïàéû 10 èë ÿâ-
âÿëêè 90 ôàèçäÿí ùàçûðäà 47,3 ôàèçÿ
åíèá. Åéíè çàìàíäà, àëòåðíàòèâ âÿ
áÿðïà îëóíàí åíåðæè ìÿíáÿëÿðèíèí
èíêèøàôû èñòèãàìÿòèíäÿ äÿ ìöùöì
àääûìëàð àòûëûð. Àçÿðáàéúàíûí ýöíÿø åëåêòðèê ñòàíñèéàëàðû èíøà åòìÿê
ëàéèùÿñè áó ñàùÿäÿ éàïîí øèðêÿòëÿðè
èëÿ ÿìÿêäàøëûüà ýåíèø èìêàíëàð
à÷ûð.
Ìÿãàëÿäÿ Àçÿðáàéúàíäà ùÿéàòà êå÷èðèëÿí íÿùÿíý ëàéèùÿëÿðÿ èíâåñòèñèéà ãîéóëóøóíäà éàïîí áàíêëàðûíûí ôÿàë èøòèðàêû õöñóñè ãåéä îëóíóá. Áèëäèðèëèá êè, áó ýöí éàïîí øèðêÿòëÿðè Àçÿðáàéúàíûí øÿùÿð âÿ êÿíäëÿðèíäÿ
ñó âÿ êàíàëèçàñèéà õÿòëÿðèíèí éåíèëÿíìÿñè, åëåêòðèê ñòàíñèéàëàðûíûí èíøàñû âÿ
õÿñòÿõàíàëàð ö÷öí àâàäàíëûüûí àëûíìàñûíà ùÿì êðåäèò, ùÿì ãðàíò, ùÿì äÿ
òåõíèêè éàðäûì øÿêëèíäÿ êþìÿê åäèðëÿð.
Ãåéä îëóíóá êè, Àçÿðáàéúàí, åéíè
çàìàíäà, Éàïîíèéà èëÿ ìöàñèð èíôîðìàñèéà òåõíîëîýèéàëàðû âÿ êîñìîñóí
ìÿíèìñÿíèëìÿñè ñàùÿñèíäÿ òÿúðöáÿ
ìöáàäèëÿñèíäÿ ìàðàãëûäûð.
Àçÿðáàéúàí èëÿ Éàïîíèéà àðàñûíäà,
ùÿì÷èíèí òóðèçì, êÿíä òÿñÿððöôàòû âÿ
èíôðàñòðóêòóð ñàùÿëÿðèíäÿ ÿìÿêäàøëûã
ö÷öí ýåíèø ïîòåíñèàëûí îëäóüó, ùÿð àé
îðòà ùåñàáëà 200-300 éàïîí òóðèñòèí þëêÿìèçè çèéàðÿò åòäèéè äèããÿòÿ ÷àòäûðûëûá.
Ìÿãàëÿäÿ Àçÿðáàéúàíûí Àñèéà èëÿ
Àâðîïà àðàñûíäàêû ìþâãåéèíèí éàïîí
øèðêÿòëÿðè ö÷öí ÿëâåðèøëè èìêàíëàð à÷äûüû,
áóðàäà èñòåùñàë åäèëÿúÿê ìÿùñóëëàðûí
ñîíðàäàí Àâðîïà þëêÿëÿðèíÿ, Ðóñèéàéà
âÿ Éàõûí Øÿðãÿ èõðàú èìêàíëàðûíûí îëäóüó ãåéä åäèëèá.
Àçÿðáàéúàí Øÿðãè âÿ Úÿíóá-Øÿðãè
Àñèéà ðåýèîíó èëÿ ÿëàãÿëÿðè ýåíèøëÿíäèðèð
Ãëîáàë ìèãéàñäà
ðîëó âÿ íöôóçó àðòàí
Àçÿðáàéúàí äöíéàíûí ÿí ìöõòÿëèô ðåýèîíëàðûíäàêû äþâëÿòëÿðëÿ
èêèòÿðÿôëè ÿëàãÿëÿðèíè
ýåíèøëÿíäèðìÿêäÿäèð.
Áèëäèéèìèç êèìè, ñîí èëëÿðäÿ Ëàòûí Àìåðèêàñû,
Àôðèêà ðåýèîíó äþâëÿòëÿðè èëÿ éàíàøû, þëêÿìèç Óçàã Øÿðã äþâëÿòëÿðè èëÿ äÿ ãàðøûëûãëû
ìàðàãëàðà ÿñàñëàíàí
ìöíàñèáÿòëÿðèíè èíêèøàô åòäèðìÿêäÿäèð. Áó
áàõûìäàí, áó ýöíëÿðäÿ Ïðåçèäåíò Èëùàì
ßëèéåâèí Øÿðãè âÿ Úÿíóá-Øÿðãè Àñèéà ðåýèîíóíà áàø òóòàí ñÿôÿðè âÿ áó ÷ÿð÷èâÿäÿ Âéåòíàì âÿ ×èíäÿ
êå÷èðäèéè ýþðöøëÿð þëêÿìèçèí ðåýèîíëà ñèéàñè, èãòèñàäè, ùóìàíèòàð ÿëàãÿëÿðèíèí èíêèøàôûíà ÿëàâÿ èìêàíëàð éàðàäûá.
ýÿëèðëÿðÿ âÿ ÿìëàêà
ýþðÿ âåðýèëÿðÿ ìöíàñèáÿòäÿ èêèãàò âåðýèòóòìàíûí àðàäàí
ãàëäûðûëìàñû âÿ âåðýèäÿí éàéûíìàíûí ãàðøûñûíûí àëûíìàñû ùàããûíäà Êîíâåíñèéà”
èìçàëàíûá.
Áóíäàí ÿëàâÿ, ñÿôÿð ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ áàø
òóòàí Âéåòíàì-Àçÿðáàéúàí áèçíåñ ôîðóìóíäà þëêÿìèçèí 50äÿí ÷îõ ìöõòÿëèô øèðêÿòèíèí íöìàéÿíäÿñèíèí èøòèðàê åòìÿñè éåíè
èãòèñàäè ÿìÿêäàøëûã
ÿëàãÿëÿðèíèí éàðàäûëìàñûíà îëàí ìàðàüû ýþñòÿðäè.
Èãòèñàäè ÿëàãÿëÿðëÿ éàíàøû, ùÿð èêè þëêÿ
ðÿñìèëÿðè òÿùñèë, åëì, òóðèçì, ìÿäÿíèééÿò
ñàùÿëÿðèíäÿ äÿ ìöíàñèáÿòëÿðè ýåíèøëÿíäèðìÿêäÿ ìàðàãëû îëäóãëàðûíû èôàäÿ åäèáëÿð.
Àðòûã ÀÕÚÏ àäëû ïàðòèéà éîõäóð
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí áó ýöíëÿðäÿ Âéåòíàìäà âÿ ×èíäÿ êå÷èðäèéè
ýþðöøëÿð þëêÿìèçèí ôÿàë õàðèúè ñèéàñÿòèíèí âÿ ýåíèø ÿëàãÿëÿðèíèí ýþñòÿðèúèñèäèð
ÂÉÅÒÍÀÌÀ ÑßÔßÐ
ÒÀÐÈÕÈ ÌÖÍÀÑÈÁßÒËßÐß
ÉÅÍÈ ÍßÔßÑ ÂÅÐÈÁ
Ãåéä åäÿê êè, ñÿôÿð çàìàíû Ïðåçèäåíò
Èëùàì ßëèéåâ Âéåòíàì Ñîñèàëèñò Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Òðóîíã Òàí Ñàíã, Ìèëëè Àññàìáëåéàíûí ñÿäðè Íãóéåí Ñèíù
Ùàíã, Âéåòíàì Ñîñèàëèñò Ðåñïóáëèêàñû
Êîììóíèñò Ïàðòèéàñûíûí áàø êàòèáè Íãóéåí Ïùó Òðîíã, Áàø íàçèð Íãóéåí Òàí
Äàíã èëÿ ýþðöøöá. Ùÿì÷èíèí, ñÿôÿð ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ êå÷èðèëÿí ýþðöøëÿðäÿ Âéåòíàì
ðÿñìèëÿðè Àçÿðáàéúàíëà îëàí éàðûì ÿñðëèê
ÿëàãÿëÿðèí éàðàíìà êå÷ìèøèíè âÿ áóíóí
þç þëêÿëÿðè ö÷öí ìöñòÿñíà ÿùÿìèééÿòèíè
õöñóñè âóðüóëàéûáëàð. Áåëÿ êè, âàõòèëÿ
Àçÿðáàéúàíäà òÿùñèë àëàí âéåòíàìëû òÿëÿáÿëÿðëÿ ýþðöø çàìàíû Âéåòíàìûí Áèðëèê âÿ
Äîñòëóã Òÿøêèëàòûíûí ñÿäðè Âó Õóàí Ùîíã
äåéèá êè, àçÿðáàéúàíëûëàð êå÷ìèø Ñîâåò
õàëãëàðû èëÿ áèðëèêäÿ Âéåòíàìà àçàäëûã ìöáàðèçÿñè âÿ äèíú ãóðóúóëóã äþâðöíäÿ áþéöê, òÿìÿííàñûç âÿ ñÿìÿðÿëè êþìÿê ýþñòÿðèá: “1959-úó èëäÿ Ùî Øè Ìèíèí Áàêû øÿùÿðèíÿ ñÿôÿðèíäÿí ñîíðà Àçÿðáàéúàí
Âéåòíàì ö÷öí ìèíëÿðëÿ åëìè èø÷è, õàëã
òÿñÿððöôàòûìûçûí âàúèá ñàùÿëÿðè, î úöìëÿäÿí ìöäàôèÿ âÿ òÿùëöêÿñèçëèê, õöñóñèëÿ äÿ íåôò ñÿíàéåñè, èíâåñòèñèéà âÿ
åíåðýåòèêà ñàùÿñè ö÷öí éöêñÿê èõòèñàñëû ìöòÿõÿññèñ ùàçûðëàäû”.
Áóíóíëà éàíàøû, Öìóììèëëè ëèäåð Ùåéäÿð ßëèéåâèí ùÿëÿ 1983-úö èëäÿ ÑÑÐÈ Íàçèðëÿð Ñîâåòè ñÿäðèíèí áèðèíúè ìöàâèíè êèìè
Âéåòíàìà ñÿôÿð åòìÿñè, ìöùàðèáÿäÿí ñîíðà þëêÿíèí áÿðïàñûíäà âÿ ãóðóúóëóã èøëÿðèíäÿ Âéåòíàì õàëãûíà äÿñòÿê âåðìÿñè áó ýöí
äÿ Âéåòíàìäà ìèííÿòäàðëûãëà õàòûðëàíûð.
Þòÿí ÿñðäÿ Àçÿðáàéúàí âéåòíàìëû
ìöòÿõÿññèñëÿðèí éåòèøäèðèëìÿñèíäÿ äÿ õöñóñè ðîë îéíàéûá. Áàêûäà òÿùñèë àëàí 2 ìèíäÿí ÷îõ âéåòíàìëû òÿëÿáÿ ìöõòÿëèô ñàùÿëÿðëÿ éàíàøû, Àçÿðáàéúàíûí íåôò ùàñèëàòû âÿ
åìàëû öçðÿ çÿíýèí òÿúðöáÿñèíè þéðÿíÿðÿê
Âéåòíàìäà íåôò ñÿíàéåñèíèí ôîðìàëàøäûðûëìàñûíäà òÿòáèã åäèáëÿð.
Ñàäàëàíàíëàð Àçÿðáàéúàí èëÿ Âéåòíàì àðàñûíäà áþéöê äîñòëóã êþðïöñöíöí
âÿ òÿìÿëèíèí ãóðóëìàñûíäà ÿùÿìèééÿòëè
ðîë îéíàéûá.
Øöáùÿñèç, Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí
áó ñÿôÿðèíèí, öìóìèééÿòëÿ, Àçÿðáàéúàí
äþâëÿò áàø÷ûñûíûí Âéåòíàìà èëê çèéàðÿòè îëäóüóíó íÿçÿðÿ àëñàã, îíäà áó ùàäèñÿíèí
èêè þëêÿ ÿëàãÿëÿðèíèí òàðèõèíäÿ õöñóñè èç
ãîéàúàüûíû ñþéëÿìÿê ìöìêöíäöð. Äþâëÿò
áàø÷ûìûçûí ñþçöýåäÿí ýþðöøäÿ äÿ äåäèéè
êèìè, Àçÿðáàéúàí-Âéåòíàì ìöíàñèáÿòëÿðèíèí òàðèõè äîñòëóüà âÿ ãàðäàøëûüà ÿñàñëàíûð: “Áèç äÿ áó ìöíàñèáÿòëÿðè áó ýöí,
ÕÕÛ ÿñðäÿ äèíàìèê èíêèøàô åäÿí èêè
ìöñòÿãèë äþâëÿò êèìè èíêèøàô åòäèðìÿëè
âÿ ìþùêÿìëÿíäèðìÿëèéèê. Áóíà ýþðÿ
äÿ, ìÿí ÿìèíÿì êè, áó ñÿôÿðèì ìöíàñèáÿòëÿðèìèçèí èíêèøàôûíäà ìöùöì ìÿðùÿëÿ îëàúàã, ñèéàñè, èãòèñàäè âÿ ùóìàíèòàð ñàùÿëÿðäÿ ÿëàãÿëÿðèìèçÿ ýöúëö òÿêàí âåðÿúÿêäèð”.
ÃÀÐØÛËÛÃËÛ ÌÀÐÀà ÊßÑÁ
ÅÄßÍ ÉÅÍÈ ÈÃÒÈÑÀÄÈ Âß
ÙÓÌÀÍÈÒÀÐ ÏÅÐÑÏÅÊÒÈÂËßÐ
Àçÿðáàéúàíûí Øÿðãè âÿ Úÿíóá-Øÿðãè
Àñèéà ðåýèîíó èëÿ ÿëàãÿëÿðèíèí ýåíèøëÿíìÿñèíäÿ Âéåòíàìëà ñèéàñè, èãòèñàäè, ùóìàíèòàð ñàùÿëÿðäÿ ìöíàñèáÿòëÿðèí ãóðóëìàñûíûí ìöùöì ÿùÿìèééÿòè âàð. Áåëÿ êè,
2013-úö èëäÿ Àçÿðáàéúàíûí Âéåòíàìäàêû
ñÿôèðëèéè ôÿàëèééÿòÿ áàøëàéûá. Áó, þëêÿìèçèí, áöòþâëöêäÿ, Úÿíóá-Øÿðãè Àñèéà ðåýèîíóíäà à÷ûëàí èëê ñÿôèðëèéèäèð. Ùÿì÷èíèí,
þòÿí èë Àçÿðáàéúàí-Âéåòíàì Ïàðëàìåíòëÿðàðàñû Äîñòëóã Ãðóïóíóí éàðàäûëìàñû äà
èêè þëêÿ ñèéàñè ÿëàãÿëÿðèíÿ âàúèá òþùôÿäèð.
Èãòèñàäè ÿëàãÿëÿðÿ ýÿëèíúÿ, Âéåòíàì
Àçÿðáàéúàí íåôòèíè àëàí þëêÿëÿðäÿíäèð. Èêè
þëêÿ àðàñûíäàêû òèúàðÿò äþâðèééÿñèíèí ùÿúìè 2013-úö èëäÿ 307,75 ìèëéîí ÀÁØ äîëëàðû òÿøêèë åäèá. 2012-úè èëëÿ ìöãàéèñÿäÿ,
þòÿí èëäÿ Âéåòíàì Ñîñèàëèñò Ðåñïóáëèêàñû
èëÿ òèúàðÿò äþâðèééÿñè 13,53 äÿôÿ àðòûá.
Ëàêèí ÿëàãÿëÿðèí ìöõòÿëèô ñàùÿëÿð öçðÿ
èíêèøàôû ïåðñïåêòèâëÿðè ýåíèøäèð. Áóíó äþâëÿò áàø÷ûñûíûí ñÿôÿðè çàìàíû èêè þëêÿ àðàñûíäà èìçàëàíàí ìöãàâèëÿëÿð äÿ òÿñäèã
åäèð. Áåëÿ êè, èêè þëêÿ õàðèúè èøëÿð íàçèðëÿðè
òÿðÿôèíäÿí “Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Ùþêóìÿòè âÿ Âéåòíàì Ñîñèàëèñò Ðåñïóáëèêàñû Ùþêóìÿòè àðàñûíäà òèúàðÿò-èãòèñàäè, åëìè-òåõíèêè ÿìÿêäàøëûã ùàããûíäà Ñàçèø”,
Àçÿðáàéúàíûí âåðýèëÿð, Âéåòíàìûí èñÿ
ìàëèééÿ íàçèðëÿðè òÿðÿôèíäÿí “Àçÿðáàéúàí
Ðåñïóáëèêàñû Ùþêóìÿòè âÿ Âéåòíàì Ñîñèàëèñò Ðåñïóáëèêàñû Ùþêóìÿòè àðàñûíäà
×ÈÍ ÞËÊßÌÈÇÈÍ ØßÐÃÈ
ÀÑÈÉÀÄÀÊÛ ÞÍßÌËÈ
ÒßÐßÔÄÀØËÀÐÛÍÄÀÍÄÛÐ
Ãåéä åäÿê êè, Âéåòíàì ñÿôÿðèíäÿí
ñîíðà Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Àñèéàäà
Ãàðøûëûãëû Ôÿàëèééÿò âÿ Åòèìàä Òÿäáèðëÿðè
öçðÿ Ìöøàâèðÿíèí ÛÂ Çèðâÿ Òîïëàíòûñûíäà
èøòèðàê åòìÿê ö÷öí ×èí Õàëã Ðåñïóáëèêàñûíà èøýöçàð ñÿôÿð åäèá. ×èí Õàëã Ðåñïóáëèêàñûíûí ñÿäðè Ñè Úèíïèí Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè èëÿ ýþðöøöíäÿ þëêÿìèç èëÿ ÿìÿêäàøëûüà âåðèëÿí áþéöê þíÿìäÿí áÿùñ
åäèá: “×èí âÿ Àçÿðáàéúàí õàëãëàðûíû ùÿëÿ èêè ìèí èë áóíäàí ÿââÿë Áþéöê Èïÿê
Éîëó áèðëÿøäèðèðäè. Áèçèì ÿíÿíÿâè äîñòëóüóìóçóí ÷îõ óçóí òàðèõè âàðäûð.
Àçÿðáàéúàíëûëàð ùÿìèøÿ äåéèðëÿð êè, áÿðàáÿðëèê îëìàéàí éåðäÿ äîñòëóã äà éîõäóð. Þëêÿëÿðèìèç 22 èë ÿðçèíäÿ áÿðàáÿðëèê, ãàðøûëûãëû ôàéäà âÿ ùþðìÿò ðóùóíäà
äîñòëóüó âÿ ÿìÿêäàøëûüû äàèì èíêèøàô
åòäèðèð. Ùàçûðäà áèçäÿ ñèéàñè ìöíàñèáÿòëÿðèí ÷îõ ìþùêÿì òÿìÿëè, ãàðøûëûãëû åòèìàäûí éöêñÿê ñÿâèééÿñè ôîðìàëàøìûøäûð, ïðàêòèêè ÿìÿêäàøëûüûí áþéöê íÿòèúÿëÿðè ýþç ãàáàüûíäàäûð”.
Áó àðàäà ãåéä åäÿê êè, Àçÿðáàéúàí
èëÿ ×èí àðàñûíäà åëì, òÿùñèë, åëÿúÿ äÿ, èãòèñàäè ñàùÿëÿðäÿ ñûõ ÿìÿêäàøëûã ìþâúóääóð. Áåëÿ êè, 2013-úö èëäÿ èêè äþâëÿò àðàñûíäà òèúàðÿò äþâðèééÿñèíèí ùÿúìè 654,97
ìèëéîí äîëëàð òÿøêèë åäèá.
Ùÿì÷èíèí, èêè þëêÿ ðÿùáÿðëÿðèíèí ýþðöøöíäÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû èëÿ ×èí
Õàëã Ðåñïóáëèêàñû àðàñûíäà åíåðýåòèêà, èíôðàñòðóêòóð, íÿãëèééàò, òèúàðÿò äþâðèééÿñèíèí
àðòûðûëìàñû, òåõíîëîýèéàëàð, áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðäà ãàðøûëûãëû äÿñòÿê, ùóìàíèòàð, èíâåñòèñèéà ãîéóëóøó âÿ äèýÿð ñàùÿëÿðäÿ ÿëàãÿëÿðèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè ìÿñÿëÿëÿðè ìöçàêèðÿ îëóíóá, áåéíÿëõàëã ìÿñÿëÿëÿð, Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñè áàðÿäÿ ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá.
Áåëÿëèêëÿ, Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí
Øÿðãè âÿ Úÿíóá-Øÿðãè Àñèéà ðåýèîíóíà
ñÿôÿðè Àçÿðáàéúàíûí äöíéàäàêû àðòàí íöôóçóíó, ãëîáàë èãòèñàäè ÿìÿêäàøëûãäàêû
ýöúëÿíÿí ðîëóíó áèð äàùà òÿñäèã åäèð.
Ùöëéà ÌßÌÌßÄËÈ
“ÀÕÚÏ-íèí ãàðøûäàí ýÿëÿí
áÿëÿäèééÿ ñå÷êèëÿðèíäÿ èøòèðàê
ö÷öí ùå÷ 20 íÿôÿð íàìèçÿäè
éîõäóð”. Áóíó ÀçÍåwñ.àç-à Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí (ÉÀÏ)
Èúðà êàòèáèíèí ìöàâèíè, ìèëëÿò âÿêèëè Ñèéàâóø Íîâðóçîâ äåéèá.
Î, ÀÕÚÏ-íèí ñÿäð ìöàâèíè Ðàçè Íóðóëëàéåâèí òÿìñèë åòäèéè ãóðóìóí îôèñ ïðîáëåìè öçöíäÿí áÿëÿäèééÿ ñå÷êèëÿðèíÿ ãàòûëìàéàúàüû
èëÿ áàüëû ôèêèðëÿðèíè áåëÿ
øÿðù åäèá: “Ìÿí þíúÿ
ïàðòèéàíûí îôèñ âÿ äèýÿð ìÿñÿëÿëÿðëÿ áàüëû
ýöíäÿìäÿ ãàëìàã
èñòÿìÿñè ìÿñÿëÿñèíÿ
àéäûíëûã ýÿòèðìÿê èñòÿéèðÿì. ÀÕÚÏ ïàðòèéà îëàðàã þç ìþâúóäëóüóíó èòèðèá âÿ Àçÿðáàéúàíäà áåëÿ áèð
ïàðòèéà éîõäóð. Áèð
ìöääÿò ÿââÿë ÀÕÚÏ
“Ìèëëè øóðà”éà ãîøóëìàãëà áó ãóðóìóí
ùåñàáûíà ìÿøùóðëàøìàã èñòÿäè, àììà
àëûíìàäû. Ñîí ýöíëÿð
ìÿòáóàòäà ïàðòèéàíûí
ñÿäðè ßëè Êÿðèìëèíèí
èçëÿíèëìÿñè èëÿ áàüëû
ìÿëóìàòëàð äÿðú îëóíóð. Áóíóí
åôôåêò âåðìÿäèéèíè ýþðöá, èíäè
äÿ îôèñ ïðîáëåìëÿðèíè îðòàëûüà ÷ûõàðäûáëàð”.
Ñ.Íîâðóçîâ âóðüóëàéûá êè, îíëàð îôèñ ïðîáëåìèíè èñòÿäèêëÿðè âàõò
ùÿëë åäÿ áèëÿðëÿð: “Áóíóí ö÷öí
êèìëÿ èñòÿñÿëÿð, ìöãàâèëÿ áàüëàéûá îôèñ ýþòöðÿðëÿð. ÀÕÚÏ-÷èëÿðèí
áó úöð ìÿñÿëÿëÿðè ýöíäÿìÿ ýÿòèðìÿêäÿ ìÿãñÿäè ãÿçåò âÿ æóð-
Áàêûäà Àçÿðáàéúàí-Ðóñèéà
ñÿðùÿäëÿðèíèí äåìàðêàñèéàñû öçðÿ
êîìèññèéàíûí èêèíúè èúëàñû êå÷èðèëèá
Äöíÿí Áàêûäà Àçÿðáàéúàí-Ðóñèéà ñÿðùÿäëÿðèíèí äåìàðêàñèéàñû öçðÿ êîìèññèéàíûí èêèíúè èúëàñû êå÷èðèëèá.
Èúëàñäà Àçÿðáàéúàí òÿðÿôäÿí ÷ûõûø åäÿí õàðèúè èøëÿð íàçèðèíèí ìöàâèíè Õÿëÿô Õÿëÿôîâ äåìàðêàñèéà ïðîñåñèíèí óüóðëà äàâàì åòäèéèíè
äåéèá. Àçÿðáàéúàí èëÿ Ðóñèéà àðàñûíäà ñòðàòåæè
ÿìÿêäàøëûüûí èíêèøàô åòäèéèíè âóðüóëàéàí Õÿëÿô
Õÿëÿôîâ áèð íå÷ÿ ñÿíÿäèí ãÿáóë îëóíàúàüûíû áèëäèðèá.
Òÿðÿôëÿð êîìèññèéàíûí ñÿëàùèééÿòëÿðèíÿ óéüóí îëàðàã äåìàðêàñèéà ïðîñåñèíè àïàðìàã
ö÷öí ìöâàôèã òÿëèìàòëàð âÿ ãàéäàëàð èøëÿéèá ùàçûðëàéûáëàð.
Èúëàñäà âóðüóëàíûá êè, ùÿð èêè þëêÿ ðÿùáÿðëÿðè òÿðÿôèíäÿí äþâëÿò ñÿðùÿäè ùàããûíäà ìöãàâèëÿ èìçàëàíûá âÿ ìöâàôèã êîìèññèéà éàðàäûëûá.
Êîìèññèéàíûí Ìîñêâàäà êå÷èðèëÿí áèðèíúè èúëàñûíäà ÷îõ âàúèá ùöãóãè ñÿíÿä-êîìèññèéàíûí
ÿñàñíàìÿñè ãÿáóë åäèëèá êè, áó äà äåìàðêàñèéà èëÿ áàüëû ôÿàëèééÿò ýþñòÿðèëìÿñèíÿ ÿñàñ éàðàäûð.
íàëëàðûí öç ãàáûüûíäà ãàëìàãäûð. Ùåñàá åäèðÿì êè, äèýÿð ìÿñÿëÿëÿð êèìè, îôèñ ïðîáëåìëÿðèíè
äÿ ýöíäÿìÿ ýÿòèðìÿëÿðè îíëàðûí
îðòàëûüà àòäûãëàðû íþâáÿòè îéóíäóð. Îéóí îéíàìàãäàíñà èø
ýþðìÿê ëàçûìäûð. Áó, àéäûí ìÿñÿëÿäèð êè, ÀÕÚÏ áÿëÿäèééÿ ñå÷êèëÿðèíÿ ãàòûëà áèëìÿéÿúÿê. ×öíêè áÿëÿäèééÿ ñå÷êèëÿðèíäÿ 20 ìèí
àäàìûí íàìèçÿäëèéèíè âåðìÿê
ëàçûìäûð. Áöòöí ïàðòèéàëàð êèìè
ÀÕÚÏ-äÿ áó ãÿäÿð èíñàíûí ñèéàùûñûíû ùàçûðëàìàëûäûð. ÀÕÚÏ-íèí
áÿëÿäèééÿ ñå÷êèëÿðèíäÿ èøòèðàê
ö÷öí 20 ìèí äåéèë, ùå÷ 20 íÿôÿð
íàìèçÿäè éîõäóð. Áó ïàðòèéàíû
òÿðê åäÿí èíñàíëàð ýåäèá þçëÿðèíÿ ïàðòèéà éàðàäûðëàð. Ùàçûðäà
ÀÕÚÏ-äÿ ßëè Êÿðèìëè âÿ úàíýöäÿíëÿðèíäÿí áàøãà ùå÷ êÿñ ãàëìàéûá. Áó úöð îëàí ùàëäà äà ñþçöýåäÿí ïàðòèéà ñå÷êèäÿ íåúÿ
èøòèðàê åäÿ áèëÿð? Áó úöð ðÿçèëëèéè
áîéíóíà àëà áèëìÿéÿí ïàðòèéà
ðÿùáÿðëèéè ìöõòÿëèô áÿùàíÿëÿð
ýÿòèðèá, ñå÷êèäÿ èøòèðàê åäÿ áèëìÿìÿëÿðèíè ìöõòÿëèô ÿñàñû îëìàéàí ìÿñÿëÿëÿðëÿ áàüëàéûðëàð. Ùåñàá åäèðÿì êè, úÿìèééÿò éàõøû
áèëèð êè, áóíëàð áîø áÿùàíÿëÿðäèð”.
Àçÿðáàéúàí-Àâðîïà Øóðàñû
ÿìÿêäàøëûüû ìöçàêèðÿ îëóíóá
Ìàéûí 22-äÿ Àçÿðáàéúàíûí õàðèúè èøëÿð íàçèðè Åëìàð
Ìÿììÿäéàðîâ þëêÿìèçäÿ ñÿôÿðäÿ îëàí Àâðîïà Øóðàñûíûí
áàø êàòèáè Òîðáþðí Éàãëàíäûí áàø÷ûëûã åòäèéè íöìàéÿíäÿ
ùåéÿòè èëÿ ýþðöøöá.
Õàðèúè Èøëÿð Íàçèðëèéèíèí ìÿòáóàò õèäìÿòèíäÿí ÀçÿðÒÀúà áèëäèðèáëÿð êè, Åëìàð Ìÿììÿäéàðîâ Àçÿðáàéúàí èëÿ Àâðîïà Øóðàñû àðàñûíäà ÿìÿêäàøëûüûí ÿùÿìèééÿòèíè ãåéä åäèá.
Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñè
ùàããûíäà ìÿëóìàò âåðÿí íàçèð ïðîáëåìèí ùÿëëè ö÷öí èëê
íþâáÿäÿ Åðìÿíèñòàí ñèëàùëû ãöââÿëÿðèíèí Àçÿðáàéúàíûí
èøüàë îëóíìóø ÿðàçèëÿðèíäÿí ÷ûõàðûëìàñûíûí âàúèáëèéèíè
âóðüóëàéûá. Íàçèð Åëìàð Ìÿììÿäéàðîâ Åðìÿíèñòàíûí èøüàë÷û ñèéàñÿòèíÿ ñîí ãîéìàéûíúà âÿ ìöíàãèøÿ Àçÿðáàéúàíûí ÿðàçè áöòþâëöéö ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ þç ùÿëëèíè òàïìàéûíúà
ðåýèîíäà ñàáèòëèê âÿ òÿùëöêÿñèçëèéèí òÿùäèä àëòûíäà îëàúàüûíû âÿ ãåéðè-ìöÿééÿíëèéèí äàâàì åäÿúÿéèíè áèëäèðèá. Î,
ìöíàãèøÿíèí áó ýöíÿäÿê ùÿëë îëóíìàìàñûíûí ðåýèîíàë
èíêèøàôà ìàíå òþðÿòäèéèíè âóðüóëàéûá.
Ýþðöøäÿ Àçÿðáàéúàí èëÿ Àâðîïà Øóðàñû àðàñûíäà
ÿìÿêäàøëûã, þëêÿìèçèí ãóðóìäàêû ñÿäðëèéè ìöçàêèðÿ îëóíóá âÿ òÿøêèëàòûí ýöíäÿëèéèíäÿ äóðàí àêòóàë ìÿñÿëÿëÿðëÿ
áàüëû ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá.
4
www.yeniazerbaycan.com
23 ìàé 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 090 (4249)
Äèïëîìàòëàð áÿçÿí ÷ÿð÷èâÿäÿí êÿíàð
èôàäÿëÿð èøëÿäèð âÿ áóíóí äà úàâàáû âåðèëèð
Ìöáàðèç Ãóðáàíëû:
Ìîðíèíãñòàðûí äåäèéè,
ñþéëÿäèéè ïðîãíîçëàð þçöíöí
òÿñäèãèíè òàïìàéàí
ñóáéåêòèâ ôèêèðëÿð,
ïðîãíîçëàðäûð
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû (ÉÀÏ) Èúðà
êàòèáèíèí ìöàâèíè, ìèëëÿò âÿêèëè Ìöáàðèç
Ãóðáàíëûíûí Ýöí.àç-à ìöñàùèáÿñè:
- Ìöáàðèç ìöÿëëèì, ñîí ýöíëÿð ÀÁØûí Àçÿðáàéúàíäàêû ñÿôèðè Ðè÷àðä Ìîðíèíãñòàðûí “Àçàäëûã” ðàäèîñóíà âåðäèéè ìöñàùèáÿ ÿòðàôûíäà ñþùáÿòëÿð
ñÿíýèìÿê áèëìèð. Ùàêèìèééÿò òÿìñèë÷èëÿðè äÿ þç íþâáÿñèíäÿ ÀÁØ ñÿôèðèíÿ
ãàðøû ñÿðò èòòèùàìëàð ñÿðýèëÿìÿêäÿäèð.
Ñèçúÿ, ÀÁØ ñÿôèðèíèí áèðäÿí-áèðÿ áåëÿ
ñÿðò ìþâãå áèëäèðìÿñè íÿ èëÿ áàüëûäûð?
- ßââÿëà, ãåéä åäèì êè, ÀÁØ ñÿôèðèíèí
ìÿëóì ìöñàùèáÿñè èëÿ áàüëû Ïðåçèäåíò Àäìèíèñòðàñèéàñû (ÏÀ) ðÿùáÿðèíèí ìöàâèíè, Õàðèúè ÿëàãÿëÿð øþáÿñèíèí ìöäèðè Íîâðóç Ìÿììÿäîâ ìÿòáóàòà ýåíèø à÷ûãëàìà âåðäè.
Ìÿí Íîâðóç Ìÿììÿäîâóí äåäèêëÿðè èëÿ
ùÿìðÿéëèéèìè áèëäèðÿðÿê ãåéä åòìÿê èñòÿéèðÿì êè, Àçÿðáàéúàíäà úÿíàá Ìîðíèíãñòàðûí
äåäèéè, ñþéëÿäèéè ïðîãíîçëàð þçöíöí òÿñäèãèíè òàïìàéàí ñóáéåêòèâ ôèêèðëÿð, ïðîãíîçëàðäûð. Ùåñàá åäèðÿì êè, Íîâðóç Ìÿììÿäîâóí, îíäàí ñîíðà Ïðåçèäåíò Àäìèíñòðàñèéàñû Èúòèìàè-ñèéàñè ìÿñÿëÿëÿð øþáÿñèíèí ìöäèðè ßëè Ùÿñÿíîâóí à÷ûãëàìàëàðû áó ìÿñÿëÿéÿ
òàì øÿêèëäÿ àéäûíëûã ýÿòèðèá âÿ ìÿíèì òÿêðàðÿí îíëàðûí äåäèêëÿðèíè áèð äàùà èôàäÿ åòìÿéèìÿ åùòèéàú ãàëìûð. Ìÿí îíëàðûí äåäèêëÿðèíè äÿñòÿêëÿéèðÿì âÿ áåëÿ ùåñàá åäèðÿì
êè, îíëàð Àçÿðáàéúàí ùàêèìèééÿòèíèí òàì
îáéåêòèâ ìþâãåéèíè úÿìèééÿòÿ ÷àòäûðûáëàð...
“Ñÿôèð ðÿñìè øÿõñ îëäóüóíà
ýþðÿ îíóí ñÿñëÿíäèðäèéè
ôèêèðëÿð èñòÿð-èñòÿìÿç
òÿìñèë îëóíäóüó þëêÿíèí
õàðèúè ñèéàñÿò èäàðÿñèíèí
ôèêðè êèìè éîçóëìàëûäûð...”
- ÀÁØ ñÿôèðèíèí ìþâãåéèíè ðÿñìè
ÀÁØ-ûí ìþâãåéè êèìè äÿ ãÿáóë åòìÿê îëàðìû?
- Àìåðèêà Áèðëÿøìèø Øòàòëàðûíûí ñÿôèðèíèí ùÿð ùàíñû áèð ôèêðè ùÿìèí þëêÿíèí Äþâëÿò Äåïàðòàìåíòèíèí ôèêðè êèìè
éîçóëà áèëÿð. Ñàäÿúÿ, áèç áó à÷ûãëàìà
èëÿ ÿëàãÿäàð “úÿíàá ñÿôèðèí äåäèêëÿðè
îíóí øÿõñè ôèêðèäèð, éîõñà Äþâëÿò Äåïàðòàìåíòèíèí ôèêðèíè èôàäÿ åäèð” ñóàëûíû Àü Åâèí ìÿòáóàò õèäìÿòèíèí íöìàéÿíäÿñèíÿ, Äþâëÿò Äåïàðòàìåíòèíèí ìÿòáóàò õèäìÿòèíÿ éþíÿëäÿðÿê áóíó àéäûíëàøäûðà
áèëÿðèê. Âÿ éàõóä, Ìîðíèíãñòàðûí þçöíÿ ñóàëû éþíÿëäÿ áèëÿðèê êè, “úÿíàá ñÿôèð, ñèçèí ñþéëÿäèêëÿðèíèç øÿõñè, ñóáéåêòèâ ôèêèðëÿðèíèçäèð,
éîõñà Áèðëÿøìèø Øòàòëàðûí Äþâëÿò Äåïàðòàìåíòèíèí ìþâãåéè ñèçèí ìþâãåéèíèçëÿ öñòöñòÿ äöøöð?”
Éàëíûç áóíó èêè éåðäÿ - áèð úÿíàá ñÿôèðèí
þçö èëÿ, áèð äÿ Äþâëÿò Äåïàðòàìåíòèíäÿ êå÷èðèëÿí áðèôèíãëÿðäÿ Äþâëÿò Äåïàðòàìåíòèíèí
ñþç÷öñöíÿ éþíÿëÿí ñóàëëà àéäûíëàøäûðìàã
ìöìêöíäöð. Àíúàã áöòöí ùàëëàðäà ñÿôèð
ðÿñìè øÿõñ îëäóüóíà ýþðÿ îíóí ñÿñëÿíäèðäèéè ôèêèðëÿð èñòÿð-èñòÿìÿç òÿìñèë îëóíäóüó
þëêÿíèí õàðèúè ñèéàñÿò èäàðÿñèíèí ôèêðè êèìè
éîçóëìàëûäûð âÿ äöøöíöëìÿëèäèð.
Ùÿð ùàëäà áèç îíóí ôèêèðëÿðè èëÿ ãÿòè ðàçû
äåéèëèê. Îðàäà ÷îõëó ñóáéåêòèâ ôèêèðëÿð âàð âÿ
ùåñàá åäèðÿì êè, áóíóíëà äà áàüëû Àçÿðáàéúàí ðÿñìèëÿðèíèí à÷ûãëàìàëàðû çàìàíûíäà
åäèëèá.
“Äèïëîìàòëàð áÿçÿí
÷ÿð÷èâÿäÿí êÿíàð
èôàäÿëÿð èøëÿäèð âÿ áóíóí
äà úàâàáû âåðèëèð”
- Íåúÿ ùåñàá åäèðñèíèç, ÀÁØ-ûí, ÀÁØ
ùàêèìèééÿòèíèí Àçÿðáàéúàíà ãàðøû áó
ãÿäÿð ãÿçÿáëÿíìÿñèíèí àðõàñûíäà íÿ
äàéàíûð?
- Ìÿí “ÀÁØ-ûí Àçÿðáàéúàíà ãÿçÿáëÿíìÿñè” èôàäÿñè èëÿ ðàçûëàøìûðàì, áóðàäà ãÿçÿáäÿí ñþùáÿò ýåäÿ áèëìÿç. Áèçèì ÀÁØ-ëà
ìöíàñèáÿòëÿðèìèç íîðìàë ìÿúðàäà èíêèøàô
åäèð. Ñàäÿúÿ, äèïëîìàòëàð áÿçÿí ÷ÿð÷èâÿäÿí
êÿíàð èôàäÿëÿð èøëÿäèð âÿ áóíóí äà úàâàáû
âåðèëèð. Äöøöíìöðÿì êè, úÿíàá Ìîðíèíãñòàðûí ÷ûõûøû áèçèì ìöíàñèáÿòëÿðèìèçè êîðëàìàüà éþíÿëèá âÿ éà êîðëàéàúàã. Áó, áèð ÷ûõûøäûð, îíà äà ìöâàôèã úàâàá âåðèëèá. Áèðëÿøìèø
Øòàòëàðëà Àçÿðáàéúàí àðàñûíäàêû ìöíàñèáÿòëÿð ùåñàá åäèðÿì êè, ìèëëè ìàðàãëàð ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ äàâàì åäèð.
“Àçÿðáàéúàí Åðìÿíèñòàíû
ìöäàôèÿ åäÿí þëêÿëÿðè
Àçÿðáàéúàíûí äîñòóíà
÷åâèðìÿê, Åðìÿíèñòàíû
èãòèñàäè úÿùÿòäÿí òàãÿòäÿí
ñàëìàã ñèéàñÿòè éåðèäèð”
- ÀÁØ-ëà ìöíàñèáÿòëÿðèí áèð ãÿäÿð ñÿðèíëÿøìÿñè ôîíóíäà Àçÿðáàéúàí öçöíö Øÿðãÿ - Âéåòíàìà, ×èíÿ âÿ ñàèðÿéÿ òóòìàñû þëêÿìèçèí õàðèúè ñèéàñÿò
êóðñóíäà êîððåêòëÿð åòìÿñèíèí íÿòèúÿñèäèð, éîõñà?...
- Ùåñàá åäèðÿì êè, áó úöð éîçóì äà
äîüðó äåéèë. Àçÿðáàéúàíûí õàðèúè ñèéàñÿòè
þëêÿ Ïðåçèäåíòè òÿðÿôèíäÿí ìöÿééÿí îëóíóá
âÿ ùÿéàòà êå÷èðèëèð. Ïðåçèäåíòèìèç äÿôÿëÿðëÿ
âóðüóëàéûá êè, Àçÿðáàéúàíûí õàðèúè ñèéàñÿòè
äÿãèãëèéÿ, ÿäàëÿòÿ âÿ áàëàíñà ñþéêÿíèá. Éÿíè, áó ö÷ òÿìÿë, ñöòóí öçÿðèíäÿ äàéàíûá
ôÿàëèééÿò ýþñòÿðèð. Áèç òàì ìöàñèð ñèéàñÿò
éåðèäèðèê. Àçÿðáàéúàíûí þç ìèëëè ìàðàãëàðûíà
óéüóí àääûìëàð àòûëûð âÿ ìèëëè ìàðàãëàðû íàìèíÿ áó àääûìëàðû àòàðêÿí áàøãàñûíûí áó
áàðÿäÿ íÿ äöøöíÿúÿéè äÿ Àçÿðáàéúàí ö÷öí
þíÿìëè äåéèë.
Áèçèì ö÷öí þíÿìëè îëàí ìèëëÿòèí ìàðàüûäûð. Àçÿðáàéúàí ÿäàëÿòÿ ñþéêÿíèð âÿ ÁÌÒ
Òÿùëöêÿñèçëèê Øóðàñûíûí ãåéðè-äàèìè öçâö
îëäóüó çàìàíëàð äà áóíó áèð äàùà íöìàéèø
åòäèðäè. Èíäè äÿ áåéíÿëõàëã ìöíàñèáÿòëÿðäÿ
ÿäàëÿòèí àðäûúûë ìöäàôèÿ÷èñèäèð. Áó áàõûìäàí, áèçÿ ãàðøû Åðìÿíèñòàíûí òÿúàâöçöíÿ
ìöíàñèáÿòäÿ áÿçè þëêÿëÿðèí âÿ áÿçè òÿøêèëàòëàðûí èêèëè éàíàøìàñûíû ìöøàùèäÿ åäÿðÿê,
áóíëàðà äà çàìàí-çàìàí åòèðàçëàðûìûçû áèëäèðìèøèê...
Àçÿðáàéúàí áàëàíñ ñèéàñÿòè éåðèäèð, Úÿíóáè Ãàôãàçûí ëèäåð þëêÿñè îëàðàã Øÿðãëÿ,
Ãÿðáëÿ, Øèìàëëà, Úÿíóáëà åéíè ìÿñàôÿäÿ
ìöíàñèáÿòëÿð ãóðóð. Þç ÿðàçèñèíäÿí ö÷öíúö
äþâëÿòÿ ãàðøû èñòèôàäÿéÿ éîë âåðìèð âÿ þçöíÿ
ãàðøû äà ùàíñûñà áèð þëêÿíèí ÿðàçèñèíäÿí èñòèôàäÿ îëóíìàñûíà ãàðøû ÷ûõûð. Äàùà ÷îõ
ìöòòÿôèãëÿð ÿëäÿ åòìÿéÿ ÷àëûøûð. Åðìÿíèñòàíû
äàùà ÷îõ íåéòðàëëàøäûðìàã, Åðìÿíèñòàíû
ìöäàôèÿ åäÿí þëêÿëÿðè Àçÿðáàéúàíûí äîñòóíà ÷åâèðìÿê, Åðìÿíèñòàíû èãòèñàäè úÿùÿòäÿí
òàãÿòäÿí ñàëìàã ñèéàñÿòè éåðèäèð. Úÿíàá
Ïðåçèäåíò Ãÿðá þëêÿëÿðè èëÿ äÿ, Øÿðãëÿ, Øèìàëëà, Úÿíóáëà äà òàì ñÿðáÿñò øÿêèëäÿ ìöíàñèáÿòëÿð ãóðóð âÿ ÿëàãÿëÿð éàðàäûð, ðÿñìè
ñÿôÿðëÿð åäèð. Âéåòíàìà ñÿôÿð äÿ ÿââÿëäÿí
ùàçûðëàíàí áèð ñÿôÿð èäè. Âéåòíàì áó ýöí
Ùèíä-×èí éàðûìàäàñûíäà ñöðÿòëÿ èíêèøàô
åäÿí áèð þëêÿäèð. Êèìëÿðèíñÿ òÿôÿêêöðöíäÿ,
äöøöíúÿñèíäÿ Âéåòíàì ñîâåòëÿð äþâðöíäÿêè Âéåòíàì êèìè ãàëûáñà, áó àäàìëàð, ýþðöíöð, ìöàñèð Âéåòíàì ùàããûíäà àç áèëýèéÿ
ìàëèêäèðëÿð. Ìöàñèð Âéåòíàì ñöðÿòëÿ èíêèøàô
åäÿí, ñÿíàéåúÿ èíêèøàô åäÿí þëêÿëÿð ñûðàñûíäàäûð âÿ áèçèì èêèòÿðÿôëè ÿëàãÿëÿðèìèç ùÿð
èêè õàëãûí, ìèëëÿòèí õåéðèíÿäèð âÿ Àçÿðáàéúàí
äà þçöíöí àðòàí íöôóçóíäàí èñòèôàäÿ åäÿðÿê, ÿëàãÿëÿðèíè ýåíèøëÿíäèðèð.
×èíÿ ñÿôÿð äÿ çàìàíûíäà îëàí áèð ñÿôÿðäèð. Áÿëëèäèð êè, ×èí ÁÌÒ Òÿùëöêÿñèçëèê
Øóðàñûíûí äàèìè öçâöäöð. ×èíëÿ Àçÿðáàéúàí àðàñûíäà èêèòÿðÿôëè ÿëàãÿëÿðèí ÿíÿíÿñè,
òàðèõè âàð. Åéíè çàìàíäà, Ïðåçèäåíò îðàäà
áåéíÿëõàëã òÿäáèðäÿ èøòèðàê åäèá âÿ áó ñÿôÿðëÿðÿ ñþéêÿíÿðÿê êèìëÿðñÿ áóíó Àçÿðáàéúàíûí õàðèúè ñèéàñÿò êóðñóíäà àðòûã äÿéèøèêëèêëÿð îëóíäóüó êèìè éîçìàã èñòÿéèðëÿðñÿ, áóíó áó úöð òÿñâèð åäèðëÿðñÿ, áó
àäàìëàð ýåîïîëèòèêà èëÿ, ïîëèòîëîýèéà èëÿ
ÿëàãÿäàð ïðîáëåìëÿðè îëàí àäàìëàðäûð. Áó,
ñèéàñÿòäèð. Áó ñèéàñÿòäÿ ìèëëè ìàðàã þíäÿ
äàéàíûð âÿ îíóí ö÷öí Øÿðãëÿ, Ãÿðáëÿ, Øèìàëëà, Úÿíóáëà ìöíàñèáÿòëÿð áöòöí ñàùÿëÿðäÿ îëìàëûäûð.
“Àñèéà, Øÿðã þëêÿëÿðè èëÿ
ãóðàúàüûìûç ìöíàñèáÿòëÿð
Ãÿðáëÿ ìöíàñèáÿòëÿðèìèçÿ
ùàíñûñà áèð êþëýÿ
ñàëà áèëìÿç”
- Áÿçè äàèðÿëÿðèí èääèà åòäèéè êèìè,
Àçÿðáàéúàíûí Øÿðã ñèéàñÿòèíÿ öñòöíëöê âåðìÿñè íÿòèúÿ åòèáàðû èëÿ Ãÿðá
ìöòòÿôèãëÿðèíè þçöíäÿí óçàãëàøäûðìàç êè?
- Ìÿí éåíÿ äåéèðÿì, “Øÿðã ñèéàñÿòèíÿ
öñòöíëöê âåðèëìÿñè” òåðìèíè êèìèíñÿ äöøöíäöéö òåðìèíäèð. Ùå÷ áèð òÿðÿôÿ öñòöíëöê âåðèëìèð. Áèçèì Àâðîïà þëêÿëÿðè èëÿ, ÀÁØ-ëà,
Ðóñèéàéëà, Èðàíëà, Òöðêèéÿéëÿ ìöíàñèáÿòëÿðèìèç îëäóüó ñÿâèééÿäÿ ãàëûð. Ñàäÿúÿ, áèçèì
ìöíàñèáÿòëÿðèìèçèí ñÿðùÿäëÿðè ýåíèøëÿíèð.
Èãòèñàäè ìöíàñèáÿòëÿðèìèçèí úîüðàôèéàñû ýåíèøëÿíèð. Áèç àðòûã 160 þëêÿ èëÿ òèúàðè-èãòèñàäè
ÿëàãÿëÿð ñàõëàéûðûã. Òèúàðè-èãòèñàäè ÿëàãÿëÿðèìèçèí ýåíèøëÿíäèéè áèð äþâðäÿ äÿ áèç ñöðÿòëÿ
èíêèøàô åäÿí Øÿðãèí, Ãÿðáèí, Ëàòûí Àìåðèêàñûíûí, Ùèíä-×èí éàðûìàäàñûíûí, Ìÿðêÿçè
Àñèéàíûí áöòöí þëêÿëÿðè èëÿ ÿëàãÿëÿð ãóðìàëûéûã. Îíà ýþðÿ áèçèì ×èíëÿ, Âéåòíàìëà,
Êîìáîúà èëÿ, Ïàêèñòàíëà, Éàïîíèéà èëÿ, Àñèéàíûí äèýÿð íÿùÿíý þëêÿëÿðè èëÿ ãóðàúàüûìûç
ìöíàñèáÿòëÿð Ãÿðáëÿ ìöíàñèáÿòëÿðèìèçÿ
ùàíñûñà áèð êþëýÿ ñàëà áèëìÿç.
Áó ýöí ùÿìèí þëêÿëÿðëÿ Ãÿðá þëêÿëÿðèíèí
þçöíöí éàõøû ìöíàñèáÿòëÿðè âàð. Äèýÿð òÿðÿôäÿí, Àçÿðáàéúàí ùàêèìèééÿòè, äþâëÿòè,
Ïðåçèäåíòèìèç Èëùàì ßëèéåâ äÿôÿëÿðëÿ áèëäèðèá êè, áèçèì ãóðäóüóìóç ìöíàñèáÿòëÿð
ö÷öíúö þëêÿëÿðÿ ãàðøû äåéèë âÿ áèç ãóðäóüóìóç ìöíàñèáÿòëÿð çàìàíû ö÷öíúö þëêÿéÿ
áàõàðàã èñòèãàìÿò ýþòöðìöðöê. Áèçèì ãóðäóüóìóç ìöíàñèáÿòëÿðäÿ áèçèì éþíÿëäèéèìèç âÿ áàõäûüûìûç èñòèãàìÿò ìèëëè ìàðàãäûð
âÿ áóíà ñþéêÿíÿðÿê ùÿðÿêÿò åäèðèê.
Éåíè ìöðÿêêÿá ýåîñòðàòåæè øÿðàèòäÿ Àçÿðáàéúàí äèïëîìàòèéàñûíûí óüóðó...
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, ñîí äþâðëÿðäÿ äöíéàäà ýåîñèéàñè ïðîñåñëÿð
äàùà äà êÿñêèíëÿøèá. Áåëÿ êè, áèð
÷îõ ðåýèîíëàðäà ñèéàñè áþùðàíëàð,
ãàðøûäóðìàëàð áàø âåðìÿêäÿäèð.
Ãëîáàë èãòèñàäè áþùðàíûí íÿòèúÿëÿðèíèí ùÿëÿ òàì àðàäàí ãàëäûðûëìàäûüû Àâðîïà ãèòÿñèíäÿ ìÿäÿíèééÿòëÿðàðàñû ãàðøûäóðìà, ðàäèêàëèçì ìåéèëëÿðè àðòûá. Åéíè çàìàíäà, Óêðàéíàäà áàø âåðÿí ùàçûðêû îëàéëàð,
ãëîáàë ýöúëÿð àðàñûíäà ãàðøûäóðìàíûí øèääÿòëÿíìÿñèíäÿí, äàùà
à÷ûã ùàë àëìàñûíäàí, ùÿì÷èíèí,
áåéíÿëõàëã ùöãóã ñèñòåìèíèí áþùðàíûíäàí õÿáÿð âåðèð. Áóíëàðëà éàíàøû, áÿçè Éàõûí Øÿðã âÿ Øèìàëè
Àôðèêà þëêÿëÿðèíäÿ “äåìîêðàòèêëÿøìÿ” àäû àëòûíäà ýåäÿí äàüûäûúû
ïðîñåñëÿð, âÿòÿíäàø ìöùàðèáÿñè,
èíñàíëàðûí þëöìö, èãòèñàäèééàòûí
äàüûëìàñû, åêñòðåìèçì âÿ òåððîðèçìèí ýåíèøëÿíìÿñè “ÿðÿá áàùàðû”íûí áàøëàíüûúäà éàðàòäûüû åéôîðèéàíû èíäè ðóù äöøêöíëöéö âÿ ÷àøãûíëûãëà ÿâÿç åäèá. Ùÿì÷èíèí, Øÿðãè âÿ Úÿíóá-Øÿðãè Àñèéàäàêû
ïðîáëåìëÿð äÿ äàõèë îëìàãëà ðåýèîíëàðäàêû ìöíàãèøÿ îúàãëàðû áåéíÿëõàëã ñöëù âÿ ñàáèòëèéè òÿùäèä
åäèð. Áöòöí áó ïðîñåñëÿð èñÿ ãåéä
îëóíäóüó êèìè, áåéíÿëõàëã ùöãóã
áþùðàíûíûí éàøàíäûüû áèð äþâðäÿ
áàø âåðèð.
Ëàêèí áó ñàäàëàíàíëàðûí ôîíóíäà, åéíè çàìàíäà, ñîí èëëÿðäÿ
Àçÿðáàéúàíûí ôàñèëÿñèç âÿ éöêñÿê
òåìïäÿ èíêèøàôû äèããÿòè úÿëá åäèð.
Þëêÿìèç ðåýèîíäà ñàáèòëèê âÿ äèíàìèê èíêèøàôûí ÿñë íöìóíÿñèíÿ ÷åâðèëèá. Ðåñïóáëèêàìûçûí äàõèëèíäÿ
ýåäÿí ïðîñåñëÿðè, äàâàìëû èíêèøàôû,
ñîñèàë-ñèéàñè ñàáèòëèéè ãîíøó þëêÿëÿðäÿêè âÿ ãîíøó ðåýèîíëàðäàêû âÿçèééÿòëÿ ìöãàéèñÿ åòäèêäÿ, ùÿãè-
ãÿòÿí äÿ, Àçÿðáàéúàí ãàéíàð ñèéàñè, ñîñèàë ïðîñåñëÿðëÿ ÷àëõàëàíàí ðåýèîíäà þç òàðàçëûüûíû
ãîðóéóá ñàõëàéà áèëÿí,
ñòàáèë èíêèøàôà ìàëèê
îëàí “ñàáèòëèê àäàñû”
òÿñÿââöðö áàüûøëàéûð. Äàõèëè ñàáèòëèéèí îëìàñû þëêÿíèí áöòöí ñàùÿëÿðäÿ ýöúöíö àðòûðûð. Áó, èëê íþâáÿäÿ, þëêÿíèí èãòèñàäè
èíêèøàôû èëÿ áàüëûäûð.
Ìÿëóì îëäóüó êèìè,
Àçÿðáàéúàí äàõèëè ñàáèòëèéÿ, ôàñèëÿñèç ñîñèàë-èãòèñàäè
èíêèøàô òåìïèíÿ ìàëèêäèð. Ùÿðòÿðÿôëè èíêèøàôà ìàëèê îëàí Àçÿðáàéúàí ðåýèîíäà âÿ äöíéàäà þç ñþçöíö äåéèð,
ìèëëè ìàðàãëàðà õèäìÿò
åäÿí ìöñòÿãèë ñèéàñÿò
éöðöäöð.
ßëáÿòòÿ êè, þëêÿìèçèí éåðëÿøäèéè Úÿíóáè
Ãàôãàç ðåýèîíó äöíéàíûí áèð ñûðà ãàéíàð íþãòÿëÿðèíÿ éàõûí éåðëÿøäèéè ö÷öí îëäóãúà ùÿññàñ áþëýÿäèð. Ëàêèí ýöúëö Àçÿðáàéúàí àìèëè ãëîáàë ñèéàñè, èãòèñàäè ìöñòÿâèäÿ áàø âåðÿí ùàäèñÿëÿðèí Úÿíóáè Ãàôãàç ðåýèîíóíà íöôóç åòìÿñèíÿ ìàíå îëóð. Áèëäèéèìèç êèìè, Àçÿðáàéúàí èãòèñàäèééàòû Úÿíóáè Ãàôãàçûí öìóìè èãòèñàäèéàòûíûí 80 ôàèçèíÿ áÿðàáÿðäèð.
Äöíéà Èãòèñàäè Ôîðóìó ðÿãàáÿòëèëèéèíÿ ýþðÿ Àçÿðáàéúàíû 39-úó ïèëëÿéÿ éöêñÿëèá. ßëáÿòòÿ êè, èíêèøàôûí
îëäóüó éåðäÿ ñàáèòëèê ìöùèòè äÿ
ìþùêÿìëÿíèð. Ïåðçèäåíò Èëùàì
ßëèéåâèí þòÿí èë ýÿíúëÿðëÿ ýþðöøëÿðèíèí áèðèíäÿ áèëäèðäèéè êèìè, Àçÿðáàéúàí ðåýèîíäà ñàáèòëÿøäèðúè ðîë
Àâðîïà èëÿ Àñèéà àðàñûíäà ñèéàñè,
èãòèñàäè êîììóíèêàñèéà ôóíêñèéàñûíû éåðèíÿ éåòèðÿí Àçÿðáàéúàíûí èøòèðàêû âÿ òÿøÿááöñö èëÿ ðåýèîíäà
ùÿéàòà êå÷èðèëÿí ãëîáàë
ÿùÿìèééÿòëè
åíåðæè ëàéèùÿëÿðè,
ïàéòàõò Áàêû áàøäà îëìàãëà Àçÿðáàéúàí øÿùÿðëÿðèíèí ìþòÿáÿð áåéíÿëõàëã ñèéàñè, èãòèñàäè, ùóìàíèòàð òÿäáèðëÿðèí êå÷èðèëäèéè, ýåíèø ìöçàêèðÿëÿðèí àïàðûëäûüû äèàëîã ìÿêàíûíà ÷åâðèëìÿñè, ðåñïóáëèêàìûçäà áó âàõòàäÿê òÿøêèë îëóíàí âÿ éàõûí èëëÿðäÿ êå÷èðèëÿúÿê
íöôóçëó áåéíÿëõàëã ìóñèãè, èäìàí ìöñàáèãÿëÿðè þëêÿìèçÿ âÿ Úÿíóáè
Ãàôãàç ðåýèîíóíà ìàðàüû àðòûðûð, áþëýÿäÿ ýþðöëÿí èøëÿðÿ úÿëá îëóíàí õàðèúè òÿðÿôäàøëàð ñèéàñè, èãòèñàäè ìàðàãëàðû
íàìèíÿ ñàáèòëèéèí ãîðóíóá ñàõëàíìàñûíà ÷àëûøûðëàð.
Áþëýÿäÿ ñàáèòëèê éàðàäàí ôàêòîðëàðäàí áèðè èñÿ áèðáàøà îëàðàã
Àçÿðáàéúàí ðÿùáÿðëèéèíèí äèïëîìàòèê ôÿàëèééÿòè èëÿ áàüëûäûð. Áèëäèéèìèç êèìè, Àçÿðáàéúàí ãîíøó äþâëÿòëÿðëÿ âÿ äöíéàíûí ìöõòÿëèô ðåýèîíëàðûíäàêû þëêÿëÿðëÿ ìöíàñèáÿòëÿðè ãàðøûëûãëû ùþðìÿò, áÿðàáÿðùöãóãëó ôàéäàëû ÿìÿêäàøëûã ïðèíñèïëÿðè
öçÿðèíäÿ ãóðóð. Áàëàíñëàøäûðûëìûø
õàðèúè ñèéàñÿòè ñàéÿñèíäÿ Àçÿðáàéúàí ðåýèîí äþâëÿòëÿðè èëÿ ìöíàñèáÿòëÿðè éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ ñàõëàéûð,
áó ìöíàñèáÿòëÿðè ïîçìàüà éþíÿëÿí òÿõðèáàòëàðûí âÿ îíëàðûí çÿðÿðëè
òÿñèðëÿðèíèí ãàðøûñûíû àëûð.
Éàõóä, þëêÿìèç ùÿì ìöõòÿëèô ðåýèîíëàðäàêû
äþâëÿòëÿðëÿ ýåíèø õàðèúè ÿëàãÿëÿðÿ, ùÿì äÿ
äàâàìëû äàõèëè ñàáèòëèéÿ âÿ èíêèøàôà íàèë îëóá
îéíàéûð: “Áèç õîøáÿõòèê êè, ìöñòÿãèë, ýöúëö, þçöíö òÿìèí åäÿ
áèëÿí âÿ èíêèøàôäà îëàí äþâëÿòäÿ
éàøàéûðûã. Áèç àçàä, ðàùàò, òÿùëöêÿñèçëèê øÿðàèòèíäÿ éàøàéûðûã. Áó
äà áþéöê íàèëèééÿòäèð. Áó äà ñèéàñÿòèìèçèí íÿòèúÿñèäèð êè, áó
ýöí Àçÿðáàéúàí áó áþëýÿäÿ ñàáèòëèê, òÿùëöêÿñèçëèê ìÿêàíûäûð,
íÿèíêè þëêÿ äàõèëèíäÿ, åéíè çàìàíäà, ðåýèîíäà ñàáèòëÿøäèðèúè
ðîë îéíàéûð. Áóíó áåéíÿëõàëã
ìöøàùèäÿ÷èëÿð äÿ ãåéä åäèð êè,
Àçÿðáàéúàí ñàáèòëÿøäèðèúè ðîë
îéíàéûð”.
Àçÿðáàéúàíûí ðåýèîíäàêû ñòàáèëëÿøäèðèúè ðîëó òÿêúÿ þëêÿìèçèí
äàõèëäÿêè èíêèøàôû âÿ ñîñèàë-ñèéàñè
ñàáèòëèê ìöùèòè èëÿ ìÿùäóäëàøìûð.
Áó áèð ùÿãèãÿòäèð êè, ùàçûðäà
Úÿíóáè Ãàôãàç ðåýèîíóíäà òÿùëöêÿñèçëèê âÿ ñòàáèëëèéÿ áàøëûúà ùÿäÿ
Åðìÿíèñòàí äþâëÿòèíèí éåðèòäèéè äàõèëè âÿ õàðèúè ñèéàñÿòäèð. Ñàðêèñéàí
ðåæèìè àëòûíäà ùþêì ñöðÿí ãàíóíñóçëóã øÿðàèòè, ñîñèàë âÿ èãòèñàäè
ùÿéàòûí èôëèú îëìàñû, þëêÿ ÿùàëèñèíèí
ñàéûíûí ñöðÿòëÿ àçàëìàñû, ñèéàñè
ñèñòåìèí ôóíêñèîíàëëûüûíû âÿ ëåýèòèìëèéèíè èòèðìÿñè âÿ äèýÿð àìèëëÿð
íÿòèúÿñèíäÿ Åðìÿíèñòàí öìóìè
õàîñ è÷ÿðèñèíäÿäèð. Äèýÿð òÿðÿôäÿí,
Åðìÿíèñòàí Àçÿðáàéúàíûí Äàüëûã
Ãàðàáàü âÿ 7 ÿòðàô ðàéîíóí èøüàëûíû, çÿáò åòäèéè ÿðàçèëÿðäÿ ãà÷àãìàë÷ûëûüà, íàðêîòèê ìàääÿëÿðèí ãàíóíñóç áåúÿðèëìÿñèíÿ, úèíàéÿòêàð
ãðóïëàðûí ôÿàëèééÿòèíÿ äÿñòÿéèíè,
Òöðêèéÿéÿ ãàðøû ÿñàññûç ÿðàçè âÿ
ãîíäàðìà “ñîéãûðûìû” èääèàëàðûíû
äàâàì åòäèðèð. Àçÿðáàéúàí áåëÿ
âÿçèééÿòäÿ ÿí äîüðó ñå÷èìè åäÿðÿê Åðìÿíèñòàíû èãòèñàäè áëîêàäà
øÿðàèòèíäÿ ñàõëàìàãëà, èøüàë÷û þëêÿéÿ áåéíÿëõàëã ìöñòÿâèäÿ ñèéàñè
âÿ èíôîðìàñèéà òÿçéèãè ýþñòÿðìÿêëÿ áþëýÿäÿ ñöëùöí, ÿäàëÿòèí áÿðïàñûíà ÷àëûøûð.
Àçÿðáàéúàí ùàãã ñÿñèíè õàðèúè
ÿëàãÿëÿðèíè ýåíèøëÿíäèðäèéè Ëàòûí
Àìåðèêàñû, Àôðèêà, Øÿðãè âÿ ÚÿíóáØÿðãè Àñèéà ðåýèîíëàðûíà äà ÷àòäûðûð, áþëýÿ þëêÿëÿðè èëÿ ãàðøûëûãëû ìàðàãëàðà ÿñàñëàíàí ñèéàñè, èãòèñàäè,
ùóìàíèòàð ÿëàãÿëÿð ãóðóð. Éÿíè,
Àçÿðáàéúàí ùå÷ áèð ñèéàñè ìÿðêÿçäÿí, ãöòáäÿí àñûëû îëìàäàí þç
ìöñòÿãèë ñèéàñÿòèíè éåðèäèð. Áó èñÿ
ùå÷ øöáùÿñèç, äàõèëè ñàáèòëèéè ýöúëÿíäèðìÿêëÿ áÿðàáÿð, þëêÿìèçÿ îëàí
áåéíÿëõàëã ùþðìÿòè äÿ äàèì éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ ãîðóéóá ñàõëàéûð.
Ùöëéà ÌßÌÌßÄËÈ
Ìöáàðèç Ãóðáàíëû: Çèðâÿ Òîïëàíòûñûíäà
ãÿáóë åäèëìèø Áÿéàííàìÿäÿ Àçÿðáàéúàí
ö÷öí þíÿìëè ìöääÿàëàðûí ÿêñèíè òàïìàñû
äèïëîìàòèéàìûçûí íþâáÿòè óüóðóäóð
“Øàíõàéäà êå÷èðèëÿí Àñèéàäà Ãàðøûëûãëû Ôÿàëèééÿò
âÿ Åòèìàä Òÿäáèðëÿðè öçðÿ Ìöøàâèðÿíèí äþðäöíúö Çèðâÿ Òîïëàíòûñûíäà ãÿáóë åäèëìèø Áÿéàííàìÿäÿ Àçÿðáàéúàíûí ìàðàãëàðûíà òàì úàâàá âåðÿí, þíÿìëè ìöääÿàëàð ÿêñèíè òàïûá. Áó, Àçÿðáàéúàíûí íþâáÿòè äèïëîìàòèê óüóðóäóð”. Áó ôèêèðëÿðè éàï.îðý.àç ñàéòûíà Éåíè
Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû (ÉÀÏ) Èúðà êàòèáèíèí ìöàâèíè, Ìèëëè
Ìÿúëèñèí äåïóòàòû Ìöáàðèç Ãóðáàíëû äåéèá.
Ì.Ãóðáàíëû áèëäèðèá êè, Áÿéàííàìÿäÿ äþâëÿòëÿðèí ÿðàçè áöòþâëöéöíöí òîõóíóëìàçëûüû âóðüóëàíûð. Îíóí ñþçëÿðèíÿ ýþðÿ, Çèðâÿ Òîïëàíòûñûíûí èøòèðàê÷ûñû îëàí äþâëÿò âÿ ùþêóìÿò áàø÷ûëàðû áó ñÿíÿä âàñèòÿñèëÿ þëêÿëÿðèí ñóâåðåíëèéèíÿ, ìöñòÿãèëëèéèíÿ, ÿðàçè áöòþâëöéöíÿ âÿ áåéíÿëõàëã ñÿâèééÿäÿ òàíûíìûø ñÿðùÿäëÿðèí òîõóíóëìàçëûüûíà ùþðìÿò
åòäèêëÿðèíè òÿñäèã åäèáëÿð. Åéíè çàìàíäà, Áÿéàííàìÿäÿ
ñåïàðàòèçìèí âÿ çîðàêû åêñòðåìèçìèí äþâëÿòëÿðèí ñóâåðåíëèéèíÿ, áèðëèéèíÿ, ÿðàçè áöòþâëöéöíÿ âÿ òÿùëöêÿñèçëèéèíÿ
úèääè òÿùäèä îëäóüó âóðüóëàíûð.
“Ùÿìèí ñÿíÿäèí 3.5-úè áÿíäè èñÿ áèëàâàñèòÿ Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí ìöíàãèøÿñè èëÿ ÿëàãÿäàðäûð. Áèëäèðèëèð êè, Åðìÿíèñòàí âÿ Àçÿðáàéúàí àðàñûíäàêû ìöíàãèøÿíèí ùÿëë îëóíìàìàñû, áåéíÿëõàëã âÿ ðåýèîíàë òÿùëöêÿñèçëèéÿ òÿùëöêÿ ìÿíáÿéè îëìàãäà äàâàì åòìÿñè
íàðàùàòëûã äîüóðóð. Ñàììèò èøòèðàê÷ûëàðû áó ìöíàãèøÿíèí áåéíÿëõàëã ùöãóãóí ïðèíñèï âÿ íîðìàëàðû âÿ áó
÷ÿð÷èâÿäÿ ãÿáóë îëóíìóø ãÿðàð âÿ ñÿíÿäëÿð ÿñàñûíäà
ñöëù éîëó èëÿ ùÿëë îëóíìàñûíû äÿñòÿêëÿäèêëÿðèíè áèëäèðèáëÿð. Ùÿì÷èíèí, ÀÒßÒ-èí Ìèíñê ãðóïó áó ìöíàãèøÿíèí ùÿëë îëóíìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ ñÿéëÿðèíè äàùà äà àðòûðìàüà ÷àüûðûëûð. Áó ñÿíÿä Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí
ùÿéàòà êå÷èðäèéè õàðèúè ñèéàñÿòèí óüóðëó íÿòèúÿëÿð âåðìÿñèíèí ýþñòÿðèúèñèäèð” - äåéÿ, ÉÀÏ Èúðà êàòèáèíèí ìöàâèíè âóðüóëàéûá.
Áó ýöí Àçÿðáàéúàíûí Úÿíóáè Ãàôãàç áþëýÿñèíèí ÿí
àïàðûúû þëêÿñè îëäóüóíó äåéÿí Ì.Ãóðáàíëûíûí ñþçëÿðèíÿ
ýþðÿ, ÿëäÿ åäèëÿí íàèëèééÿòëÿð Óëó þíäÿð Ùåéäÿð ßëèéåâèí
çàìàíûíäà ìöÿééÿí åòäèéè ñòðàòåæè õÿòòèí óüóðëà ùÿéàòà
êå÷èðèëìÿñèíèí íÿòèúÿñèäèð. Îíóí ñþçëÿðèíÿ ýþðÿ, Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí ñèéàñÿòè íÿòèúÿñèíäÿ
áåéíÿëõàëã àëÿìäÿ þëêÿìèçèí íöôóçó ÿùÿìèééÿòëè äÿðÿúÿäÿ éöêñÿëèá.
“Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ áåéíÿëõàëã ìöíàñèáÿòëÿð
ñèñòåìèíäÿ Àçÿðáàéúàíû åòèáàðëû òÿðÿôäàø þëêÿ êèìè òàíûäûá. Àçÿðáàéúàíûí õàðèúè ñèéàñÿòè ïðàãìàòèê, ÷åâèê
ñèéàñÿòäèð âÿ ùöúóì äèïëîìàòèéàñûíà èñòèíàä åäèð. Òÿáèè êè, Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí ùÿéàòà
êå÷èðäèéè õàðèúè ñèéàñÿò êóðñó þç áÿùðÿñèíè âåðèð. Àçÿðáàéúàíûí õàðèúè ñèéàñÿòèíèí ùÿäÿôëÿðèíèí ìàùèééÿòèíäÿ
þëêÿìèçèí ìàðàãëàðûíû òÿìèí åòìÿê äàéàíûð. Õàðèúè ñèéàñÿòèìèçèí áàøëûúà èñòèãàìÿòëÿðèíäÿí áèðè äÿ Åðìÿíèñòàíûí Àçÿðáàéúàíà ãàðøû òÿúàâöçöíöí äàùà ýåíèø
ìèãéàñäà èôøàñûíà, èøüàë÷û äþâëÿò êèìè Åðìÿíèñòàíûí
ÿëåéùèíÿ áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðäà äàùà ÷îõ ñÿíÿäëÿðèí
ãÿáóë åäèëìÿñèíÿ íàèë îëìàãäûð. Áó ýöí Àçÿðáàéúàíûí
õàðèúè ñèéàñÿòè úîüðàôè áàõûìäàí äàùà ýåíèø ÿðàçèëÿðè
ÿùàòÿ åòìÿêäÿäèð. Áó ìÿíàäà, äþâëÿòèìèçèí Àñèéà þëêÿëÿðè èëÿ ôÿàë ÿìÿêäàøëûüû ìöñáÿò íÿòèúÿëÿð âåðèð. Áöòöí áóíëàð äèïëîìàòèê úÿáùÿäÿ öñòöí ìþâãå ãàçàíìàã áàõûìûíäàí ÿùÿìèééÿòëèäèð. Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòèíèí Øàíõàéäà êå÷èðèëÿí Àñèéàäà Ãàðøûëûãëû Ôÿàëèééÿò âÿ Åòèìàä Òÿäáèðëÿðè öçðÿ Ìöøàâèðÿíèí äþðäöíúö
Çèðâÿ Òîïëàíòûñûíäà èøòèðàêû âÿ ñàììèòèí ñîíóíäà ãÿáóë îëóíìóø Áÿéàííàìÿäÿ áèçèì ö÷öí þíÿìëè ìöääÿàëàðûí ÿêñ îëóíìàñû áó ðåàëëûüû áèð äàùà òÿñäèãëÿéèð”
- äåéÿ, ÉÀÏ Èúðà êàòèáèíèí ìöàâèíè âóðüóëàéûá.
Êîððóïñèéàéà Ãàðøû Ìöáàðèçÿ öçðÿ Êîìèññèéà
À÷ûã Ùþêóìÿòèí òÿøâèãèíÿ äàèð Ìèëëè Ôÿàëèééÿò
Ïëàíûíûí 2012-2013-úö èëëÿð öçðÿ èúðàñû áàðÿäÿ
ìÿëóìàòëàðû èúòèìàèééÿòÿ òÿãäèì åäèá
Êîððóïñèéàéà Ãàðøû Ìöáàðèçÿ öçðÿ Êîìèññèéà Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Ïðåçèäåíòèíèí 2012-úè èë 5 ñåíòéàáð
òàðèõëè Ñÿðÿíúàìû èëÿ òÿñäèã îëóíìóø À÷ûã Ùþêóìÿòèí òÿøâèãèíÿ äàèð Ìèëëè Ôÿàëèééÿò Ïëàíûíûí 2012-2013-úö èëëÿð öçðÿ èúðàñû áàðÿäÿ ìÿëóìàòëàðû èúòèìàèééÿòÿ òÿãäèì åäèá.
Êîððóïñèéàéà Ãàðøû Ìöáàðèçÿ öçðÿ Êîìèññèéàäàí
ÀçÿðÒÀú-à áèëäèðèáëÿð êè, Ôÿàëèééÿò Ïëàíûíûí ãèéìÿòëÿíäèðèëìÿñèíäÿ ãóðóì äþâëÿò îðãàíëàðû òÿðÿôèíäÿí òÿãäèì åäèëìèø, ùÿì÷èíèí êöòëÿâè èíôîðìàñèéà âàñèòÿëÿðèíäÿ éåð àëàí
ìÿëóìàòëàðäàí âÿ âÿòÿíäàø úÿìèééÿòè öçâëÿðèíèí àðàøäûðìàëàðû, ôèêèð âÿ ðÿéëÿðèíäÿí èñòèôàäÿ åäèá.
Öìóìè îëàðàã Êîìèññèéà òÿðÿôèíäÿí àïàðûëàí ãèéìÿòëÿíäèðìÿíèí íÿòèúÿñèíÿ ÿñàñÿí, Ôÿàëèééÿò Ïëàíûíäà 20122013-úö èëëÿð ö÷öí íÿçÿðäÿ òóòóëàí òÿäáèðëÿðèí 64 ôàèçè èúðà åäèëèá. Áåëÿ êè, äþâëÿò ãóðóìëàðûíäà èíôîðìàñèéà àçàäëûüû öçðÿ ìÿñóë øÿõñëÿð ìöÿééÿí åäèëèá, äàõèëè èúðààò ãàéäàëàðû ãÿáóë îëóíóá, äþâëÿò ãóëëóã÷óëàðû ö÷öí ÿòðàôëû òðåíèíãëÿð êå÷èðèëèá. Ùÿì÷èíèí âÿòÿíäàøëàðëà ìöõòÿëèô ôîðìàòëàðäà ýþðöøëÿðèí êå÷èðèëìÿñè, “À÷ûã ãàïû” ôîðóìëàðû, äþâëÿò
îðãàíëàðûíûí ðÿùáÿð øÿõñëÿðèíèí ãÿáóëëàðû ìöòÿìàäè òÿøêèë
åäèëèá. Äþâëÿò õèäìÿòëÿðèíèí ýþñòÿðèëìÿñè âÿ áó ïðîñåñäÿ
åëåêòðîí âàñèòÿëÿðäÿí èñòèôàäÿíèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè òÿìèí
îëóíóá. “ÀÑÀÍ õèäìÿò” ìÿðêÿçëÿðèíèí úîüðàôèéàñû âÿ ýþñòÿðäèéè õèäìÿòëÿð ýåíèøëÿíèá, õèäìÿòëÿðèí ýþñòÿðèëìÿñèíäÿ
âÿòÿíäàø ìÿìíóíëóüó òÿìèí åäèëèá. Èúòèìàè ÿùÿìèééÿò
êÿñá åäÿí ãàíóí ëàéèùÿëÿðèíèí ùàçûðëàíìàñû âÿòÿíäàø úÿìèééÿòè öçâëÿðèíèí èøòèðàêû èëÿ ùÿéàòà êå÷èðèëèá âÿ ìöâàôèã
ÿìÿêäàøëûã øóðàëàðû éàðàäûëûá. “Èúòèìàè èøòèðàê÷ûëûã ùàããûíäà” Ãàíóí ãÿáóë åäèëèá.
Ùåñàáàòäà Êîìèññèéà ìöâàôèã áÿíäëÿð öçðÿ þç ãåéäëÿðèíè áèëäèðèá. Ôÿàëèééÿò Ïëàíûíûí èúðàñûíûí ìöòÿìàäè ãèéìÿòëÿíäèðèëìÿñè ùÿéàòà êå÷èðèëÿúÿê âÿ áóíóíëà áàüëû ìÿëóìàòëàð èúòèìàèééÿòÿ òÿãäèì åäèëÿúÿê.
Ãåéä åäÿê êè, 2012-2015-úè èëëÿðè ÿùàòÿ åäÿí Ôÿàëèééÿò Ïëàíû Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíäà äþâëÿò âÿ éåðëè
þçöíöèäàðÿ îðãàíëàðûíûí ôÿàëèééÿòèíèí À÷ûã Ùþêóìÿò
ïðèíñèïëÿðèíÿ óéüóíëàøäûðûëìàñû, ãÿðàðëàðûí ãÿáóëó ïðîñåñèíäÿ èúòèìàèééÿòèí èøòèðàêûíûí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè âÿ øÿôôàôëûüûí àðòûðûëìàñû, ùÿì÷èíèí áó ñàùÿäÿ áåéíÿëõàëã þùäÿëèêëÿðèí èúðàñûíûí òÿìèí åäèëìÿñè ìÿãñÿäèíè äàøûéûð.
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû 2011-úè èëäÿ áåéíÿëõàëã ñÿâèééÿäÿ áàøëàíûëàí À÷ûã Ùþêóìÿò Òÿðÿôäàøëûüûíà ãîøóëàí
èëê äþâëÿòëÿðäÿí áèðèäèð.
5
www.yeniazerbaycan.com
23 ìàé 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 090 (4249)
Ýÿíúÿ øÿùÿð Èúðà Ùàêèìèééÿòèíèí áàø÷ûñû
Åëìàð Âÿëèéåâ âÿòÿíäàøëàðû ãÿáóë åäèá
Äöíÿí Ýÿíúÿ øÿùÿð Èúðà Ùàêèìèééÿòèíèí áàø÷ûñû Åëìàð Âÿëèéåâ âÿòÿíäàøëàðû ãÿáóë åäèá. 100 íÿôÿðÿäÿê ñàêèíè ãÿáóë åäÿí èúðà áàø÷ûñû îíëàðûí
ùÿð áèðèíè àéðûúà äèíëÿéÿðÿê òÿêëèôëÿðÿ
óéüóí îëàðàã ìöâàôèã ýþñòÿðèøëÿð âåðèá. Ãÿáóëà ýÿëÿíëÿðèí ìöðàúèÿòëÿðè
ÿñàñÿí åâ òÿìèðèíÿ êþìÿêëèê ýþñòÿðèëìÿñè, òîðïàã ñàùÿñèíèí àéðûëìàñû, èøëÿ
òÿìèíàò âÿ åëÿúÿ äÿ ãàç âÿ ëèôò òÿñÿð-
ðöôàòû èëÿ áàüëû îëóá. Áèð ãðóï øÿùèä àèëÿñè, ùÿì÷èíèí, Ãàðàáàü ìöùàðèáÿñè
ÿëèëëÿðè ìàääè éàðäûì ö÷öí ìöðàúèÿò
åäèá âÿ îíëàðûí ìöðàúèÿòëÿðè ìöñáÿò
ùÿëë îëóíóá.
Ýÿíúÿ øÿùÿð Èúðà Ùàêèìèééÿòèíèí
áàø÷ûñû ùÿìèí ýöí Àçÿðáàéúàí Òåõíîëîýèéà Óíèâåðñèòåòèíäÿ éåíè èäìàí
ñàðàéûíûí èñòèôàäÿéÿ âåðèëìÿñè ìöíàñèáÿòèëÿ êå÷èðèëÿí ìÿðàñèìäÿ äÿ èøòèðàê
åäèá. Åëìàð Âÿëèéåâ âÿ øÿùÿð èúòèìàèééÿòèíèí íöìàéÿíäÿëÿðè ñàðàéäà éàðàäûëàí øÿðàèòëÿ éàõûíäàí òàíûø îëóáëàð.
Ìÿëóìàò âåðèëèá êè, áóðàäà ôóòáîë, âîëåéáîë, áàñêåòáîë âÿ òåííèñ çàëû, ñòîëöñòö îéóíëàð - øàùìàò âÿ äàìà îéóíëàðû ö÷öí àéðûúà îòàã éàðàäûëûá êè, áó
äà óíèâåðñèòåò êîëëåêòèâèíèí èäìàíûí
ìöõòÿëèô íþâëÿðè èëÿ ìÿøüóë îëìàñûíà
ùÿðòÿðÿôëè èìêàí âåðÿúÿê.
Íèçàìè ðàéîí èúòèìàèééÿòèíèí íöìàéÿíäÿëÿðè Äþâëÿò
Áàéðàüû Ìåéäàíû Êîìïëåêñèíäÿ îëóáëàð
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû (ÉÀÏ) Íèçàìè ðàéîí
òÿøêèëàòûíûí ôÿàëëàðû âÿ ðàéîí
èúòèìàèééÿòèíèí íöìàéÿíäÿëÿðè 28 Ìàé - Ðåñïóáëèêà Ýöíö ìöíàñèáÿòèëÿ Äþâëÿò Áàéðàüû Ìåéäàíû Êîìïëåêñè èëÿ
òàíûø îëóáëàð.
Ìÿëóìàò âåðèëèá êè, Äþâëÿò
Áàéðàüû Ìåéäàíûíûí òÿìÿëè
2007-úè èë äåêàáðûí 30-äà
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí èøòèðàêû èëÿ ãîéóëóá. 2010-úó èë
ñåíòéàáðûí 1-äÿ èñÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè, Ñèëàùëû Ãöââÿëÿðèí Àëè
Áàø Êîìàíäàíû Èëùàì ßëèéåâèí èøòèðàêû
èëÿ Äþâëÿò Áàéðàüû Ìåéäàíûíûí òÿíòÿíÿëè
à÷ûëûø ìÿðàñèìè êå÷èðèëèá.
Áèëäèðèëèá êè, ìåéäàíäàêû áàéðàã äèðÿéèíèí ùöíäöðëöéö 162 ìåòðäèð. Ãóðüóíóí
öìóìè ÷ÿêèñè 220 òîíäóð. Áàéðàüûí åíè
35 ìåòð, óçóíëóüó 70 ìåòð, öìóìè ñàùÿ-
ñè 2450 êâàäðàòìåòð, ÷ÿêèñè èñÿ òÿãðèáÿí
350 êèëîãðàìäûð.
Äèããÿòÿ ÷àòäûðûëûá êè, ìåéäàíäà ãóðóëìóø Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí
ýåðáè, äþâëÿò ùèìíèíèí ìÿòíè âÿ þëêÿìèçèí õÿðèòÿñè ãûçûë ñóéóíà ñàëûíìûø áöðöíúäÿí ùàçûðëàíûá.
ÉÀÏ Íèçàìè ðàéîí òÿøêèëàòûíûí ôÿàëëàðû âÿ ðàéîí èúòèìàèééÿòèíèí íöìàéÿíäÿëÿðè
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí òÿøÿááöñö èëÿ ìåéäàíäà ñÿêêèçýóøÿëè óëäóç ôîðìàñûíäà
éàðàäûëìûø Äþâëÿò Áàéðàüû
Ìóçåéè èëÿ äÿ òàíûø îëóáëàð.
Ãåéä åäèëèá êè, äöíéàäà
áó úöð íàäèð ìóçåéëÿðäÿí
áèðè îëàí Äþâëÿò Áàéðàüû Ìóçåéèíäÿ, ùÿì÷èíèí, Ýèííåñ
äöíéà ðåêîðäëàðû òÿøêèëàòûíûí
Àçÿðáàéúàíûí äþâëÿò áàéðàüû
äèðÿéèíèí äöíéàäà ÿí ùöíäöð áàéðàã äèðÿéè îëäóüóíó
òÿñäèã åäÿí ñåðòèôèêàòû, ìöõòÿëèô êèòàáëàð,
ôîòîøÿêèëëÿð, 1918-1920-úè èëëÿðäÿ Àçÿðáàéúàí Õàëã Úöìùóðèééÿòèíèí Òöðêèéÿäÿêè ñÿôèðëèéèíèí áèíàñû öçÿðèíäÿ äàëüàëàíìûø áàéðàã äà íöìàéèø îëóíóð.
Äþâëÿò Áàéðàüû Ìåéäàíû èëÿ òàíûøëûã
ãîíàãëàðäà çÿíýèí òÿÿññöðàò éàðàäûá.
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû Àüäàì ðàéîí
òÿøêèëàòû Ãàäûíëàð Øóðàñûíûí êîíôðàíñû êå÷èðèëèá
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû
(ÉÀÏ) Àüäàì ðàéîí òÿøêèëàòû
Ãàäûíëàð Øóðàñûíûí Û êîíôðàíñû êå÷èðèëèá. Êîíôðàíñ èøòèðàê÷ûëàðû ÿââÿëúÿ ìöàñèð Àçÿðáàéúàí äþâëÿòèíèí ìåìàðû âÿ ãóðóúóñó, Öìóììèëëè ëèäåð Ùåéäÿð
ßëèéåâèí Ãóçàíëû ãÿñÿáÿñèíäÿêè àáèäÿñè þíöíÿ ýöë äÿñòÿëÿðè
ãîéóá, õàòèðÿñèíÿ åùòèðàìëàðûíû
áèëäèðèáëÿð.
Êîíôðàíñäà ÉÀÏ Àüäàì
ðàéîí òÿøêèëàòû Ãàäûíëàð Øóðàñûíûí ñÿäðè Úÿìèëÿ Ãàñûìîâà
þòÿí ìöääÿò ÿðçèíäÿ ýþðöëÿí
èøëÿð áàðÿäÿ ùåñàáàò ìÿðóçÿñè èëÿ ÷ûõûø
åäÿðÿê, ýþðöëÿí èøëÿðäÿí âÿ ãàðøûäà äóðàí âÿçèôÿëÿðäÿí äàíûøûá. Ðàéîí ãàäûíëàðûíûí èúòèìàè-ñèéàñè ùÿéàòäà ôÿàë èøòèðàêûíäàí áÿùñ åäÿí Úÿìèëÿ Ãàñûìîâà áèëäèðèá êè, ðàéîí òÿøêèëàòûíûí 5712 öçâöíäÿí 2312-ñè ãàäûíëàðäûð. Òÿêúÿ 2013-úö
èëäÿ 251 ãàäûí ïàðòèéàéà öçâ îëóá.
Ìÿðóçÿ ÿòðàôûíäà ÷ûõûø åäÿíëÿð ðàéîí
òÿøêèëàòûíûí ôÿàëèééÿòèíè ãÿíàÿòáÿõø ãèéìÿòëÿíäèðèáëÿð. Î äà ãåéä îëóíóá êè, ðàéîí ãàäûíëàðûíäàí 122 íÿôÿðè èäàðÿåòìÿäÿ, 6167 íÿôÿðè òÿùñèë, 2113 íÿôÿðè ñÿùèééÿ, 1016 íÿôÿðè ìÿäÿíèééÿò ñàùÿëÿðèíäÿ,
34 íÿôÿðè áÿëÿäèééÿëÿðäÿ ÷àëûøûð. Òÿùñèë
øþáÿñèíèí, ìÿðêÿçè ðàéîí õÿñòÿõàíàñûíûí, ìóñèãè êîëëåúèíèí, 2 ñàéëû ïåøÿ ìÿêòÿáèíèí ìöäèðëÿðè ãàäûíëàðäûð.
Êîíôðàíñäà ÷ûõûø åäÿí Àüäàì ðàéîí
Èúðà Ùàêèìèééÿòèíèí áàø÷ûñû Ðàãóá
Ìÿììÿäîâ Óëó þíäÿð Ùåéäÿð ßëèéåâèí
éàðàòäûüû Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí
êå÷äèéè èíêèøàô éîëóíäàí, ãàçàíäûüû óüóðëàðäàí, þëêÿíèí òÿðÿããèñèíäÿêè õèäìÿòëÿðèíäÿí, ãàäûíëàðà ýþñòÿðèëÿí äþâëÿò ãàéüûñûíäàí,
îíëàðûí úÿìèééÿòäÿêè éåðè âÿ ðîëóíäàí, ðàéîíóí èúòèìàè, ñèéàñè,
òÿùñèë, ñÿùèééÿ, ìÿäÿíèééÿò ñàùÿëÿðèíäÿêè ôÿàëèééÿòèíäÿí äàíûøûá. Íàòèã îíó äà ãåéä åäèá êè,
ÉÀÏ Àüäàì ðàéîí òÿøêèëàòûíûí
Ãàäûíëàð Øóðàñûíûí öçâëÿðè áöòöí
ñå÷êèëÿðäÿ, î úöìëÿäÿí, ðàéîíäà
àïàðûëàí ãóðóúóëóã-àáàäëûã èøëÿðèíäÿ õöñóñè ôÿàëëûã ýþñòÿðèðëÿð.
Ñîíðà êîíôðàíñäà òÿøêèëàòè
ìÿñÿëÿéÿ áàõûëûá, Ìÿòàíÿò Ìèñèðõàíîâà
øóðàíûí éåíè ñÿäðè ñå÷èëèá. Åéíè çàìàíäà, ñÿäð ìöàâèíëÿðè, ãóðóìóí éåíè òÿðêèáè âÿ èäàðÿ ùåéÿòè, ùÿì÷èíèí, ÉÀÏ Ãàäûíëàð Øóðàñûíûí íþâáÿòè êîíôðàíñûíà íöìàéÿíäÿëÿð ñå÷èëèá.
“Áèçèì åëÿ éàøûìûçäûð êè, ýÿðÿê, àõûðäà
äåéÿúÿéèìèç ñþçö ÿââÿëäÿ äèëèìèçÿ ýÿòèðìÿéÿê”
“Ìÿòáóàò Øóðàñû éàðàíûøûíäàí
ýåíèø ñïåêòðëè ãóðóì êèìè ãàðøûëàíäû âÿ ýþçëÿíòèëÿðÿ óéüóí èø
àïàðäû. Áóíóí ö÷öí áèð íþâ, ñîñèàë ñèôàðèø éàðàíäû. Ãóðóì þç ìèññèéàñû èëÿ éàíàøû, æóðíàëèñòèêàíûí
öìóìè èíêèøàôû èëÿ ÿëàãÿäàð ìÿñÿëÿëÿðèí ùÿëëèíÿ ýèðèøäè. Äåéÿê êè,
êöòëÿâè èíôîðìàñèéà âàñèòÿëÿðèíèí
èíêèøàôû èëÿ áàüëû äþâëÿò äÿñòÿéè
êîíñåïñèéàñûíûí ùàçûðëàíìàñûíäà, åëÿúÿ äÿ ñÿíÿäÿ óéüóí îëàðàã
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè éàíûíäà Êöòëÿâè ÈíôîðìàñèÍÀÄÈÐ
éà Âàñèòÿëÿðèíèí
Èíêèøàôûíà Äþâëÿò
Äÿñòÿéè Ôîíäóíóí ôîðìàëàøäûðûëìàñûíäà éàõûíäàí èøòèðàê åòäè.
Öìóìÿí ìöõòÿñÿäðè Êàìàíäàð ßëèéåâ áèëäèðèá êè,
ëèô òÿøÿááöñëÿð èðÿëè ñöðäö.
éåðëÿðäÿ ýþðöøëÿð òÿøêèë åäÿðÿê ÿðàçè
Òðåíèíãëÿð, ñåìèíàðëàð
èëê ïàðòèéà òÿøêèëàòëàðûíûí ôÿàëèééÿòè èëÿ
äöçÿíëÿìÿêëÿ æóðíàòàíûø îëìàã âÿ ïàðòèéà ôÿàëëàðû èëÿ äèàëîãëèñò ïåøÿêàðëûüûíûí àðëàð àïàðìàã òÿãäèðÿëàéèãäèð. Î, Ëÿê ÿðàçè
òûðûëìàñûíà
òþùôÿ
èëê ïàðòèéà òÿøêèëàòëàðûíûí ôÿàëèééÿòè ùàããûíäà
âåðäè. Ùàçûðäà þëìÿëóìàò âåðÿðÿê âóðêÿäÿ ìåäèà ìèãüóëàéûá êè, ñîí ýöíëÿð éàñûíäà áàø âåÉåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòè- ðÿí åëÿ áèð ùàäèñÿ
éàñûíûí ñûðàëàðûíà ãÿáóë éîõäóð êè, Øóðà
îëóíìàã ö÷öí õåéëè ñàé- îíà
ðåàêñèéà
äà èíñàí ÿðèçÿ èëÿ ìöðàúè- âåðìÿñèí”. Áóíó
ÿò åäèá.
ÀÏÀ-éà ìöñàùèÉûüûíúàãäà Ëÿê ÿðà- áÿñèíäÿ Àçÿðáàéçè èëê ïàðòèéà òÿøêèëàòûíûí úàí Ìÿòáóàò Øóôÿàëëàðû ÷ûõûø åäÿðÿê ðàñûíûí (ÌØ) ñÿäðè
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàð- ßôëàòóí
Àìàøîâ
òèéàñûíûí éàðàíìàñû- äåéèá.
íûí Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí òàðèõèíÌöñàùèáÿñèíäÿ
äÿ ìöùöì ðîë îéíàäûüûíû, ïàðòèéàìûçûí ÌØ-íèí ôÿàëèééÿòè èëÿ
þòÿí çàìàí êÿñèéèíäÿ øÿðÿôëè éîë êå÷ÿ- áàüëû áèð ñûðà ìÿãàìëàðÿê þëêÿìèçèí èíêèøàôûíà ìöñòÿñíà
ðà òîõóíàí ß.Àìàøîâ åéòþùôÿëÿð âåðäèéèíè ñþéëÿéèáëÿð.
íè çàìàíäà, “Àéíà-ÇåðêàÝþðöøöí ñîíóíäà ÉÀÏ ñûëî” ãÿçåòèíèí áàø ðåäàêòîðó
ðàëàðûíà éåíè ãÿáóë îëóíÅë÷èí Øûõëûíûí íàðàçûëûüûíà äà
ìóø øÿõñëÿðÿ ïàðòèéà
ìöíàñèáÿò áèëäèðèá: “...Åë÷èí áÿéèí
âÿñèãÿëÿðè òÿãäèì
Ìÿòáóàò Øóðàñûíà ÿðèçÿñè þëêÿäÿ
îëóíóá.
îëìàäûüûì âàõòà òÿñàäöô åäèá.
Îíóí äèíäèðèëìÿñè èëÿ áàüëû õÿáÿðè
ÉÀÏ Ñàìóõ ðàéîí òÿøêèëàòû ÿðàçè èëê
ïàðòèéà òÿøêèëàòëàðûíäà ýþðöøëÿð êå÷èðèëèð
Ìàéûí 21-äÿ Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû (ÉÀÏ) Ñàìóõ ðàéîí
òÿøêèëàòûíûí ñÿäðè Ýöíäöç Áàéðàìîâ
âÿ òÿøêèëàòûí ìÿñóë èø÷èëÿðè Ñàìóõ ðàéîí Ëÿê ÿðàçè èëê ïàðòèéà òÿøêèëàòûíäà
íþâáÿòè ýþðöø êå÷èðèáëÿð. Ýþðöøäÿ Ý.Áàéðàìîâ Óëó þíäÿð
Ùåéäÿð ßëèéåâèí ùÿéàò
Ìàéûí 22-äÿ Äèíè Ãóðóìëàðëà Èø öçðÿ âÿ ôÿàëèééÿòèíäÿí ñþùÄþâëÿò Êîìèòÿñè (ÄÃÈÄÊ) ñÿäðèíèí ÿâÿ- áÿò à÷àðàã ãåéä åäèá
çè Ñÿééàä Ñàëàùëû Àâðîïà Øóðàñûíûí êè, Öìóììèëëè ëèäåðèí
Ìîëäîâàäàí îëàí öçâö, Àâðîïà Øóðàñû éàðàòäûüû Éåíè ÀçÿðáàéÏàðëàìåíò Àññàìáëåéàñûíûí ñîñèàë, ñÿ- úàí Ïàðòèéàñûíûí ñûðàëàùèééÿ âÿ äàâàìëû èíêèøàô ìÿñÿëÿëÿðè öç- ðûíäà òÿìñèë îëóíìàã
ðÿ êîìèññèéàñûíûí ñÿäðè, Àâðîïà Áàï- áþéöê ãöðóð âÿ èôòèõàðòèñòëÿð Ôåäåðàñèéàñûíûí ñàáèã ñÿäðè Âàëå- äûð. Éåíè Àçÿðáàéúàí
Ïàðòèéàñûíûí ñûðàëàðûíðèó Ãèëåòñè èëÿ ýþðöøöá.
Êîìèòÿäÿí ÀçÿðÒÀú-à âåðèëÿí ìÿëó- äà òÿìñèë îëóíàíëàðûí
ìàòà ýþðÿ, ýþðöøäÿ Ñÿééàä Ñàëàùëû Àçÿð- ôÿàëèééÿòèíèí àíà õÿòòèíè Öìóììèëëè ëèäåð
áàéúàíäà ìþâúóä îëàí äèíè òîëåðàíòëûüûí Ùåéäÿð ßëèéåâèí èäåéàëàðû òÿøêèë åäèð:
“Áó úèääè âÿçèôÿíèí ìÿñóëèééÿòèíè
éöêñÿê ñÿâèééÿñè âÿ äèíè äþçöìëöëöéöí òÿøâèëàçûìûíúà ãèéìÿòëÿíäèðìÿéè áàãè ìÿãñÿäèëÿ äþâëÿò òÿðÿôèíäÿí ýþðöëÿí èøëÿð
úàðìàëû, Óëó þíäÿðèí èäåéà âÿ
áàðÿäÿ ãîíàüû ìÿëóìàòëàíäûðûá.
òþâñèéÿëÿðèíÿ óéüóí ÷àëûøìàÃîíàã áó èñòèãàìÿòäÿ ýþðöëÿí èøëÿðèí áåéíÿëëûéûã”.
õàëã ìèãéàñäà éöêñÿê ãèéìÿòëÿíäèðèëäèéèíè âóðüóëàéûá,
Äàùà ñîíðà ÷ûõûø åäÿí
ùÿì÷èíèí Àçÿðáàéúàíäà õðèñòèàí áàïòèñò èúìàñûíûí âÿçèéËÿê ÿðàçè èëê ïàðòèéà
éÿòè èëÿ ìàðàãëàíûá.
òÿøêèëàòûíûí
Äþâëÿò Êîìèòÿñèíèí ðÿñìèñè áó áàðÿäÿ ãîíàüà ÿòðàôëû
ìÿëóìàò âåðèá.
Àâðîïà Øóðàñûíûí íöìàéÿíäÿñèíÿ
Àçÿðáàéúàíäàêû äèíè òîëåðàíòëûã
ùàããûíäà ìÿëóìàò âåðèëèá
äÿ êÿíàðäà åøèòìèøÿì. Øÿõñÿí
þçöíÿ òåëåôîí à÷ìûøàì, âÿçèééÿòëÿ ìàðàãëàíìûøàì. Î êè ãàëäû ãÿçåòèí ðåêëàì ñûõûíòûñûíà, ðåêëàì
áàçàðûíûí çÿèôëèéè öìóìÿí Àçÿðáàéúàí ìÿòáóàòûíûí áÿëàñûäûð.
Ìÿñÿëÿ Ìÿòáóàò Øóðàñûíû úèääè øÿêèëäÿ íàðàùàò åäèð. Áóíóíëà áàüëû
þëêÿ ðÿùáÿðëèéèíÿ ìöâàôèã òÿêëèôëÿðèìèçè öíâàíëàìûøûã. Àììà “Àéíà-Çåðêàëî” ãÿçåòèíèí ðåêëàìëàðû
ùÿìèøÿ äèýÿð êöòëÿâè èíôîðìàñèéà
âàñèòÿëÿðèíÿ íèñáÿòÿí äàùà ÷îõ
îëóá. Ñàòûø ýþñòÿðèúèëÿðèíèí éöêñÿêëèéè äÿ þç éåðèíäÿ. Ìÿíúÿ, ãÿçåò ýöíäÿëèê íÿøð êèìè ÊÈÂÄÔßôëàòóí Àìàøîâ: “Àéíà-Çåðêàëî”
äÿí àéðûëàí âÿñàèòèí âÿ ñàòûøäàí ýÿëÿí ýÿëèðèí ùåñàáûíà ãÿçåòèíèí ãÿðàðû, õöñóñÿí äÿ áó ãÿðàðûí
ôÿàëèééÿòèíè äàâàì åòäèðÿ áèèúòèìàèëÿøìÿñè ìÿíè õåéëè ìÿéóñ åòäè
ëÿðäè. ßëáÿòòÿ, áó ìÿñÿëÿäÿ
ìåäèàéà à÷ûãëàìàñûíäà íàðàçûëûã
ãÿðàð âåðÿí Åë÷èí Øûõëûäûð. Ùÿð áèð
èôàäÿ åòìÿñèíÿ äàèð ñóàëû èñÿ
ùàëäà ïðîáëåìèí òåçëèêëÿ éîëóíà
ß.Àìàøîâ áó úöð úàâàáëàíäûðûá:
ãîéóëàúàüûíà èíàíûðûã”.
“Ìÿòáóàò Øóðàñû þëêÿ æóðíàëèñòèêàÅë÷èí Øûõëûíûí “Àéíà-Çåðêàëî” ãÿñûíûí ìîäåëèäèð. Ìåäèà
àèëÿñèíèí ìÿðêÿçèíäÿäèð. Àèëÿäÿ èñÿ ùÿð úöð
øÿõñÿ ðàñò ýÿëìÿê
ìöìêöíäöð. Ìåùìàí
áÿéèí íàðàçûëûüûíûí ìîòèâè àéäûíäûð. Áèð äîñò,
ôÿðä, æóðíàëèñò êèìè ùÿìèøÿ îíóí éàíûíäàéàì. Ìÿí íÿ åäèì êè,
Ìåùìàí ßëèéåâ ñèéàñÿò÷è äÿ îëìàã èñòÿéèð?
Ùÿòòà èääèàñû äà êèôàéÿò
ãÿäÿð éöêñÿêäèð. Ùÿëÿ
ëàï þíúÿäÿí ñå÷èì
åäèëìÿëèéäè - éà æóðíàëèñòèêà, éà ñèçåòèíèí åòèðàç ÿëàìÿòè îëàðàã Ìÿòáóéàñÿò. Ñå÷èì åòìÿéèí âàõòû èñÿ
àò Øóðàñûíûí ñûðàëàðûíû òÿðê åòäèéèíè
êå÷ìèø êèìè ýþðöíöð”.
áèëäèðìÿñèíÿ ýÿëèíúÿ, ßôëàòóí ÀìàÌÿòáóàò Øóðàñûíûí ñÿäðè ñîíäà
øîâ “Ãÿçåòèí Ìÿòáóàò Øóðàñûíû
áÿçè òþâñèéÿëÿðèíè äÿ äèëÿ ýÿèðèá: “Áèð
òÿðê åòìÿñèíÿ äàèð ãÿðàðû, õöñóìÿãàìû âóðüóëàìàüû âàúèá ñàéûñÿí äÿ áó ãÿðàðûí èúòèìàèëÿøìÿñè
ðàì. Áèçèì åëÿ éàøûìûçäûð êè, ýÿìÿíè õåéëè ìÿéóñ åòäè. Äöøöíöðÿê, àõûðäà äåéÿúÿéèìèç ñþçö ÿâðÿì êè, äàíûøûá áèð ÷îõ øåéëÿðè éîâÿëäÿ äèëèìèçÿ ýÿòèðìÿéÿê. Ùàìûéà
ëóíà ãîéìàã îëàðäû” äåéèá.
áóíó òþâñèéÿ åäèðÿì. Ãàëàí ìÿ“Òóðàí” Èíôîðìàñèéà Àýåíòëèéèíèí
ñÿëÿëÿð äöçÿëÿíäèð”.
áàø äèðåêòîðó Ìåùìàí ßëèéåâèí äÿ
6
www.yeniazerbaycan.com
23 ìàé 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 090 (4249)
Ùåéäÿð ßëèéåâèí èãòèñàäè èíêèøàô
ñòðàòåýèéàñûíäà âåðýè ñèéàñÿòè
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, Àçÿðáàéúàíûí ùàçûðêû ñöðÿòëè ñîñèàë-èãòèñàäè èíêèøàôû
Öìóììèëëè ëèäåð Ùåéäÿð ßëèéåâèí óçàãýþðÿí ñèéàñè êóðñóíóí äþâðöí òÿëÿáëÿðèíÿ óéüóí ôîðìàäà óüóðëà äàâàì åòäèðèëìÿñè ñàéÿñèíäÿ ìöìêöí îëóá. Àçÿðáàéúàí èãòèñàäè èíêèøàôûíà ýþðÿ äöíéàäà ÿêñÿð þëêÿëÿðè ãàáàãëàéûá, þëêÿíèí
ìàëèééÿ ñèñòåìèíèí ñàáèòëèéè òÿìèí îëóíóá. ßëáÿòòÿ êè, ãàçàíûëàí óüóðëàðûí òÿìÿëèíäÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí èãòèñàäè èñëàùàòëàð, î úöìëÿäÿí, Öìóììèëëè ëèäåð
Ùåéäÿð ßëèéåâèí ÿñàñûíû ãîéäóüó âåðýè ñèéàñÿòè äàéàíûð.
ßââÿëúÿ ãåéä åäÿê êè, Àçÿðáàéúàíäà ýöúëö èãòèñàäèééàòûí âÿ âåðýè ñèñòåìèíèí éàðàäûëìàñû ùå÷ äÿ àñàí âÿ àíè ïðîñåñ îëìàéûá. Ìöñòÿãèëëèéèíè ãàçàíäûãäàí ñîíðà Àçÿðáàéúàí èãòèñàäèééàòûíûí êå÷ìèø ðåæèìèí ãàëûãëàðûíäàí âÿ òÿñèðëÿðèíäÿí òÿìèçëÿíÿðÿê, äöíéà ñòàíäàðòëàðûíà óéüóí, àçàä áàçàð ìöíàñèáÿòëÿðèíèí ãóðóëìàñû, ðÿãàáÿòëèëèéèí òÿìèí åäèëìÿñè, åëÿúÿ äÿ, éåíè èãòèñàäè ñèñòåìèí
òÿëÿáëÿðèíÿ úàâàá âåðÿí âåðýè ñèéàñÿòèíèí òÿòáèã åäèëìÿñè êþêëö èñëàùàòëàðûí
ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñèíè çÿðóðè åäèðäè.
ÓËÓ ÞÍÄßÐ ÙÅÉÄßÐ
ßËÈÉÅ ÂÅÐÝÈ ÑÈÑÒÅÌÈÍÈ
ÉÅÍÈÄßÍ ÃÓÐÄÓ
Ãåéä åäÿê êè, ìöñòÿãèëëèê èëëÿðèíäÿ ðåñïóáëèêàìûçäà ìöàñèð äþâðöí
òÿëÿáëÿðèíÿ úàâàá âåðÿí âåðýè ñèñòåìèíèí éàðàäûëìàñû, ìÿùç Óëó þíäÿðèí àäû èëÿ áàüëûäûð. Ìÿëóì îëäóüó êèìè, þòÿí ÿñðèí 90-úû èëëÿðèíèí îðòàëàðûíà ãÿäÿð âåðýè õèäìÿòè êþùíÿ èíçèáàòè èäàðÿåòìÿéÿ ÿñàñëàíàí, éàëíûç
âåðýèëÿðèí òîïëàíìàñû èëÿ ìÿøüóë
îëàí áèð ãóðóì êèìè ôÿàëèééÿò ýþñòÿðèðäè. Ìÿùç äþâëÿò íÿçàðÿòèíèí ãàéäàéà ñàëûíìàñû âÿ áó ñèñòåìèí òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñè, ùÿì÷èíèí, ñàùèáêàðëûüûí èíêèøàôû ñàùÿñèíäÿ ñöíè ìàíåÿëÿðèí àðàäàí ãàëäûðûëìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ Óëó þíäÿð Ùåéäÿð
ßëèéåâèí èìçàëàäûüû Ôÿðìàí
âÿ ñÿðÿíúàìëàð âåðýè õèäìÿòèíèí ôÿàëèééÿòèíèí éåíèäÿí
ãóðóëìàñûíû øÿðòëÿíäèðäè. Áöòöí áóíëàð èñÿ áàçàð èãòèñàäèééàòûíà êå÷èäèí ÿí âàúèá
øÿðòëÿðèíäÿí îëàí âåðýè ìöíàñèáÿòëÿðèíèí òÿíçèìëÿíìÿñèíÿ, áåéíÿëõàëã ñòàíäàðòëàðà
óéüóí âåðýè ñèñòåìèíèí ôîðìàëàøìàñûíà, ÷åâèê âåðýè ñèéàñÿòèíèí àïàðûëìàñûíà õèäìÿò åäèðäè.
Áóíóíëà ÿëàãÿäàð ðåñïóáëèêàìûçäà âåðýèòóòìàíû òÿíçèìëÿéÿí âàùèä íîðìàòèâ ñÿíÿäèí - Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Âåðýè Ìÿúÿëëÿñèíèí
ãÿáóë åäèëìÿñè òàðèõè çÿðóðÿò
êèìè ìåéäàíà ÷ûõìûøäû. Áåéíÿëõàëã ìàëèééÿ ãóðóìëàðûíûí,
éåðëè âÿ õàðèúè èø àäàìëàðûíûí âÿ ìöòÿõÿññèñëÿðèí ôèêèð âÿ òþâñèéÿëÿðè íÿçÿðÿ àëûíìàãëà Âåðýè Ìÿúÿëëÿñè ëàéèùÿñèíèí ùàçûðëàíìàñû ïðîñåñèíäÿ
îíóí àéðû-àéðû ùèññÿëÿðè Öìóììèëëè
ëèäåð Ùåéäÿð ßëèéåâèí ðÿùáÿðëèéè èëÿ
êå÷èðèëÿí ìöøàâèðÿëÿðäÿ äÿôÿëÿðëÿ
ìöçàêèðÿ åäèëèá, âåðýèòóòìàíûí ñàäÿëÿøäèðèëìÿñè, îíóí áàçàñûíûí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè, âåðýè éöêöíöí àçàëäûëìàñû ìÿñÿëÿëÿðè áàðÿäÿ Îíóí äÿéÿðëè òþâñèéÿëÿðè áó èøèí óüóðëà áàøà
÷àòäûðûëìàñûíà øÿðàèò éàðàäûá. Ñÿíÿä
Ìèëëè Ìÿúëèñäÿ ýåíèø ìöçàêèðÿ îëóíàðàã 2000-úè èëèí èéóë àéûíäà ãÿáóë
åäèëèá âÿ 2001-úè èë éàíâàð àéûíûí 1äÿí ãöââÿéÿ ìèíèá. Âåðýè Ìÿúÿëëÿñè
ìöñòÿãèë Àçÿðáàéúàíûí ùÿéàòûíäà
éåíè òàðèõè ùàäèñÿ îëàðàã âåðýè ñèñòåìèíèí òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñè âÿ îíóí
áåéíÿëõàëã ñòàíäàðòëàðà óéüóíëàøäûðûëìàñû ñàùÿñèíäÿ àòûëìûø ìöùöì
àääûìëàðäàí áèðèíÿ ÷åâðèëäè.
Áó èñëàùàòëàðûí äàâàìû îëàðàã
2000-úè èë ôåâðàëûí 11-äÿ þëêÿäÿ àïàðûëàí âàùèä ìàëèééÿ âÿ áöäúÿ ñèéàñÿòè ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ âåðýè ñèéàñÿòèíèí ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñèíè, äþâëÿò áöäúÿñèíÿ
âåðýèëÿðèí âÿ äèýÿð äàõèëîëìàëàðûí
âàõòûíäà âÿ òàì éûüûëìàñûíû òÿìèí
åäÿí, ùÿì÷èíèí, áó ñàùÿäÿ äþâëÿò
íÿçàðÿòèíè ùÿéàòà êå÷èðÿí ìÿðêÿçè
èúðà ùàêèìèééÿòè îðãàíû - Âåðýèëÿð Íàçèðëèéè éàðàäûëäû. Éåíè ñòðóêòóð ñèñòåìëèëèê, îïåðàòèâëèê, êîîðäèíàñèéà âÿ
ýöúëö òÿøêèëàòè-èäàðÿåòìÿ ìåõàíèçìè
êèìè ìöñáÿò êåéôèééÿòëÿðè þçöíäÿ áèðëÿøäèðäè. Âåðýèäÿí éàéûíìà èëÿ ìöáàðèçÿíèí ñÿìÿðÿëèëèéèíèí éöêñÿëäèëìÿñè
âÿ áó ñàùÿäÿ Âåðýèëÿð Íàçèðëèéèíèí
ñÿëàùèééÿòëÿðèíèí àðòûðûëìàñû ìÿãñÿäèëÿ Úèíàéÿò-Ïðîñåññóàë Ìÿúÿëëÿñèíÿ
ÿñàñÿí, âåðýè õèäìÿòèíÿ “ùöãóã-ìöùàôèçÿ îðãàíû” ñòàòóñó âåðèëäè.
Âåðýè Ìÿúÿëëÿñèíèí ãÿáóëó, éåíè
âÿ âàùèä ãàíóíâåðèúèëèê áàçàñûíûí
éàðàäûëìàñû âåðýè ñèñòåìèíäÿ àïàðûëàí èñëàùàòëàðà ìöùöì òÿêàí âåðìÿêëÿ, äþâëÿò-ñàùèáêàð ìöíàñèáÿòëÿðèíäÿ éåíè áèð éàíàøìàíûí ÿñàñûíû
ãîéóá. Âåðýè ñèéàñÿòèíèí òÿêúÿ áöä-
úÿ ýÿëèðëÿðèíè òÿìèí åòìÿéè íÿçÿðäÿ
òóòàí ôèñêàë ìÿãñÿäëÿðÿ äåéèë, ùÿì
äÿ þëêÿäÿ èãòèñàäè èíêèøàôû ñöðÿòëÿíäèðìÿê, îïòèìàë âåðýèòóòìà ìåõàíèçìè èëÿ ÿëâåðèøëè èíâåñòèñèéà ìöùèòè
éàðàòìàã, ñàùèáêàðëûüûí èíêèøàôûíû
ñòèìóëëàøäûðìàã êèìè ìÿãñÿäëÿðÿ
õèäìÿò åòìÿñè ö÷öí âåðýè îðãàíëàðû
ãàðøûñûíäà ìöùöì âÿçèôÿëÿð ãîéóëóá.
Óëó þíäÿðèí ñàùèáêàðëàðëà êå÷èðäèéè ýþðöøëÿðäÿí ñîíðà âåðäèéè ôÿðìàíëàðûí âåðýè èíçèáàò÷ûëûüûíûí òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñèíäÿ, íîðìàòèâ-ùöãóãè áàçàíûí ìþùêÿìëÿíäèðèëìÿñèíäÿ, ñòðóêòóð
èñëàùàòëàðûíûí ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñèíäÿ
ìöñòÿñíà ðîëó îëóá. Áåëÿ êè, “Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíäà êè÷èê âÿ îðòà ñàùèáêàðëûüûí èíêèøàôû Äþâëÿò Ïðîã-
ðàìû”íûí òÿñäèã åäèëìÿñè ùàããûíäà”,
“Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíäà ñàùèáêàðëûüûí èíêèøàôûíà äþâëÿò ùèìàéÿñè ñàùÿñèíäÿ ÿëàâÿ òÿäáèðëÿð ùàããûíäà” âÿ “Ñàùèáêàðëûüûí èíêèøàôûíà ìàíå îëàí ìöäàõèëÿëÿðèí ãàðøûñûíûí
àëûíìàñû ùàããûíäà” ôÿðìàíëàðäà âåðýè îðãàíëàðûíûí ãàðøûñûíäà áèð ñûðà
ìöùöì âÿçèôÿëÿð ãîéóëäó. Ãåéä åäèëÿí ôÿðìàíëàðäàí èðÿëè ýÿëÿí ìÿñÿëÿëÿðèí ùÿëëè èëÿ áàüëû Âåðýèëÿð Íàçèðëèéèíèí ñòðóêòóðóíäà ÿñàñëû äÿéèøèêëèêëÿð
åäèëäè. Àïàðûëàí ñòðóêòóð èñëàùàòëàðû
íÿòèúÿñèíäÿ âåðýè õèäìÿòèíäÿ ÷àëûøàíëàðûí ñàéûíûí àçàëäûëìàñû èëÿ éàíàøû, âåðýè õèäìÿòèíèí ñÿìÿðÿëèëèéèíèí àðòûðûëìàñûíà âÿ êåéôèééÿòèíèí
éöêñÿëäèëìÿñèíÿ íàèë îëóíäó.
Âåðýè ñàùÿñèíäÿ ìöêÿììÿë ãàíóíâåðèúèëèê áàçàñûíûí éàðàäûëìàñû,
âåðýè àäìèíèñòðàñèéàñûíûí ìîäåðíëÿøäèðèëìÿñè, êàäð ïîòåíñèàëûíûí ÷åâèê èäàðÿåòìÿ ñèñòåìèíäÿ ôÿàëèééÿòèíèí òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñè âåðýè ñèéàñÿòèíèí ýöúëö âÿ èøëÿê ìåõàíèçìëÿðèíè
ôîðìàëàøäûðûá. Óëó þíäÿð Ùåéäÿð ßëèéåâèí “Áèç áàçàð èãòèñàäèééàòûíû âåðýè éîëó èëÿ òÿíçèìëÿìÿëèéèê” ôèêðè àçàä
áàçàð ìöíàñèáÿòëÿðèíèí èíêèøàôûíûí
ôóíäàìåíòàë ÿñàñëàðûíäàí áèðè êèìè
ãèéìÿòëÿíäèðèëèð.
Ìÿùç Óëó þíäÿðèí ÷åâèê ñèéàñÿòè
ñàéÿñèíäÿ âåðýèëÿðäÿí éàéûíìàëàðûí
ãàðøûñûíûí àëûíìàñû, âåðýè ìÿäÿíèééÿòèíèí éöêñÿëäèëìÿñè, áöòþâëöêäÿ
úÿìèééÿòäÿ øÿôôàôëûüûí àðòûðûëìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ úèääè èðÿëèëÿéèøëÿð ÿëäÿ
îëóíóá. Âåðýè õèäìÿòèíäÿ éåíè öñóë
âÿ âàñèòÿëÿðèí òÿòáèãè, âåðýè þäÿéèúèëÿðè èëÿ âåðýè õèäìÿòè ÿìÿêäàøëàðû
àðàñûíäà øÿôôàô ìöíàñèáÿòëÿðèí ãóðóëìàñû, âåðýè áÿéàííàìÿëÿðèíèí éåíè ôîðìàäà ãÿáóëó, áöòöí þäÿìÿëÿðèí áàíêëàð âàñèòÿñèëÿ ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñèíÿ áàøëàíûëìàñû âåðýè èíçèáàò÷ûëûüûíûí ÿùÿìèééÿòëè øÿêèëäÿ éàõøûëàøìàñûíà, øÿôôàôëûüûí òÿìèí åäèëìÿñèíÿ
øÿðàèò éàðàäûá.
ÞËÊßÄß ÂÅÐÝÈ ÑÈÉÀÑßÒÈ
ÓÜÓÐËÀ ÄÀÂÀÌ ÅÒÄÈÐÈËÈÐ
Ùå÷ øöáùÿñèç, ÿñàñû Óëó þíäÿð
Ùåéäÿð ßëèéåâ òÿðÿôèíäÿí ãîéóëàí
âåðýè ñèéàñÿòè Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ òÿðÿôèíäÿí óüóðëà äàâàì åòäèðèëèð. Äþâëÿò áàø÷ûñûíûí áó ñàùÿäÿ âåðäèéè òàïøûðûãëàðà ìöâàôèã îëàðàã âåðýè îðãàíëàðû èëÿ âåðýè þäÿéèúèëÿðè àðàñûíäà òåõíîëîæè áàõûìäàí ìöêÿììÿë åëåêòðîí ÿëàãÿëÿðèí éàðàäûëìàñû,
ìöàñèð êîìïöòåð âÿ ïðîãðàì òÿìèíàòëàðû, ýåíèø òÿùëèë áàçàñûíà ìàëèê
èíôîðìàñèéà ñèñòåìëÿðèíèí ãóðóëìàñû
èñòèãàìÿòèíäÿ èøëÿðèí äàâàì åòäèðèëèð.
Áåëÿ êè, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû
Ïðåçèäåíòèíèí 2005-úè èë 12 ñåíòéàáð
òàðèõëè Ñÿðÿíúàìû èëÿ òÿñäèã åäèëìèø
“Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíäà âåðýè
èíçèáàò÷ûëûüûíûí òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñè
Äþâëÿò Ïðîãðàìû”íûí (2005-2007) èúðàñû èëÿ þëêÿäÿ âåðýè ñèñòåìèíè áåéíÿëõàëã ñòàíäàðòëàðà óéüóíëàøäûðìàãëà áó ñàùÿäÿ ñÿìÿðÿëè èíçèáàò÷ûëûüûí éàðàäûëìàñû éþíöíäÿ úèääè èøëÿð
ýþðöëöá, þëêÿíèí ñîñèàë-èãòèñàäè èíêèøàôûíûí ñöðÿòëÿíäèðèëìÿñèíÿ òÿêàí âåðÿí âåðýè äàõèëîëìàëàðûíûí ìöíòÿçÿì àðòìàñû òÿìèí åäèëèá.
Âåðýè ñèéàñÿòèíäÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí èñëàùàòëàðûí íÿòèúÿñèíäÿ ñîí 10
èëäÿ ìÿíôÿÿò âåðýèñèíèí äÿðÿúÿñè 27
ôàèçäÿí 20 ôàèçÿ, ßÄÂ-íèí äÿðÿúÿñè
20 ôàèçäÿí 18 ôàèçÿäÿê àçàëäûëûá, ôèçèêè øÿõñëÿðèí ýÿëèð âåðýèñèíèí ùåñàáëàíìàñû ìåõàíèçìè ñàäÿëÿøäèðèëèá. Àãðàð ñåêòîðóí èíêèøàôûíû ñòèìóëëàøäûðìàã ìÿãñÿäèëÿ, êÿíä òÿñÿððöôàòû èñòåùñàë÷ûëàðû òîðïàã âåðýèñè èñòèñíà îëìàãëà, áöòöí âåðýèëÿðäÿí
àçàä åäèëèá, ôèçèêè øÿõñëÿðèí ÿìàíÿòëÿðè öçðÿ þäÿíèëÿí ôàèç ìÿáëÿüëÿðèíäÿí ýÿëèð âåðýèñèíèí òóòóëìàñûíà ýöçÿøòëÿð òÿòáèã åäèëèá, áàíêëàðûí, ñûüîðòà âÿ òÿêðàðñûüîðòà øèðêÿòëÿðèíèí
ìÿíôÿÿòèíèí íèçàìíàìÿ êàïèòàëûíûí
àðòûðûëìàñûíà éþíÿëäèëìèø ùèññÿñè
ìÿíôÿÿò âåðýèñèíäÿí àçàä îëóíóá.
Âåðýè Ìÿúÿëëÿñèíÿ ñîí ÿëàâÿ âÿ äÿéèøèêëèêëÿð ùÿì ìàùèééÿòè, ùÿì òÿòáèã äàèðÿñè, ùÿì äÿ òÿãäèì îëóíìóø
ýöçÿøòëÿðèí ùÿúìè âÿ êàòåãîðèéàëàðû
áàõûìûíäàí ñîí èëëÿðèí ÿí ýåíèø äÿéèøèêëèêëÿð ïàêåòèäèð. Òÿêúÿ îíó ãåéä
åòìÿê éåðèíÿ äöøÿð êè, Âåðýè Ìÿúÿëëÿñèíèí ìöääÿàëàðûíûí 30 ôàèçèíÿ äÿéèøèêëèê åäèëèá. Âåðýè ãàíóíâåðèúèëèéèíäÿ åäèëìèø äÿéèøèêëèêëÿðèí êîíñåïòóàë ÿñàñëàðû áèð òÿðÿôäÿí éåíè
ãëîáàë èãòèñàäè ÷àüûðûøëàðà ÿñàñëàíûð,
äèýÿð òÿðÿôäÿí äÿ þëêÿíèí îðòàìöääÿòëè ùÿäÿôëÿðÿ èñòèãàìÿòëÿíìèø
ìÿãñÿäëÿðèíÿ õèäìÿò åäèð. Áó äÿéèøèêëèêëÿðäÿ, ùÿì÷èíèí, âåðýè ãàíóíâåðèúèëèéèíèí áåéíÿëõàëã íîðìàëàðà
óéüóíëàøäûðûëìàñû, ùàáåëÿ ñîí áèð
íå÷ÿ èë ÿðçèíäÿ ãàðøûéà ÷ûõàí ïðîáëåìëÿðèí ùÿëëè èëÿ áàüëû ìÿñÿëÿëÿð íÿçÿðÿ àëûíûá.
Áèð ñþçëÿ, áöòöí áóíëàð áèð äàùà
òÿñäèãëÿéèð êè, Óëó þíäÿð Ùåéäÿð ßëèéåâ òÿðÿôèíäÿí ÿñàñû ãîéóëàí, ùàçûðäà Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ òÿðÿôèíäÿí
óüóðëà äàâàì åòäèðèëÿí âåðýè ñèéàñÿòè
ùÿð áèð âÿòÿíäàøûí ìàðàã âÿ ìÿíàôåéèíè þçöíäÿ åùòèâà åäèð. Âÿòÿíäàøëàðûí ìàðàãëàðûíà éþíÿëÿí âåðýè ñèéàñÿòèíèí ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñè èñÿ þëêÿìèçèí ñöðÿòëè ñîñèàë-èãòèñàäè èíêèøàô
ïðîñåñèíèí äàâàì åòìÿñèíÿ þç òþùôÿëÿðèíè áóíäàí ñîíðà äà âåðÿúÿêäèð.
Ùöëéà ÌßÌÌßÄËÈ
Àçÿðáàéúàí Ìÿòáóàò Øóðàñû âÿ
Âåðýèëÿð Íàçèðëèéèíèí “Âåðýèëÿð”
ãÿçåòèíèí Óëó þíäÿð Ùåéäÿð
ßëèéåâèí àíàäàí îëìàñûíûí 91-úè
èëäþíöìö ìöíàñèáÿòèëÿ òÿøêèë åòäèéè
“Ùåéäÿð ßëèéåâ âÿ Àçÿðáàéúàíäà
âåðýè ñèéàñÿòè” ìþâçóñóíäà ôÿðäè
æóðíàëèñò éàçûëàðû ìöñàáèãÿñèíÿ
òÿãäèì åòìÿê ö÷öí
Ðóñèéà-Òöðêèéÿ ìöíàñèáÿòëÿðè:
ãëîáàë ýåîñèéàñÿò êîíòåêñòèíäÿ
Êðûìûí èëùàãû áöòþâëöêäÿ
ýåîñèéàñÿòèí äèíàìèêàñûíäà úèääè äÿéèøèêëèêëÿðÿ éîë
à÷ûð. Àíàëèòèêëÿð ìÿñÿëÿéÿ
ìöõòÿëèô àñïåêòëÿðäÿ ãèéìÿò
âåðèðëÿð. Òÿùëèëëÿð ýþñòÿðèð êè,
ýåîñèéàñè ìÿêàíäà âÿçèééÿò êÿñêèí ñóðÿòäÿ äÿéèøÿ
áèëÿð. Ùÿìèí êîíòåêñòäÿ Ðóñèéà-Òöðêèéÿ ìöíàñèáÿòëÿðèíèí êå÷ìèøè âÿ áó ýöíö ìàðàã äîüóðóð. Éàíàøìàëàð
ôÿðãëèäèð, ëàêèí åòèðàô åäèëèð êè,
áó ìÿñÿëÿ èíäè äàùà äà àêòóàëëàøûá. Î úöìëÿäÿí, Óêðàéíà ÿòðàôûíäà
áàø âåðÿí ïðîñåñëÿðèí ôîíóíäà îíóí
ýåîñèéàñè ÿùÿìèééÿòè éåíè ñÿâèééÿéÿ
éöêñÿëèá. Áó úöð âÿçèééÿòèí ãëîáàë ýåîñèéàñÿòÿ âÿ áþéöê äþâëÿòëÿðèí ÿìÿêäàøëûã
ñòðàòåýèéàëàðûíà íåúÿ òÿñèð ýþñòÿðÿ áèëÿúÿéè öçÿðèíäÿ äöøöíìÿê îëàð.
Òàðèõèí äÿðñëÿðè:
Êðûì óüðóíäà ñàâàøëàðà
áó ýöíäÿí áàõûø
Êðûìûí Ðóñèéàéà áèðëÿøäèðèëìÿñè Ãàðà äÿíèç ùþâçÿñèíèí ìöàñèð òàðèõèíäÿ
úèääè äÿéèøèêëèêëÿðÿ éîë à÷à áèëÿð. Áöòþâëöêäÿ Óêðàéíàäà úÿðÿéàí åäÿí ùàäèñÿëÿð ïðèçìàñûíäàí ìÿñÿëÿ áèðáàøà ãëîáàë
ýåîñèéàñÿòëÿ ÿëàãÿäàð ýþðöíöð. Åêñïåðòëÿð ùåñàá åäèðëÿð êè, áó úöð ýåäèøàò Ãàðà
äÿíèçëÿ éàíàøû, Éàõûí Øÿðã âÿ îíà éàõûí
îëàí ðåýèîíëàðäà áþéöê ýåîñèéàñè ïðîñåñëÿðÿ òÿêàí âåðÿ áèëÿð.
Ïðîáëåìÿ Òöðêèéÿ-Ðóñèéà ìöíàñèáÿòëÿðèíèí òàðèõè òÿêàìöëö àñïåêòèíäÿ äÿ
éàíàøìàëàð ìöøàùèäÿ åäèëèð. “Ôîðåèýí
Àôôàèðñ” æóðíàëûíäà Àêûí Öíâåðèí áóíóíëà
áàüëû ìàðàãëû ìÿãàëÿñè äÿðú îëóíóá. Ìöÿëëèô ÕÂÛÛÛ ÿñðäÿí áàøëàéàðàã ÿââÿëúÿ
Îñìàíëû-Ðóñèéà èìïåðèéàñû, ñîíðà èñÿ
Òöðêèéÿ-Ðóñèéà ìöíàñèáÿòëÿðèíäÿ Êðûì
âÿ áöòþâëöêäÿ Ãàðà äÿíèçèí îéíàäûüû ðîëó àíàëèç åäèá (áàõ: Àêèí Óíâåð. Àíêàðà
òî Áëàúê Ñåà. Òóðêåé àíä Ðóññèà’ñ ÀýåÎëä Ñòðóýýëå ôîð Ðåýèîíàë Ñóïðåìàúé /
“Ôîðåèýí Àôôàèðñ”, 12 ìàé 2014).
Ìÿãàëÿäÿ Êðûìûí Ðóñèéà òÿðÿôèíäÿí
èëùàãûíûí 340 èëäèð ìþâúóä îëàí ôÿàëèééÿò
ïëàíûíà óéüóí îëäóüó âóðüóëàíûð. Éåêàòåðèíàíûí çàìàíûíäà Ìîñêâàíûí Ãàðà
äÿíèç âàñèòÿñè èëÿ Àðàëûã äÿíèçèíÿ âÿ îðàäàí äà äàùà ýåíèø ÿðàçèëÿðÿ ÷ûõìàã
ìÿãñÿäèíè ãàðøûéà ãîéäóüó âóðüóëàíûð.
1783 âÿ 1853-1856-úû èëëÿð ðóñ-òöðê ìöùàðèáÿëÿðè ôàêòèêè îëàðàã éàðûìàäàíûí òàëåéèíè ùÿëë åäèá. Ùàçûðäà Êðûìëà áàüëû áàø
âåðÿíëÿðè ùÿìèí ùàäèñÿëÿðäÿí êÿíàðäà
òÿñÿââöð åòìÿê äîüðó îëìàçäû. Ðåýèîíäà ýåîñèéàñè ïðîñåñëÿðèí äèíàìèêàñû äà
ìÿùç ùÿìèí ìÿãàìëà ñûõ ÿëàãÿëèäèð. Áåëÿ êè, ìöàñèð ìÿðùÿëÿäÿ ñþùáÿò áþéöê
ìÿêàíäà àïàðûëàí ýåîñèéàñè ìöáàðèçÿäÿí ýåäèð (áàõ: ÿââÿëêè ìÿíáÿéÿ).
Áó òåçèñëÿð ìöñòÿâèñèíäÿ Ãàðà äÿíèç
ùþâçÿñèíèí ýåîñèéàñÿòèíÿ ö÷ àñïåêòäÿí
éàíàøìàã îëàð. Áèðèíúèñè, Ðóñèéà ãîíøóëàðûíûí þçöíäÿí çÿèô îëäóüóíà ÿñàñëàíàðàã ÿðàçèëÿðèíè ýåíèøëÿíäèðìÿê õÿòòèíè ñå÷èá. Èêèíúèñè, Ãàðà äÿíèçäÿ ùåýåìîíëóüà
úàí àòûð. Ö÷öíúö, Áîñôîð áîüàçûíûí ñòàòóñóíà éåíèäÿí áàõûëìàñû ìÿñÿëÿñèíè ýöíäÿìÿ ýÿòèðÿ áèëÿð (áàõ: ÿââÿëêè ìÿíáÿéÿ).
Áåëÿ ÷ûõûð êè, Òöðêèéÿ Ðóñèéàíûí Óêðàéíà ìÿñÿëÿñèíäÿ èíàä åòìÿñèíèí àðõàñûíäà éåíè ýåîñèéàñè ìàðàãëàðûíûí äàéàíäûüûíà èíàíûð. Ãàðà äÿíèç, Àðàëûã äÿíèçè, Éàõûí Øÿðã, Àôðèêà âÿ Àâðîïàíû
ÿùàòÿ åäÿ áèëÿúÿê ùÿìèí äÿéèøèêëèêëÿð
öìóìèééÿòëÿ, ìöàñèð òàðèõè ìÿðùÿëÿäÿ
ïðèíñèïèàë äÿéèøèêëèêëÿðÿ ñÿáÿá îëà áèëÿð.
Î úöìëÿäÿí, åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéè ñèñòåìèíèí ôîðìàëàøäûðûëìàñû òàìàìèëÿ ôÿðãëè
áèð ìöñòÿâèéÿ ýÿëÿ áèëÿð. Ñîíóíúó ìÿ-
ãàì, øöáùÿñèç, Àçÿðáàéúàíû äà ìàðàãëàíäûðàí ýåîñèéàñè ôàêòîðëàð ñûðàñûíäàäûð.
Ìîñêâà Ãàðà äÿíèçäÿ ùÿðáè âÿ ýåîñèéàñè öñòöíëöéÿ íàèë îëìàãëà, ðåýèîí
äþâëÿòëÿðèíè íÿçàðÿòÿ àëìûø îëóð. Îíóíëà
ùÿìèí áþëýÿäÿ ðÿãàáÿò àïàðà áèëÿúÿê
éåýàíÿ äþâëÿò Òöðêèéÿäèð. Ëàêèí àíàëèòèêëÿð ùåñàá åäèðëÿð êè, Ãÿðá îëìàäàí ìöàñèð ìÿðùÿëÿäÿ Àíêàðàíûí Ìîñêâàéà ãàðøû äóðìàã ýöúö éîõäóð. Ìÿñÿëÿíèí áó
úöð ãîéóëóøó àâòîìàòèê îëàðàã ÀÁØ-Òöðêèéÿ, Òöðêèéÿ-ÀÈ ìöíàñèáÿòëÿðèíèí àêòóàëëûüûíû éàäà ñàëûð. Áó èñòèãàìÿòäÿ èñÿ
âÿçèééÿò ùå÷ äÿ òàì ãàíååäèúè äåéèë. Àíêàðàäà ùåñàá åäèðëÿð êè, Èíýèëòÿðÿ âÿ
Ôðàíñà ÿââÿëêè äþâðëÿðäÿ îëäóüó êèìè
Òöðêèéÿíè ìöäàôèÿ åòìÿéÿ áèëÿð. Àìåðèêà äà ñîíà ãÿäÿð Òöðêèéÿíèí éàíûíäà
ãèñìÿí îëà áèëÿð.
Ëàêèí áó ôèêèðëÿðëÿ ðàçûëàøìàìàã äà
ìöìêöíäöð. ×öíêè ìÿãàëÿ ìöÿëëèôèíèí
áÿùñ åòäèéè ìÿãàìëàð ìþâúóääóðñà, îíäà Ãàðà âÿ Àðàëûã äÿíèçëÿðè, Éàõûí Øÿðã
âÿ Àôðèêà éàëíûç Òöðêèéÿíèí ìÿñÿëÿñè äåéèë. Ùÿòòà Àíêàðàäàí äà ÿââÿë Ãÿðáèí
ýåîñèéàñè ïðîáëåìèäèð. Ñèðð äåéèë êè, Òöðêèéÿ ãëîáàë ñÿâèééÿäÿ ÿñàñ ñþç ñàùèáëÿðèíäÿí áèðè äåéèë. Îëà áèëñèí êè, îíóí áó
úöð ñòàòóñà ïîòåíñèàëû ÷àòûð, ëàêèí ùàçûðêû
òàðèõè ýåð÷ÿêëèêëÿð ýþñòÿðèð êè, Àíêàðàíûí
áó èñòÿéèíÿ ùÿì Ãÿðá, ùÿì Ðóñèéà, ùÿì
äÿ ×èí ãàðøûäûð. Áó ñÿáÿáäÿí, ÿýÿð
Êðåìëèí éóõàðûäà ñàäàëàäûüûìûç ìÿêàíëàðëà áàüëû ùàíñûñà ïëàíëàðû âàðñà, îíóí
ðåàëëàøìàìàñû ö÷öí Ãÿðá ùÿâÿñëÿ Òöðêèéÿ èëÿ ÿìÿêäàøëûã åäÿ áèëÿð.
“Úÿíóá äÿùëèçè”íÿ
òÿùëöêÿ: ãëîáàë
ýåîñèéàñÿòäÿ éåíè
îéóí ãàéäàñû?
Áóíóíëà éàíàøû, ìÿñÿëÿíèí äèããÿòè
÷ÿêÿí áàøãà àñïåêòè âàðäûð. Áèç, åíåðæè
òÿùëöêÿñèçëèéè ìÿñÿëÿñèíè íÿçÿðäÿ òóòóðóã. Ìÿãàëÿ ìöÿëëèôè (Àêûí Öíâåð) ùåñàá
åäèð êè, Ìîñêâà Êðûìû èëùàã åòìÿêëÿ “Úÿíóá äÿùëèçè” ëàéèùÿñèíèí ðåàëëàøìàñûíà
áèðáàøà òÿùëöêÿ éàðàäûð. ÒÀÍÀÏ, ÒÀÏ âÿ
äèýÿð áåéíÿëõàëã ÿùÿìèééÿòëè ëàéèùÿëÿðèí
òàëåéè ñóàë àëòûíà äöøöð. Áåëÿ êè, Ðóñèéà
Ñåâàñòîïîë ëèìàíûíà íÿçàðÿòè ÿëÿ êå÷èðèá, ñîíðà èñÿ Áîñôîð áîüàçûíûí ñòàòóñóíó äÿéèøÿ áèëñÿ, ýÿìèëÿðèíèí ìàíåÿñèç
îëàðàã Àðàëûã äÿíèçèíÿ ÷ûõìàñûíà èìêàí
ÿëäÿ åäèð. Òöðêèéÿ Áîñôîðäàí êå÷ÿí ùå÷
áèð ðóñ ýÿìèñèíÿ ãàäàüà ãîéà áèëìÿäèéè
ùàëäà, ïðîñåñèí áó èñòèãàìÿòäÿ èíêèøàô
åòìÿñè åùòèìàëû éöêñÿêäèð.
Ïðîáëåìèí áàøãà òÿðÿôè ñîí çàìàíëàð
÷îõ ïèñëÿøÿí Òöðêèéÿ-Ñóðèéà ìöíàñèáÿòëÿðèíÿ áàüëûäûð. Ðóñèéàíûí Òàðòóñäà ùÿðáè
áàçàñû âàð. Áÿøÿð ßñÿäèí âÿòÿíäàø ìöùàðèáÿñèíäÿ ãàëèá ýÿëäèéè ùàëäà Ìîñêâàíûí ùÿìèí ùÿðáè îáéåêòè áèð íå÷ÿ äÿôÿ
ýöúëÿíäèðìÿñèíÿ ãàðøû ÷ûõìàéàúàüû àéäûíäûð. Äÿìÿøã Òåùðàíûí äà áó ìÿñÿëÿäÿ ìàðàüûíû íÿçÿðÿ àëìàéà áèëÿð. ×öíêè
ùàçûðäà Èðàíûí Ñóðèéàéà éàðäûì åòìÿñè
ìÿùäóäëàøûá. Ùÿòòà Òåùðàíûí “Ùèçáóëëàù”à ìàëèééÿ äÿñòÿéèíäÿ ÷ÿòèíëèê ÷ÿêäèéè áèëäèðèëèð. Åéíè çàìàíäà, Òåùðàíûí
Ãÿðáëÿ éàõûíëàøìàñû åùòèìàëû èñòèñíà åäèëìèð. Áóíëàðà ýþðÿ, Ñóðèéà
Êðåìëèí ùÿðáè ïëàíëàðûíà “éàøûë
èøûã” éàíäûðà áèëÿð.
Ðóñèéàíûí Ñåâàñòîïîë-Òàðòóñ
ýåîñèéàñè ìÿêàíûíäà ùÿðáè ýöúöíö àðòûðìàñû Êè÷èê Àñèéàíû ôàêòèêè
îëàðàã íÿçàðÿòÿ àëìàñû àíëàìûíà
ýÿëèð (áàõ: ÿââÿëêè ìÿíáÿéÿ).
Åêñïåðòëÿð Êðûìûí èëùàãûíäàí ñîíðà “Åõõîí”, “Úùåâðîí” âÿ “Ñùåëë”èí
Óêðàéíà ñàùèëëÿðèíäÿ íåôò-ãàç êÿøôèééàòû èøëÿðè àïàðìàñûíà òÿùëöêÿíèí ìåéäàíà ýÿëäèéèíè âóðüóëàéûðëàð. Äàùà ýåíèø ìèãéàñäà èñÿ ñþùáÿòèí “Úÿíóá äÿùëèçè”íäÿí ýåòäèéè èôàäÿ
åäèëèð. Ìîñêâà áó ëàéèùÿíè òÿúðèä åäÿ áèëÿð. Ýåîñèéàñè àñïåêòäÿ ïðîáëåìèí áó
òÿðÿôè îëäóãúà ÿùÿìèééÿòëèäèð.
Ìÿñÿëÿ îíäàí èáàðÿòäèð êè, ùàäèñÿëÿðèí áó úöð ýåäèøàòû ãëîáàë ìèãéàñäà
åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéè ñèñòåìèíèí áöòþâëöêäÿ éåíè ìÿçìóí êÿñá åäÿ áèëÿúÿéèíè
ýþñòÿðèð. Ðóñèéà Ãÿðáèí íÿçÿðäÿ òóòäóüó
ïëàíëàðû àëò-öñò åòìèø îëóð. Õÿçÿð ùþâçÿñèíäÿí Àâðîïàéà íÿãë åäèëÿ áèëÿúÿê áöòöí åíåðæè äàøûéûúûëàðû öçÿðèíäÿ Ìîñêâàíûí íÿçàðÿò åäÿ áèëìÿñè òàìàìèëÿ ôÿðãëè
âÿçèééÿò éàðàòìûø îëóð. Îíäà Ýþìðöê Èòòèôàãû âÿ Àâðàñèéà èíòåãðàñèéà ïðîñåñëÿðèíèí ïåðñïåêòèâè äÿ éåíè ñÿâèééÿéÿ ãàëõìûø îëóð.
Ðóñèéàíûí áöòöí áóíëàðû ùÿéàòà êå÷èðìÿéÿ ýöúöíöí ÷àòûá-÷àòìàéàúàüû áàøãà
ìþâçóäóð. ×öíêè Ãÿðá îíà ãàðøû ñàíêñèéàëàðûíû ýåòäèêúÿ äàùà äà ñÿðòëÿøäèðèð.
ßýÿð ïðîñåñ áó èñòèãàìÿòäÿ äàâàì åòñÿ,
Ìîñêâàíûí þç ýåîñèéàñè íöôóçóíó àðòûðìàã úÿùäëÿðè úèääè ìàíåÿëÿðëÿ öçëÿøÿúÿê. ×èí-Ðóñèéà ÿìÿêäàøëûüûíûí äà ìöÿééÿí ùÿääÿ ãÿäÿð ìöìêöí îëà áèëÿúÿéè
âóðüóëàíûð. Ñÿáÿá îíäàí èáàðÿòäèð êè, Ïåêèí Ìîñêâàéà äÿñòÿéèíèí ãàðøûëûüûíäà åëÿ
ýöçÿøòëÿð òÿëÿá åäÿ áèëÿð êè, áó, Êðåìëÿ
Êðûìäàí äàùà áàùà áàøà ýÿëÿ áèëÿð.
Åêñïåðòëÿð áóðàäà ×èíèí Óêðàéíà
ìÿñÿëÿñèíÿ ýþðÿ ùÿëÿëèê Ðóñèéà èëÿ ñû÷ðàéûø õàðàêòåðëè ìöãàâèëÿëÿðäÿí ÷ÿêèíäèéèíè ãåéä åäèðëÿð. Áåëÿ êè, ÷èíëè åêñïåðòëÿð
Ô.Éóéòñéóí âÿ Ó.Åíéóàí Ïåêèíèí Óêðàéíà ïðîáëåìèíÿ ýþðÿ åùòèéàòëû äàâðàíà áèëÿúÿéèíè ñþéëÿéèðëÿð. Ðóñèéà Åëìëÿð Àêàäåìèéàñûíûí Óçàã Øÿðã Èíñòèòóòóíóí ×èíè èãòèñàäè âÿ ñîñèîëîæè àðàøäûðìà Ìÿðêÿçèíèí ðÿùáÿðè Àíäåðåé Îñòðîâñêè äàùà
êîíêðåò ìþâãå áèëäèðèð. Î, “Óêðàéíà ìÿñÿëÿñèíèí ×èí ö÷öí ÷îõ èíúÿ âÿ ìöðÿêêÿá îëäóüóíó” âóðüóëàéûð. Åéíè çàìàíäà, Ïåêèíèí Ìîñêâàíûí äÿñòÿéè îëìàäàí
åíåðæè ïðîáëåìëÿðèíè ùÿëë åòäèéèíè äåéèð.
Áåëÿ êè, Ðóñèéà èëÿ ×èí àðàñûíäà ãàç ñàùÿñèíäÿ ÿìÿêäàøëûã ùàããûíäà äàíûøûãëàðûí 2006-úû èëäÿí ýåòìÿñèíÿ áàõìàéàðàã, ùÿëÿëèê ïðîñåñ éåêóíëàøìàéûá. Áóíäàí áàøãà, Ïåêèíèí “áÿçè ñèéàñè ìÿñÿëÿëÿðÿ ýþðÿ ÿë-ãîëó áàüëûäûð” (áàõ: Âèçèò
Ïóòèíà â Êèòàé: îáñóæäåíèå Óêðàèíû è
ãàçî âî ãî êî í òðàêòà / “ Ìî ñêî âñêèé Êî ì ñ îì îëåö”, 16 ìàé 2014).
Áóíëàð ùÿãèãÿòÿí äÿ Êðûì âÿ áöòþâëöêäÿ Ãàðà äÿíèç ìÿñÿëÿñèíèí ãëîáàë
ýåîñèéàñÿòäÿ àêòóàë éåð àëäûüûíû ýþñòÿðèð. Áþéöê äþâëÿòëÿð àðàñûíäà ìöáàðèçÿ
éåíè ñÿâèééÿéÿ ãàëõûð. Áèð òÿðÿôäÿí,
Ìîñêâàíûí Àðàëûã äÿíèçè âÿ Éàõûí Øÿðãÿ
äàùà àêòèâ ìöäàõèëÿ åòìÿñè, äèýÿð òÿðÿäÿí èñÿ, ×èíèí àðòûã Àâðàñèéà ìÿêàíûíäà
à÷ûãúà Ãÿðáëÿ ãàðøû-ãàðøûéà ýÿëäèéè ìöøàùèäÿ åäèëèð. Áóíäàí ñîíðà Ïåêèí “Øÿðã
ìöäðèêëèéè” èëÿ ùàäèñÿëÿðÿ ãàðûøìàäàí
ïðîñåñëÿðèí äàõèëèíäÿ îëìàã ñòðàòåýèéàñûíû ÷ÿòèíëèêëÿ éåðèíÿ éåòèðÿúÿê. Áåëÿ ýþðöíöð êè, ãëîáàë ýåîñèéàñÿò éåíè îéóí
ãàéäàëàðûíûí øàùèäè îëà áèëÿð. Áóíóí ôîíóíäà äöíéàíûí åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéè ìÿñÿëÿñè äÿ éåíè ìÿçìóí êÿñá åòìèø îëóð.
Íåwòèìåñ.àç
Àáøåðîí ðàéîíóíäà “Àçÿðáàéúàí 2020: ýÿëÿúÿéÿ áàõûø”
Èíêèøàô Êîíñåïñèéàñû èëÿ áàüëû èúòèìàè ìöçàêèðÿëÿð êå÷èðèëèá
“Ñîñèàë-Èãòèñàäè âÿ Åêîëîæè
Èíêèøàô” Èúòèìàè Áèðëèéè (ÈÁ) Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè éàíûíäà Ãåéðè-Ùþêóìÿò
Òÿøêèëàòëàðûíà Äþâëÿò Äÿñòÿéè
Øóðàñûíûí ìàëèééÿ éàðäûìû èëÿ
ðåàëëàøäûðäûüû
“Àçÿðáàéúàí
2020: ýÿëÿúÿéÿ áàõûø” Èíêèøàô
Êîíñåïñèéàñûíäà èíñàí êàïèòàëûíûí âÿ ñîñèàë ìöäàôèÿñèíèí èíêèøàôûíäà âÿòÿíäàøëàðûí ðîëóíóí
àðòûðûëìàñû” ëàéèùÿñè èëÿ áàüëû êå÷èðäèéè èúòèìàè ìöçàêèðÿëÿðè Àáøåðîí ðàéîíóíäà éåêóíëàøäûðûá.
ÈÁ-äÿí áèëäèðèáëÿð êè, òÿäáèðäÿ
“Ñîñèàë-Èãòèñàäè âÿ Åêîëîæè Èíêèøàô” Èúòèìàè Áèðëèéèíèí ñÿäðè âÿ ëàéèùÿíèí ðÿùáÿðè Ðàùèëÿ Ìåùäèéåâà ëàéèùÿ ùàããûíäà
ýåíèø ìÿëóìàò âåðèá. Èúòèìàè Áèðëèéèí
ñÿäðè ýþðöëìöø èøëÿð ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ
“Àçÿðáàéúàí 2020: ýÿëÿúÿéÿ áàõûø” Èíêèøàô Êîíñåïñèéàñû èëÿ áàüëû ñîðüóëàðûí
êå÷èðèëäèéèíè äèããÿòÿ ÷àòäûðûá. Ãåéä åäèá
êè, ñîðüóëàðäà èøòèðàê åäÿí âÿòÿíäàøëàðûí áþéöê ÿêñÿðèééÿòè Êîíñåïñèéà ùàããûíäà ìÿëóìàòëû îëäóüóíó, áó ìöùöì
äþâëÿò ñÿíÿäèíè òÿãäèð åòäèéèíè áèëäèðèá
âÿ ìöõòÿëèô ñàùÿëÿðèí èíêèøàôû èëÿ áàüëû
òÿêëèôëÿð èðÿëè ñöðöáëÿð.
Òÿäáèðäÿ Àáøåðîí ðàéîí Èúðà Ùàêèìèééÿòèíèí íöìàéÿíäÿñè Ùàôèç Ìèêàéûëîâ þëêÿìèçèí èíêèøàôûíäà âÿòÿíäàø úÿìèééÿòèíèí ðîëóíäàí äàíûøûá. Íàòèã áó
ñàùÿäÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí
Ïðåçèäåíòè éàíûíäà Ãåéðè-Ùþêóìÿò
Òÿøêèëàòëàðûíà Äþâëÿò Äÿñòÿéè Øóðàñûíûí
ôÿàëèééÿòèíè éöêñÿê ãèéìÿòëÿíäèðèá. Î,
ùÿì÷èíèí, ðàéîíóí ñîñèàë-èãòèñàäè èíêèøàôû âÿ áóðàäà àïàðûëàí
ãóðóúóëóã èøëÿðè ùàããûíäà ìÿëóìàò âåðèá, Àáøåðîíäà òÿùñèëèí,
ñÿùèééÿíèí èíêèøàôû, ÿùàëèíèí ñîñèàë ïðîáëåìëÿðèíèí ùÿëëè èñòèãàìÿòèíäÿ àðäûúûë èø ýþðöëäöéöíö
äèããÿòÿ ÷àòäûðûá.
Ðàéîí Èúðà Ùàêèìèééÿòèíèí
íöìàéÿíäÿñè, åéíè çàìàíäà,
“Ñîñèàë-Èãòèñàäè âÿ Åêîëîæè Èíêèøàô” Èúòèìàè Áèðëèéèíèí ùÿéàòà êå÷èðäèéè ëàéèùÿíèí þëêÿíèí äèýÿð
áþëýÿëÿðè êèìè, Àáøåðîí ðàéîíó
ñàêèíëÿðèíèí äÿ Êîíñåïñèéà èëÿ
áàüëû ìààðèôëÿíäèðèëìÿñèíäÿ ÿùÿìèééÿòèíè âóðüóëàéûá.
Èúòèìàè ìöçàêèðÿëÿðäÿ èøòèðàê åäÿí
êÿíä âÿ ãÿñÿáÿ èúðà íöìàéÿíäÿëÿðè, áÿëÿäèééÿëÿðèí, éåðëè ÃÙÒ-ëÿðèí òÿìñèë÷èëÿðè
Êîíñåïñèéà èëÿ áàüëû àïàðûëàí ìààðèôëÿíäèðìÿ èøëÿðèíè éöêñÿê ãèéìÿòëÿíäèðèáëÿð.
Ãåéä åäÿê êè, áóíäàí ÿââÿë Èúòèìàè
Áèðëèê Øàìàõû âÿ Èñìàéûëëû ðàéîíëàðûíäà
äà ñþçöýåäÿí ëàéèùÿñèíèí èúòèìàè ìöçàêèðÿëÿðèíè êå÷èðèá.
7
www.yeniazerbaycan.com
23 ìàé 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 090 (4249)
Èñà Ãÿìáÿðèí Ôðèäðèõ Íàóìàí Ôîíäó
èëÿ èøáèðëèéè íÿéÿ õèäìÿò åäèð?
ýöçÿøòÿ ýåäÿúÿéèíè âÿä åäÿí, Àçÿðáàéúàí òîðïàãëàðûíûí 20 ôàèçèíè èøüàë åòìèø
òÿúàâöçêàð åðìÿíèëÿðëÿ ÿìÿêäàøëûã
åäÿí, þëêÿíèí ìèëëè ìÿíàôåéèíè þçëÿðèíèí
âÿ õèäìÿò åòäèêëÿðè ãöââÿëÿðèí êîðïîðàòèâ
ìàðàãëàðûíà ãóðáàí âåðìÿéÿ ÷àëûøàí,
èúòèìàèééÿòè ìàíèïóëéàñèéàéà ìÿðóç ãîéàí, úÿìèééÿòèí ÿí äèíàìèê òÿáÿãÿñè
îëàí ýÿíúëÿðè ðàäèêàëëûüà âÿ òÿõðèáàòà ÷àüûðàí âÿ áóíëàð êèìè áèð ÷îõ àíòèìèëëè ùÿðÿêÿòëÿðè ôÿàëèééÿòëÿðèíäÿ ÿñàñ èñòèãàìÿò
êèìè ýþòöðÿí “Ìöñàâàò” ñÿäðèíèí Ôðèäðèõ
Íàóìàí Ôîíäóíóí íöìàéÿíäÿëÿðè èëÿ
ýþðöøìÿñè âÿ ÿìÿêäàøëûüà úàí àòìàñû
òÿÿúúöáëö äåéèë. ×öíêè áó ôîíä þç íþâáÿñèíäÿ àéðû-àéðû þëêÿëÿðäÿ õàîñ éàðàòìàã, èúòèìàè ðÿéëÿ ìàíèïóëéàñèéà åòìÿê
ö÷öí ìàëèééÿ äîíîðó ãèñìèíäÿ ÷ûõûø
åäèð. Áóíäàí þíúÿ äÿôÿëÿðëÿ Ôðèäðèõ
Íàóìàí Ôîíäóíóí þëêÿìèçäÿ äÿ ðàäèêàë öíñöðëÿðëÿ èøáèðëèéè ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ýþñòÿðäèéè ôÿàëèééÿò áàðÿäÿ ôàêòëàð îðòàéà
ãîéóëóá. Áóíëàðäàí áèðèíÿ íÿçÿð ñàëàã:
Ýöðúöñòàíûí èíòåðíåò ñàéòëàðûíäà ýåäÿí
ìÿëóìàòà ýþðÿ, 2012-úè èëèí ìàðòûíäà
Òáèëèñèäÿ êå÷èðèëÿí òÿäáèðäÿ ÀçÿðáàéúàíÓçóí èëëÿðäèð êè,
äà èíñàí ùàãëàðû,
Éàõóä àíòè-Àçÿðáàéúàí äàèðÿëÿðèí þëêÿìèçäÿ
þçöíöí äöøöíúÿ
ñþç âÿ ìÿòáóàò
òÿðçèíäÿ, ìÿñÿëÿ- “áåøèíúè êîëîí”ó éåíèäÿí äèð÷ÿëòìÿê úÿùäëÿðè ÿáÿñäèð àçàäëûüû èëÿ áàüëû
ëÿðÿ éàíàøìàñûíäà
ìöçàêèðÿëÿð àïàðûëäÿéèøèêëèê åäÿ áèëìÿéÿí, ùÿð çàìàí àíòèäþâëÿò,
àíòèìèëëÿò ìþâãåéè èëÿ éàääà ãàëàí ðàäèêàë äöøÿðýÿíèí áèðìÿíàëû øÿêèëäÿ Àçÿðáàéúàíûí äþâëÿò ìàðàãëàðûíû äöøöíìÿäèéè, õàðèúè ãöââÿëÿðèí
òÿñèðè àëòûíäà þç êîðïîðàòèâ ìàðàãëàðûíûí ìöäàôèÿñè èëÿ ìÿøüóë îëäóüó ùÿð êÿñÿ áÿëëèäèð. Ýöíäÿìÿ ýÿëìÿê ö÷öí áöòöí éîëëàðà “áàø âóðàí”,
ÿí õûðäà ìÿñÿëÿäÿí áåëÿ áþéöê ïèàð êàìïàíèéàñû éàðàòìàã èñòÿéÿí ðàäèêàë äöøÿðýÿ ïàðòèéàëàðû âÿ îíëàðûí ðÿùáÿðëÿðè éåíè ñïåêóëéàñèéàëàðà
ÿë àòûðëàð. Òÿáèè êè, Àçÿðáàéúàí âÿòÿíäàøëàðûíûí,
ñå÷èúèëÿðèíèí Èñà Ãÿìáÿð äÿ äàõèë îëìàãëà ðàäèêàë äöøÿðýÿäÿ êþê ñàëìûø âÿ ìöõàëèôÿò÷èëèéè
þçöíÿ ïåøÿ ñå÷ìèø èíñàíëàðà ìöíàñèáÿòëÿðè
áÿëëèäèð. Àçÿðáàéúàí âÿòÿíäàøëàðû ùÿð çàìàí
äþâëÿòèíÿ ãàðøû îëàí, õàðèúè ôîíäëàðûí, ìÿðêÿçëÿðèí éåðëÿðäÿêè “úàíèøèíè” âÿçèôÿñèíè éåðèíÿ éåòèðìÿéÿ ÷àëûøàí áó çöìðÿéÿ ëàéèãëè éåðèíè ýþñòÿðèð.
Ñèéàñè òÿôÿêêöðäÿ, èúòèìàè ìöíàñèáÿòëÿðèí ãóðóëìàñûíäà, ñèéàñè äàâðàíûø ãàéäàëàðûíûí ìÿíèìñÿíèëìÿñèíäÿ ìöàñèð äöíéàäàí äöç 20 èë
ýåðèäÿ ãàëàí, øÿõñè âÿ ìàääè ìàðàã ãàðøûëûüûíäà þëêÿñèíèí ìèëëè ìàðàãëàðûíû ñàòìàüà ùàçûð
îëàí, ùàêèìèééÿòÿ ýÿëìÿê ö÷öí äþâëÿò÷èëèéèìèçÿ
ãàðøû îëàí áöòöí åðìÿíèïÿðÿñò äàèðÿëÿðëÿ èøáèðëèéèíÿ ýåäÿí ðàäèêàë äöøÿðýÿ áèð äàùà ôèàñêîéà óüìûøäû. Òÿäáèðäÿ ÷ûõûø åäÿí ôîíäóí Úÿíóáè Ãàôãàç
ðàäûüûíû àíëàéûð. Òÿñàäöô íÿòèúÿñèíäÿ Àçÿðáàéúàí
ëàéèùÿñèíèí ðÿùáÿðè Éàñåìèí Ïàìóê Àçÿðáàéúàíû
äþâëÿòèíèí ÿñàñ ñòðóêòóðëàðûíäàí áèðèíè ÿëÿ êå÷èðäèéè
ñÿðò òÿíãèä åòìèø âÿ òÿìñèë îëóíäóüó ãóðóìóí ùÿçàìàíäàí áó ýöíÿ ãÿäÿðêè ôÿàëèééÿòè õàëãûíà, äþâéàòà êå÷èðìÿê èñòÿäèéè áÿçè ëàéèùÿëÿð áàðÿäÿ äàíûøëÿòèíÿ õÿéàíÿòëÿ ìöøàéèÿò îëóíàí È.Ãÿìáÿð âÿ áàìûøäû. “Ñóïïîðò Ôðåå Ôóòóðå” (Àçàä Ýÿëÿúÿéè Äÿñøûíäàêû êîìàíäà åëÿ ùÿìèí äþâðäÿí äÿ àíòè-àçÿðòÿêëÿ) àäëû ëàéèùÿ “Åóðîâèñèîí” ìàùíû ìöñàáèãÿñè
áàéúàí÷û, åðìÿíèïÿðÿñò ìÿðêÿçëÿðèí “áåøèíúè êîÿðÿôÿñèíäÿ Àçÿðáàéúàíäà èíñàí ùöãóãëàðû âÿ “ñèëîí”ó ôóíêñèéàñûíû éåðèíÿ éåòèðìÿéÿ áàøëàéûá.
éàñè ìÿùáóñ”ëàðëà áàüëû êàìïàíèéàíûí òÿøêèë îëóíìàñûíû, õöñóñè âèäåî÷àðõûí ùàçûðëàíìàñû âÿ éàéûë“Êåøèø Ãàïîí” éåíèäÿí Ôðèäðèõ
ìàñûíû, ìöõòÿëèô Àâðîïà þëêÿëÿðèíäÿ éöðöøëÿðèí êåÍàóìàí Ôîíäó èëÿ èøáèðëèéèíäÿ...
÷èðèëìÿñèíè íÿçÿðäÿ òóòóðäó. Öìóìèééÿòëÿ, î çàìàí Ôðèäðèõ Íàóìàí Ôîíäó Àçÿðáàéúàíäàêû ðàäèÝþðöíÿí áóäóð êè, áó ýöí “Êåøèø Ãàïîí”
êàë ãöââÿëÿðèí ìþâãåéèíèí õàðèúè ìÿòáóàòà ÷ûõàðûëðîëóíäà ÷ûõûø åäÿí È.Ãÿìáÿð þòÿíèëêè ïðåçèäåíò
ìàñû öçÿðèíäÿ ôÿàë èø àïàðûðäû. Òÿñàäöôè äåéèë êè,
ñå÷êèëÿðèíäÿí ñîíðà éåíèäÿí þç “âÿçèôÿñèíè” èúðà
ìÿùç áó ôîíäóí òÿøêèëàò÷ûëûüû èëÿ Àçÿðáàéúàíäà ñÿåòìÿê ö÷öí ñÿôÿðáÿð îëóá. È.Ãÿìáÿðèí ÿñàñ “ñèôàôÿðäÿ îëìóø Àëìàíèéà ÊÈÂ-ëÿðèíèí òÿìñèë÷èëÿðè
ðèø÷èëÿðèíäÿí” ñàéûëàí Àëìàíèéàíûí Ôðèäðèõ ÍàóÀÕÚÏ, “Ìöñàâàò” ðÿùáÿðëÿðè, ôÿàëëàðû, ùàêèìèééÿòÿ
ìàí Ôîíäó äåéÿñÿí “òÿãàöä÷ö áàøãàíà” éåíè èøãàðøû ðàäèêàë ìþâãåëÿðè èëÿ ñå÷èëÿí ÃÙÒ òÿìñèë÷èëÿëÿð òàïøûðìàã íèééÿòèíäÿäèð. Âÿ éà È.Ãÿìáÿð îíó
ðè, ìåäèà íöìàéÿíäÿëÿðè èëÿ ýþðöøëÿð êå÷èðèðäèëÿð.
ìàääè úÿùÿòäÿí òÿìèí åäÿí ðÿùáÿðëÿðèíÿ ùÿëÿ “úàßñëèíäÿ, áó úöð áåéíÿëõàëã ôîíäëàðëà ÿìÿêäàøíûñóëó îëäóüóíó” ñöáóò åòìÿéÿ ÷àëûøûð.
ëûã
åäÿí
ñóáéåêòëÿðèí ìöõòÿëèô ñèéàñè âÿäëÿð ãàðøûÕàòûðëàäàã êè, áèð íå÷ÿ ýöí þíúÿ Ìöñàâàò Ïàðëûüûíäà
ìàëèééÿ
àõòàðûøûíäà îëìàëàðû ñèðð äåéèë.
òèéàñûíûí áàøãàíû Èñà Ãÿìáÿð Àëìàíèéàíûí Ôðèäðèõ
Öìóìèééÿòëÿ,
“Ìöñàâàò”
âÿ äèýÿð ðàäèêàë öíñöðëÿÍàóìàí Ôîíäóíóí Úÿíóáè Ãàôãàç òÿìñèë÷èñè Éóððèí
òèìñàëûíäà
äàüûäûúû
ìöõàëèôÿòèí
ìàëèééÿëÿøìÿýåí Âèêêåðòëÿ ýþðöøöá. È.Ãÿìáÿð áó “ñåâèíúëè õÿñèíäÿ
èêè
ìÿíáÿ
õöñóñè
÷ÿêèéÿ
ìàëèêäèð.
Áèðèíúèñè,
áÿðè” ñîñèàë øÿáÿêÿëÿðäÿ ïàéëàøìàãëà ùÿì þçöáåéíÿëõàëã
òÿøêèëàòëàð,
õàðèúè
ôîíäëàð
âÿ
àéðû-àéðû
íöí ùÿëÿ äÿ “èøÿ éàðàäûüûíû” ýþñòÿðìÿéÿ ÷àëûøûá,
äþâëÿòëÿð
òÿðÿôèíäÿí
ýèçëè
éîëëàðëà
áèðáàøà
âÿ
éà äîùÿì äÿ îíà ðÿãèá îëàí äèýÿð “áåøèíúè êîëîí”à àèä
ëàéûñû
èëÿ
ìöõòÿëèô
ÃÙÒ-ëÿð,
ùÿòòà
ìÿòáóàò
îðãàíëàïàðòèéàëàðûí ñÿäðëÿðèíÿ “éàíìûøëûã” âåðèá. Áåëÿëèêëÿ,
ðû âàñèòÿñèëÿ ìàëèééÿëÿøìÿ. Áó ñûðàäà äèýÿð ôîíäÈ.Ãÿìáÿð áèëäèðèá êè, “Áó ýöí Íàóìàí Ôîíäóëàðëà éàíàøû, Ôðèäðèõ Íàóìàí Ôîíäó äà õöñóñè ÷ÿíóí ÿí òÿúðöáÿëè íöìàéÿíäÿëÿðèíäÿí áèðè Äð.
êèéÿ ìàëèêäèð. Èêèíúèñè èñÿ, ãåéðè-ãàíóíè ÿìÿëëÿð òþWèúêåðò’ëÿ ýþðöøäöê. Îíóíëà Áðöññåëäÿ ôîíðÿòìÿêëÿ ÿëäÿ åäèëìèø âÿñàèòëÿð.
äóí òÿìñèë÷èñè îëäóüó çàìàíëàðäàí òàíûøëûüûÁåëÿëèêëÿ, Èñà Ãÿìáÿðèí òèìñàëûíäà ðàäèêàë ìöìûç, ñþùáÿòëÿðèìèç áàøëàìûøäû. Èíäè ôîíäó Úÿõàëèôÿò íöìàéÿíäÿëÿðèíèí õàðèúè ôîíäëàðëà èøáèðëèéè
íóáè Ãàôãàçäà òÿìñèë åäèð. Ùÿð çàìàíêû êèìè
þëêÿìèçäÿ õàîñ ìöùèòè éàðàòìàã, èúòèìàè ðÿéÿ íå÷îõ ÿòðàôëû ñþùáÿòèìèç îëäó. Äöíéàäà, ïîñòñîãàòèâ òÿñèð åòìÿê âÿ äèýÿð äàüûäûúû ìÿãñÿäëÿðÿ
âåò ìÿêàíûíäà, Úÿíóáè Ãàôãàçäà, Àçÿðáàéúàíõèäìÿò åäèð. Öìóìèééÿòëÿ, áÿçè äàèðÿëÿðèí ôÿàëèéäà ýåäÿí âÿ ýåäÿúÿê ïðîñåñëÿðäÿí òóòìóø éàéÿòèíäÿ ìöõòÿëèô þëêÿëÿðÿ ãàðøû “áåøèíúè êîëîí”äàí
õûí ýöíëÿðäÿ êå÷èðèëÿúÿê Àâðîïà Ïàðëàìåíòèíÿ
èñòèôàäÿ åòìÿê õöñóñè éåð òóòóð. Áóíóí ö÷öíñÿ
ñå÷êèëÿðÿ ãÿäÿð áèð ÷îõ ìþâçóäà ôèêèð ìöáàäèôîíäëàðäàí õöñóñè âàñèòÿ êèìè èñòèôàäÿ åäèëèð. Àðàøëÿñè àïàðäûã. Ìàðàãëû âÿ çþâãëö áèð ñþùáÿò èäè”.
äûðìà÷û Ìèúùàåë Ïèíòî-Äóñúùèíñêé ãåéä åäèð êè,
Áèðèíúèñè, È.Ãÿìáÿð Éóðýåí Âèêêåðòëÿ êþùíÿ
áåéíÿëõàëã ôîíäëàð âÿ îíëàðûí õàðèúäÿêè íöìàéÿí“äîñòëóüóíó” õàòûðëàòìàãëà äèýÿð “ìöòòÿôèãëÿðèíèí”
äÿëèêëÿðè õàðèúè þëêÿëÿðäÿ ìöõàëèôÿò íöìàéÿíäÿëÿðè
áàçàðûíû þëäöðäöéöíÿ èøàðÿ âóðóð. Áóíóíëà éàíàøû,
èëÿ ÿëàãÿ éàðàòìàãëà ùàêèìèééÿòÿ òÿñèð ìåõàíèçìè
ýóéà ôÿðãëè ìöñòÿâèëÿðäÿ èíêèøàô åäÿí ìÿñÿëÿëÿðè
ôîðìàëàøäûðìàüà ÷àëûøûðëàð. Áó èñòèãàìÿòäÿ “äåôîíä òÿìñèë÷èñè èëÿ “ìöçàêèðÿ åòäèéèíè” äåìÿêëÿ,
ìîêðàòèéà” âÿ “èíñàí ùàãëàðû” êèìè ìÿñÿëÿëÿðäÿí
È.Ãÿìáÿð ùÿëÿ äÿ ðàäèêàë äöøÿðýÿíèí “ÿñàñ ñèìàòÿçéèã âàñèòÿñè êèìè èñòèôàäÿ åäèëèð. Ôîíäëàð ìöõàëèñû” îëäóüóíó îðòàéà ãîéìàüà ÷àëûøûð.
ôÿòÿ ìàëèééÿ éàðäûìû åòìÿêëÿ îíëàðäàí ñèéàñè âàñèòÿ êèìè èñòèôàäÿ åäèðëÿð. Ùÿð ôîíäóí þç þëêÿñè ìöÔðèäðèõ Íàóìàí Ôîíäóíóí
ÿééÿí îëóíóð âÿ éà åéíè þëêÿäÿ ôîíäëàðûí ùÿð áèðè
ôÿàëèééÿòèíèí âÿ îíóí ðàäèêàë
ìöõòÿëèô ñèéàñè ãöââÿëÿðè äÿñòÿêëÿéèð. Íÿòèúÿ åòèáàìöõàëèôÿòëÿ ÿìÿêäàøëûüûíûí
ðèëÿ, “Ìöñàâàò” ñÿäðèíèí ñþçöýåäÿí ôîíäëà èøáèðëèéè
äÿ áó ãÿáèëäÿíäèð.
ýåð÷ÿê ìàùèééÿòè
Øöáùÿñèç, ùàêèìèééÿòÿ ýÿëìÿê óüðóíäà àíòèÀçÿðáàéúàí äàèðÿëÿðÿ Äàüëûã Ãàðàáàüû åðìÿíèëÿðÿ
Ïÿðâèç ÑÀÄÀÉÎÜËÓ
Íóðëàí ÃßËßÍÄßÐËÈ
Þçöíö áèëìÿéÿí ñèéàñè íàäàí
Áó ýöí Àçÿðáàéúàíäà åëÿ
êÿñëÿð âàð êè, îíëàð þçëÿðèíè “ñèéàñÿò÷è” àäëàíäûðñàëàð äà, úÿìèééÿò
òÿðÿôèíäÿí áèðìÿíàëû îëàðàã ðÿää
åäèëèðëÿð. Áó áàõûìäàí ðàäèêàë
ìöõàëèôÿò äöøÿðýÿñèíèí öçãàðàñûíà ÷åâðèëÿí, ãîíäàðìà “Ìèëëè øóðà”íûí ñÿäðè Úÿìèë
Ùÿñÿíîâóí “äÿðäè” ùàìûíûíêûíäàí áþéöêäöð,
äåñÿê, éàíûëìàðûã. Àçÿðáàéúàí úÿìèééÿòè “ñèéàñÿò÷è” Úÿìèë
Ùÿñÿíîâà ìöíàñèáÿòèíè þòÿí
èëèí îêòéàáðûíäà êå÷èðèëÿí ïðåçèäåíò ñå÷êèëÿðèíäÿ à÷ûã øÿêèëäÿ
îðòàéà ãîéäó. Áåëÿ êè, “áèðëÿøìèø” ðàäèêàë
ìöõàëèôÿò äöøÿðýÿñèíèí “âàùèä íàìèçÿä”è
ãèñìèíäÿ ÷ûõûø åäÿí Úÿìèë Ùÿñÿíîâ úÿìè 4 ôàèç úèâàðûíäà ñÿñ òîïëàìàüà ìöâÿôôÿã îëäó. Ùàçûðäà èñÿ Úÿìèë Ùÿñÿíîâ
ñå÷êèëÿð ÿðÿôÿñèíäÿ îíó þç ìàðàãëàðû íàìèíÿ ãîëòóüóíà áþéöê áèð “Ñàáèðàáàä
ãàðïûçû” âåðÿðÿê ãîíäàðìà “Ìèëëè øóðà”íûí ñÿäðè âÿ äóáëéîð íàìèçÿäè åäÿí
ðàäèêàëëàðûí äà ìàðàã äàèðÿñèíäÿí êÿíàðäà ãàëûá. Èíäè äóáëéîðóí ñàü-ñîëóíà
áàõàíäà ÀÕÚÏ ñÿäðè ßëè Êÿðèìëèäÿí
áàøãà ùå÷ êÿñ ýþðöíìöð êè, îíóí äà èïèíèí öñòöíÿ îäóí éûüìàã ìöìêöí äåéèë.
Áåëÿëèêëÿ, ðàäèêàë äöøÿðýÿäÿ ùå÷ êÿñèí éàäûíà äöøìÿéÿí “Ìèëëè øóðà” ñÿäðè
Úÿìèë Ùÿñÿíîâ “ñèéàñÿò÷è” êèìè óíóäóëìàüûíûí ôÿðãèíäÿäèð. Áóíó îíóí ñîí
ýöíëÿðäÿ ðàäèêàëëàðûí íÿçàðÿòèíäÿ îëàí
ÊÈÂ-äÿ äÿðú åòäèðäèéè éàçûëàðäàí äà à÷ûãàéäûí ýþðìÿê ìöìêöíäöð. Áåëÿ êè, ãîíäàðìà “Ìèëëè øóðà” ñÿäðè éåíÿ þç àìïëóàñûíäà ãàëàðàã ñîí éàçûëàðûíäà äà ïîïóëèçìÿ, øÿðëÿìÿéÿ, éàëàíëàðà ìåéäàí âåðèá. Áÿëè, Úÿìèë Ùÿñÿíîâ îíó éàðû éîëäà
ãîéóá, Òûã-Òûã õàíûìñàéàüû éåíè äîñò
àõòàðûøûíà ÷ûõàí ðàäèêàëëàðà þç èñìèíè õàòûðëàòìàã èñòÿéèð. Àíúàã ÿëèíäÿí áàøãà
øåé ýÿëìÿäèéè ö÷öí áóíó ùÿéàò ùÿãèãÿòëÿðèíÿ ÿéðè ýöçýöäÿí áàõìàãëà åäèð. Áóíà ýþðÿ äÿ, íåúÿ äåéÿðëÿð, ãàø äöçÿëòìÿê èñòÿéÿí Úÿìèë Ùÿñÿíîâ âóðóá “ýþçö
äÿ òþêöá”. Äàùà äÿãèã äåñÿê, ãîíäàðìà
“Ìèëëè øóðà”íûí ñÿäðè ñîí éàçûëàðûíäà ãÿðÿçèí, øàíòàæûí, “áåøèíúè êîëîí”óí èïèíè
òóòàí õàðèúè äàèðÿëÿðèí õîøóíà ýÿëìÿéèí
äîçàñûíû î ãÿäÿð ÷îõ åäèá êè, íÿòèúÿäÿ
äàùà áþéöê ãûíàã îáéåêòèíÿ ÷åâðèëèá. Ãûñàñû, ñþçöýåäÿí éàçûëàðûíäà Úÿìèë Ùÿ-
ñÿíîâóí “þçöíö áèëìÿéÿí ñèéàñè
íàäàí” îáðàçû àéäûí ýþðöíöð.
Äåéèëÿíëÿðèí òÿñäèãè
êèìè, áÿùñ îëóíàí éàçûëàðäàí áÿçè ìÿãàìëàðà äèããÿò éåòèðìÿê êèôàéÿòäèð.
Àçÿðáàéúàí úÿìèééÿòèíäÿ ñèéàñÿò÷è êèìè ãÿáóë îëóíìàéàí
ðàäèêàë äöøÿðýÿäÿêè
÷èéèíäàøëàðû òÿðÿôèíäÿí
óíóäóëàí Úÿìèë Ùÿñÿíîâ
“ñèéàñè
ðåàáèëèòàñèéàíûí”
àñàí éîëóíó éåíÿ äÿ õàðèúè äàèðÿëÿðÿ
éàðûíìàãäà, îíëàðûí
äèêòÿ åòäèêëÿðè
ôèêèðëÿðè äèëÿ ýÿòèðìÿêäÿ ýþðöð. Ýþðöí, àäûíà ñöíè øÿêèëäÿ “ìèëëè” ñþçö éàìàã åäèëÿí ãîíäàðìà
øóðàíûí ñÿäðè íÿäÿí “íàðàùàò” îëóð: Úÿìèë Ùÿñÿíîâ þòÿí èëèí éàíâàðûíäà ÀØ
ÏÀ-íûí ãûø ñåññèéàñûíäà Àçÿðáàéúàíäà
ñèéàñè ìÿùáóñ ìÿñÿëÿñè èëÿ áàüëû Øòðàññåðèí ìÿðóçÿñèíèí ðÿää åäèëìÿñèíè áèð
ôàúèÿ êèìè õàòûðëàéûð. Ñþçöýåäÿí ñåññèéàäà ÀØ ÏÀ-íûí 125 öçâö Àçÿðáàéúàíûí
áÿäõàùû Øòðàññåðèí ãÿðÿçëÿ ùàçûðëàäûüû
ìÿðóçÿéÿ “éîõ” äåìèø, ùàããû, ÿäàëÿòè
äÿñòÿêëÿìèøäè. Áÿñ Úÿìèë Ùÿñÿíîâóí
ìèëëè òÿÿññöáêåøëèê ùèññè ùàðàäàäûð êè,
Àâðîïà ñÿâèééÿëè ãóðóìäà þëêÿìèçëÿ
áàüëû ìöñáÿò áèð ãÿðàðûí ÷ûõàðûëìàñûíà
ñåâèíìÿê ÿâÿçèíÿ, äÿñìàë ýþòöðöá àüëàéûð? Áó ìÿãàìäà ÀØ ÏÀ-íûí ìÿëóì
ñåññèéàñû ÿðÿôÿñèíäÿ åðìÿíè òÿáëèüàò
ìàøûíûíûí íåúÿ áþéöê ùàé-êöé ãîïàðäûüûíû õàòûðëàìàìàã ìöìêöí äåéèë.
Úÿìèë Ùÿñÿíîâóí éóõàðûäà õàòûðëàòäûüûìûç éàçûëàðûíäà ñþéëÿäèêëÿðèíè ùÿìèí
ÿðÿôÿäÿ åðìÿíè ñèéàñÿò÷èëÿðè âÿ åðìÿíè
ëîááèñèíèí äèðèæîð ÷óáóüó èëÿ èäàðÿ îëóíàí áÿçè àâðîïàëû “ñèéàñÿò÷èëÿð” äèëÿ ýÿòèðèðäèëÿð. Ìöãàéèñÿëÿð î äÿðÿúÿäÿ öñòöñòÿ äöøöð êè, áóðàäà òÿñàäöôÿ âÿ éàõóä “Ìèëëè øóðà” ñÿäðèíèí øÿõñè “éàðàäûúûëûüûíà” ÿñëà éåð ãàëìûð. Ýþðöíÿí îäóð êè,
Úÿìèë Ùÿñÿíîâ éàääàøûíäà ýåúèêìèø
“õàòèðÿëÿðè”íè áèð äàùà úàíëàíäûðìàãëà
ìÿëóì àíòè-àçÿðáàéúàí÷û ìÿðêÿçëÿðÿ
ùÿð çàìàí õèäìÿò ýþñòÿðìÿéÿ ùàçûð îëäóüóíó éàäà ñàëûð.
Ãîíäàðìà “Ìèëëè øóðà” ñÿäðèíèí-þçöíö áèëìÿéÿí ñèéàñè íàäàíûí áÿùñ îëóíàí
éàçûëàðûíäàí äàùà áèð ñèòàò: “...ùÿòòà ÿëèôáà ñûðàñû èëÿ áåëÿ, Àçÿðáàéúàíûí Àâðîïà Øóðàñûíûí Íàçèðëÿð Êîìèòÿñèíÿ éà-
Âÿ éà Úÿìèë Ùÿñÿíîâóí
ãåéðè-ìÿíòèãè ìöùàêèìÿëÿðè
ðûì èëëèê áèð ìöääÿòäÿ ðÿùáÿðëèê åòìÿñè Àâðîïà äåìîêðàòèéàñûíûí òàðèõèíäÿ
òàëåéèí éàðûì÷ûã áèð èðîíèéàñûäûð”.
Éöç ôàèç ÿìèíëèêëÿ äåìÿê ìöìêöíäöð êè, Úÿìèë Ùÿñÿíîâ áó ñÿñëÿíìÿñè èëÿ
Àçÿðáàéúàíûí óüóðëàðûíà êþëýÿ ñàëìàã,
þëêÿìèçèí áåéíÿëõàëã èìèúèíÿ çÿðáÿ âóðìàã ö÷öí äÿðèäÿí-ãàáûãäàí ÷ûõàí åðìÿíè ëîááè øÿáÿêÿñèíèí èäåîëîãëàðûíû áåëÿ àðõàäà ãîéóá. ßëáÿòòÿ, “Ìèëëè øóðà”íûí
ñÿäðè “ãûðìûçû õÿòòè” êå÷äèéèíè äÿðê åòìÿéÿúÿê äÿðÿúÿäÿ ñàäÿëþâù äåéèë. Î, èôàäÿ
åòäèéè áó êèìè ôèêèðëÿðèí ùÿð áèð ñòàòèñòèê
àçÿðáàéúàíëûäà íåúÿ êÿñêèí ÿêñ-ðåàêñèéà éàðàäàúàüûíûí ôÿðãèíäÿäèð. Áóíà ýþðÿ
äÿ, ýöíàùûíû þçöíö “ñàõòà âÿòÿíïÿðâÿðëèêäÿí óçàã” êèìè ýþñòÿðìÿêëÿ éóìàã èñòÿéèð. Ôÿãÿò, áó ìöìêöí äåéèë. Èêèëè âÿòÿíïÿðâÿðëèê îëìóð. Àçÿðáàéúàíûí áåéíÿëõàëã ìèãéàñäà ãàçàíäûüû óüóðëàðà,
äöíéàäà ìöñáÿò èìèúèíèí ôîðìàëàøìàñûíà ñåâèíìÿéÿíëÿð àíúàã åðìÿíèëÿðäèð.
Áåëÿ ýþðöíöð êè, Úÿìèë Ùÿñÿíîâ äà åðìÿíè õîð äÿðíÿéèíäÿ ñÿñèíèí åøèäèëìÿñèíÿ úèääè-úÿùäëÿ ñÿé ýþñòÿðèð.
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, ñîí ýöíëÿðäÿ
ìÿòáóàòäà Ñöëù âÿ Äåìîêðàòèéà Èíñòèòóòóíóí ðÿùáÿðè Ëåéëà Éóíóñîâàíûí âÿ
îíóí ÿðè Àðèô Éóíóñîâóí Àçÿðáàéúàíûí
ìèëëè ìàðàãëàðûíà ãàðøû éþíÿëÿí ôÿàëèééÿòëÿðèíÿ äàèð ÷îõëó ôàêòëàðà àéäûíëûã ýÿòèðèëèá. Ùÿòòà èø î éåðÿ ÷àòûá êè, åðìÿíèëÿðëÿ
ýåíåòèê áàüëûëûüû îëàí àèëÿ úöòëöéö þëêÿäÿí ãà÷ìàüà úÿùä ýþñòÿðèáëÿð. Ëàêèí
ùÿìèí éàçûëàðäà Úÿìèë Ùÿñÿíîâ, ùÿì÷èíèí, åðìÿíèëÿðëÿ “èøáèðëèéèíäÿí” þçöíÿ
ìàë-ìöëê, ÷îõëó ñÿðâÿò òîïëàéàí, äàèì
Àçÿðáàéúàíûí ÿëåéùèíÿ òÿáëèüàò àïàðàí,
íÿùàéÿò “ìÿí éàëíûç ñþéöø ñþéÿíäÿ
Àçÿðáàéúàí äèëèíäÿ äàíûøûðàì” äåéÿí
åðìÿíè àèëÿñèíèí ýÿëèíè Ëåéëà Éóíóñîâàíûí âÿ îíóí ÿðèíèí ùöãóãëàðûíûí ìöäàôèÿ÷èñè ðîëóíäà ÷ûõûø åäèð.
Úÿìèë Ùÿñÿíîâóí ñþçöýåäÿí éàçûëàðûíäà ýåíèø éåð àéûðäûüû “ìþâçóëàðäàí”
áèðè äÿ ÀÕÚÏ ñÿäðèíèí ýöíäÿìäÿ ãàëìàã ö÷öí äöçÿíëÿäèéè ïèàð øîóñóäóð.
Ìÿëóìäóð êè, ßëè Êÿðèìëè çàìàí-çàìàí
ñÿðýèëÿäèéè ÿìÿëëÿð íÿòèúÿñèíäÿ òàìàì
íöôóçäàí äöøöá âÿ ùàçûðäà ðàäèêàë äöøÿðýÿíèí àóòñàéäåðëÿðè ñûðàñûíäà éåð àëûð.
Áåëÿ îëàí ùàëäà îíóí èçëÿíìÿñè êèìÿ âÿ
íÿéÿ ëàçûìäûð? Áóðàäà èñòÿð-èñòÿìÿç éàäà “êîð àòûí àõñàã íàëáÿíäè îëàð” çÿðáìÿñÿëè äöøöð. Èìèúè êîðëàíàí ÀÕÚÏ ñÿäðèíèí ìöäàôèÿñèíè éàëíûç îíóíëà åéíè ðåéòèíãè ïàéëàøàí Úÿìèë Ùÿñÿíîâ “òÿøêèë”
åäÿ áèëÿð...
Ìöáàðèç ÀÁÄÓËËÀÉÅÂ
“Ìöñàâàò”ûí ãóðóëòàé bÿhanÿlÿri
Äöç 4 èëäèð êè, Ìöñàâàò
Ïàðòèéàñûíäà íþâáÿòè ãóðóëòàéäàí ñîíðàêû âÿçèééÿòëÿ áàüëû õÿéàëëàð ãóðàí,
þçöíö àü àòûí áåëèíäÿ
áàøãàíëûüà ýÿëÿí êèìè òÿñÿââöð åäÿí, áó ìÿãñÿäëÿ ôàë à÷äûðàí, þíúÿýþðÿíëÿðè äàíûøäûðàí “Ìöñàâàò”÷ûëàðûí ýþçëÿðè éîë ÷ÿêèð. Ãóðóëòàé ìÿñÿëÿñè àúû
áàüûðñàã êèìè óçàíûð. Áÿùàíÿíèí áèðè ãóðòàðìàìûø
î áèðèñè îðòàéà àòûëûð.
Áèð ìöääÿò ïàðòèéàíûí
ðÿùáÿðëèéè “Ìöñàâàò”÷ûëàðûí áàøëàðûíûí àëòûíà éàñÉàõóä áàøãàíëûãäàí íþâáÿòè ãóðóëòàéû “òèëñèìÿ äöòûã ãîéäó êè, ùå÷ äàøöá”. ßëáÿòòÿ, ìÿñÿëÿ çàùèðûõìàéûí, ëàçûì ýÿ- èêèÿëëè éàïûøàí Èñà Ãÿìáÿð
ðÿí ýþðöíäöéö ãÿäÿð äÿ ñàëÿíäÿ ãóðóëòàéûìûçû
äþíÿìèíäÿ ïàðòèéàäà
äÿ äåéèë. Èø áóðàñûíäàäûð êè,
äöçÿíëÿéÿúÿéèê. Àííþâáÿòè ãóðóëòàéäà ïàðòèéàöìóìèééÿòëÿ
ãóðóëòàé
úàã “ëàçûì” î ýÿëÿí,
íûí éåíè ðÿùáÿðëèéè ìöÿééÿíêå÷èðèëìÿéÿúÿê
áó ýÿëÿíäèð. Áóíäàí
ëÿøäèðèëìÿëèäèð.
“Ìöñàâàò”ûí
ñîíðà, áàøäà áàøãàí Èñà
2000-úè èëäÿ êå÷èðèëÿí ãóðóëòàéûíäà
Ãÿìáÿð îëìàãëà ìþâúóä “ñòàãÿáóë îëóíàí íèçàìíàìÿéÿ ýþðÿ, áèð
òóñ-êâî”íóí äÿéèøìÿñèíè èñòÿìÿéÿí
øÿõñ ïàðòèéàíûí áàøãàíû ïîñòóíäà ìàêêþùíÿ ãâàðäèéà òÿìñèë÷èëÿðè ïàðòèéà öçâñèìóì 10 èë ìöääÿòèíäÿ ãàëà áèëÿð. “Ìöëÿðèíè áàøãà áèð áÿùàíÿ èëÿ îâóòìàüà
ñàâàò”ûí íþâáÿòè ãóðóëòàéûíûí ùÿð äÿôÿ áèð
áàøëàäûëàð. Ýóéà “Ìöñàâàò” êþêëö-êþáÿùàíÿ èëÿ òÿõèðÿ ñàëûíìàñû èëÿ áàüëû ìöìÿúëè, ÀÕÚÏ âÿ áàøãàëàðû èëÿ ìöãàéèñÿÿììàëàð äà áóðàäàí ãàéíàãëàíûð. Áåëÿ
äÿ äàùà áþéöê áèð ïàðòèéàäûð, îíà ýþðÿ
êè, íèçàìíàìÿéÿ ýþðÿ, “Ìöñàâàò”ûí áàøäÿ, ãóðóëòàé, ýÿðÿê, áó àä-ñàíà óéüóí
ãàíû Èñà Ãÿìáÿðèí ñÿëàùèééÿò ìöääÿòè
áèð éåðäÿ òÿøêèë åäèëñèí. Àíúàã þòÿí 4 èë
2010-úó èëäÿ áèòèá. Åëÿ ùÿìèí âàõòäàí äà
òÿñäèãëÿäè êè, ñûðàâè “Ìöñàâàò”÷ûëàðûí áó
ïàðòèéàäà êþùíÿ âÿ éåíè ãâàðäèéàëàð àðàäåéèëÿíëÿðÿ èíàíìàëàðû ÿáÿñ èìèø. ×öíêè
ñûíäà áàøëàéàí ãóðóëòàé äàâàñû äàâàì
“Ìöñàâàò”äàêû “Èñà Ãÿìáÿð äÿñòÿñè”íèí
åòìÿêäÿäèð âÿ áåëÿ ýþðöíöð êè, áó õÿìèð
ïàðòèéàíûí øÿíèíÿ, ÷ÿêèñèíÿ óéüóí éåðëÿ
ùÿëÿ ÷îõ ñó àïàðàúàã.
áàüëû êðèòåðèéàëàðû ÷îõ ìöúÿððÿääèð. ÏàðÁóäóð, “Ìöñàâàò”äàí âåðèëÿí õÿáÿðòèéàäà Èñà Ãÿìáÿðèí þìöðëöê áàøãàí
ëÿðäÿ áèëäèðèëèð êè, ïàðòèéàäà úàðè èë ìàéûí
ãàëìàñû íàìèíÿ “ýÿëèí, ãóðóëòàé êå÷èð24-äÿ êå÷èðèëìÿñè íÿçÿðäÿ òóòóëàí ãóðóëìÿéÿê” äåìÿê èñòÿéÿí, ôÿãÿò, “ãûðàãäàí
òàéûí âàõòû éåíèäÿí äÿéèøäèðèëÿðÿê èéóí
áàõàíëàðûí” ùàãëû ãûíàãëàðûíäàí åùòèéàòàéûíûí 21-ÿ êå÷èðèëèá. “Ìöñàâàò” áó äÿôÿ
ëàíàðàã áóíó à÷ûã øÿêèëäÿ äèëÿ ýÿòèðìÿÁàêû øÿùÿð Èúðà Ùàêèìèééÿòèíÿ àúûã
éÿ úÿñàðÿò åòìÿéÿí “èñà ãÿìáÿð÷èëÿð”
åäèá. Õàòûðëàäàã êè, øÿùÿð Èúðà Ùàêèìèéòÿêëèô îëóíàí éåðëÿðèí ùÿðÿñèíÿ áèð “ìûç”
éÿòè ïàðòèéàíûí ìöâàôèã ìöðàúèÿòèíÿ óéüóí îëàðàã ãóðóëòàéûí Ñóðàõàíû ðàéîíóíãîéóðëàð.
äàêû Ñÿòòàð Áÿùëóëçàäÿ àäûíà ìÿäÿíèéÁåëÿúÿ, äöç 4 èëäèð êè, “Ìöñàâàò”ûí
éÿò ñàðàéûíäà êå÷èðèëìÿñèíÿ èúàçÿ âåðèá. Þç íþâáÿñèíäÿ “Ìöñàâàò”÷ûëàð èñÿ
éåíÿ äÿ êþùíÿ ùàâà ÷àëìàãäàäûðëàð. Îíëàð áó äÿôÿ èääèà åäèðëÿð êè, ýóéà,
ìöðàúèÿòëÿðè ýåú úàâàáëàíäûðûëûá, ãûñà ìöääÿòäÿ
“ìþùòÿøÿì” ãóðóëòàéëà
áàüëû ïðîñåäóðëàðû, òåõíèêè
ìÿñÿëÿëÿðè ùÿëë åäÿ áèëìÿçëÿð âÿ ñ.
Éàõøû, áÿñ îíäà íÿ
ö÷öí “ãóðóëòàé êå÷èðÿê”
äåéÿí “Ìöñàâàò” “òåõíèêè
ìÿñÿëÿëÿðè” âàõòûíäà ùÿëë
åòìÿéÿ ùå÷ áèð òÿøÿááöñ
ýþñòÿðìèð? ßýÿð, ìÿñÿëÿ éàëíûç éåðëÿ
áàüëûäûðñà, îíäà ýÿðÿêäèð êè, “Ìöñàâàò”÷ûëàð ãóðóëòàéëà áàüëû éàðàäûëäûüû äåéèëÿí òÿøêèëàò êîìèòÿñèíèí ôÿàëèééÿòèíè
úàíëàíäûðñûíëàð. Íÿ ö÷öí ïàðòèéàíûí ðàéîí òÿøêèëàòëàðûíäà ãóðóëòàéëà áàüëû òÿäáèðëÿð êå÷èðèëìèð? Ùàíñû ñÿáÿáëÿðäÿíäèð
êè, íþâáÿòè ãóðóëòàé ÿðÿôÿñèíäÿ îëàí “Ìöñàâàò”äà áóíóíëà áàüëû òÿáëèüàò ñûôûð ñÿâèééÿñèíäÿäèð?
Éåðè ýÿëìèøêÿí, àðòûã “Ìöñàâàò”ûí
þçöíäÿ äÿ áÿùàíÿëÿðäÿí áåçÿíëÿð þç åòèðàçëàðûíû áèëäèðìÿéÿ áàøëàéûáëàð. Îíëàðûí
ñûðàñûíäà áàøãàíëûüà èääèàëû îëàíëàðäàí
áèðèíèí-Ñÿõàâÿò ßëèñîéóí íàðàçûëûüû äàùà
àéäûí åøèäèëèð. Ïàðòèéà ôóíêñèîíåðè ãóðóëòàéûí êå÷èðèëìÿñèíè ÿíýÿëëÿéÿíëÿðÿ êÿñêèí
ìåñàæëàð öíâàíëàéàðàã áèëäèðèá: “Ãóðóëòàéû êå÷èðìÿìÿê ùå÷ áèð ìÿíòèãÿ ñûüìûð. Áèç ãóðóëòàéû þç ãàéíàãëàðûìûçäà
äà êå÷èðÿ áèëÿðèê. Éåð âåðèëìèðñÿ, ãóðóëòàéû òÿõèðÿ ñàëìàã áÿùàíÿäèð, íîðìàë
ñèéàñè ýåäèø äåéèë. Ìöñàâàò Ïàðòèéàñû
èñòÿñÿ, ãóðóëòàéûíû êå÷èðÿ áèëÿð”.
Áÿëè, “Ìöñàâàò” èñòÿñÿ, ãóðóëòàéûíû êå÷èðÿ áèëÿð. Àíúàã ïàðòèéàäàêû “áèð ÿë” áóíóí ãàðøûñûíû àëûð âÿ ãóðóëòàé êå÷èðèëìèð.
Ñ.ßëèñîéóí òÿáèðèíúÿ äåñÿê, áó, ñîíñóçëóüà ãÿäÿðìè äàâàì åäÿúÿê?
Ìöáàðèç ÀÁÄÓËËÀÉÅÂ
http://www.yeniazerbaycan.com
Àçÿðáàéúàíûí äþâëÿò ìöñòÿãèëëèéè Àçÿðáàéúàí õàëãûíûí ìèëëè ñÿðâÿòèäèð
Ìÿãàëÿ ÊÈÂÄÔ-íèí ìàëèééÿ äÿñòÿéè èëÿ “Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí äöíéà áèðëèéèíÿ èíòåãðàñèéàñû, ðåýèîí þëêÿëÿðè âÿ äèýÿð äþâëÿòëÿðëÿ,
áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðëà ÿìÿêäàøëûüûí èíêèøàô åòäèðèëìÿñè” èñòèãàìÿòè öçðÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí ëàéèùÿ ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ùàçûðëàíìûøäûð
Àçÿðáàéúàí Ãàðà Äÿíèç Èãòèñàäè ßìÿêäàøëûã Òÿøêèëàòû ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ôÿàë ñèéàñÿò ùÿéàòà êå÷èðèð
Õÿáÿð âåðèëäèéè êèìè, 10-15 ìàé òàðèõëÿðèíäÿ Éóíàíûñòàíûí ïàéòàõòû Àôèíàäà Ãàðà
Äÿíèç Èãòèñàäè ßìÿêäàøëûã Òÿøêèëàòû (ÃÄÈßÒ) Ïàðëàìåíò Ìÿúëèñèíèí Áàø Àññàìáëåéàñûíûí 43-úö ïëåíàð èúëàñû êå÷èðèëèá. Èúëàñäà
Àçÿðáàéúàí íöìàéÿíäÿ ùåéÿòè îëàðàã Ìèëëè
Ìÿúëèñèí äåïóòàòëàðû Ìöáàðèç Ãóðáàíëû, Àñÿô
Ùàúûéåâ, Æàëÿ ßëèéåâà, Àéàç Îðóúîâ âÿ Ìóñà Ãóëèéåâ èøòèðàê åäèáëÿð. Ìàéûí 13-äÿ Àôèíàäà ãóðóìóí Áàø Àññàìáëåéàñûíûí íþâáÿòè ïëåíàð èúëàñû þç èøèíÿ áàøëàéûá. Òÿäáèðäÿ ÃÄÈßÒ ðåýèîíóíäà éåíè èø éåðëÿðèíèí éàðàäûëìàñû, òèêèíòè âÿ ìåìàðëûãäà ìöàñèð òåõíîëîýèéàëàðûí òÿòáèãè, ðåýèîíàë ÿìÿêäàøëûüûí
ýåíèøëÿíäèðèëìÿñèíäÿ éåðëè þçöíöèäàðÿåòìÿíèí ðîëó, ìÿøüóëëóã ñèéàñÿòè èëÿ áàüëû ìÿñÿëÿëÿð ìöçàêèðÿ îëóíóá. Òîïëàíòûäà, ùÿì÷èíèí, Ãàðà Äÿíèç Òèúàðÿò âÿ Èíêèøàô Áàíêûíûí,
Áåéíÿëõàëã Àðàøäûðìàëàð Ìÿðêÿçèíèí ôÿàëèééÿòè èëÿ áàüëû ìÿëóìàòëàð äèíëÿíèëèá, òÿøêèëàòè
ìÿñÿëÿëÿðÿ áàõûëûá. Áóðàäà Àññàìáëåéà Áöðîñóíóí âÿ Äàèìè êîìèòÿíèí éûüûíúàãëàðû äà
êå÷èðèëèá.
Âóðüóëàìàã éåðèíÿ äöøÿð êè, ùàçûðäà
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû 1992-úè èëäÿí öçâö îëäóüó Ãàðà Äÿíèç Èãòèñàäè ßìÿêäàøëûã
Òÿøêèëàòû èëÿ ôÿàë ÿìÿêäàøëûã åäèð. Ìÿëóìàò
ö÷öí áèëäèðÿê êè, òÿøêèëàò 25 èéóí 1992-úè èë
òàðèõèíäÿ Èñòàíáóëäà Àçÿðáàéúàí, Àëáàíèéà,
Åðìÿíèñòàí, Áîëãàðûñòàí, Ýöðúöñòàí, Éóíàíûñòàí, Ìîëäîâà, Ðóìûíèéà, Ðóñèéà, Òöðêèéÿ âÿ Óêðàéíàíûí äþâëÿò âÿ éà ùþêóìÿò
áàø÷ûëàðû òÿðÿôèíäÿí Ãàðà Äÿíèç Èãòèñàäè
ßìÿêäàøëûüû öçðÿ Çèðâÿ Áÿéàííàìÿñèíèí
(ñîíðàäàí Èñòàíáóë Áÿéàííàìÿñè êèìè èñòèíàä åäèëèð) èìçàëàíìàñû èëÿ éàðàíûá. Èñòàíáóë Áÿéàííàìÿñè èëÿ áÿðàáÿð 25 èéóí 1992úè èë òàðèõèíäÿ 11 þëêÿíèí äþâëÿò âÿ ùþêóìÿò
áàø÷ûëàðû òÿðÿôèíäÿí Áîñôîð Áÿéàíàòû äà èìçàëàíûá. Èñòàíáóë Áÿéàííàìÿñè Ãàðà Äÿíèç
ßìÿêäàøëûüûíûí ïðèíñèïëÿðèíè, ÿñàñëàðûíû, èñòèãàìÿòëÿðèíè âÿ èëêèí ìåõàíèçìëÿðèíè òÿñáèò
åäèð. Áîñôîð Áÿéàíàòû èñÿ Èñòàíáóë Áÿéàííàìÿñèíèí âÿ Ãàðà Äÿíèç ßìÿêäàøëûüû òÿøÿááöñöíöí âàúèáëèéèíè öìóìè úèçýèëÿðäÿ ãåéä
åäèð.
5 èéóí 1998-úè èë òàðèõèíäÿ Éàëòà øÿùÿðèíäÿ èøòèðàê÷û äþâëÿò âÿ ùþêóìÿò áàø÷ûëàðû òÿðÿôèíäÿí Ãàðà Äÿíèç Èãòèñàäè ßìÿêäàøëûã Òÿøêèëàòûíûí Íèçàìíàìÿñèíèí èìçàëàíìàñû âÿ
ñÿíÿäèí 1999-úó èëäÿ ãöââÿéÿ ìèíìÿñè èëÿ
ÿìÿêäàøëûã ìåõàíèçìè òÿøêèëàò ñòàòóñó àëûá.
Ãàðà Äÿíèç Èãòèñàäè ßìÿêäàøëûã Òÿøêèëàòû
éÿñèíäÿ Áàêûäà èúëàñëàð òÿøêèë åäèëèá âÿ åêñéàðàíäûüû äþâðäÿí áþëýÿíèí äèýÿð þëêÿëÿïåðòëÿð ñÿâèééÿñèíäÿ áèð ñûðà ýþðöøëÿð êåðèíèí äèããÿòèíè úÿëá åäèð. Áó äà þç
÷èðèëèá. Ùÿì÷èíèí, Àçÿðáàéúàí Ðåñíþâáÿñèíäÿ òÿøêèëàòûí ìöÿééÿí
ïóáëèêàñû Ãàðà Äÿíèç Èãòèñàäè
íöôóçà ìàëèê îëäóüóíó ñöáóò
ßìÿêäàøëûã Òÿøêèëàòûíûí éàåäèð.
ðàäûëìàñûíûí èëê ìÿðùÿëÿÖçâ þëêÿëÿðèí êîîðäèñèíäÿí áàøëàéàðàã, òÿøêèëàòûí ôÿàëèééÿòèíäÿ, Áîñíàñèéàñû ÃÄÈßÒ-èí Äàèôîð Áÿéàíàòû âÿ Èñòàíìè Áåéíÿëõàëã Êàòèáëèéè
áóë Áÿéàííàìÿñèíèí
òÿðÿôèíäÿí ùÿéàòà êåùàçûðëàíìàñûíäà èøòè÷èðèëèð. Êàòèáëèê Èñòàíðàê åäèá.
áóë øÿùÿðèíäÿ éåðëÿÃåéä åäÿê êè,
øèð, âÿçèôÿñè ÃÄÈßÒÀçÿðáàéúàí
Ðåñïóáèí èøèíèí òÿøêèëàòè úÿëèêàñû
èëê
äÿôÿ
îëàðàã
ùÿòäÿí òÿìèí åäèëìÿñè2003-úö
èëèí
ìàéûíäà
6
äèð. ÃÄÈßÒ-èí Äàèìè
àéëûã Ãàðà Äÿíèç Èãòèñàäè
Áåéíÿëõàëã Êàòèáëèéèíèí
ßìÿêäàøëûã Òÿøêèëàòûíäà
Áàø êàòèáè âÿçèôÿñè 3 èëëèê
ñÿäðëèéè þç öçÿðèíÿ ýþòöðöá.
ìöääÿò ö÷öí (éåíèäÿí ñå÷èëÙÿìèí èëèí îêòéàáðûíäà Ãàðà Äÿìÿê ùöãóãó èëÿ) íÿçÿðäÿ òóòóëóð.
íèç Èãòèñàäè ßìÿêäàøëûã ÒÿøêèëàòûíÅéíè çàìàíäà, ãåéä åòìÿê ëàçûìäûð
äà ñÿäðëèê ìöääÿòèíèí áèòìÿñèíÿ áàõìàêè, ÃÄÈßÒ Õàðèúè Èøëÿð Íàçèðëÿðè Øóðàñûíûí
éàðàã, öçâ äþâëÿòëÿðèí õàùèøè èëÿ Àçÿðáàéúàí
30 àïðåë 2004-úö èë òàðèõèíäÿ Áàêûäà êå÷èðèëèêèíúè äÿôÿ ñÿäðëèéÿ (2003-úö èë
ìèø Õ èúëàñûíäà Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí íöìàéÿíäÿñè Áàø êàòèáèí Àçÿðáàéúàí íöìàéÿíäÿ ùåéÿòè ÃÄÈßÒ Ïàðëàìåíò Ìÿúëèñèíèí îêòéàáð - 2004-úö èë àïðåë) áàøÈêèíúè ñÿäðëèê ìöääÿòèíäÿ
ìöàâèíè âÿçèôÿñèíÿ ñå÷èëèá.
Áàø Àññàìáëåéàñûíûí 43-úö ïëåíàð èúëàñûíäà èøòèðàê åäèá ëàéûá.
äÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû
Òÿøêèëàòûí àëè îðãàíû Õàðèúè Èøëÿð
áèð ñûðà ÿùÿìèééÿòëè òÿäáèðëÿðèí
Íàçèðëÿðè Øóðàñûäûð (ÕÈÍØ). Øóðà òÿøëàðûíäàí þíúÿ áàø òóòóð. ÃÄÈßÒ-èí ôÿàëèééÿòè
êå÷èðèëìÿñèíèí ôÿàë òÿøÿááöñêàðû îëóá. Èëê
êèëàòûí ÿñàñ ãÿðàðâåðèúè îðãàíûäûð. Øóðàíûí
ÿñàñÿí Èø÷è Ãðóïëàð âàñèòÿñèëÿ ùÿéàòà êå÷èðèñÿäðëèéè äþâðöíäÿ Áàêû èêè äÿôÿ Ãàðà Äÿíèç
èúëàñëàðû 6 àéäà áèð äÿôÿäÿí àç îëìàéàðàã,
ëèð.
Èãòèñàäè ßìÿêäàøëûã Òÿøêèëàòûíûí Õàðèúè Èøëÿð
ÿìÿêäàøëûüûí íÿòèúÿëÿðèíèí òÿùëèëè âÿ éåíè âÿÃàðà äÿíèç ðåýèîíóíäà õöñóñè ðîëà ìàëèê
Íàçèðëÿðè Øóðàñûíûí (ÕÈÍØ) ÛÕ âÿ ÕÛ èúëàñëàðûçèôÿëÿðèí ìöÿééÿíëÿøäèðèëìÿñè ìÿãñÿäèëÿ êåîëàí ðåñïóáëèêàìûçûí ÃÄÈßÒ-äÿ èøòèðàêûíûí
íà åâ ñàùèáëèéè åäèá. Ðåñïóáëèêàìûçûí ñÿäð÷èðèëèð. Ùÿð öçâ þëêÿ 6 àé ìöääÿòèíäÿ òÿøêèëàÿñàñ ìÿãñÿäè òÿøêèëàòûí ÿùàòÿ åòäèéè ðåýèîíëèéè äþâðöíäÿ 2004-úö èëèí àïðåëèíäÿ Ñåðáèéà
òà ñÿäðëèê åäèð âÿ ñÿäðëèê ìöääÿòèíèí ñîíóíäà ðîëóíó äàùà äà ìþùêÿìëÿíäèðìÿê, áþëâÿ Ìîíòåíåãðî òÿðÿôèíäÿí Ãàðà Äÿíèç Èãòèäà þç þëêÿñèíèí ÿðàçèñèíäÿ ÕÈÍØ-èí èúëàñûíû
ýÿéÿ ïðîãðåññèâ ãóðóúó ìöíàñèáÿò áÿñëÿäèñàäè ßìÿêäàøëûã Òÿøêèëàòûíûí ßñàñíàìÿñè
êå÷èðèð. Ìöâàôèã þëêÿíèí õàðèúè èøëÿð íàçèðè
éèíè ýþñòÿðìÿê, Àâðîïàéà èíòåãðàñèéà ñèéàðàòèôèêàñèéà åäèëèá âÿ òÿøêèëàòûí öçâ äþâëÿòëÿñÿäðëèê åòäèéè äþâðäÿ ÃÄÈßÒ-èí ôÿàëèééÿòèíèí
ñÿòèíè ùÿéàòà êå÷èðìÿê, Ãàðà äÿíèç áþëýÿðèíèí ñàéû 12-éÿ ÷àòûá. Áöòþâëöêäÿ, äåìÿê
öìóìè êîîðäèíàñèéàñûíû ùÿéàòà êå÷èðèð.
ñèíäÿí íÿãëè åùòèâà åäÿí Ãÿðáéþíöìëö íåôò
îëàð êè, Àçÿðáàéúàí ÃÄÈßÒ-äÿ ñÿäðëèéè òÿùñòðàòåýèéàñûíûí
äàâàìëûëûüûíû
òÿìèí
åòìÿê
âÿ
ÃÄÈßÒ ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ âàúèá îðãàíëàðäàí
âèë àëäûüû çàìàí òÿøêèëàòûí ýÿëÿúÿê èíêèøàôû
Àçÿðáàéúàíûí
òðàíçèò
ïîòåíñèàëûíû
ýöúëÿíäèðáèðè äÿ áó òÿøêèëàòà öçâ þëêÿëÿðèí Õàðèúè Èøëÿð
ö÷öí âàúèá îëàí âÿ òÿúèëè ùÿëëèíè òÿëÿá åäÿí
ìÿê,
ðåýèîíóí
àïàðûúû
äþâëÿòëÿðè
èëÿ
(Òöðêèéÿ,
íàçèðëèêëÿðèíè òÿìñèë åäÿí Éöêñÿê Âÿçèôÿëè
áèð ñûðà ìÿñÿëÿëÿðè ýöíäÿìÿ ýÿòèðèá. Ãàðà
Éóíàíûñòàí,
Óêðàéíà,
Ðóìûíèéà,
Ðóñèéà
âÿ
Øÿõñëÿð Êîìèòÿñèäèð. Êîìèòÿíèí âÿçèôÿëÿðèíÿ
Äÿíèç Èãòèñàäè ßìÿêäàøëûã Òÿøêèëàòûíûí èíñ.)
÷îõòÿðÿôëè
òÿðÿôäàøëûã
ìåõàíèçìè
ãóðìàã,
Êþìÿê÷è Îðãàíëàðûí ôÿàëèééÿòëÿðèíè íÿçÿðäÿí
êèøàô åòìÿñè, ùÿì ðåýèîíàë, ùÿì äÿ ãëîáàë
áóíóíëà
äà,
ñòðàòåæè
ìàðàãëàðûìûçû
ãîðóéóáêå÷èðìÿê, Øóðàíûí ãÿðàðëàðûíûí âÿ òþâñèéÿëÿñÿâèééÿäÿ ýåíèø ñèéàñè âÿ èãòèñàäè äÿéèøèêèíêèøàô
åòäèðìÿêäèð.
Àçÿðáàéúàí
òÿðÿôèíäÿí
ðèíèí ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñèíè äÿéÿðëÿíäèðìÿê,
ëèêëÿðèí áàø âåðìÿñè òÿøêèëàòûí èíñòèòóñèîíàë
òÿøêèëàò
÷ÿð÷èâÿñèíäÿ
èíäèéÿäÿê
ôÿàë
ñÿäðëèê
ùÿì÷èíèí, ìöâàôèã òÿêëèôëÿðèí Øóðàéà òÿãäèì
ýöúëÿíäèðèëìÿñè ìÿñÿëÿñèíèí àêòóàëëûüûíû
ïðîãðàìû
òÿðòèá
åäèëèá
âÿ
ðåàëëàøäûðûëûá.
åäèëìÿñè äàõèëäèð. Åéíè çàìàíäà, Êîìèòÿ,
äàùà äà àðòûðûð. Áåëÿ êè, ãåéä îëóíàí äÿéèÁåëÿ
êè,
Àçÿðáàéúàí
Ðåñïóáëèêàñûíûí
ìööìóìèééÿòëÿ, ÃÄÈßÒ ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ÿìÿêøèêëèêëÿðèí ýÿòèðäèéè òÿùäèäëÿðÿ úàâàá âåðãàéèñÿëè
öñòöíëöêëÿðÿ
ìàëèê
îëäóüó
ñàùÿëÿð
äàøëûüûí èíêèøàôûíà òÿøêèëàòè áàõûìäàí íÿçàìÿê, äàõèëè òÿðÿããèíè òÿìèí åòìÿê ìÿãñÿäè
öçðÿ
åíåðæè
(18-19
ñåíòéàáð
2003-úö
èë),
ðÿò åòìÿëèäèð. Êîìèòÿ ÃÄÈßÒ-èí èëëèê áöäúÿñèèëÿ èäàðÿ åäèëìÿ, ÿëàãÿëÿíäèðìÿ, ãÿðàðâåðìÿ
íÿãëèééàò
(1-3
îêòéàáð
2003-úö
èë),
òóðèçì
íè Øóðàíûí òÿñäèãèíÿ òÿãäèì åäèð. Àäÿòÿí
áàõûìûíäàí òÿøêèëàò äàõèëèíäÿ èñëàùàòëàðûí
(25-26
ñåíòéàáð
2003-úö
èë)
íàçèðëÿð
ñÿâèéÊîìèòÿíèí èúëàñëàðû áèëàâàñèòÿ Øóðàíûí èúëàñ-
Òîëåðàíòëûã âÿ ìóëòèêóëòóðàëèçì ìÿñÿëÿëÿðèíÿ ùÿñð
îëóíìóø “äÿéèðìè ìàñà” ñÿìèìè äèàëîã øÿðàèòèíäÿ êå÷èá
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí ìèëëÿòëÿðàðàñû ìöíàñèáÿòëÿð, ìóëòèêóëòóðàëèçì âÿ äèíè ìÿñÿëÿëÿð öçðÿ
äþâëÿò ìöøàâèðëèéè Ýÿíúÿäÿ “Òîëåðàíòëûã âÿ ìóëòèêóëòóðàëèçì” ìþâçóñóíäà “äÿéèðìè ìàñà” êå÷èðèá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, “äÿéèðìè ìàñà”íû ýèðèø
ñþçö èëÿ ìèëëÿòëÿðàðàñû, ìóëòèêóëòóðàëèçì âÿ äèíè ìÿñÿëÿëÿð öçðÿ Äþâëÿò ìöøàâèðè Êàìàë Àáäóëëà à÷àðàã þëêÿìèçäÿ òîëåðàíòëûã èñòèãàìÿòèíäÿ ýþðöëÿí èø-
ëÿðäÿí âÿ ÿëäÿ îëóíàí óüóðëàðäàí äàíûøûá.
Ñÿìèìè äèàëîã øÿðàèòèíäÿ êå÷ÿí ýþðöøäÿ òîëåðàíòëûüûí äàùà äà ýöúëÿíäèðèëìÿñè âÿ òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñè èëÿ áàüëû ìàðàãëû ôèêèðëÿð ñÿñëÿíäèðèëèá. Äþâëÿò
ìöøàâèðè âÿ “äÿéèðìè ìàñà” èøòèðàê÷ûëàðû òÿäáèðäÿí
ñîíðà Øàù Àááàñ úöìÿ ìÿñúèäèíäÿ, Èìàìçàäÿ
çèéàðÿòýàùûíäà âÿ øÿùÿðäÿêè ðóñ ïðàâîñëàâ êèëñÿñèíäÿ îëóá, äèí õàäèìëÿðè èëÿ ñþùáÿòëÿð àïàðûáëàð.
ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñè õöñóñè ìÿíà êÿñá åäèð.
Áó úöð èñëàùàòëàðûí àïàðûëìàñû Ãàðà Äÿíèç
Èãòèñàäè ßìÿêäàøëûã Òÿøêèëàòûíûí ôÿàëèééÿòèíèí ìöâÿôôÿãèééÿòèíÿ, ãàðøûäà äóðàí âÿçèôÿëÿðèí þùäÿñèíäÿí ýÿëìÿ ãàáèëèééÿòèíÿ áèëàâàñèòÿ òÿñèð åäèð. Àçÿðáàéúàí ñÿäðëèéè äþâðöíäÿ áèð ñûðà èúëàñëàð òÿøêèë åäÿðÿê áó ìÿñÿëÿëÿðè ýöíäÿìÿ ýÿòèðèá. Õàðèúè Èøëÿð Íàçèðëèéè òÿðÿôèíäÿí ìÿñÿëÿ öçðÿ õöñóñè Èø÷è Ñÿíÿä ùàçûðëàíûá. Ñÿíÿä Àçÿðáàéúàíûí ðåýèîíàë ÿìÿêäàøëûüà êîíñòðóêòèâ éàíàøìàñûíû
òÿúÿññöì åäÿðÿê Ãàðà Äÿíèç Èãòèñàäè
ßìÿêäàøëûã Òÿøêèëàòûíûí èíêèøàô ïåðñïåêòèâëÿðèíè êîíñåïòóàë îëàðàã òÿùëèë åäèð âÿ Áàø
êàòèáèí âÿ éöêñÿê âÿçèôÿëè øÿõñëÿð Êîìèòÿñèíèí ñÿëàùèééÿòëÿðèíèí àðòûðûëìàñû, êàòèáëèéèí
ïðîôåññèîíàë òÿðêèáèíèí êåéôèééÿòèíèí, ÿëàãÿëÿíäèðèúè þëêÿ âÿ Èø÷è Ãðóïëàðû èíñòèòóòóíóí
ýöúëÿíäèðèëìÿñè, ãÿðàð ãÿáóëåòìÿ ìåõàíèçìèíèí òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñè âÿ äèýÿð êîíêðåò
ìÿñÿëÿëÿðè ÿêñ åòäèðèð.
Äèýÿð òÿðÿôäÿí, ñÿäðëèéè äþâðöíäÿ Àçÿðáàéúàí äþâëÿòè ùÿì äÿ Ãàðà äÿíèç ðåýèîíóíäà òèúàðÿòèí àñàíëàøäûðûëìàñû, îðòà âÿ êè÷èê
ñàùèáêàðëûüûí èíêèøàôû ìÿñÿëÿëÿðèíÿ äÿ õöñóñè þíÿì âåðèá. Òèúàðÿòèí äþâðèééÿñèíè àñàíëàøäûðìàã ìÿãñÿäèëÿ ðåýèîíäà èø àäàìëàðû
âÿ ïåøÿêàð ñöðöúöëÿð ö÷öí âèçà ìÿñÿëÿëÿðèíèí ñàäÿëÿøäèðèëìÿñè öçðÿ èêè ñàçèø ëàéèùÿñè,
ãåéðè-òàðèô ìàíåÿëÿðèíèí àðàäàí ãàëäûðûëìàñû
êèìè ìÿñÿëÿëÿð ÃÄÈßÒ-èí ìöõòÿëèô Èø÷è Ãðóïëàðûíäà ìöçàêèðÿ åäèëèá. Ñþçöýåäÿí ìÿñÿëÿ
èëÿ ÿëàãÿäàð ßðçàã âÿ Êÿíä Òÿñÿððöôàòû Òÿøêèëàòûíûí (ÔÀÎ) äÿñòÿéè èëÿ ÃÄÈßÒ ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí ëàéèùÿíèí ÿùÿìèééÿòè
õöñóñè ãåéä îëóíìàëûäûð. Ëàéèùÿíèí íÿòèúÿñè
êèìè ðåýèîíäà òèúàðÿòèí àñàíëàøäûðûëìàñûíà
éþíÿëäèëìèø òþâñèéÿëÿð ùàçûðëàíàðàã öçâ äþâëÿòëÿðÿ òÿãäèì åäèëèá. Åéíè çàìàíäà, ñÿäðëèéè
äþâðöíäÿ ðåýèîíäà êè÷èê âÿ îðòà ñàùèáêàðëûüûí èíêèøàô åòäèðèëìÿñè âÿ äþâëÿòëÿðèí áó èøäÿ
ðîëóíó ìöçàêèðÿ åòìÿê ìÿãñÿäèëÿ, Àçÿðáàéúàí òÿðÿôèíèí òÿøÿááöñö èëÿ õöñóñè îëàðàã áèð
ñûðà èúëàñëàð - ÃÄÈßÒ ÊÎÌ-ëàð öçðÿ Èø÷è Ãðóïó âÿ ñåìèíàðëàð òÿøêèë åäèëèá. Ùÿì÷èíèí,
ÔÀÎ èëÿ ÿëàâÿ - Ãàôãàçäà àðû÷ûëûüûí èíêèøàô
åòäèðèëìÿñè öçðÿ éåíè ëàéèùÿíèí òÿìÿëè ãîéóëóá. Àçÿðáàéúàí áó ëàéèùÿäÿ èøòèðàê åòìÿê
ö÷öí ÔÀÎ-éà ìöðàúèÿò åäèá.
(äàâàìû íþâáÿòè ñàéûìûçäà)
Íàðäàð ÁÀÉÐÀÌËÛ
Äèïëîìàòèê úÿáùÿäÿ Àçÿðáàéúàíûí
ìþâãåëÿðè ÿùÿìèééÿòëè äÿðÿúÿäÿ ýöúëÿíèá
Þç ãîíøóëàðûíà ãàðøû èøüàë÷û ñèéàñÿò éöðöòìÿêëÿ Úÿíóáè Ãàôãàç ðåýèîíóíóí öìóìè èíêèøàô òåíäåíñèéàñûíäàí êÿíàðäà ãàëàí, þçöíö áöòöí ãëîáàë ìèãéàñëû åíåðæè ëàéèùÿëÿðèíäÿí
òÿúðèä åäÿí Åðìÿíèñòàí äÿðèí áþùðàí
âÿçèééÿòèíäÿäèð. Èñòÿð ñèéàñè, èñòÿðñÿ
äÿ èãòèñàäè úÿùÿòäÿí ìÿùâ îëìàíûí
àñòàíàñûíäà äàéàíàí áó þëêÿ áþùðàíäàí ùå÷ áèð ùàëäà ÷ûõìàã èãòèäàðûíäà äåéèë. Ñàðêèñéàí áàøäà îëìàãëà ùàçûðêû èãòèäàð êîìàíäàñû ïðîñåñëÿðèí èíêèøàôûíû íÿçàðÿòäÿ ñàõëàéà áèëìèð. Òÿáèè êè, ñèôàðèøëÿ “òàõòà îòóçäóðóëàí” Ñàðêèñéàíäàí áóíäàí àðòûüûíû
ýþçëÿìÿê äÿ ÿáÿñ îëàðäû. Êîíêðåò
îëàðàã úàíèøèí âÿçèôÿñèíÿ òÿéèíàò àëàðàã õàëãûíûí èðàäÿñèíäÿí êÿíàð ùàêèìèééÿòè ãÿñá åòìèø Ñàðêèñéàí êîìàíäàñû áó ýöí ïðîáëåìëÿðèí ãàðøûñûíäà
àúèç ãàëûá. Ùå÷ úöð ìîíîëèò èäàðÿåòìÿ
ñèñòåìè ãóðà áèëìÿéÿí Åðìÿíèñòàí
ùàêèìèééÿòèíäÿ õàîñ à÷ûã øÿêèëäÿ
þçöíö ýþñòÿðèð. Ñîñèàë-èãòèñàäè áþùðàí
íÿòèúÿñèíäÿ Åðìÿíèñòàíäà ÿùàëè ÷ÿòèí øÿðàèòäÿ
éàøàéûð âÿ áó ñÿáÿáäÿí äÿ ùàêèìèééÿòÿ ãàðøû
åòèìàäñûçëûã ùþêì ñöðöð. Îíñóç äà ìèãðàñèéà
íÿòèúÿñèíäÿ ÿùàëèíèí éàðûñûíà ãÿäÿðè þëêÿñèíè
òÿðê åòìÿê ìÿúáóðèééÿòèíäÿ ãàëûá. Áèð òÿðÿôäÿí,
ìÿìóð-îëèãàðõëàðûí þëêÿäÿ éàðàòäûüû ìîíîïîëèéà, äèýÿð òÿðÿôäÿí èñÿ, õàðèúè þëêÿëÿðèí Åðìÿíèñòàíû èãòèñàäè úÿùÿòäÿí òàì íÿçàðÿòÿ ýþòöðìÿê ö÷öí àòäûüû “àääûìëàð” ÿùàëèíè þëêÿíè òÿðê
åòìÿê ìÿúáóðèééÿòèíäÿ ãîéóá. Èãòèñàäè ýåðèëÿìÿ èñÿ î äÿðÿúÿäÿäèð êè, Åðìÿíèñòàí ñöðÿòëÿ
áàøãà äþâëÿòëÿðèí “èíâåñòèñèéàëàðû” ö÷öí à÷ûã
ñàòûøà ÷ûõàðûëûá. Áó ýöí èñòÿð ñÿíàéå, èñòÿðñÿ äÿ
áàøãà ñàùÿëÿðäÿêè äóðóì áóíó äåìÿéÿ ÿñàñ
âåðèð. Åðìÿíèñòàíûí áó ïðîáëåìëÿðäÿí òÿê ÷ûõûø
éîëó èñÿ èøüàë÷ûëûã ñèéàñÿòèíÿ ñîí ãîéìàñûäûð.
Áó ðåàëëûüû Åðìÿíèñòàíûí “Àðàâîò” ãÿçåòèíÿ
ìöñàùèáÿñèíäÿ áó þëêÿ ÊÃÁ-ñèíèí êå÷ìèø
ñÿäðè Äàâèä Øàùíàçàðéàí äà åòèðàô åäèá.
Ä.Øàùíàçàðéàí àìåðèêàëû ùÿìñÿäð Úåéìñ
éèë, õöñóñÿí äÿ Åðìÿíèñòàí Ýþìðöê Èòòèôàãûíà öçâ îëìàüà ðàçûëûã
âåðÿíäÿí ñîíðà”.
Î ÿëàâÿ åäèá êè, Àçÿðáàéúàí êèôàéÿò ãÿäÿð ìöñòÿãèë âÿ ÷îõéþíëö ñèéàñÿò àïàðûð. Åíåðæè
òÿùëöêÿñèçëèéèíÿ ýÿëäèêäÿ èñÿ Åðìÿíèñòàí áó ñàùÿäÿ Ðóñèéàäàí òàì àñûëûäûð,
Àçÿðáàéúàí èñÿ þç
åíåðæè ìöñòÿãèëëèéèíè
òàì òÿìèí åäèá. “Åðìÿíèñòàíûí áåéíÿëõàëã àðåíàäà íöôóçó
äà úèääè øÿêèëäÿ àøàüû äöøöá. Õöñóñÿí
þòÿí èë ñåíòéàáðûí 3äÿí ñîíðà. Àçÿðáàéúàí èñÿ þç íöôóçóíó ãàëäûðìàüà áþéöê âÿñàèòëÿð õÿðúëÿéèð âÿ àðòûã úèääè íÿòèúÿëÿð ÿëäÿ åäèá. Îíà ýþðÿ äÿ ñòàòóñêâî äàèì äÿéèøèð, þçö äÿ áèçèì
õåéðèìèçÿ éîõ” - äåéÿ, Øàùíàçàðéàí áèëäèðèá.
Ýþðöíäöéö êèìè, àðòûã Åðìÿíèñòàíäà äà
Àçÿðáàéúàíà äèïëîìàòèê úÿáùÿäÿ óäóçäóãëàðûíû àíëàéàíëàðûí ñàéû ýåòäèêúÿ àðòûð. Áóíóí
äà úèääè ÿñàñëàðû âàð. Àçÿðáàéúàíûí òóòäóüó
ïðèíñèïèàë ìþâãåíèí ôîíóíäà äöíéàíûí àïàðûúû äþâëÿòëÿðè âÿ áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàð Äàüëûã
Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí áåéíÿëõàëã ùöãóã
íîðìàëàðûíà ÿñàñÿí ùÿëëèíèí çÿðóðè âÿ ãà÷ûëìàç áèð ïðîñåñ îëäóüóíó áÿéàí åäèðëÿð. Ìÿùç
áóíóí íÿòèúÿñèäèð êè, áèð ñûðà íöôóçëó áåéíÿëõàëã ãóðóìëàð Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñè ùàããûíäà ñÿíÿäëÿð
ãÿáóë åäèá. Ùÿìèí ñÿíÿäëÿðäÿ âóðüóëàíûð êè,
ìöíàãèøÿ áåéíÿëõàëã ùöãóã íîðìàëàðû ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ùÿëë åäèëìÿëèäèð. Áöòöí áóíëàð îíó
ýþñòÿðèð êè, áåéíÿëõàëã ìöñòÿâèäÿ Àçÿðáàéúàíûí ìþâãåëÿðè ÿùÿìèééÿòëè äÿðÿúÿäÿ ýöúëÿíìÿêäÿäèð.
Äàâèä Øàùíàçàðéàí: “Ñòàòóñ-êâî”
äàèì äÿéèøèð, þçö äÿ áèçèì õåéðèìèçÿ éîõ
Òÿñèñ÷è
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû
Áàø ðåäàêòîð:
Ùèêìÿò ÁÀÁÀÎÜËÓ
www.yeniazerbaycan.com
ìàèë@yeniazerbaycan.úîì
Öíâàí: Áàêû - AZ-1000, Öçåéèð Ùàúûáÿéîâ - 66
Òåëåôîíëàð:
498-78-03, 498-82-21
498-81-24, 498-19-84
Èndeks: 67100
Lisenziya: N-B-317
Òèðàæ:
6074
“Êàïèòàë Áàíê”ûí Íÿðèìàíîâ ðàéîí ôèëèàëû
ù/ù - 33080019443900419109
êîä - 200093
ÂÞÅÍ - 1500486601
Óîðëèêèí Âàøèíãòîíäà òÿãäèì åòäèéè ñöëù ïðèíñèïëÿðèíèí Åðìÿíèñòàí ö÷öí ñîí øàíñ îëäóüóíó äåéèá. Øàùíàçàðéàí Óîðëèêèí à÷ûãëàäûüû åëåìåíòëÿðèí 1997-úè èëäÿ òÿðÿôëÿðÿ òÿãäèì åäèëìèø
“ìÿðùÿëÿëè ùÿëë” ïëàíû èëÿ åéíè éàíàøìàëàðà âÿ
ìÿíòèãÿ ÿñàñëàíäûüûíû áèëäèðèá. Ä.Øàùíàçàðéàí Åðìÿíèñòàíäà Óîðëèêèí áÿéàíàòûíà ãàðøû
÷ûõàíëàðà âÿ ìöíàãèøÿ ÿòðàôûíäà ñòàòóñ-êâîíó
ñàõëàìàã òÿðÿôäàðëàðûíà úàâàá îëàðàã äåéèá êè,
ñòàòóñ-êâî òÿêúÿ òÿìàñ õÿòòè èëÿ ìÿùäóäëàøìûð. Áó, ÷îõñàéëû êîìïîíåíòëÿðäÿí èáàðÿò ñèòóàñèéàäûð âÿ ùÿìèí êîìïîíåíòëÿðèí ÷îõó äÿéèøèá. Îíóí ñþçëÿðèíÿ ýþðÿ, áèðèíúèñè, ùÿðáè áàëàíñ ÷îõäàí Àçÿðáàéúàíûí õåéðèíÿ äÿéèøèá.
Èêèíúèñè èñÿ èãòèñàäè àìèëäèð. Ä.Øàùíàçàðéàí
äåéèá êè, Àçÿðáàéúàíëà Åðìÿíèñòàíûí èãòèñàäè
âÿçèééÿòèíè 15 èë ÿââÿëëÿ ùå÷ úöð ìöãàéèñÿ åòìÿê îëìàç: “Èãòèñàäè âÿçèééÿò Àçÿðáàéúàíûí
õåéðèíÿ äóðìàäàí äÿéèøèð. Ö÷öíúöñö, ðåýèîíäà ýåîñèéàñè áàëàíñ áèçèì õåéðèìèçÿ äåÈíôîðìàñèéà ìÿíáÿëÿðèìèç:
“ÀçÿðÒÀú”, “ÀÏÀ”,
“Àçàäèíôîðì”, “ÀññÀ-Èðàäÿ”, “ÑÈÀ”
Ãÿçåò “Éåíè Àçÿðáàécàí”ûí áèëýèñàéàð ìÿðêÿçèíäÿ éûüûëûá,
ñÿùèôÿëÿíèá âÿ “Àçÿðáàéúàí” íÿøðèééàòûíäà îôñåò öñóëó èëÿ ÷àï åäèëèá.
Íàðäàð ÁÀÉÐÀÌËÛ
Ãÿçåò 1993-úö èëèí àïðåë àéûíäàí
íÿøð îëóíóð
Áóðàõûëûøà ìÿñóë:
Çàùèä ÈËÙÀÌÎÜËÓ
Download

23.05.2014