PIRASA YETİŞTİRİCİLİĞİ
Amaryllidaceae
Allium ampeloprasum L
(syn A. porrum)
Ekonomik önemi, Anavatanı ve Yayılma
alanı





Ülkemizde yılın her dönemi üretimi
yapılabilen bir sebzedir. Taze olarak ve
bazen de kurutularak tüketilmektedir.
Yıllık üretimimiz 310 bin ton. Ülke içinde
tüketilmekte bazen ihracatı da
yapılmaktadır.
Anavatanı olarak İtalya’dan başlayıp Suriye,
Filistin ve Mısır’ı içine alan Akdeniz havzası
kabul edilmektedir.
A. porrum, A. ampeloprasum’dan gelişmiştir.
Pırasalar yazlık ve kışlık olarak ikiye
ayrıklamtadır.
Kışlık ve yazlık pırasalar
YAZLIK
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
Açık yeşil renkli
Daha yumuşak dokulu
Daha kısa ömürlü
Soğuklara hassas (-5
oC kadar
Yaprak ayası daha kısa
ve dik
Aks (kın gövde) daha
uzun
Soğan oluşturmazlar
Alyl içeriği daha azdır
Anavatanı güney
İtalya, Yunanistan,
Anadolu, Mısır ve
KIŞLIK
1. Koyu yeşil renkli
2. Daha sert dokulu
3. Yapraklar daha
büyük
4. Aks (kın gövde daha
kısa ve kalın)
5. Soğan oluştururlar
6. Çok düşük
sıcaklıklara
dayanıklıdır (-10,-20
oC)
7. Daha uzun
ömürlüdür
8. Alyl içeriği zengindir.
9. Anavatanı Kuzey
İtalya ve Alpler
KIŞLIK
YAZLIK
Kök:
Botanik Özellikleri
Yüzlek bir kök yapısına sahiptir. Köklerin %90 20-25
cm bulunur. Çevre şartlarına göre %10 luk kısmı 5060 cm’ye kadar inebilir. Köklerde dallanma yoktur.
Soğan ve sarımsağa göre fazla kök yapar. Toprağa
bol miktarda OM bırakır.
Gövde:
Gövde kökler ile aks arasında kalan 2-3 mm çapında ve 1-2
mm yüksekliğinde bir yapıdır. Üzerinden yapraklar çıkar,
yaprakların iç içe sarması ile kın gövde oluşur. Kın gövdenin
uzunluğu 20-100 cm arasında değişmektedir. Aks çapı 1.5-6
cm arasında değişmektedir. İki yıllık bir tür olan pırasada
ikinci yıl kın gövdenin ortasından içi dolu bir çiçek sapı çıkar
ve çiçekleri üzerinde taşır 1-2 m kadar olabilmektedir.
Kın gövde uzunluğu; 10-20 cm kısa; 20-40 cm orta;
50 cm> uzun
Yapraklar
Yapraklar gerçek gövdenin üzerinde dışarıdan
içeriye doğru dilirler. En dışta en yaşlı yaprak
bulunur. Yapraklar boyuna çizgilidir ve V şeklinde
ayalar simetrik olarak gelişirler. Yaprakların aks
ile yaptığı açı kışlık olanlarda geniş, yazlık
çeşitlerde ise dardır. Kışlık çeşitlerde yaprak
ayası daha fazladır. Yapraklar içi içe sararak kın
gövdeyi oluştururlar. Yaprakların dip kısımları
beyazdır. Yaprakların kalınlığı aksın kalınlığına
etki eder.
Çiçekler
Soğanın çiçeklerine çok benzer. Eflatunun değişik
tonlarında olabilmektedir. Beyaz olanları da vardır.
Altılı çiçek yapısı hakimdir. 3 karpelden oluşan 1 dişi
organ vardır. Her karpelde 2 tohum taslağı vardır. Bir
çiçek durumunda 150-300 çiçek bulunabilir. Çiçekler
çiçek sapı üzerinde bulunur. Pırasada çiçekleri taşıyan
çiçek sapının içi doludur. Çiçekler açılmadan önce bir
kapsül içinde bulunur. Pırasa yabancı tozlanabilir.
Tohum üretiminde izolasyon yapılmalıdır (2-5 km veya
çiçek izolasyonu).
Tohum ve çimlenme özellikleri
Tohum rengi siyahtır ve soğan tohumlarına çok benzer.
Tohumlarda soğanda olduğu gibi koku yoktur. Soğan
tohumuna göre köşelilik daha az ve tohumlar daha küçüktür.
1 g 310-380 tohum vardır. Çimlenme sıcaklığı; 10-35 (18-20
opt) oC, çimlenme gücünü 2-3 yıl muhafaza eder, normal
şartlarda 2 haftada çıkış gerçekleşir. Çıkış anında tohum
kabuğu çim yaprağı üzerinde çıkar.
Yetiştirme istekleri
İklim istekleri: Serin iklim sebzesidir.
Sıcaklık ve kuraklık olumsuz etkiler.
Opt gelişme sıcaklığı: 15-20 oC
Düşük sıcaklığa kışlıklar daha tolerant (-18 oC).
Düşük sıcaklık birden olursa yada uzun süre
devam ederse bitkiler zararlanır.
Uzun gün bitkisidir
Toprak İstekleri:
Toprak istekleri açısından seçici değildir. Tınlı –killi OM
zengin topraklarda iy sonuç verir. N’lu gübreye çok
ihtiyaç duyar. N’lu gübre zamana yayarak verilmelidir.
Drenajı ve su tutma kapasitesi iyi olan topraklarda
başarılı olur. pH 6.0-6.5
Yetiştirme Şekli
Doğrudan tohum ekimi ile Üretim
Toprak çok iyi işlenir (25 cm), taban gübresi verilir (6-8 kg N,
8-10 kg P ve 16 kg K).
Ekim sıklığı: SA 30-40 cm, SÜ 6-8 cm, derinlik: 2-2.5 cm
Ekimden 12-15 gün sonra çıkışlar gerçekleşir. Çıkış
tamamlandıktan sonra sıra üzeri 12-15 cm aralıkla seyreltilir.
Dekara 200-300 g tohum yeterlidir.
Çıkıştan önce yabancı ot kontrolü için ilaçlama yapılır.
Çıkıştan sonra sulamaya dikkat edilmeli ve bitkilere su stresi
yaşatılmamalıdır.
Üst gübresi olarak verilecek N (6-8 kg/da) 3’e bölünerek
sulama öncesi verilmelidir.
Hasat zamanını hem bitki gelişimi hem de Pazar durumu
belirler. 1.5 cm üzerinde çap yapmış bitkiler hasat edilebilir.
Fide ile üretim
Tava yada soğuk yastıklarda yetiştirilen fidelerle yapılan
üretim. Tohum ekiminden fide oluşumuna geçen süre
50-70 gündür.
m2’ye 5-8 g tohum ekilir. Fideler 0.3-.05 cm olunca
dikim yapılabilir.
Fidelikte yabancı ot kontrolü ve bakım işleri düzenli
yapılmalıdır.
Homojen fide yetiştirmek önemlidir. Dikimde fideler
büyüklüklerine sınıflanarak dikilir.
Dikim yapılacak tarla tohumla üretimde olduğu gibi
gübrelenir ve 20-25 cm derinliğinde 30-40 cm
aralıklarla karıklar açılır, su verilen karıklara dikim 1215 cm aralıkla yapılır. Uzun kökler ve yaprakların
1/3’ü tıraşlanarak dikim yapılır.
Diğer kültürel işlemler tohumla üretimle aynıdır.
Fide ile üretim daha yaygın olarak yapılmaktadır
Bakım işlemleri
Ekim öncesi yada ekim sonrası yabancı ot
kontrolü yapılmalı
Çıkıştan sonra duruma göre çapa ile yabancı
ot kontrolü yapılmalı
Üst gübre olarak ayrılan N’lu gübre
yetiştirme döneminin uzunluğuna göre 2-3
ayrılmalı ve sulamalardan önce verilmelidir.
Hasat olgunluğuna gelinceye kadar düzenli
sulama yapılmaldır.
Karık yada yağmurlama sulama yapılabilir
Olgunluk Hasat ve Depolama
Hasat Pazar durumuna bağlı olarak yapılabilir ancak bitki
ağırlığı 120-150 g (2-3 cm çap) olduğu dönemlerde
hasat etmek daha uygundur.
Elle yada söküm pulluğu ile yapılır. Topraklar temizlenir
kökler 1 cm den kesilir ve aksın üzerindeki ilk yaprak
soyulur ve yaprakların 1/3 kesilir. Demetler (25-50 adet,
10-15 kg) yapılarak pazarlanır.
VERİM:
3000-5000 kg /da geç hasat edilen yazlık çeşitlerde
daha yüksek.
Depolama:
1 oC % 90-95 nem 3 ay muhafaza
Orta Anadolu’da toprağa gömülerek saklama (kayıp
%30-40)
Muhafaza süresi 6 ay.
Tohum üretimi
Tohumluk alınacak bitkiler belirlenir ya hiç hasat
edilmez yada sökülür ve20 * 40 cm aralıklarla başka
bir yere dikilir. Desteksiz dik durabilecek bir derinliğe
dikilir.
Yabancı tozlanabildiği için izolasyon yapılmalıdır
Çiçekler açmaya soğandaki gibi üstten başlar.
Pırasa tek çiçek sapı oluşturur
Olgunlaşan tohumlar 10-15 cm çiçek sapı ile hasat
edilir. Kuru ve gölge bir yerde kurutularak tohum
harmanlanır.
Ticari anlamada tohum üretimi için tip dışı bitkiler
seçildikten sonra tohumluğa bırakılan 1 dekar
alandan 40-50 kg tohum alınır.
Download

Pırasa