Küresel Değişim Ekolojisi
BYL 327
Hacettepe Üniv. Biyoloji Bölümü
lisans dersi
Küresel Değişim Kavramı
Çağatay Tavşanoğlu
Hacettepe Üniv., Biyoloji Böl., Ekoloji Anabilim Dalı
2014-2015 Güz
Sistem kavramı ve ekosistemler
Sistem: Etkileşim içerisinde olan birbirine bağımlı öğelerin
oluşturduğu bütün
Sistem kavramı ve ekosistemler
Sistem kavramı ve ekosistemler
Yerküre, çok sayıda
öğeye ve özdenetim
mekanizmasına sahip
açık bir sistemdir
Sistem kavramı ve ekosistemler
Çok sayıda öğeye sahip olma, sistemin kararlı bir yapıya sahip olmasını
sağlar
Özdenetim mekanizmalarının bulunması, sistemi dengede tutmaya yarar
Açık bir sistemin işlevlerini sürdürebilmesi için dışarıdan sürekli bazı girdiler
alması gerekir
Sistem kavramı ve ekosistemler
Yerkürede, canlıların yer aldığı biyosfer ile ekolojik süreçlerin
işlediği atmosfer, litosfer ve hidrosfer tabakalarının etkileşim
halinde olduğu tabaka olan Ekosfer de kendi başına bir sistemdir
Sistem kavramı ve ekosistemler
Ekosfer ve ekosistemler;
açık sistemlerdir  sistemin işleyebilmesi için güneş enerjisine
gereksinim vardır
abiyotik ve biyotik çok sayıda öğeye sahiptir  sistemin kararlı
bir yapıya sahip olmasını sağlar
özdenetim mekanizmaları vardır ekosistem dengede kalır
Ekolojik denge kavramı ve müdahaleler
Ekolojik denge kavramı, durağan bir dengeyi değil,
dinamik bir dengeyi içerir
Zaman sürecini işin içine kattığımızda, aslında
ekosistemlerin, hatta daha geniş ölçekte Yerkürenin,
uzun süren bir sabitlik durumunda kalamadığını
görürüz
Örneğin, doğal müdahaleler (yangın, sel, çığ düşmesi
vb.), ekosistemleri milyonlarca yıldır etkilemekte ve
ekosistemin süreçlerini kesintiye uğratmaktadır.
Ekolojik denge kavramı ve müdahaleler
Ekolojik müdahale: Ekosistemde önemli değişimlere
yol açan ortalama çevre koşullarındaki geçici
değişiklikler
- Yangın, sel, böcek istilası, toprağı ezme
- Deprem, volkanik patlama, tsunami, meteorit
çarpması, orman kesilmesi
 Sürekli olarak müdahalelere maruz kalmakta olan
bölgelerde, ekosistem müdahaleden sonra kendini
hızla yenileyebilme potansiyeline de sahiptir
Ekolojik denge kavramı ve müdahaleler
Dolayısıyla, sürekli müdahaleler maruz kalan yerlerde,
müdahalelerin kendisi de ekosistemin fiziksel bir parçası olarak
kabul edilir
Bu ekosistemler için, anlık bir ekolojik dengeden ziyade, uzun yıllar
içerisinde gerçekleşen bir dengeden söz etmek daha doğru olur
Ekolojik denge kavramı ve müdahaleler
Ekolojik denge kavramı ve müdahaleler
Belirli bir müdahaleye aşina olmayan ekosistemlerde oluşan müdahale,
ekosistem üzerinde daha yüksek bir tahribata yol açmakta ve ekosistemin
yenilenmesi mümkün olamamaktadır
Bu durumda, çoğu kez ekosistem işlevlerinde değişim gerçekleşmekte ve
farklı canlı türlerini barındırabilecek yeni bir ortam meydana gelmektedir
Küresel Değişim Kavramı
Yeryüzü sisteminde gezegen ölçeğinde gerçekleşen
değişimler küresel değişimler olarak adlandırılmaktadır
 Doğal küresel değişimler
 İnsan kaynaklı (Antropojenik) küresel değişimler
Geçmişte ve günümüzde gerçekleşen küresel değişimler,
Yerküre ekosistemleri üzerinde önemli etkilere neden
olmuştur
Bu değişimlerin ölçeği, şiddeti ve süresi, değişimin ekolojik
sonuçlarının büyüklüğünü belirleyen en önemli etmenlerdir
Küresel Değişim Kavramı
Küresel değişim kavramını, ekolojik sonuçlarının
olup olmamasından bağımsız olarak tanımlayabiliriz
Bununla birlikte, küresel değişimlerin çoğu,
ekosistemleri ve canlıları doğrudan ya da dolaylı
olarak etkilemektedir
Bu nedenle, küresel değişimleri irdelerken ekoloji
perspektifinin işin içine katılması, bu değişimlerin
sonuçlarını anlayabilmek adına önemlidir
Doğal Küresel Değişimler
Atmosferdeki
oksijen miktarının
değişimi
Oksijen depoları dolmuş
durumda, gaz halinde
birikiyor
Oksijen üretiliyor, ancak
okyanuslar ve denizel kayaçlar
tarafından özümseniyor
Oksijen, okyanus dışına gaz
haline çıkıyor, ancak kara
yüzeyleri tarafından
özümseniyor ve ozon
tabakası oluşuyor
Atmosferik oksijen basıncı (PO2)
Atmosferde oksijen yok
3,85
2,45
1,85
Zaman (milyar yıl önce)
0,85
0,54
Kartopu dünya
hipotezi
Huron buzullaşmaları (2400 – 2100 myö)
Atmosferik oksijenin atmosferdeki metan
miktarını azaltması (Metan bir sera gazıdır)
Levha
hareketleri
Günümüzde levhaların konumları
Levha
hareketleri
Günümüzde levhaların uydu GSP verilerine göre hareketleri ve hızları
Depremler
Levha
hareketleri
Tetis Denizi
Levha
hareketleri
Tetis
Levha
hareketleri
Levha
hareketleri
Levha
hareketleri
Karaların
bitkilerce işgali
Kara yüzeylerinde küresel ölçüde
büyük bir değişim yaratmıştır
Cooksonia (Silüriyen)
Devoniyen
Tür
yokoluşları
Kretase-Paleojen yokoluşu
Fosil kayıtlarına göre Fanerozoyik boyunca Yerküre biyoçeşitliği
Tüm cinsler
X
İyi tanımlanmış cinsler
Eğilim çizgisi
Beş büyük yokoluş
Diğer yokoluşlar

Pleyistosen iklim
değişimleri
İnsan kaynaklı küresel değişimler
İnsan nüfus artışı
İnsan kaynaklı küresel değişimler
İnsan nüfus artışı
İnsan kaynaklı küresel değişimler
İnsan nüfus artışı
İnsan kaynaklı küresel değişimler
Gübre kullanımı
İnsan kaynaklı küresel değişimler
Barajlar
İnsan kaynaklı küresel değişimler
Su ve kağıt kullanımı
İnsan kaynaklı küresel değişimler
Motorlu taşıt sayısı
İnsan kaynaklı küresel değişimler
Atmosferde sera gazlarının artışı
İnsan kaynaklı küresel değişimler
Ozon tabakası kaybı
İnsan kaynaklı küresel değişimler
Okyanuslardaki balık stokları
Kıyılardaki azot girdisi
İnsan kaynaklı küresel değişimler
Kültüre alınmış alan miktarı
Tropik yağmur ormanı kaybı
İnsan kaynaklı küresel değişimler
Yokolan tür sayısı
6. büyük yokoluş?
Po’ouli
Melamprosops phaeosoma
Hawaii, 2004
Altın Kurbağa
Incilius periglenes
Kosta Rika, 1989
En «küresel» ve «güncel» küresel değişimler
İklim değişiklikleri
Arazi kullanım değişiklikleri
Azot döngüsündeki değişiklikler
İstilacı türlerin yeni alanlara girişi
Yangın rejimlerindeki değişiklikler
Download

küresel değişimler