CUMHURİYET
DÖNEMİ
TÜRK EDEBİYATI
Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatı iki döneme
ayrılır:
a) 1923 - 1940 yılları arası Türk edebiyatı
b) 1940 yılları sonrası Türk edebiyatı
 •Kurtuluş Savaşı zaferle sonuçlandı,
 Cumhuriyet ilan edildi,
 Türk toplumu yeni bir yaşama başladı,
 ilkeleri, Mustafa Kemalce belirlenen bu
dönemde toplum, çağdaş bir uluslaşma
sürecine girdi.

“Bu; laik, demokratik ve ulusal bir toplumun oluşumu
sürecidir. Her alanda kendine yeten, çağdaş uygarlık
düzeyine ulaşmayı ve hatta onu geçmeyi amaç
edinen bir ulusun yaratılma sürecidir.”
 Bu
dönemde Atatürk devrimlerinin hazırlayıcılığını,
yaygınlaştırılmasını ve savunuculuğunu aydınlarla
edebiyatçılar yüklenmiştir.







Eğitimde okuma-yazma seferberliği başlatıldı.
Eğitim kurumlan artarken, kültür kurumlan da
açıldı.
Bu dönemin ozan ve yazarları da yeni
Türkiye'nin kurulmasında görev aldılar.
Sanatta ulusal bilinci ve ulusal coşkuyu yaratma
çabaları arttı.
Edebiyatta toplumcu ve gerçekçi bir anlayış
benimsenmiştir.
Edebiyatın Ankara çizgisinde resmi ideolojiyi
benimseyerek geliştiği görülmektedir.
Kurtuluş Savaşı’nı destekleyen kalemler,
Cumhuriyet
kurulduktan
sonra
devlet
kademelerinde görev aldılar.
Sanatçı ve edebiyatçıların büyük çoğunluğu bu
dönemde birer devlet memurudur.
Kurtuluş Savaşı sırasındaki “kahramanlık
edebiyatı”
Cumhuriyet’ten
sonra
hemen
“memleketçi edebiyat’a dönüştürülmüştür.
 Batı taklitçiliği terk edilmiş; ulusal bir edebiyat
oluşturulmuştur.
 Milli
Edebiyatçıların başlattığı sadeleşme
hareketi Türk Dil Kurumu(1932) aracılığıyla
bilimsel bir nitelik kazanmıştır.
 Dildeki yabancı sözcüklerin atılması, yeni
sözcüklerin derleme ya da türetmeyle
kazanılması sonucunda dil arılaşmıştır.
 Dilin
yapısı
araştırılmış
ve
kuralları
saptanmıştır.
 Yazı dili ile konuşma dili arasındaki kopukluk
ortadan kaldırılmıştır.







1940'lara
kadar
süren
dönemde,
Milli
Edebiyatçıların tüm özellikleri gözlenmektedir.
1923’ten 1940’a kadar devam eden dönemde
Kurtuluş Savaşı’nın yarattığı birliğin, yapılan
inkılaplar ve reformların etkisiyle sanatçılar
‘memleket edebiyatı” anlayışıyla
Yurt sorunları,
uluslaşma
temel konu olma özelliğini sürdürmüş,
Anadolu’ya yöneliş devam etmiştir. (Diğer
konulara az yönelinmiştir.)
Bu dönemin ozan ve yazarları bir topluluk gibi
ortak özelliklere sahip değillerdir.
Sanat anlayışında ve konularda tam bir mozaik
görünümü vardır.









Elli yıldır denenmiş hece ölçüsü olanaklarından,
halk şiiri nazım biçimleri bıkkınlığından,
kuru ve söylevci yurt güzellemelerinden,
soyut vatan ve millet sevgisi edebiyatından
sıyrılmak isteyen bu genç kuşak;
İnsan özgürlüğüne,
yaşama hakkına,
dünya güzelliklerine yöneldiler.
Çağdaş insanın düşüncelerini dile getirirken de
nazmın
dar
kalıplarından
kurtulmaya
çalışmışlardır.
Cumhuriyet dönemi eselerlerinde öz Türkçecilik
anlayışının da etkisiyle genel olarak açık ve
anlaşılır bir dil kullanılmıştır.



Cumhuriyetin ilk yıllarında ölen bazı sanatçılar
dışında Milli Edebiyatçılar, Beş Hececiler ve
Bağımsızlar olarak ele aldığımız şair ve yazarlar
sanat hayatlarına Cumhuriyet dönemi Türk
edebiyatında da devam etmişlerdir.
Özellikle 1930’lu ve 1940’lı yıllarda yeni
akımlar ve topluluklar oluşmuştur: Yedi
Meşaleciler, Birinci Yeniciler (Garipçiler),
Maviciler,
İkinci
Yeniciler,
Toplumsal
Gerçekçiler...
Anadolu, doğal güzellikleri, insanı, sosyal hayatı
ve folkloruyla edebi eserlere yansımış, Türk
tarihi ve Atatürk’le ilgili konular ağırlık kazanmış,
1940’lı yıllardan sonra ise bireysel duygu ve
sorunlar da ele alınmıştır.




Dünyaya açılma ve çağdaşlaşma çabaları
edebiyatı da etkilemiş; dünya edebiyatı daha
yakından takip edilmiştir.
Dünya edebiyatıyla kurulan bağlar sonucunda;
toplumsal
gerçekçilik,
varoluşçuluk,
dışavurumculuk, gerçeküstücülük, gelecekçilik
gibi akımların etkisinde ürünler verilmiştir.
İlk yıllarda genellikle Halk edebiyatı nazım
şekilleri ve hece ölçüsü kullanılmış; 1940’lı
yıllardan sonra ise serbest şiir yaygınlaşmış,
aruzu sürdürenler oldukça azalmıştır.
Bireyin iç dünyasını anlatmaya çalışan
edebiyatçılar, psikoloji ve psikiyatri alanlarındaki
gelişmelerden yararlanmışlardır.
Roman ve öykü ;
Roman ve hikayelerde;
 toplumsal ve kültürel farklılıklar,
 ülke ve toplum sorunları,
 Kurtuluş Savaşı,
 eski-yeni çatışması,
 köy ve kasaba insanın çelişkileri,
 tarihi konular,
 yanlış
Batılılaşma konuları ağırlıkla
işlenmiştir.












Tiyatroda ;
Yeni Cumhuriyet’in ilkelerini halka aktarmada
bir araç olarak hızla yaygınlaşmaya başlamıştır;
çocuk tiyatrosu çalışmaları yapılmış,
kadınlar sahnede daha çok yer almaya
başlamış,
Devlet Konservatuarı açılmıştır.
Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında; değişen
yaşam tarzının sonucunda yaşanan :
aile dramları,
değer çatışmaları,
köy gerçekliği,
gelenekler,
köyden kente göçün yarattığı problemler,
toplumsal ve ekonomik adaletsizlikler,
Osmanlı tarihindeki önemli olaylar ve kişiler
konu olarak ele alınmıştır.





Geleneksel tiyatroyla (karagöz, orta oyunu vs.)
modern tiyatronun özelliklerinin bir arada
görüldüğü eserler ortaya konmuştur.
Bireysel duygu ve düşünceler de sosyal
kurumlardaki
değişimler
de
tiyatrolarda
sahnelenmiştir.
Cumhuriyet dönemindeki ilke ve inkılapların
sonucunda akılcı ve bilimin öne çıktığı eserler
yazılmıştır.
Bu dönemde epik ve absürt tiyatro çeşitlerinden
yararlanılmıştır.
Sade, açık bir dille nazım - nesir karışık olarak
tiyatrolar yazılmıştır.
(Haldun Taner, Turhan Oflazoğlu, Recep
Bilginer, Refik Erduran,Turgut Özakman, Orhan
Asena)
Öğretici Metinlerde:
Öğretici metinler bakımından Cumhuriyet
döneminde büyük ilerlemeler kaydedilmiş,
önemli eserler verilmiştir.
 Önceki dönemlerde olduğu gibi Cumhuriyet
dönemi Türk edebiyatındaki öğretici metinlerde
de:
-bilgi verme,
-düşündürme,
-açıklama
amaçlanmış; metnin yapısı, dil ve anlatımı,
kullanılan
motifler
bu
amaçlara
göre
belirlenmiştir.








Kurtuluş Savaşı'ndan yeni çıkmış olan Türkiye
Cumhuriyeti'nin ;
Atatürk ilke ve inkılapları doğrultusunda,
büyük bir kalkınmaya girişilmesi,
millete ve milletin kültürüne yöneliş,
Anadolu ve Anadolu insanın yaşayışı konu
edilmiştir.
Günlük konuşma dilindeki ;
Türkçe sözcükler,
halk söyleyişindeki tamlamalar kullanılır,
Arapça ve Farsça sözcüklere pek yer verilmez.



Bu dönemin yazarları, öğretici metinlerde ;
terim ve kavramları,
gündelik hayata ait sözcük ve sözcük gruplarını
kullanarak edebî bakımdan güçlü bir anlatımla
mesajlarının okura tam anlamıyla ulaşmasını
amaçlarlar.
Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı öğretici
metinlerinde yazı dilinin konuşma diline
yaklaştırılması açık ve sade bir dilin kullanılması
daha çok okura ulaşılmasını sağlamıştır.
Gazete ve dergi alanında;
Cumhuriyet döneminde yeni çıkanların yanı
sıra, eski gazetelerin bir çoğu da varlığını
sürdürdü.
1924'te Yunus Nadi tarafından kurulan
Cumhuriyet
gazetesi
günümüzde
de
yayımlanıyor ve Cumhuriyet tarihinin en uzun
süreden beri yayımlanan gazetesi olma
özelliğini taşıyor.
1935'te ülkede 38'i günlük olmak üzere 116
gazete basılıyordu.
Cumhuriyet döneminde çocuklar için ilk kez
1938'de (Çocuk Gazetesi çıkarıldı. Ama bu
gazete uzun ömürlü olmadı ve beşinci sayıdan
sonra kapandı.

1946'da çok partili siyasal yaşama geçişle
birlikte basında da bir canlanma görüldü.
[Ne var ki, Demokrat Parti dönemi (1950-60) basın için yeni
kısıtlamalarının
getirildiği,
gazetecilere
sert
cezaların
uygulandığı yıllar oldu.]

1960 sonrasında gazeteler gelişen demokratik
yaşamın vazgeçilmez bir öğesi olma yolunda
önemli adımlar attı. (Ama basın özgürlüğü askeri
müdahaleler dönemlerinde çeşitli kısıntılara uğradı.)



1970'lerde gazetecilik alanında önemli teknik
gelişmeler görüldü. Ülke çapında yayınlanan
birçok gazete renkli ofset basıma geçti.
Renkli, resimli magazin ekleri veren gazeteler
yaygınlaştı.
Özellikle 1980 sonrasında "boyalı basın" da
denen bulvar gazetelerinin tirajında büyük
artışlar görüldü.


Gene bu yıllarda Türk basınında tekelleşmeye
doğru bir gidiş başlandı. Bugün günlük basının
yüzde 85'i iki büyük sermaye grubunun elinde
bulunmaktadır.
Cumhuriyet, Hürriyet, Posta, Sabah, Günaydın,
Bugün, Milliyet, Radikal, Zaman, Türkiye,
Tercüman,
( ayrıca İzmir'de yayımlanan Yeni Asır da 40 binin üzerindeki
tirajıyla kentin ve ülkemizin en büyük yerel gazetesi olup onu
Trabzon'da basılan Karadeniz Gazetesi izlemektedir…)
İlk Türk gazetelerinin yayımlandığı 19.
yüzyılda gazetecilik daha çok yazarların,
edebiyatçıların, devlet adamlarının sürdürdüğü
işti.







Gazeteciler bu mesleği bir eğitimden geçerek
değil, usta-çırak ilişkisi içinde öğrenirlerdi.
Cumhuriyet döneminde ilk gazetecilik okulunun
açıldı (1948'de lise düzeyinde açılan ilk özel
gazetecilik okulu)
1950'de İstanbul Üniversitesi'nde kurulan
Gazetecilik Enstitüsü izledi.
1965'te Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler
Fakültesi'ne bağlı Basın-Yayın Yüksekokulu
kuruldu.
İzmir, İstanbul ve Ankara'da özel gazetecilik
yüksekokulları da açıldı.
1971'de özel yüksekokullarının devletleştirilmesiyle bu
okullar eğitim alanından çekildiler.
Bugün İstanbul, Ankara, Ege ve Marmara Üniversitelerine
bağlı basın ve yayın yüksekokullarında gazetecilik eğitimi
yapılmaktadır.
Dergicilikte;
Yaprak, (1Ocak1949-15Haziran1950)-Garipçiler,
Pazar Postası, 1951- II.Yeniciler,
Mavi, 1952-1956 - Attila İlhan,
Papirüs, 1960 - Cemal Süreya,
Halkın Dostları, 1970 - Ataol Behramoğlu,İsmet Özel,
Şiiratı, 1986- Vural Bahadır Bayrıl, Osman
Hakan, Orhan Alkaya ve Seyhan Erözçelik,
Türk Dili, 1951- Türk Dil Kurumu (Ankara'da)

Pazar Postası: 1951 ’de yayımlanmaya
başlayan derginin yazı işleri müdürü, bu dergide
yazdığı bir yazıyla İkinci Yeni’nin isim babası
olan Muzaffer İlhan Erdost'tur. Pazar Postası
haftalık, siyasi bir gazetedir; fakat gazetenin
Sanat-Edebiyat eki edebî dergi niteliği taşır.
Dergi, özellikle İkinci Yeni hareketine bağlı
şairlerin bu dergide yazmasıyla ünlenmiştir.
Dergi, aynı zamanda Garip şiirine karşı bir
tutum içindedir ve özellikle şiir eleştirileriyle
dikkat çeker. Dergide A.Turgut (Turgut Uyar),
Behçet Necatigil, Can Yücel, Fethi Naci, Oktay
Akbal, Salah Birsel, Sezai Karakoç gibi imzalar
görülür.


CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK
EDEBİYATINDA TOPLULUKLAR:
Öz Şiir(saf şiir)anlayışını sürdüren şiir:
-1940-1960 arası ideolojiden uzak sadece saf
şiir anlayışını sürdüren şairlerce
oluşturulmuştur.
-Temsilcileri:N.F.KISAKÜREK,C.S.TARANCI, A.Muhip
DIRANAS,Z.O.SABA,Asaf Halet ÇELEBİ, A.H.TANPINAR,
YEDİ MEŞALECİLER...
Öz.:
-Sanat,sanat içindir.
-Şiir,sadece kendi ilkelerine göre yazılmalıdır.
-Fransız sembolistlerin üstün dil anlayışından ve divan
şiirinin biçimci yapısından etkilenmişlerdir.
-Önceki dönem saf şiir temsilcileri olan Y.KEMAL ve
A.HAŞİM’in tesiri vardır üzerlerinde.
-Önemli olan iyi ve güzel şiirler yazmaktır.
-Şiirde biçime,özgün ve yaratıcı imgeye önem
verilmiştir.
-Günlük dilden farklı bir şiir dili kullanmışlardır.
-Şiir,soylu bir sanattır.
-Bireyin iç dünyasını,insanın evrensel duygularını
(yalnızlık,ölüm,aşk,çocukluk özlemi,korku…)işler.
-Dizeye büyük önem verilir.Dize ve dil çok önemli.
-Şiirde müzikalite önemli.Ahengi;söyleyiştarzı,ritim,
Kafiye…oluşturur.
-Gelenekle moderni birleştirmeyi,hece ölçüsünü
modern şiire uygulamayı başarmışlardır.
-Şiirde yerli unsurlara çok yer vermemiştir.
-Yedi Meşalecilerin anlayışını buna uygundur.
N.F.KISAKÜREK:
-Şair,oyun ve roman yazarıdır.
-’’Büyük Doğu ‘’ve ‘’Ağaç’’ dergilerini çıkarmıştır.
-Fransız sembolistlerden etkilenmiş;halk şiirinden yararlanmış,heceyle kendine has,başarılı şiirler yazılmıştır.
-İlk dönem şiirlerinden(ruhsal sorunları,gizli duyguları,tutkları)
sonra mistik konuları,madde-ruh ilişkisini,insanın evrendeki
yerini ,din ve siyaseti irdeler.
-Tiyatro da daha çok korku ve kaygı psikolojisini işler.
Şiir: Örümcek Ağı,Çile,Kaldırımlar,Ben ve Ötesi,Sonsuzluk
Kervanı.
Oyun:Bir Adam Yaratmak,Tohum,Para,Reis Bey,Künye,
Sabırtaşı,Nam-ı Diğer Parmaksız Salih,Abdülhamit Han,
Yunus Emre,Ahşap Konak
Roman: Aynadaki Yalan,Kafa Kağıdı
Anı :Yılanlı Kuyudan
Öykü :Hikayelerim
A.H.TANPINAR:
-Şiir,roman,öykü,makale,deneme,edebiyat tarihi…yazarıdır.
-H.Bergson’un felsefesinden ve bu felsefeden oluşan
‘’sezgicilik’’akımından,’’sembolizm’’den etkilenmiştir.
-Doğu-Batı çatışması,’’rüya,zaman’’kavramaları,geçmişe
özlem(Abdullah Efendi’nin Rüyaları),mimarî,musikî…
-A.Haşim özellikle Y.Kemal’den etkilenmiştir.
-Romanlarında psikolojik tahlillere yer verir.
-’’Huzur’’ romanı aşkı,psikolojiyi ve Doğu-Batı çatışmasını
İşler. İhsan,Nuran,Suat ve Mümtaz.
Beş Şehir’de Ankara,İstanbul,Bursa,Konya,Erzurum.
Şiir: Bütün Şiirleri
Roman: Huzur,Saatleri Ayarlama Enstitüsü,Mahur Beste,
Sahnenin Dışındakiler,Aynadaki Kadın.
Öykü: Abdullah Efendi’nin Rüyaları
Deneme : Beş Şehir,Yaşadığım Gibi
Makale-İnceleme: XIX.Asır Türk Edebiyatı Tarihi,Edebiyat
Üzerine makaleler,Yahya Kemal.
A.MUHİP DIRANAS :
-Şair,oyun yazarı.
-Fransız sembolizmiyle şiir geleneğimizi başarıyla
birleştirmiştir.
-Hece ölçüsüyle biçimsel mükemmelliğe önem
vermiştir.
-Aşk,insanın iç dünyası gibi evrensel konular.
-Kar,Seranad,Olvido,Ağrı,Fahriye Abla şiirleri.
Şiir : Şiirler
Oyun : Gölgeler, O Böyle İstemezdi.
Dil İçi Çeviri : Kırık Saz(Bugünün Diliyle T.Fikret
Şiirleri)
ASAF HALET ÇELEBİ :
- Hiçbir akıma bağlı değildir.
- Doğu-Batı kültürünü bağdaştırmış;ilhamını,
tasavvuf ve dinler tarihinin ünlü kişilerinden,eski
doğu medeniyet ve masallarından alan,egzotik
şiirler yazmıştır.
- Divan edb.ile İran edb.nı iyi
bilir.Araştırma,inceleme ve çevirileri vardır.
- Önce gazel,rubai 1937’den sonra serbest şiiri ile
asıl kişiliğini bulmuştur.
-Somut malzeme soyut şiir.Hayal,duygu şairi
değil,’’sezgi’’şairi.
Şiir: He,Lâmelif,Om Mani Padme Hum,Bütün Şiirleri
Araştırma-İnceleme-Çeviri: Mevlâna,Molla Câmi, Naimâ,
Ömer Hayyam.
Antoloji : Divan Şiirinde İstanbul.
C.SITKI TARANCI :
-Otuz Beş Yaş,Desem ki,Gün Eksilmesin
Penceremden şairi.
İçten,yalın,akıcışiirlerinde;aşk,doğa
sevgisi,geçmiş, ölüm,özlem,yalnızlık,yaşama
sevinci konudur.
-Romantizm ve sembolizm.
-Hecenin yanında serbest ölçüyü de kullanmıştır.
-Şiirde biçime,kafiyeye ve ahenge önem verir.
-Şiiri dışında öykü de yazmıştır.
Şiir: Otuz Beş Yaş,Ömrümde Sükût,Düşten Güzel,Sonrası
Öykü: Gün Eksilmesin Penceremden(şiiri de aynı adla)
Mektup : Ziya’ya Mektuplar
ZİYA OSMAN SABA :
- Yedi Meşalecilerin şiirle en uzun süre meşgul olan ismi.
-Hece ve serbest ölçülü şiir.
-Şiirlerinde özlem,anılar,ev ve aile sevgisi,yoksul yaşamlara
karşı utanç ve acıma,küçük mutluluklarla yetinme.
-Yalı dil,lirik ve içten söyleyiş.
-Öykülerinde ağırlıklı olarak ‘’anıları’’ vardır.
-Batı nazım biçimlerini kullanmış,içerikte 19.yy ed.anlayışı.

Şiir : Sebil ve Güvercinler, Geçen Zaman,Nefes Almak…
Öykü : Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi,Değişen İstanbul.
Sembolizm :
-Parnasizme tepki olarak doğmuştur.
-Temelini Schopenhaur’un her olayı’’hayali ve
esrarlı olgular’’şeklinde açıklayan idealist fels.oluş
-Bilimden ve aydınlıktan kaçınan yarı karanlık ve
belirsiz sezgilerle örülü dünya görüşü.
-Sanat,sanat içindir.
-Parnasçıların şiirden kovduğu duygu ve hayali
tekrar şiire kazandırmışlardır.
-Kapalılık için sembollü,mecazlı dil;çağrışımcı
Üslup.
-Müzik.Dış dünya anlatımından hoşlanmazlar.
-Biçimin reddi;kafiye,redif yok;cümle yapısı
değişmiş ‘‘serbest şiir ’’.
Temsilcileri :
Charles Boudler : Kötülük(Elem) Çiçekleri,İşte
Kalbim,Küçük Mensur Şeyler.
 Poul Verlaine : Şiir Sanatı,İyi Şarkı,Usluluk,
Sözsüz Romanslar..
 Rimbaud : Sarhoş,Gemi,Cehennemde Bir
Mevsim.
 Stephane Mallerme : Eski Tanrılar,Poesis(şiir)
 Andre Gide : Akımın romancısı. Dünya
Nimetleri,Kalpazanlar,Dar Kapı,Pastoral Senfoni

Bizde : CenapŞahabettin,A.Haşim,A.H.Tanpınar,
A.Muhip Dıranas,C.Sıtkı…

Beş Hececiler:
H.F.OZANSOY,E.B.KORYÜREK,Y.Z.ORTAÇ,
O.S.ORHON,F.N.ÇAMLIBEL.







Şiire aruzla başlamışlardır.
Z.GÖKALP’ten etkilenerek Millî
Edebiyat akımına yönelmişlerdir.
Şiirlerinde Anadolu manzaralarını ve
anlayışını coşkun bir dille işlemişlerdir.
Süsten uzak,günlük konuşma dili.
Ağırlıklı olarak hece-dörtlük.
Toplumsal soruna değinmez.
Cumhuriyet dönemine bu toplulukla
girilmiştir.








Faruk Nafiz Çamlıbel (1887-1973)
Aruz-hece,
Memleket sevgisi;bireysel konu,
Sağlam,yalın,musikili şiir dili var.
Döneminde aşk şiirleri ile gençlerin
beğenisini kazanmıştır;ilk şiirlerinde
dil,Fecr-i Ati etkisindedir.Milli edb.ise dil
sade,ölçü hece…
Oyunlarında doğal konuşma;düzenli
sahne tekniği vardır.
Şiir:Çoban Çeşmesi,Han Duvarları,
Şarkın Sultanları,Gönülden Gönüle



Suda Halkalar,Dinle Neyden,Bir Ömür
Böyle Geçti…
Tiyatro:Canavar,Akın,Özyurt,Yayla
Kartalı,Kahraman,Dev Aynası,İlk
Gözağrısı.
Roman :Ayşe’nin Doktoru,Yıldız
Yağmuru.

Orhan Seyfi Orhon(1890-1972):


Aruz-hece.(Hece ile gazel tür kaynş)
Bireysel duyguları;ahenkli,duru,yalın
Türkçe.(İstanbul Türkçesi)

Ed.ilgisi gazetecilikle.Hıyaban dergi.




Şiir:Fırtına ve Kar(serbest
müstezat),Peri Kızı ile Çoban
Hikayesi(manzum
masal),Kervan,Gönülden
Sesler,İşte Sevdiğim Dünya
Makale:Dün-Bugün-Yarın
Mizahi-hiciv :Düğün
Gecesi(Akbaba dergi)
Fıkra:Kulaktan Kulağa,Çocuk
Adam,Roman.

Enis Behiç Koryürek(1892-1949):

Aruz>hece(ilk şiir Servet-i Fünün
etkisindedir.>Z.Gökalp-hece)
Ulusal duygular ön planda;yiğitlik
teması uç noktalardadır.
Milli heyecanla yüklü epik şiir.
Türk denizciliğini araştırmıştır.
Eski Korsan Hikayeleri(manzumhik.)
Gemiciler şiiri
Miras,Güneşin Ölümü,Varidat-ı
Süleyman…






YEDİ MEŞALECİLER:
1928 ilk edebî topluluk
 Kenan Hulusi KORAY (Öykücü),
Cevdet Kudret SOLOK, Muammer
Lütfi BAHŞİ, Sabri Esat SİYAŞUGİL,
Yaşar Nabi NAYIR, Vasfi Mahir
KOCATÜRK, Ziya Osman SABA

1928’de “Yedi Meşale” adlı ortak bir
kitap yayımlayan biri öykücü, altısı
şair yedi kişinin oluşturduğu bir
topluluktur.

Sanat için sanat anlayışını savunmuşlar,
samimiyeti ve içtenliği öne çıkaran bir
sanat istemişlerdir.

Beş Hececilerin sürdürdüğü sığ
memleketçi edebiyat anlayışına tepki
duymuşlar, sanatta Batılı ilkelerin
savunucusu olmuşlardır.

Hece ölçüsüyle özellikle Fransız
sembolistlerini örnek alarak şiirler
yazmışlardır.
Yedi Meşaleciler de Fecr-i Aticiler gibi
etkin olamamışlar; “Meşale” adlı dergiyi
sekiz sayı yayımladıktan sonra
dağılmışlardır.

1-Ziya Osman Saba(1910-1957):
 Grubun şiire en sadık ismidir.
 Çoğunu hece ölçüsüyle yazdığı
şiirlerinde Batı nazım biçimlerini
kullanmış;özde ise 19.yy
edb.anlayışına bağlıdır.
 Şiirlerinde çocukluk özlemi,anılara
düşkünlük,ev-aile sevgisi,yoksul
yaşamlara karşı utanç
duyma,acıma,Allah’a
kulluk,kadere boyun eğiş,ölüm ve
ötesi vb.konularını işler.
 Dili,gayet sade ve açıktır.Liriktir.
1940’a kadar hece sonrasında serbest
şiir.
Şiir:Sebil ve Güvercinler,Nefes
Almak,Geçen Zaman…
Öykü:Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi,
Değişen İstanbul.Goncurt Kardeşler roman
çevirisi yapmıştır.

2-Yaşar Nabi Nayır(1908-1981):


Yayıncı kimliğiyle tanınır.Varlık dergisini
çıkmıştır.
Şiirleri döneminin biçim özelliklerine
uygundur.Ancak insansal ve toplumsal
gözleme dayanmaz.Çevre ilişkisi yoktur.
*Güncel ve geleceğe dönük sanat
ve edebiyat politikası izler.
*Türkçenin yalınlaşmasıAtatürkçülük hakkında çabası var.
*Sözlük çalışması yapmıştır.
Şiir:Yedi Meşale,Kahramanlar,Onar
Mısra.
Roman:Bir Kadın Söylüyor,Adem ve
Havva.
Oyun:Köyün Namusu,İnkılap
Çocukları,Beş Devir.
Makale:Atatürkçülük Nedir,Dost
Mektupları,Edebiyat Dünyamız…
3-Sabri Esat Siyavuşgil(1907-1968):
 Şiirlerinde yaşamla ilgili eşyayı,mekanları dışavurumcu ve yer yer
alaycı bir dille anlatır.
 İyi bir gözlemcidir.
 Şiiri bırakır.İnceleme,çeviri yazılarına yönelir.Mesleği psikoloji.
 Şiir:Odalar ve Sofalar.
 İnceleme :İstanbul’da Karagöz Karagöz’de İstanbul,Psikoloji ve Terbiye bahisleri.
 Çeviri: İki Başlı Kartal.
4-Cevdet Kudret Solok(1907-1992):
 İlk şiirlerinde bireysel duygu ve karamsar iç dünyası vardır.
 Şiirleri,ölçüsüz;fakat uyaklıdır.





Edebiyatla ilgili inceleme-araştırma
eserleri vardır.
Eleştirel yöntemle açıkladığı konular,gelecek kuşaklar için aydınlatıcı bilgi
kaynağıdır.
Şiir: Birinci Perde.
Oyun:Tersine Akan Nehir,Rüya İçinde
Rüya, Kurtlar.
Roman:Sınıf Arkadaşları,Havada Bulut
Yok . Öykü:Sokak.
5-Kenan Hulisi Koray(1906-1943):
 Şiir yazmayan tek adamdır.
 Ed.hayatına Servet-i Fünun’da
başlar.(Öykü)
 Cumh.döneminde korku türünde
örnekler veren ilk öykücüdür.
 Osmanoflar romanı ve kısa hikayeleri kaybolmuştur.
 Öykü:Bir Yudum Su,Bahar Hikayeleri,Bir Otelde Yedi Kişi.
 Roman:Son Öpüş,Büyük Öykü.
6-Muammer Lütfi Bahşi(1903-1947):
 Avukat.
 Aruz ölçüsü ve serbest ölçüyle yazdığı şiirlerinde başarılı değildir.
 Eserleri:Türk Akdeniz,İlk Kurşun
 Şiir ve eserlerini kitaplaştırmamıştır.
7-Vasfi Mahir Kocatürk(1907-1961):
 Halk şiiri biçimsel özelliklerini kullanarak ulusal,epik,lirik şiir yazmıştır.
 Manzum oyunları
vardır,(Yaman,Sanatkar)
Ed.ilgili kitap ve araştırmacıdır.
Şiir: Tunç Sesleri,Geçmiş Geceler,
Bizim Türküler,Ergenekon.
Araştırma:Yeni Türk Edebiyatı,Divan
Şiiri Antolojisi,Türk Edebiyatı Tarihi.
SERBEST NAZIM VE TOPLUMCU ŞİİR:
(1920-1960)
 N.Hikmet,R.Ilgaz,C.Atıf Kansu,İlhami Bekir Tez,
Hasan İzettin Dinamo,Enver Gökçe,Arif
Damar,Ahmet Arif,Şükran Kurdakul, Attila
İlhan,Talip Apaydın,Mehmet Başaran ...
Ana ilke, 1934 Sovyet Yazarlar Birliği birinci
kongre-Gerçekçiliğin Marksist yorumu.
Konu:Toplum,insan problemi,memleket gerçeği.
(emekçilerin sorunları,emek-sermaye çelişkisi,
işçi -köylü sınıfı,yoksulluk,kapitalizmin eleştirisi)
İdeolojik şiirlerdir.Sorunlara çözüm arar.Ütopya
ya yer verir.
Sanat,toplum içindir. ‘’Sınıf edebiyatı’’
Geniş kitlelere hitap-onları harekete geçirme
amacı. ‘’AYDINLIK ‘’dergisi
Üslupta söylevcidir. Şiirde emir kipleri kullanılır.

Toplumsal yaşantı tüm sorunlarıyla olduğu gibi
tasvir edilir.Çözüm Marksizm’de aranır.
 Realistler gibi ‘’sanatı,gerçeği yansıtan bir ayna’’
olarak görmezler; onu aşmak,değiştirmek çabasındadırlar.
‘’Sanatın ne olduğu değil,nasıl olması gerektiği,
sorusuna yanıt ararlar.
Fütürizm akımını benimsemişlerdir.

Fütürizm(Gelecekçilik) :






1909.İtalyan şair Marinetti.
Hayatta her şey değişir;sanat buna uymalıdır.
Geleneksel sanat değerleri yok sayılmış;ölçü,
uyak,nazım biçimi,terk edilmiş;dil bilgisi kuralları
yıkılmıştır.
Sosyal düzendeki adaletsizlik,yoksulluk ancak
makineleşme sayesinde yok edilir.
Bu nedenle ‘‘hızın güzelliği’’ vurgulanır;uçağa,
trene övgü dizilmiştir.
Hıza ve hareketlere uygun olarak mastar
halindeki fillere,isimlere yer verilmiştir.
Marinatti,Mayakovski,N.Hikmet.
Nazım Hikmet :
 İlk şiirleri ölçülü ve uyaklıdır.
 Mayakovski’den etklenmiş,serbest şiir yazmıştır.
 Biçim ve özde devrim yapmış,özü biçimin
bağlamından kurtarmıştır.
 İlk iki kitabıyla (Satır,Jakond ile Si-Ya-U)
şairaneliğe karşı çıkmış dizeci anlayışı yıkmıştır.
 Şiirde önemli olan ‘’öz’’dür.Biçim öze uymalı.
 Öz,onda ideolojidir.
 1960 sonrasında Türk şiirinde etkisi vardır.
Şiirleri : Memleketimden İnsan Manzaraları,Şeyh
Bedrettin Destanı,Kurtuluş Savaşı Destanı,835
Satır,Sesini Kaybeden Şehir,Rubailer,Benerci
Kendini Niçin Öldürdü,Taranta Babu’ya Mektuplar,
Roman :Kan Konuşmaz,Yeşil Elmalar,Yaşamak
Güzel Şey Be Kardeşim.
Oyun : Kafatası,Yusuf ile Menifos,Bir Ölü Evi
Yahut Merhumun Hanesi,Unutulan Adam.
Mektup :Kemal Tahir’e Hapishaneden Mektuplar,
Cezaevinden Mehmet Fuat’a Mektuplar,Bursa
Cezaevinden Vâ-Nû’lara Mektuplar,Piraye’ye
Mektuplar.
Masal :La Fontaine’den Masallar,Sevdalı Bulut.
Rıfat Ilgaz :
Hababam Sınıfı’nın yazarı.
1940’tan sonra şiirlerinde yoksulların
yaşamlarını anlamıştır.
Edebiyatımızda ona ‘’Koca Çınar,Edebiyatı
Koca Çınarı’’
Markopaşa dergisinde mizahî yazıları vardır.
Toplumsal değişimleri ve çarpıklıları hicveden
Şiir :Yarenlik,Sınıf,Yaşadıkça,Üsküdar’da Sabah
Oldu,Kulağımız Kirişte.
Roman :Karartma Geceleri,Sarı Yazma,Yıldız
Karayel…
Mizahî roman :Hababam Sınıfı,Pijamalılar.
Öykü : Radarın Anahtarı,Don Kişot
İstanbul’da,Geçmişe Mazi,Garibin Horozu…
Oyun :Hababam Sınıfı, Hababam Sınıfı
Karadeniz’in Kıyıcığında.
Anı :Kırk yıl Önce,Kırk Yıl Sonra,Yokuş Yukarı
Ceyhun Atıf Kansu :
-Önceleri halk şiiri özellikleri görülür ,1940’lı
yıllarda bu gruba katılarak serbest ölçülü şiirler
yazar.
- Öksüz,bakımsız ve kimsesiz çocukların şairidir.
- Halk söyleyişini andıran bir dili vardır.
- Şiirlerinde toplumsal konuları işler.
- Dünyanın Bütün Çiçekleri,Kızamuk Ağıdı ile
tanınmıştır.
Şiir : Sakarya Meydan Savaşı ,Bağbozumu
Sofrası,Bağımsızlık Gülü, Yanık Hava,Bir Çocuk
Bahçesinde,Çocukluk Gemisi…
MİLLÎ EDEB İYAT ZEVK VE ANLAYIŞINI SÜRDÜREN ŞİİR
- Faruk Nafiz(Beş Hececiler),Orhan Şaik Gökyay,
Ömer Bedrettin Uşaklı,Zeki Ömer Defne,
Kemalettin Kamu,Ahmet Kutsi Tecer,Arif Nihat
Asya … temsilcileridir.
- 1911 Genç Kalemler dergisi-Millî ed. anlayışı
başlamıştır.
Millî Mücadele,
yeni devletin kuruluşu,
devrimler gibi önemli sürece,1920-1930’lu yıllara
damgasını vurmuştur.
-Cumhuriyet’in ilanından sonra “Memleket Şiiri”
adını almıştır.
Kültür Haftası, Ağaç ,Çınaraltı ,Hisar
Dergilerde yazmışlardır.
Özellikleri :
- Hece ölçüsünü,dörtlük nazım birimini
kullanmışlardır.
- Halk şiiri nazım şekillerine yer vermişlerdir.
- Yalın Türkçeyi,memleket meselesini esas alırlar.
- Cumhuriyet’in ilke ve inkılaplarının ışığında
girilen yeni yönelimleri yansıtmışlardır.
- İyimser,umutlu ve romantik bir tutumla Anadolu’
nun ne insanının olumlu yönlerini işlemişlerdir.
- Sözcükleri genelde gerçek anlamında kullanmışlardır.
İlkeleri :
1-Yabancı dil kuralları bırakılmalıdır.
2- Arapça-Farsça sözcükler,Türkçe telaffuzlarına
göre yazılmalıdır.
3- Günlük dile yerleşmemiş yabancı sözcükler
kullanılmamalı, yerine Türkçeleri tercih edilmelidir.
4- Yazı dilinde İstanbul Türkçesi esas alınmalıdır.
5- Millî konular işlenmelidir.
İşledikleri konular:
- Türk tarihi,
- Milliyetçilik anlayışı,
- Millî kültür unsurları,
Millî-manevî
- Memleket manzaraları,
değerler
- Anadolu insanı.
Ahmet Kutsi Tecer :
-Âşık Veysel’i keşfeden şairimizdir.
- Memleketçi ve ulusçu bir yol izler.
- Hece ölçüsüyle yazdığı şiirlerinde Anadolu motifi
vardır.
- Halk kültürü öğelerini,çağdaş sanat teknikleriyle
birleştirmiştir.
-Oyunları da vardır.
- Folklor araştırmaları yapmıştır.
Şiirleri : Şiirler.
Oyun : Koçyiğit Köroğlu ,Bir Pazar Günü,
Köşebaşı(Ortaoyunu tekniği) ,Satılık Ev.
Orhan Şaik Gökyay :
- Türk edebiyatı alanındaki araştırmalarıyla tanınmıştır. (Dede Korkut ve Katip Çelebi)
- İlk şiirlerini aruzla sonrakileri heceyle yazmıştır.
- Önceleri âşık tarzına uygun çoğunlukla ulusal
konuları işleyen lirik şiirler yazmış,1940’lardan
sonra folklorik çalışmalara yöneldi.
- Eski metinleri sadeleştirmeye çalışmıştır.
Şiirleri : Birkaç Şiir (Bu Vatan Kimin,Yas).
Edebiyat Tarihi : Dede Korkut ve Katip Çelebi’den
Seçmeler,Kâbusname(Mercimek Ahmet), Eşkâl-i
Zaman (Ahmet Rasim)
Kemalettin Kamu :
- İncinmelerin ve gurbetin şairidir.
- İçten ve duygulu şiirlerinde, hece ölçüsünü kullanmıştır.
- İlk şiirlerinde vatan sevgisi,millî mücadele ; sonraki şiirlerinde aşk,gurbet,ayrılık,doğa konusunu
işlemiştir.
Şiir : Bingöl Çobanları,Gurbet,İrşad,Hicret.
Behçet Kemal Çağlar :
- Mahlası Ankaralı Âşık Ömer’dir.
- Halk şiiri biçim özelliklerini kullanarak Atatürk ve
Cumhuriyet sevgisini işlemiştir.
- Birey için değil,kalabalıklar için yazmıştır.Söylevleriyle ünlüdür.
Şiir : Erciyes’ten Kopan Çığ,Burada Bir Kalp Çarpıyor Benden İçeri
Ömer Bedrettin Uşaklı :
- Hece ölçüsüyle yazdığı şiirlerinde Anadolu’yu,
tarihi ve deniz güzelliklerini işlemiştir.
- Şiirlerinde izlenimci bir gözle algıladığı doğayı,
ülke gerçeklerini ve bireysel duyarlılığını özgün
bir yaklaşımla yansıtır.
- Annesi ile çocuğunun ölümü, ayrılık acısı,
gurbet tedirginlikleri, görev yaptığı, gezip
gördüğü yerlerdeki toplumsal sorunlar
duyarlılığını besleyen başlıca öğeler oldu. Son
dönemde çağdaş Fransız şiirinden de
yararlandı.
- Bazı şiirleri bestelenmiştir.Yıldızların Altında,
Eğilmez Başın Gibi, Kapıldım Gidiyorum adlı
besteler buna örnek verilebilir.
Şiir : Deniz Sarhoşları,Yayla Dumanı,Sarıkız
Mermerleri,Deniz Hasreti.
Zeki Ömer Defne :
-Halk şiiri geleneğine bağlı şiirlerinde yerli motifleri;
işlenmiş,ince bir halk diliyle yazmıştır.
- Anadolu’nun çeşitli illerine güzellemeler yazmıştır
Şiir : Denizden Çalınmış Ülke ,Sessiz Nehir ,
Kardelenler.
Arif Nihat Asya :
- “ Bayrak Şairi ”dir.
- Hece ve aruzun yanında serbest ölçüyü de kullanmıştır.
- Yapıtlarında dînî,millî duyguları,kahramanlıkları,
aşk ve tabiat konularını işlemiştir.
- Rubai nazım şeklinin son üstatlarındandır.
Şiir : Bir Bayrak Rüzgar Bekliyor,Dualar ve Aminler
Kökler ve Dallar,Yastığımın Rüyası,Kıbrıs Rubaileri.
HİSARCILAR : (1950-1980)
- 1950-1957 (75 sayı) ,1964-1980 (202 sayı)
- Hisar dergisi etrafında toplanmışlardır.
İlkeleri :
“Eski şiirimizden,millî kültür ve edebiyatımızdan
kopmadan yeni ve güzel şiir sergilemek, o yıllarda
şiirimizi çıkmaza sokanlara,yozlaştıranlara karşı
çıkmak ve tavır almak.”
Temsilcileri :
Munis Faik Ozansoy,Mustafa Necati Karaer, İlhan
Geçer,Gültekin Samanoğlu,Mehmet Çınarlı,Nevzat
Yalçın,Yavuz Bülent Bakiler…
Özellikleri :
- Sanatçının dili,yaşayan dil olmalıdır.”Öz Türkçe”
anlayışından hareketle yeni sözcük türetilmemelidir.
- Garip ve İkinci Yeni’yi,kaba ve çirkin sözcükler
kullanmak,büyük ve küçük harf kuralına uymamak
ve söz dizimini bozmak bakımından eleştirmişlerdir
- Sanatın evrensel olabilmesi için millî olması gerekir,düşüncesini savunmuşlardır.
- Eskiyi inkar etmeden sanatta yenilik esastır.
- Sanatçı,bağımsız olmalı ;hiçbir ideolojiyi barındırmamalıdır şiirinde.
-”Şiir” özelliğini korumak şartıyla;aruz,hece,serbest
şiir ve şiiri nesre yaklaştırmak uygundur.
-Toplumcu Gerçekçi,Garip ve İkinci Yeni şiirini
eleştirirler.
İlhan Geçer :
- Duygu yüklü şiirler yazmıştır.
- Uzun yıllar Hisar dergisinin yazı işleri müdürlüğünü yapmıştır.
- İlk şiiri "Kahverengi Gözlerin" 1934'te Vakit
gazetesinde çıktı.
Şiir : Büyüyen Eller,Hüzzam Beste,Yeşil Çağ.
BİRİNCİ YENİ (Garipçiler)
 Orhan Veli KANIK, Melih Cevdet
ANDAY, Oktay Rıfat HOROZCU
 Akım, üç şairin 1941 ‘de ortak
yayımladıkları Garip adlı şiir kitabıyla
başlamıştır.
 Şiir ve edebiyat hakkındaki
düşüncelerini kitabın girişinde Orhan
Veli tarafından (imzası olmamakla
birlikte) yazıldığı düşünülen Garip
Bildirgesi ile ortaya koymuşlardır.
 Sürrealizmden etkilendikleri yönler
vardır.
 Şiirimizde en köklü değişimleri
yapmışlardır.
 Şiirde ölçü ve uyağı gereksiz görmüşler,
serbest şiir örnekleri vermişlerdir.







Süslü ve sanatlı şiire, şairaneliğe
tepki göstermişlerdir.
Sokaktaki insanın, halkın konuştuğu
dille şiirler yazdılar.
Şiirde nükteyi kullandılar ve
şaşırtmaya dayalı şiirler yazdılar.
Günlük hayattaki her konunun şiirde
yer alması gerektiğini savundular.
Şiiri duygudan çok akla yakın bir
sanat olarak gördüler.
Toplumsal aksaklıkları şiirin doğal
akışını bozmadan ve bir mesaj iletme
kaygısı duymadan yansıttılar.
1950’de Orhan Veli’nin ölümüyle
akımın diğer sanatçıları Oktay Rıfat
ve Melih Cevdet zamanla farklı şiirlere
yöneldiler.
Yaprak (1Ocak1949-15Haziran1950)
 Orhan Veli tarafından on beş günde bir
yayımlanan dergidir.
 Orhan Veli'nin ölümünün ardından arkadaşları
tarafından Son Yaprak adlı özel bir sayı
yayımlanmıştır.
 Dergide ağırlıklı olarak Garip anlayışına uygun
ürünler yayımlanmıştır.
 Yaprak'ta; Orhan Veli, Oktay Rifat ve Melih
Cevdet Anday, Fazıl Hüsnü Dağlarca, Cahit
Külebi, Bedri Rahmi Eyüboğlu gibi isimlerin
ürünleri yer almıştır.
Parça değil bütün güzelliği.
1-Orhan Veli(1914-1950):
 Akımın öncüsüdür.Ed.alanda
devrimcidir.
 ÇağdaşTürk şiirinin yolunu açmıştır.
Şiir:Garip,Vazgeçemediğim,Yenisi,Karşı,
Destan Gibi,Nasrettin Hoca Hikayeleri.
Nesir:La Fontaine,Nesir Yazıları,
Edebiyat Dünyamız,Bindiğimiz Dal.

2-Melih Cevdet Anday(1915-2002):
 1946’dan sonra romantik öğeler-den
sosyal öğelere geçer.
 Akılcıdır.Toplumsal gerçekçidir.
 Söz oyunlarından kaçar.
 Dili,yalındır.Duygu bakımından
diğerlerinden ayrılır.
*Oyun,roman,deneme ve çevirileri
fazladır.
Şiir:Rahatı Kaçan Ağaç,Telgrafhane
Yan Yana,Kolları Bağlı Odysseus,
Gılgamış,Teknenin Ölümü
Roman:Aylaklar,Gizli Emir,Raziye,
İsa’nın Güncesi…
Deneme:Doğu-Batı,Yeni Tanrılar,
Sosyalist Bir Dünya.
Oyun:Mikado’nun Çöpleri,Dört Oyun.
3-Oktay Rifat Horozcu(1914-1984):
*Halk masallarından,deyim ve
tekerlemelerden yararlanır.Onlara yeni
görüş kazandırır.
*Yenilikçidir.Her türlü biçimi dener.
*Toplumcudur.

*Soyut şiire(Perçemli Sokak)ulaşmış.

Şiir:Yaşayıp Ölmek,Aşk ve Avarelik
Üzerine Şiirler,Aşağı Yukarı,Karga
ile Tilki,Elifli,Denize Doğru,Koşma

Roman:Danaburnu,Bir Kadının
Penceresinden.

Oyun:Çil Horoz,Yağmur Sıkıntısı.
GARİP DIŞINDA YENİLİĞİ SÜRDÜREN ŞİİR
(Behçet Necatigil, Fazıl Hüsnü Dağlarca,
Cahit Külebi, Sabahattin Kudret Aksal,
Attilâ İlhan, Cahit Zarifoğlu, Hilmi Yavuz,
Erdem Bayazıt)
*Batı klasiklerinin ve modern eserlerin
Türkçeye çevrilmesi,
*köy enstitülerinin ve halkevlerinin açılması,
zengin bir kültürel ortamı beraberinde
getirmiştir.
Bazı şairler bu ortamda saf (öz şiir), halk
şiiri, toplumcu gerçekçi şiir
geleneklerinden yararlanmakla birlikte bu
geleneklerden herhangi birine
bağlanmamışlardır
Bu şairler :
* Bu geleneklerden yararlanırken
kendilerine has bir senteze varmışlar,
*Garip'in dışında kalmışlar,
* belirli bir şiir akımına doğrudan
bağlanmamışlar,
* özgün bir şiir arayışında olmuşlar,
* mistik duyarlığa sahip şair
olmuşlardır..
* 1960 sonrasında bu bağımsız şairlere
Cahit Zarifoğlu, Erdem Bayazıt ve
Hilmi Yavuz'u da ekleyebiliriz.
BEHÇET NECATİGİL (1916 - 1979)
 Cumhuriyet dönemi Türk şiirinde kendi
çizgisini yaratmış şairlerdendir.
 Heceyi kullandığı şiirleri olmakla birlikte
ağırlıklı olarak serbest şiirler yazmıştır.
 Şiir geleneğinden ustaca esinlenmeyi
bilen, söyleyişi rahat, samimi bir şiiri
vardır.
 Büyük kentte yaşayan orta tabaka
insanının yaşantısını, bunalımlarını, evaile sorunlarını, geçim sıkıntısını
işlemiştir.


Özellikle "Kareler Aklar" kitabında
şiirlerinde uyguladığı bazı tekniklerle (şiir
sağdan sola, soldan sağa, yukarıdan
aşağıya, aşağıdan yukarıya, çapraz vs,
okunduğunda da farklı anlamlar kazanır)
anlam çoğaltmalarına gitmiş ve
yoğunlaştırılmış bir şiir yazmaya
çalışmıştır. Bu bakımdan o, kendi şiirini
"çokgen" bir şiir olarak tanımlamıştır.
Şiirleri kadar radyo oyunları da önemlidir.





ESERLERİ:
Şiir: Kapalı Çarşı, Evler, Divançe, Arada,
Çevre, Eski Toprak; Kareler Aklar,
Sevgilerde, Şiirler (Bütün Yapıtları)
Deneme - İnceleme: Bile / Yazdı, Düz
yazılar (II Cilt)
Radyo Oyunu: Yıldızlara Bakmak, Üç
Turunçlar; Ertuğrul Faciası
Araştırma-Biyografi: Edebiyatımızda
İsimler Sözlüğü Araştırma:
Edebiyatımızda Eserler Sözlüğü
Mektup: Mektuplar, Serin Mavi
FAZIL HÜSNÜ DAĞLARCA (1914 - 2008)





Şiire hece ölçüsüyle başlamış, sonraları
serbest şiire geçmiştir.
"Çocuk ve Allah" kitabıyla ün kazanmıştır.
Biçim, içerik ve söyleyişte sağladığı
uyumla dikkat çekmiştir.
Hayal gücünü öne çıkardığı imgeli ilk
şiirlerinden sonra, aklı öne çıkardığı şiirler
yazmıştır.
Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının en
üretken şairlerinden biri olan Dağlarca'nın
bir özelliği de bütün edebî yaşamını
sadece şiire adamış olmasıdır.
Tür, biçim ve içerik bakımından kendini
sürekli yenilemiş, kendine özgü bir şiir dili
yaratmıştır.
 Hemen hemen her konuda şiir yazmıştır,
 Yerli-yabancı hiçbir akımdan etkilenmeden
klasiği ve çağdaşı kaynaştırdığı özgün bir
şair olmuştur.
 "Türkçem benim ses bayrağım." dizesiyle
Türkçeye olan sevgisini anlatmıştır,
 Çocuk duyarlığını ve saflığını yansıtan
şiirleri yanında epik şiirleriyle de ün
kazanmıştır.
 Destan tarzında şiirler de felsefi, lirik
toplumcu şiirler de yazmıştır.



ESERLERİ:
Şiir: Havaya Çizilen Dünya, Çocuk ve
Allah, Üç Şehitler Destanı, Gazi Mustafa
Kemal Atatürk, İstiklal Savaşı, Sivaslı
Karınca, İstanbul Fetih Destanı,
Anıtkabir, Taş Devri, Mevlâna'da Olmak,
Türk Olmak, Çanakkale Destanı,
Vietnam Savaşımız, Hiroşima, Nötron
Bombası, Malazgirt Ululaması, Yazıları
Seven Ayı (Çocuk Şiirleri), Yunus
Emre'de Olmak
CAHİT KULEBİ (1917 - 1997)
 "Hikâye" şiiriyle tanınmış ve sevilmiştir.
 Âşık edebiyatı geleneğinden beslendiği
 ve Anadolu'yu anlattığı kendine has bir şiir
çizgisi vardır,
 Serbest şiirler yazmıştır.
 Sivas Yollarında, Tokat'a Doğru gibi
şiirlerinde çocukluk ve gençlik yıllarının
geçtiği yörelerden izlenimleri yansıtmıştır.
 Yurt ve doğa sevgisi, aşk, Kurtuluş
Savaşı, yalnızlık başlıca konularıdır.

Şiirlerinde derin bir Anadolu sevgisi
vardır; İyimser, açık ve gerçekçi bir
bakışla Anadolu’ya eğilmiştir.

ESERLERİ:

Şiir: Adamın Biri, Rüzgâr, Atatürk
Kurtuluş Savaşı’nda, Yeşeren Otlar, Süt,
Şiirler, Türk Mavisi, Sıkıntı ve Umut,
Yangın, Güz Türküleri, Bütün Şiirleri
SABAHATTİN KUDRET AKSAL (1920 - 1993)



Şiirleri ve öyküleriyle tanınır.
Garipçilerden etkilendiği ilk şiirlerinden
sonra, insanın evrendeki yerini, değerini
aramaya çabaladığı felsefi düşünceleri
içinde barındıran bir şiire yönelmiştir.
Öykü ve oyunlarında psikolojik öğeler
öne çıkar, biçimi oldukça önemser.

ESERLERİ:

Şiir: Şarkılı Kahve, Gün Işığı, Duru Gök,
Eşik, Bir Zaman Düşü, Şiirler (Bütün
Şiirleri)
Öykü: Gazoz Ağacı, Yaralı Hayvan
Tiyatro: Tersine Dönen Şemsiye,
Kahvede Şenlik Var


CAHİT ZARİFOĞLU (1940 – 1987)






İlk şiirlerinde ikinci yeni akımının etkileri
görülür.
Madde-ruh çatışması, “Batı diktasına
karşı Doğu protestosu” temalarını işledi.
İlk şiir kitabı “İşaret Çocukları” 1967′de
yayımlandı.
Şiirlerinde dinsel inançları çerçevesinde
ele aldığı Anadolu insanlarının acı, umut
ve sevgilerini yansıttı.
Son şiirlerinde ise İslamcı düşüncedeki
insan sevgisi, toplumsal mutluluk
anlayışını işledi.
Yer yer gerçeküstü öğeler ve eski şiir
kalıplarını uyguladı.
Eserleri:
Şiir: İşaret Çocukları, Yedi Güzel Adam,
Menziller, Korku ve Yakarış
 Hikâye: İnsanlar
 Çocuk Hikâyeleri: Serçekuş, Katıraslan,
Ağaçkakanlar, Yürek Dede ile Padişah,
Küçük Şehzade, Motorlu Kuş, Kuşların Dili
 Çocuk Şiirleri: Gülücük, Ağaçokul
(Çocuklara Afganistan Şiirleri)
 Roman: Savaş Ritimleri, Ana
 Günlük: Yaşamak
 Deneme: Bir Değirmendir Bu Dünya,
Zengin Hayaller Peşinde
 Tiyatro: Sütçü İmam
ERDEM BAYAZIT (1939 – 2008)




Tok, kavgacı, destana yatkın bir üslûpta
söylenmiş olan şiirlerinde ayrıca ince
duyarlılıklar işlenmiştir.
İslâmî ton bir “leit-motif (sıkça işlenen
tema)” halinde bütün şiirlerine yayılmıştır.
Şiirleri Açı (K. Maraş), Çıkış (Ankara), Yeni
İstiklâl, Büyük Doğu, Diriliş, Edebiyat, Mavera ve
Yedi İklim dergilerinde yayınlanmıştır.
Şiiri ses zenginliği, imge dünyası itibariyle
kendine özgü bir çizgidedir.
Eserleri:
 Şiir: Sebeb Ey, Risaleler, Şiirler
 Gezi: İpek Yolundan Afganistan’a: 1981′de
İran, Pakistan, Afganistan ve Hindistan’ı içeren iki aylık
gezi ile ilgili izlenimlerini kitaplaştırdı.
HİLMİ YAVUZ (1936 -)





Başlangıçta daha çok İkinci Yeni
akımının etkisinde imgeci şiirler yazdı.
Sonraki yıllarda gelenekçilikle çağdaş bir
bakışı kaynaştıran, biçim ve özün
dengelendiği bir düzey sergiledi.
İslam mistisizmi, özellikle de tasavvuftan
yararlanarak kendine özgü bir sözcük
dağarcığı geliştirdi.
Modern şiirden ve kültür tarihimizin
kaynaklarından
damıttığı
şiirleriyle
tanınmıştır.
Fıkra, deneme, anlatı türlerinde eserler
de vermiştir.
ESERLERİ:


Şiir: Bakış Kuşu, Bedreddin Üzerine
Şiirler, Doğu Şiirleri, Yaz Şiirleri, Gizemli
Şiirler, Zaman Şiirleri, Söylen Şiirleri,
Ayna Şiirleri, Çöl Şiirleri, Akşam Şiirleri,
Yolculuk Şiirleri, Hurufî Şiirler, Kayboluş
Şiirleri, Hüzün ki En Çok Yakışandır Bize,
"Büyü'sün, Yaz!" (Bütün Şiirleri).
Anlatı: Fehmi K.'nın Acayip Serüvenleri
ATTİLA İLHAN (1925-2005)
 Mavi hareketi içerisinde etkili olmuş bir isimdir.
 Toplumcu gerçekçiliği kendine has bir yorumla
eserlerine yansıtmıştır.
 Şiir, roman, deneme, anı, gezi yazısı türlerinde
eserler vermiştir. ,
 Barış, özgürlük gibi toplumsal temaların yanı
sıra yalnızlık, aşk, ölüm gibi bireysel temaları da
işlemiştir.
 Çoğunlukla romantik bir karakter taşıyan şiirini
toplumcu gerçekçi bir zemine dayandırmış;
biçim ve söyleyiş bakımından divan, halk ve Batı
şiirinden yararlanmıştır.
 Şiirlerinde büyük harfleri hiç kullanmamıştır.





Adını 1946 CHP şiir yarışmasında ikinci olan
“Cebbaroğlu Mehemmed” duyurmuştur.
İnançlarında ayak direyen, sert çıkışlar yapan,
gerçeklerden çok anılara sığınan bir karakter
yapısı vardır.
“Serüven tutkunu” bir şair olan Attila İlhan en
çok aşk, intihar, içki, ölüm, kavga,kahramanlık…
temalarını işler.
Mavi, hürriyet ve barışı temsil eden bir renktir.
En büyük tepkisi de Garipçileredir.
Şiirlerinde divan şiirinin biçim özelliklerinden,
imgelerinden de yararlanır. Canlı konuşma
diline, argoya, halk deyimlerine geniş ölçüde yer
vermiştir.
ESERLERİ:


Şiir: Duvar, Sisler Bulvarı, Ben Sana
Mecburum, Elde Var Hüzün, Kimi Sevsem
Şensin, Ayrılık Sevdaya Dahil, Yağmur
Kaçağı,Bela Çiçeği, Yasak Sevişmek…
Roman: Sokaktaki Adam, Zenciler
Birbirine Benzemez, Kurtlar Sofrası,
Bıçağın Ucu, Sırtlan Payı, Fena Halde
Leman, Dersaadet’te Sabah Ezanları.
Maviciler (1952 – 1956)





Atilla İlhan’ın 1952 – 1956 yıllarında çıkardığı
derginin adı olan “Mavi”nin etrafında toplanan
Orhan Duru, Ferit Edgü gibi sanatçıların
oluşturduğu bir edebi topluluktur.
Temsilcileri: Attila İlhan, Ferit Edgü, Orhan Duru,
Özdemir Nutku, Yılmaz Gruda, Ahmet Oktay,
Demirtaş Ceyhun, Demir Özlü ve Tahsin
Yücel’dir.
Bu sanatçılar, şairane bir sanat anlayışının
temsilcisi olmuşlardır.
Mavi dergisi Özdemir Nutku’nun yönetimine
geçer ve Atilla İlhan’ın savunduğu toplumsal
gerçekçiliğin (sosyal realizm) sözcüsü olur.
Dergi, Nisan 1956’da çıkan 36. sayıdan sonra
(Son Mavi) kapatılır.
Mavicilerin Özellikleri:
 Garip akımına tepki olarak çıkmıştır. Bu
topluluğun hedefinde Garip Akımı ve
Orhan Veli vardır. Garipçilerin savunduğu
birçok görüşe karşı çıkmışlardır.
 Özellikle şiirin açık olması gerektiği
anlayışı Maviciler tarafından tamamen
reddedilmiştir.
 Maviciler
şiirin
bütünüyle
açık
olamayacağını, anlam kapalılığının şiiri
düzyazıdan ayıran önemli bir faktör
olduğu görüşündedirler.
 Şiirin
basit
olamayacağını
zengin
benzetmeli, içli, derin olması gerektiğini
savunmuşlardır.
İKİNCİ YENİ(1954-1960) :
 Cemal SÜREYYA, İlhan Berk, Edip
CANSEVER, Ece AYHAN, Turgut UYAR, Sezai
KARAKOÇ,Ülkü TAMER.
 1950’den sonra Garip akımını takip eden
gençlerin özentili, kötü örneklerinin hakim
olduğu bir ortamda, Garip’e karşı doğmuş bir
harekettir.
 195O’lerin başlarında “Yeditepe” ve “Pazar
Postası” gibi dergilerde birbirinden habersizce
şiir yayımlayan şairler arasında görülen ortaklık
İkinci Yeni adını almıştır.
 Oktay Rıfat, Perçemli Sokak kitabıyla İkinci
Yeni hareketine uygun şiirler yazmıştır.
 İmgeli, sanatlı bir şiir dilinden yana olmuşlardır.
 Anlamın kapalı olduğu soyut bir şiiri
savunmuşlardır.
 “Şiir,için şiir.”
 Şehirli adam tipini çizmeyi reddederler.(Elit)
Sürrealizm, Dada gibi akımlardan
etkilenmişlerdir.
 Günlük konuşma dilinden farklı bir şiir diliyle
yazmışlardır.
 Sözcük ve cümle yapısının bozulduğu, yeni
sözcüklerin türetildiği şiirleri vardır.
 Ahlaki değerleri, folkloru, şiirde bir hikaye
anlatmayı, konuyu dışlamışlardır.
 Toplumcu Gerçekçilerin şiirde,ideolojiyi benimsemesine,şiiri “araç” görmelerine ;Garipçilerin ise
basit,süssüz,imgesiz söyleyişine,sıradan insanları, sorunlarıyla bazen mizahî bazen de eleştirici
yönüyle ele almalarına tepki duymuşlardır.
 En önemli özellikleri biçim ustalığıdır.ve
 Ahek ;musiki ve söyleyiş güzelliğiyle sağlanır.
 Noktalama işaretleri,yazım kurallarına uyulmaz.

Garipçilerle benzer yönleri :
 Yönlerini Batı’ya çevirmişlerdir(Sürrealist,Dadaist
 Ölçü serbestliği vardır.
 Geleneksel şiirimize sırt çevirmişlerdir.
 Mısracı şiire karşı çıkarlar.Bütün güzelliği.
 İdeolojiden uzak durmuşlardır.
 İçeriğe yeteri kadar önem vermezler ;biçimi
önemserler.
Dadaizm :
1916 Tristan Tzara.
“Kuralsızlık kuraldır.” ilkesini benimsemiş şiiri,her
türlü ahlak,dil ve estetik kurallardan sıyırmışlardır.
Sözcükleri,bilinen anlamından uzaklaştırmışlardır.
Andre Breton,F.Picabia (resim,şiir)






Pazar Postası:
1951 ’de yayımlanmaya başlamıştır.
Derginin yazı işleri müdürü, bu dergide yazdığı
bir yazıyla İkinci Yeni’nin isim babası olan
Muzaffer İlhan Erdost'tur.
Pazar Postası haftalık, siyasi bir gazetedir;
fakat gazetenin Sanat-Edebiyat eki edebî dergi
niteliği taşır.
Dergi, özellikle İkinci Yeni hareketine bağlı
şairlerin bu dergide yazmasıyla ünlenmiştir.
Dergi, aynı zamanda Garip şiirine karşı bir
tutum içindedir ve özellikle şiir eleştirileriyle
dikkat çeker.
Dergide A.Turgut (Turgut Uyar), Behçet
Necatigil, Can Yücel, Fethi Naci, Oktay Akbal,
Salah Birsel, Sezai Karakoç gibi imzalar
görülür.





Papirüs:
Cemal Süreya'nın çıkardığı dergidir.
Dergi ilk olarak 1960'ta yayımlanmıştır.
Dergi, yayın hayatına aralıklarla devam
etmiştir.
Cemal Süreya'nın imzasız başyazılarıyla dikkat
çeken dergide, özellikle şiirler ve şiir üzerine
yazılan yazılar yayımlanmıştır.
Papirüs'te Can Yücel, Cemal Süreya, Mehmet
H. Doğan, Turgut Uyar, Ülkü Tamer gibi imzalar
öne çıkmıştır.
Edip Cansever (1928 -1986) :
 İkinci Yeniciler içinde şiirle en çok ve en uzun
ilgilenen isimdir.
 İlk şiirlerinde,gençlik yıllarının duygu dünyasını
ve Garip etkisini görmekteyiz.
 Sonraki şiirlerinde -Yerçekimli Karanfil- bireyin
yalnızlığını ve yabancılaşmasını,bunalımı,umutsuzluğu işlemiştir.
 Kapalı ve anlaşılması güç ancak anlamdan
kopmayan soyut şiirleri vardır.
 “Dize işlevini yitirdi.”anlayışıyla yazmıştır.
 Bireysellik,yalnızlık şiirleri dışında 1970’li yıllarda
destansı boyutlar da kazanan siyasal-toplumsal
şiirler yazmıştır.(Dramatik şiirleri vardır.)
Şiir : Yerçekimli Karanfil,İkindi Üstü,Dirlik Düzenlik,Kirli
Ağustos,Umutsuzlar Parkı,Nerde Antigone,Sonrası Kalır ,
Cemal Süreya(1931-1990) :
 Aslı adı Cemalettin Seber’dir.
 Kendine özgü söyleyiş biçimi ve şaşırtıcı
buluşları,zengin birikimi,duyarlı,çarpıcı,yoğun
imgeleriyle aşk ve özgürlük odağında şiirler
yazdı.
 Şiirlerinde zekanın ve ince mizahın izleri vardır.
 Yaşadığı çağı,canlıları ve çevreyi ironik bir
biçimde anlatmıştır.
Şiir : Üvercinka,Göçebe,Beni Öp Sonra Doğur
Beni,Sevda Sözleri,Sıcak Nal ve Güz Bitiği



ECE AYHAN (1931 -2002) :
Kendine özgü çağrışımlar ve göndermelerle örülü,
"özel bir dille" yazdığı şiirleriyle hem Türk şiirinde
hem de II. Yeni'nin içinde kendine farklı bir kanal
açmıştır.
Ece Ayhan'ın şiir anlayışında tarihe bakışı önemli
bir yer tutmaktadır. Ece Ayhan'a göre tarih,
iktidarların oluşturduğu bir tarihtir. Ece Ayhan'a
göre iktidarların ideolojilerine uygun olarak yazılan
bu "sarışın tarih" gerçekleri yansıtmaz "tersinden"
yazılmıştır. Ece Ayhan şiirlerinde "karaşınlar”
olarak ifade ettiği iktidarlara muhalif olan her türlü
kesimi anlatmış ve "gerçek" tarihi yansıtmaya
çalışmıştır.
"Meçhul Öğrenci Anıtı" adlı şiiriyle geniş
kesimlerce sevilmiştir.
Şiir: Kınar Hanımın Denizleri, Bakışsız Bir Kedi
Kara,Ortodoksluklar, Devlet ve Tabiat, Yort Savul,
Zambaklı Padişah, Çok Eski Adıyladır, Bütün Yort
Savul'lar! (Bütün Şiirleri)
SEZAİ KARAKOÇ (1933 -) :
 İslami düşünceyi modern şiirdeki
gerçeküstücülükle kaynaştırmış, mistisizmden,
evliya kıssalarından yararlanmıştır.
 Çarpıcı benzetme ve imgelerle özgün sentezlere
ulaşmış kendine has bir şairdir.
 Öğrencilik yıllarında "Şiir Sanatı" adlı iki sayılık
kısa ömürlü bir dergi çıkarmış; sonra adı
kendisiyle özdeşleşen "Diriliş" adlı dergiyi çeşitli
aralıklarla yayımlamıştır.
 "Monna Rosa" adlı şiiri geniş kesimlerce
sevilmiştir.
Şiir: Körfez, Şahdamar, Hızırla Kırk Saat, Sesler,
Taha'nın Kitabı, Gül Muştusu, Zamana Adanmış
Sözler, Ayinler,Leyla ile Mecnun, Ateş Dansı,
Alınyazısı Saati, Monna Rosa, Gün Doğmadan
(Bütün Şiirleri)
TURGUT UYAR (1927-1985) :
 Hece ölçüsüyle yazdığı ve toplumsal konulan
işleyen ilk iki kitabından sonra, İkinci Yeni
içerisinde değerlendirilen bir şairdir.
 ikinci Yeni içerisinde değerlendirilen şiirlerinde;
bireyin iç dünyasını, yalnızlığını ve açmazını
eksen tutan bir yaklaşımla, dilde ve duyarlıkta
yeni imkânları zorlamıştır.
 1970'li yıllarda geleneksel divan şiiri kalıpları
içerisinde sınıfsal, siyasal mücadeleyi
yansıtmıştır.
 "Göğe Bakma Durağı" adlı şiiriyle sevilmiştir.
Şiir: Arz-ı Hal, Türkiyem, Dünyanın En Güzel
Arabistanı,Tütünler Islak, Her Pazartesi, Divan,
Toplandılar, Kayayı Delen İncir, Büyük Saat
(Bütün Şiirleri)






İLHAN BERK (1918-2008) :
İlk dönemlerinde destansı yönü ağır basan
gerçekçi şiirle-yazdı.
1953te yayılmadığı "Saint-Antoine'ın
Güvercinleri” şiiriyle ileride ikinci Yeni adını
alacak şiir akımının habercisi olmuştur.
İkinci Yeni şiirinin öncüsü ve en güçlü
savunucusu olarak tanınmıştır.
Şiirlerinde aşk ve tarih ana temalar olarak
belirmiştir.
Çeşitli nesneleri, kent, sokak gibi olguları ayrıntılı
bir "kimlik kartı" somutluğu taşıyan bir biçimde
şiirleştirmiştir.
Düz yazı (mensur) şiirlerden aforizmalara
(özdeyiş) harfleri, nesneleri ve semtleri anlatan
çok kollu bir şiir ortaya koymuştur.

Şiir: Güneşi Yakanların Selâmı, Günaydın
Yeryüzü, Türkiye Şarkısı,Galile Denizi,Otağ,
Mısırkalyoniğne, Atlas, Kül, İstanbul Kitabı,Dün
Dağlarda Dolaştım Evde Yoktum,Kuşların Doğum
Gününde Olacağım,Tümceler Geliyorum.
İKİNCİ YENİ SONRASI TOPLUMCU ŞİİR
(1960-1980)

1960 kuşağı > 1961 anayasası > özgürlük (dünyadakiyle müşterek)
 Nazım’ın kitapları serbest,
 Güncel,siyasal,düşünsel dergiler serbest…
 Ataol Behramoğlu,İsmet Özel,Süreyya Berfe,
Özkan Mert,Refik Durbaş,Nihat Behram…
_ İkinci Yeni şiirine karşı (1969 Toplumcu Genç
Şairler Savaş Açıyor - Ataol Behramoğlu,İsmet
Özel,Süreyya Berfe, Özkan Mert “) çıkmış ,toplumcu
bir şiiri savunmuşlardır.

Özellikleri :
- Şiirlerde,sosyal yaşam,güncel politika,yerleşik
düzenin eleştirisi,halkın ve işçi sınıfının sorunları
politik bir bakışla işlenmiş.
- Umut ve yarına inanç,direnme,isyan.
- Şairler,toplumun sözcüsü gibi davranmışlardır.
- Başlangıçta İkinci Yeni’den etkilenmiş,sonra açık
üslûba yer vermişlerdir.
- Biçimden çok içerik önemlidir.
- Şiirde slogan üslûbunu kullanmışlardır.
- Şiiri,toplumun bilincini uyaran ve toplumu dönüştüren bireysel bilincin sesi olarak görmüşlerdir.
- Bu grupla 1940 toplumcuları,Namık Kemal,Tevfik
Fikret,Mehmet Âkif gibi şairler arasında “şiire
toplumsal bir işlev yükleme” ortaklığı vardır.




Halkın Dostları:
ilk sayısı 1970'te Aylık Devrimci Sanat ve
Kültür Dergisi alt başlığıyla İstanbul'da
yayımlanmıştır.
Üçüncü sayıdan sonra dergi merkezi Ankara'ya
taşınmıştır.
Dergiyi Ataol Behramoğlu ve İsmet Özel
çıkarmışlardır.
Dergiye Süreyya Berfe, Özkan Mert, Asım
Bezirci, Nihat Behram gibi imzalar da katkıda
bulunmuşlardır.
Ataol Behramoğlu (1942 - ) :
- İlk dönem şiirlerinde ,İkinci Yeni,Orhan Veli,Attila
İlhan etkisi görülürken 1960’lı yılların sonuna
doğru ve 1970’li yıllarda toplumun,işçi, sınıfının
siyasal mücadele içindeki insanların sıkıntılarını,
duygularını,umutlarını işler.
- Şiirleri, günlük konuşma dilinde,yalın ve açıktır.
- Edebiyat ve kültür üzerine yazıları,antoloji çalışm.
- İsmet Özel’le “Halkın Dostları”,Nihat Behram’la
”Militan” - Şair,çevirmen ve yazardır.
Şiir : Türkiye Üzgün Yurdum ,Güzel Yurdum
Bir Ermeni General, Bir Gün Mutlaka,Yolculuk
Özlem ve Kavga Şiirleri,Ne Yağmur…Ne Şiirler,
Kuşatmada,Mustafa Suphi Destanı, Dörtlükler,
İyi Bir Yurttaş Aranıyor,Aşk İki Kişiliktir,
Yaşadıklarımdan Öğrendiğim Bir Şey Var …
İsmet Özel (1944 - ) :
- Şiire İkinci etkisinde başlamış,1960 ve 1970’li yıllarda toplumcu çizgiye yönelmiştir.
- İmgeli şiirlerini,şiirin yapısını zedelemeden toplum
ve hayatla buluşturmuş;modern şiirin İkinci Yeni ile
elde ettiği kazanımlara yeni bir boyut getirmiştir.
- 1974’ten sonra İslami,mistik motiflere yer vermiş.
- Atak,coşkulu,hırçın ve imgeli şiirleri vardır.
Şiirleri :
Geceleyin Bir Koşu ,Evet İsyan ,Erbain, Cinayetler
Kitabı ,Celladıma Gülümserken ,Bir Yusuf Masalı.
Deneme :
Üç Mesele ,Zor Zamanlarda Konuşmak ,Taşları
Yemek Yasak ...
Süreyya Berfe (1943 - ) :
- Asıl adı “Hikmet Süreyya Kapınak ”.
- 1960 kuşağı şairlerindendir.İlk şiirlerinde İkinci
Yeni tesiriyle soyutlamalara yer vermiştir.
- 1966’dan sonra halk şiirinin yolundan giden “yeni
bir şiir dili kurma ”arayışına yöneldi.Toplumsalcı
ve halkçı bir şiiri benimsedi.
- “Gün Ola“ adlı kitabında, Türkmen ve Avşar ağıtlarının,halk ozanlarının,türkülerin ve Nazım’ın etkisi görülür.
Şiirleri :
Gün Ola ,Savrulan ,Hayat ile Şiir ,Ufkun Dışında,
Şiir Çalışmaları ,Foklar Söyledi Ben Yazdım ,
Çıkrık ,Kalfa …
Nihat Behram (1945 - ) :
- Gazeteci,şair ve yazardır.
- Ataol Behramoğlu’nun kardeşidir.
- Halkın Dostları,Militan ve Güney gibi dergilerde
yazdı.
- Zengin sözcük dağarcığı olan şiirlerinde “doğa”
dikkat çekicidir.
- Toplumcu gerçekçidir.
Şiirleri :
Hayatımız Üstüne Şiirler ,Irmak Boylarında Turaç
Seslerinde ,Ay Işığı Yan Yana ,Cenk Çeşitlemeleri,
Kundak …
Roman :
Gurbet ,Kız Ali ,Lanetli Ömrün Kırlangıçları
Refik Durbaş (1944 - ) :
- Çarşıların,işçi kızların,pazar yerlerinin ve çay
evlerinin dünyasını yansıtan şair olarak tanındı.
- İkinci Yeni ile başladığı şiir yaşamında,toplumculuğa yöneldi.
- Gazetelerde sanat sayfaları hazırlayan şairin kendine özgü dili ve benzetmeleri vardır.
- Şiirde,anlam kadar biçime de önem verdi.
- Günlük konuşma dili içine eski sözcükleri ustaca
serpiştirmiştir.
Şiir :
Kuş Tufanı İstanbul Hatırası ,Düşler Şairi ,Nereye
Uçar Gökyüzü …
Deneme :
İki Sevda Arasında Karasevda ,Yasemin ve Martı..
Özkan Mert (1944 - ) :
- Ant, Devrim, Dönem, Evrim, Halkın Dostları,Türk
Solu dergilerinde şiirleri yayımlandı.
- 1960 toplumcu kuşağı şairlerindendir.
- İkinci Yeni'ye özgü biçim ve duyarlılık özellikleri
taşıyan ilk şiirlerinde savruk bir yaşama tutkusu,
bohem ve yabancıl duygular etkindi.
- Kabına sığmayan bir yaşama sevinci ve özlemi,
halkın ve ülkenin yaşamına ilgi, geleceğe ve
gençliğe umut duyguları ve istekleriyle dolu şiirler
yazdı.
Şiirleri :Kuracağız Her Şeyi Yeniden ,Kırlangıçlar Kırlangıçlar ,Irgatoğlu Atçalı Kel Memet Destanı , İşte Hayat İşte
Ölüm ve Tarih , Stockholm'de Mavi Saatler , Dünya
Çarpıyor Yüzüme , Allah ve Tango , Mozart ve
Akdeniz ,Bir Irmakla Düello Ediyorum ,Bir Dünyalının Notları ,
Sürgün Şarkıları
1980 SONRASI ŞİİR :
İkinci Yeni sonrası dönem
1970’lerin toplumcularına karşıdır. (Şiiratı,Sombahar)
1980 darbesi (Yazko Edebiyat,Üç Çiçek)
(Haydar Ergülen,Hüseyin Atlansoy)
Özellikleri :
- Şiirde geleneksel birikimi önemserler.
- Halk,Divan,İkinci Yeni,Saf şiir gibi ayrımlara gitmemişler ;hepsinden örnekler sunmuşlardır.
- Onları birleştiren en önemli nokta,şairlerin Türk ve
dünya şiirin binlerce yıllık kazanımlarına “şiire saygı”
penceresinden bakmışlardır.
- Dünya ve şiir görüşleri farklı olsa da birlikle dergi çıkarmışlardır.
- Bunların ortak bir şiir anlayışı içinde değil,grupların
ve kişilerin ayrı ayrı anlayışından söz edilebilir.





Şiiratı:
ilk sayısı Vural Bahadır Bayrıl, Osman Hakan,
Orhan Alkaya ve Seyhan Erözçelik tarafından
1986 yılında yayımlanmıştır.
Şiiratı, 1994'e kadar 7 sayı yayımlanmıştır.
Dergi
2004'te
tekrar
yayımlanmaya
başlanmıştır.
Şiiratı dergisi 1980 sonrası şiirin önemli
toplanma yerlerinden biri olmuştur.
Dergide Haydar Ergülen, Hilmi Yavuz, Vural
Bahadır Bayrıl, Osman Hakan, Lale Müldür,
Orhan Alkaya ve Seyhan Erözçelik gibi
imzaların ürünleri yayımlanmıştır.
- Bireyci,toplumcu ;imgeci,modernist,gelenekçi
anlayışa ait özellikler gösterir.
- İdeolojiye şiirde yer vermemişlerdir.
- İmgeler bakımından Türk kültür tarihinin konularına ve kavramlarına göndermeler yapmışlardır.
- Üslup,düz yazıya yaklaşmış ;anlatılmaya imkan
veren temalar işlenmiştir.
-İmge anlayışlarında uzak çağrışımlara yer vermişler ;İkinci Yeni’ye benzemişlerdir.
Haydar Ergülen (1956 -):
- 1983’te arkadaşlarıyla “Üç Çiçek ,Şiiratı” dergisini
çıkarmışlardır.
- Aşk,kardeşlik,yaşantılar,çocukluk gibi konuları
çoğunlukla imgeli,mecazlı bir dille işlemişlerdir.
- Alevî Bektaşî şiir geleneğiyle Cemal Süreya
başta olmak üzere İkinci Yeni şairleriyle ve Behçet
Necatigil’le yakınlıklar kurabilecek şiir dünyası vardır.
- Şiirleri yanında deneme ve şiir değerlendirmeleri
vardır.
Şiir :
Karşılığını Bulamamış Şiirler,Sokak Prensi,Sırat
Şiirleri,Eskiden Terzi,Kabareden Emekli Kızkardeş,
40 Şiir ve Bir,Karton Valiz,Üzgün Kediler Gazeli…
Hüseyin Atlansoy (1962 - ) :
- Gündelik hayattan yola çıkan,geçmişi,insanlık
hallerini,yaşanmışlıkları içinde taşıyan,hayatın
arka plânında ne varsa imgelerle anlatmaya çalışmıştır.
- Mistik metafizikçi yönü ağır basan bir şairdir.
- Metropol hayatını ve ilişkilerindeki hızlı değişimi
konuşma dilinin imkânlarından yararlanarak
ironik bir şekilde anlatmıştır.
Şiir :
İntihar İlacı,Balkon Çıkmazında Efendilik Tarihi,
Şehir Konuşmaları,İlk Sözler,Kaçak Yolcu,Su
Burcu …
Sedat Umran (1926 - ) :
- ilk şiir kitabı Meş'aleler kendi yayını olarak
1949'da çıktı.
- İkinci kitabı Leke 1979 yılında Soyut dergisi
yayınları arasında yayımlandı.
- Umran, edebiyat dünyasında trajik ben'in ıztırabını ve eşyanın iç dünyasını yansıtan bu kitabı ile
tanındı.
- Sevgi şiirlerinden oluşan Gittin Taş Atarak
Denizlerime isimli şiir kitabı ise 1990'da Akabe
yayınevi tarafından basıldı.
- Şair son yirmi yıldır değişik dergilerde yer alan
şiirlerini Kara Işıldak (İst. 1993,İz Yayıncılık) adı
altında topladı.
- Şiirindeki son merhaleyi yansıtan 100 mısralık 25
dörtlüğü, “Kış Dörtlükleri” üst başlığı altında Türk
Edebiyatı Dergisinde yayınlandı.
CUMHURİYET DÖNEMİNDE HALK ŞİİRİ :
Âşık Veysel Şatıroğlu,Âşık Mahzunî Şerif,Şeref
Taşlıova,Abdurrahim Karakoç,Karslı Murat Çobanoğlu,
Âşık Feymanî…
- Cumhuriyet’le birlikte halk kültürüne büyük önem
verilmiş,halk müziği ve dili araştırmaları bilimsel bir
kimlik kazanmıştır.
- Halkın duygu ve düşüncelerinin her zaman tercümanı olan halk şiiri örnekleri verilmiştir.
- Halk şairleri gelenekte olduğu gibi usta çırak ilişkisi içinde yetişmiştir.
- Şiirler, genelde saz eşliğinde söylenmiştir.Bazen
de saz çalma geleneğine uymayıp sadece şiir
yazan şairler de - Abdurrahim Karakoç - vardır.
- Halk şairleri,geleneksel konuların yanında güncel
konuları da işlemişlerdir.
- 19.yy şairlerine göre halk şiiri, daha sade bir dille
söylenmiştir ;divan şiiri etkisi ve Arapça-Farsça
sözcüklerin kullanımı azalmıştır.
Âşık Veysel (1894-1973) :
- Doğum ve ölüm yeri:Sivas/Şarkışla/Sivrialan köyü
-Küçük yaşta gözlerini kaybetmiş,öğrenim görememiştir.
- Bu dönemin en güçlü saz şairlerindendir.Hece ölç.
- Aşkı,vatan ve toprak sevgisini işlemiştir.
- Ahmet Kutsi Tecer tarafından tanıtılmıştır.
- Kara Toprak,Uzun İnce Bir Yoldayım önemli şiiri…
- Tekniği gösterişsiz ve nerdeyse kusursuzdur..
- Yaşama sevinciyle hüzün, iyimserlikle umutsuzluk
şiirlerinde iç içedir.
- Doğa, toplumsal olaylar, din ve siyasete ince
eleştiriler yönelttiği şiirleri de var
Şiir : Dostlar Beni Hatırlasın ,Sazımdan Sesler,
Deyişler.
Âşık Mahzunî Şerif (1940-2002) :
- Kahramanmaraş Elbistan doğum yeri.
- Halkın sıkıntılarını,sorunlarını toplumcu bir bakış
açısıyla anlatmıştır.
- Şiirlerinde güncel siyaseti konu alan politik şiirler,
taşlamalar yazmıştır.
- Şiirlerini,saz eşliğinde söylemiştir.
-Toplumsal şiirleri dışında,Alevî-Bektaşî inancını ve
tasavvuf,aşk,ölüm gibi konuları işlemiştir.
Şiir :İşte Gidiyorum Çeşm-i Siyahım,Yuh Yuh,Dom
Dom Kurşunu,Bu Mezarda Bir Garip Var…
Abdurrahim Karakoç (1932 - ) :
- Kahramanmaraş Elbistan doğum yeri.
-Saz çalmamakla birlikte şiirlerini,halk şiiri geleneğine uygun yazmıştır.
- Politik taşlamalarıyla tanınmaktadır.
- “Mihriban” adlı şiiri çok sevilmiştir.
Şiir : Hasan’a Mektuplar,Haber Bülteni,El Kulakta,
Kan Yazısı,Vur Emri,Akıl Karaya,Beşinci Mevsim,
Suları Islatamadım,Gök Çekimi…
Âşık Şeref Taşlıova (1938 - ) :
- Ardahan doğumlu.
- Aşk,hasret,tabiat ve sosyal temaları işlemiştir.
- Folklor üzerine yazıları,kültür ve sanat dergilerinde
yayımlanmıştır.
Şiir :Ben Bir Şeyda Bülbül,Güzel Görünür,Gönül Bahçesi…
Murat Çobanoğlu(1940-2005) :
- Kars’ta doğmuştur.
- Âşıklık geleneğinin bir devamı olan türkülü hikâye
anlatımında başarılı örnekler vermiştir.
- Kendi türkülerinin yanı sıra usta malı türküleri de
genç kuşaklara aktarmıştır.
- Özellikle atışma dalında başarı gösterdi. Sık sık
radyoda ve televizyonda -değişik konulardasöyledi.
- Saza egemenliği,ulusal duygularının güçlülüğü ve
kendine özgü sesiyle ilgi çekti.
- Kars'ta “Çobanoğlu Halk Ozanları Kahvesi”ni açıp
işletti.
Şiir:Cumhuriyet Destanı,Öğretmen(Ana Baba Gibi)
Dertli Bülbül(Kerem Güzellemesi),Neyine Güvenem
Yalan Dünyanın,Yaradan(Bir Dua Edin)
Âşık Feymanî (1942 - ) :
- Asıl adı,Osman Taşkaya’dır.Avşardadaloğlulardan
- Adana ili Kadirli ilçesi Azaplı köyünde doğmuştur.
- Şiir ve atışma dalında başarı gösterdi.
- Tasavvufî deyişlere geniş yer vermiştir.
- Çukurovalı âşıklar arasında büyük sagınlığı vardır.
Şiir : Ahu Gözlüm,Barışmam,Anadolum,Mevlâna,
Bugün Bayramdır…
CUMHURİYET DÖNEMİ HİKÂYE-ROMAN
A)MİLLÎ EDEBİYAT ZEVK VE ANLAYIŞI NI SÜRDÜREN
ESERLER :
Reşat Nuri Güntekin,Yakup Kadri Karaosmanoğlu…
- I.Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı dönemin hazırlayıcısıdır.
- Millî Edebiyat zevk ve anlayışına uygun ürünler vardır.
- Cumhuriyet’le birlikte siyasî,ekonomik,toplumsal değişim ed.’a yansımış;
- Anadolu’ya açılma,orayı görüp tanıtma,
- Anadolu insanını konu edinme ön plâna çıkmıştır.
- Millî Ed.dönemi ile arasında, Anadolu coğrafyasını ve
insanını anlatma bakımından ortaklık ;Atatürk ilke ve
inkılaplarını,Kurtuluş Savaşı sonrası hayatı konu alması
farklılık vardır.
-
- Roman ve hikâyelerde :
-Toplumsal ve kültürel farklılıklar,
- Ülke ve toplum sorunları,
- Kurtuluş Savaşı,
- Eski-yeni mücadelesi,
- Köy ve kasaba insanının çelişkileri,
- Tarihî konular,
- Yanlış Batılılaşma,
- Batıl inanç ve hurafeler,
- Toplumsal faydayı esas alan mevzular,
- Doğu-Batı mukayesesi,
- Aydın-halk çatışması esas alınmıştır.
- Realizmden etkilenilmiştir.
- Maupassant tarzı hikâye (Klâsik/Olaya Dayalı Hikâye)
özellikleri gösterilmiştir.
Yakup Kadri Karaosmanoğlu (1889-1974) :
- Fecr-i Âti’den Millî Edebiyat’a geçen sanat çizgisi
vardır.
- Eserlerinde,Türk toplumunun Tanzimat’tan Cumhuriyet dönemine kadar ki geçirdiği aşamaları anlatmıştır.
- I.Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı yıllarını,Türk toplu
munun yaşamını ve sorunlarını işlemiştir.
- Romanlarının tekniği sağlam,karakterleri canlıdır.
- “Toplum için sanat ”anlayışındadır ;dili sadedir.
- Edebiyatımıza,tezli roman düşüncesini “Yaban”la getirmiştir.
- Realizmden etkilenmiştir.
- İlk romanı Kiralık Konak’ta-Tanzimat’tan I.Dünya
Savaşı’nın sonuna-bir ailenin üç kuşağını (Naim EfendiSekine Hanım, Servet Bey Seniha ,Cemil)
- Yaban’da Ahmet Cemil üzerinden Kurtuluş Savaşı
yıllarındaki Anadolu’yu,halk ve aydın kopukluğunu,
- Hüküm Gecesi, (31 Mart Olayı’ndan sonra iktidarı
ele geçiren İttihat ve Terakki Cemiyeti ile muhalefet
arasındaki siyasi çekişmenin öyküsüdür sergilenen.
Ahmet Kerim - Samiye)
- Sodom ve Gomore’de (İstanbul’un işgali ve İstanbul
halkının işgale karşı tutumu Leyla –Necdet- CemilKuv.Mil.) Mütareke yıllarını ,
- Panorama’da,Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki yenilikleri ve Atatürk’ün ölümünden sonraki yılları,
Romanları : Nur Baba ,Bir Sürgün…
Hikâye : Bir Serencam,Milli Savaş Hikâyeleri,Rahmet.
Mensur Şiir : Erenlerin Bağından,Okun Ucundan.
Anı :Zoraki Diplomat,Anamın Kitabı,Gençli ve Ed.Hat.
Biyografi : Atatürk
Reşat Nuri Güntekin (1889-1956) :
- Millî Ed.-Cumhuriyet dönemi.
-Sade dille yazdığı ürünlerinde,romantizm ve realizm
akımından etkilenmiştir.
-Öğretmen olmasından ötürü Anadolu’yu iyi gözlemci
bakış açısıyla vermiştir.
- Romanlarında sayısız insan tipi yarattı. Çoğunlukla
erkek olan kahramanlarını, dış görünümlerinden çok
psikolojik özellikleriyle yansıttı.
- Mizaha daha geniş yer verdiği öykülerinde de aşk,
yalnızlık, fedakarlık, dostluk, ihanet gibi temaları
kullandı.
- Yaprak Dökümü-yanlış Batılılaşma,(Ali Rıza Bey ve
ailesi)
- Çalıkuşu-köy ve taşra insanının yaşayışı(Feride…)
-Yeşil Gece-savaş yılları ve din istismarcıları(Şahin öğrt)
Eserleri :
Roman : Çalıkuşu,Yaprak Dökümü,Gizli El,Acımak,
Kan Davası,Dudaktan Kalbe,Akşam Güneşi,Yeşil Gece,
Kızılcık Dalları,Eski Hastalık,Miskinler Tekkesi,Kavak
Yelleri,,Harabelerin Çiçeği,Son Sığınak…
Hikâye : Olağan İşler,Leyla ile Mecnun,Sönmüş Yıldızlar ,Tanrı Misafiri.
Gezi :Anadolu Notları.
Tiyatro :Balıkesir Muhasebecisi,Tanrıdağı Ziyafeti,
Hançer,Hülleci,Ümidin Güneşi.
TOPLUMCU GERÇEKÇİ ESERLER :
 1930’lardan 1980’lere kadar roman ve öykü alanında
güçlüdürler.
 Sabahattin Ali,Fakir Baykurt,Kemal Tahir,Sadri Ertem
Orhan Kemal,Yaşar Kemal,Necati Cumalı,Aziz Nesin,
Mahmut Makal,Kemal Bilbaşar,Samim Kocagöz,Abbas
Sayar,Dursun Akçam …
Özellikleri : “FAYDA ESASTIR.”
- Anadolu’yu ve insanını ele alış bakımından,realist olmaları,Milli Ed.Zevk ve Anlayışını sürdürenlerle benzer
olmalarına rağmen “ideolojik yaklaşımla” farklıdır.
- İnsana özgü bir gerçeği ifade ederler.
- Olayları ve kişileri,bir düşünceyi açıklamak ve doğrulamak ya da haklı göstermek üzere anlatırlar.
-Ürünler,bir araçtır;maksat halkı aydınlatmaktır.
- Sade bir dille bazen yerel söyleyişler hakimdir.
Konu olarak :
- İşçilerin,dar gelirlilerin dünyası,
- sorunlarıyla köy yaşamı,
- köyden kente göçün ortaya çıkardığı sorunlar,
- düzensizlik- çatışmalar,
- zengin- fakir ;ağa-ırgat çatışması,
- halk – yönetici ;öğretmen – imam karşılaştırması,
- cahil-aydın çatışması,
- işçi-grev-lokavt,
- toprak-su kavgaları… işlenmiştir.
- Özellikle 1950’li yıllarda Köy Enstitülü yazarlar,konularını daha çok köy hayatına ve toprağa bağlı yaŞamlardan almıştır.
Not :
- Tanzimat’ta Nabizâde Nazım’ın “Karabibik”iyle
başlayan köy hayatı,ilk başarılı örneklerini,Ebubekir
Hazım Tepeyran’ın “Küçük Paşa”sı ve Milli Ed. Döneminde R.Nuri’nin “Çalıkuşu”yla vermiştir.
KEMALTAHİR (1910—1973)
 Toplumcu gerçekçi bir romancıdır.
 Cezaevi yaşamını, Kurtuluş Savaşı’nı, tarihi, köy
yaşamını ve eşkıya hikayelerini konu edindiği
romanlarıyla tanınmıştır.
 Tasvire önem veren yazar, eserlerinde anlaşılır bir dil
ve yalın bir anlatım kullanmıştır.
 Osmanlının kuruluşunu anlattığı, Osmanlı
toplumunun gelişim sürecinin Batı’dan farklı
olduğunu ileri sürdüğü tezli romanı “Devlet Ana”
romanıyla ve Kurtuluş Savaşı yıllarını konu
edindiği “Yorgun Savaşçı” romanlarıyla
tanınmıştır.
ESERLERİ:

Roman: Devlet Ana, Yorgun Savaşçı, Esir
Şehrin İnsanları, Rahmet Yolları Kesti, Esir
Şehrin Mahpusu, Bozkırdaki Çekirdek, Kurt
Kanunu,Yol Ayrımı…
AZİZ NESİN (1916— 1995)
- Toplumcu gerçekçi bir yazardır.
- Dünyaca tanınmış mizahi öykü yazarıdır.
- Marko Paşa (Sabahattin Ali,Rıfat Ilgaz)
ESERLERİ:
 Roman: Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz,Zübük
 Öykü: Toros Canavarı, Damda Deli Var, Fil Hamdi,
Sizin Memlekette Eşek Yok Mu?
ORHAN KEMAL (1914— 1973)
 Toplumcu gerçekçi bir yazardır.
 Gerçek adı “Mehmet Raşit ÖĞÜTÇÜ” olan yazar
daha çok öyküleriyle tanınır.
 Öyküleri dışında oyun, roman ve film senaryoları da
yazmıştır.
 Öykü ve roman kişilerini konuşturmadaki ustalığı
dikkat çekmiştir.
 Çukurova’nın sanayileşmesini ve işçi sorunlarını,
tarımın makineleşmesi ve ırgatların sıkıntılarını,
mahpusları, bekçileri gardiyanları... konu edinmiştir.
ESERLERİ:
 Roman: Baba Evi, Murtaza, Cemile, Bereketli
Topraklar Üzerinde, Hanımın Çiftliği, Avare Yıllar,
Gurbet Kuşları, Eskici Dükkanı…
 Öykü: Ekmek Kavgası, 72. Koğuş, Önce Ekmek,
Mahalle Kavgası …
YAŞAR KEMAL (1922 - ) :
 Toplumcu gerçekçi bir yazardır.
 Gerçek adı Kemal Sadık GÖĞÇELİ’dir.
 Adını ilk olarak Cumhuriyet gazetesindeki Anadolu
insanın ekonomik sıkıntılarını anlattığı röportajlarıyla
duyurmuştur.
 İlk romanı İnce Memed’le büyük ün kazanmış ve
romancı kimliği öne çıkar olmuştur.(Bu romanda,ağa
baskısı karşısında dağa çıkan destar kahramanı…)
Teneke’de Çeltik ağalarınna karşı mücadale eden ve
köylünün yanında yer alan genç ve idealist kaymakamın trajik öyküsü ,aydının mücadelesi…)
 Tarım ve sanayileşmede ağaların rant kavgası;yoksul
Çukurova insanın acıları romanlarının ilk evresidir.
 Türk edebiyatının olduğu kadar dünya edebiyatının da
önemli romancılarındandır.
Halk hikâyeciliğinden etkilenmiş,sözlü gelenekte
yaşayan Ala Geyik,Köroğlu,Karacaoğlan öykülerini,
“Üç Anadolu Efsanesi” adıyla anlatmıştır.
 70’li yıllardan sonra Çukurova dışına çıkmış “Al
Gözüm Seyreyle Salih, Kuşlar da Gitti, Deniz Küstü”
romanlarında kenti ve deniz insanını konu almıştır.
Halk hikâyeciliğinden etkilenmiş,sözlü gelenekte
 Anadolu insanını sözlü anlatım geleneğinin ürünleri
olan destanlardan,halk hikâyelerinden,masallardan,türkülerden ve çağdaş roman tekniklerinden yararlanmıştır.
 Kurduğu imge ve mit dünyası,benzetmeler,betimlemeler,yerel sözcükler ,deyimler,sövgüler…ürününü canlı
kılmıştır.

Doğayla insanı ;düşle gerçeği iç içe vermiş özgünlüğü
yakalamıştır.


Epik anlatımı,şiirsel üslubu varıdr.
ESERLERİ:
Roman: İnce Memed,Teneke, Yılanı Öldürseler,
Hüyükteki Nar Ağacı,
”Dağın Öteki Yüzü” üçlemesi (Yer Demir Gök
Bakır, Orta Direk,Ölmez Otu),
“Akça Sazın Ağaları” dizisi ( Demirciler Çarşısı
Cinayeti,Yusufçuk Yusuf )
“Kimsecik”üçlemesi (Yağmurcuk Kuşu,Kale
Kapısı,Kanın Sesi ),
Ağrı Dağı Efsanesi,Binboğalar Efsanesi,Çakırcalı
Efe,Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal Karınca,
“Bir Ada Hikâyesi ”üçlemesi (Tanyeri Horozları,
Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana,Karıncanın Su
İçtiği )
Öykü: Sarı Sıcak
Röportaj: Bu Diyar Baştan Başa,Allah’ın Askerleri.
Derleme: (Özgün Anlatı): Üç Anadolu Efsanesi,
Ağıtlar.
NECATİ CUMALI (1921 —2001)
 Şiir, hikaye, roman ve tiyatro türlerinde eserler
vermiştir.
 Gözlemlerinden yola çıkarak toplumsal sorunları ele
almıştır.
 Ege bölgesinin kırsal insanının yaşantısını anlatmıştır.
 Sinemaya uyarlanan Susuz Yaz adlı eseri hem hikâye
hem de tiyatro olarak yayımlanmıştır.
ESERLERİ:
 Şiir: Kızılçullu Yolu,Harbe Gidenin Şarkıları.
 Roman: Tütün Zamanı (Zeliş),Yağmurlar ve Topraklar,Viran Dağlar.
 Öykü : Ay Büyürken Uyuyamam,Dila Hanım.
 Oyun: Boş Beşik, Ezik Otlar, Susuz Yaz, Yeni Çıkan
Şarkılar ya da Juliet
Sabahattin Ali (1907-1948) :
- Şair,öykü,roman yazarı ve çevirmen.
-1930’lu yıllarda öyküye gerçekçi ve yeni bir soluk getirmiş ;insanın zavallılığını ve gücünü aynı sarsılmaz üslupla,zaman zaman masalsı ve destansı bir biçimde anlatmıştır.
- Şiirlerinde halk şiirinden esinlenmiştir.
- Romanlarında insanın ruhuna ayna tutmuş,gerçeğe bu
aynadan bakmıştır.
- Aziz Nesin ve Rıfat Ilgaz’la Marko Paşa adlı dergiyi
çıkarmıştır.
Eserleri :
Şiir : Dağlar ve Rüzgar
Öykü : Değirmen,Kağnı,Ses,Yeni Dünya,Sırça Köşk.
Roman :Kuyucaklı Yusuf,Kürk Mantolu Madonna,İçimizdeki
Samim Kacagöz (1916-1993) :
- Toplumcu gerçekçi sanat anlayışını benimsemiştir.
- Gözlemlere dayanarak köy ve kasaba insanlarının sorunlarını günlük yaşamlarını,duygularını yalın bir dille
aktarmıştır.
- Öykülerinde genelde Ege bölgesi insanının sorunlarını;
- Alışılmış teknik ve anlatıma bağlı kalarak sınıflar arası
çıkar çatışmalarını,ekonomik nedenlerle değişen düzen
ve dünya görüşlerini incelemiştir.
- Kalpaklılar adlı romanında Kurtuluş Savaşı’nı belgese
roman tarzında,destansı bir dille anlatmıştır.
Roman :Kalpaklılar,İkinci Dünya,Bir Şehrin İki Kapısı,
Yılan Hikayesi,Onbinlerin Dönüşü,Doludizgin,Bir Karış
Toprak,Bir Çift Öküz,Mor Ötesi…
Öykü :Telli Kavak,Sığınak,Sam Amca,Cihan Şoförü,Ahmet’in
Kemal Bilbaşar (1910-1983) :
- Fikirde toplumcu ,sanatta gerçekçi görüştedir.
- Konularını özellikle Batı Anadolu kasabalarından alır.
- Küçük köy ve kasabalarda yaşayan,çok çalışan, az mutlu olan insanların inanç,gelenek,töre ve hayat görüşlerini
çıkar çatışmalarını yerli renklerle gelenekçi bir tarzda
işlemiştir.
- Halk masal ve öykü deyişlerine yer vermiştir.
- Refik Halit’le başlayan memleket hikayeciliğini,eleştirel ve sert bir gerçekçilik içerisinde vermiştir.
-”Cemo” romanıyla ün kazanmıştır.
Roman :Cemo,Memo,Yeşil Gölge,Başka Olur Ağaların
Düğünü,Yonca Kız,Ay Tutulduğu Gece…
Öykü : Anadolu’dan Hikayeler,Cevizli Bahçe,Irgatların Öfkesi
Oyun :Kendimize Dönebilmek,Çıldır Gölü Efsanesi
Mahmut Makal (1933 - ) :
- Yazarlık hayatına bir köy öğretmeni olarak Varlık dergisine gönderdiği köy mektupları ve notlarıyla başladı.
- Bu notların toplandığı “Bizim Köy” ilgi uyandırdı ve
köy edebiyatı çığırını başlattı.
Notlar (hikayemsi izlenimleri) :Bizim Köy,Köyümden,
Hayal ve Gerçek,Memleketin Sahipleri.
Talip Apaydın (1926 -) :
-İlk şiir ve öyküleri, Köy Enstitüleri Dergisi’nde yayımlanmıştır.
- Köy gözlemlerini notlar halinde işlemiştir.
- Konuların,köy ve kasaba olaylarından alan öykü ve romanlar yazmıştır.
Roman : Sarı Traktör, Yarbükü, Emmioğlu,Ortakçılar
(Ortakçının Oğlu), Define, Köylüler, Tütün Yorgunu.
Şiir : Susuzluk.
Öykü : Ateş Düşünce,Öte Yakadaki Cennet,Koca Taş,O
Güzel İnsanlar,Yolun Kıyısındaki Adam…
Fakir Baykurt (1929-1999) :
- Köy Enstitüsü çıkışlı yazardır.
- Orta Anadolu bölgesini konu edinmiştir.
- İçinde doğup yaşadığı köylülerin hallerini anlatmıştır.
- İnsanları,okurları aydınlatmayı;onları daha ilerilere
götürmeyi amaçlamıştır.
- Romanlarında düzene ve düzenin adamlarına ince bir
eleştiri vardır.
Roman :
Yılanların Öcü,Kaplumbağalar,Irazca’nın Dirliği,Onuncu
Köy,Tırpan …
Dursun Akçam (1930-2003) :
- Gazete ve dergilerdeki röportajlarıyla tanınmıştır.
- Kuzey Doğu Anadolu’nun köy ve kasaba hayatını,
dertlerini sergileyen etkili ve yalın bir dili vardır.
Roman : Kanlı Dere’nin Kurtları.
Öykü : Ölü Ekmeği,Taş Çorbası,Köyden İndim Şehre,
Haley.
Gözlemler ve Köy Notları : Analar ve Çocukları
Anı-İnceleme : Doğu’nun Çilesi
Röportaj : Kan Çiçekleri
Abbas Sayar (1923-1999) :
- Edebiyata şiirle başlayan yazar,romanlarıyla
tanınmıştır.
- Köy gerçekliğini,kendine özgü üslupla işlemiştir.
- Yozgatlı olan ve burada uzun yıllar yaşayan yazarımız
genellikle Orta Anadolu’yu anlatmıştır.
- “Yılkı Atı” romanında yılkıya (başıboş) bırakılan bir
atın doğadaki yaşam mücadelesini,arka planda köy gerçekliğini,halkın yoksulluğunu vererek anlatmıştır.
- Şiirsel günlük konuşma dili vardır.
Roman : Yılkı Atı,Çelo,Can Şenliği,Dik Bayır,Tarlabaşı
Salkım Saçak,Anılarda Yumak Yumak.
Öykü :Yorganımı Sıkı Sar
Şiir :Gönül Sandalı
Bireyin İç Dünyasını Esas Alan Eserler
Peyami Safa, A.H.Tanpınar, Mustafa Kutlu,
Selim İleri,
Tarık Buğra
Amacı :
- İnsan gerçekliğini,farklı bir bakışla anlatmak,
- Modern hayatın insan üzerindeki tesirlerini belirlemek.
Bunun için
- Psikoloji ve psikoanalitik (psikoanaliz)’ten yararlanmışlardır. (Freud)
Özellikleri:
- Yazarlar,bireylerin iç dünyasını anlatmak için
- düş analizi (rüyanın çözümlenmesi) ve
- bilinç akışı (zihinden geçenlerin,çağrışımların peş
peşe anlatılması )
- Mekan,olay ve zaman şahıslar üzerindeki tesiriyle verilir.
Not : Toplumcu Gerçekçilerde,toplumsal sorunları ve sınıfsal
farklılıkları vermek için araçtır.
- Üslupta çağrışımlara açık sanatsal bir tutumla ruh tahlilleri yapılır.
Not : Toplumcu Gerçekçilerde,günlük konuşma dili,yerel söyleyiş vardır.
Konular:
- Bunalım
- Yabancılaşma
- Bireyin toplumla hesaplaşması,
- Yalnızlık
- Evrenin düzeni
- Sıkıntı
- Bilinçaltı
- Bireysel sorgulamalar
Tarık Buğra (1918— 1994)
- Öykü, roman, deneme ve tiyatrolarıyla tanınır.
- Öykü ve romanlarında Türk toplumunun tarihine
yönelmiştir.
- Psikolojik öğelere yer vermiştir.
- Kurtuluş Savaşı yıllarını anlattığı Küçük Ağa ve
Osmanlı devletinin kuruluşunu anlattığı“Osmancık”
romanlarıyla tanınır.
- Maupassant tarzına uygun öykü yazmıştır.
Eserleri :
Roman: Küçük Ağa,Küçük Ağa Ankara’da, Osmancık,
Firavun İmanı, İbişin Rüyası
Öykü: Yarın Diye Bir Şey Yoktur, Siyah Kehribar,
Oğlumuz.
Mustafa Kutlu (1947 - ) :
- Bireyin iç dünyasını esas alan öykücüdür.
- Dergah dergisini çıkarmaktadır.
- İlk dönem hikayelerinde Sait Faik ve Sabahattin Ali’
nin tesiri vardır.
- Bir dönem “ sosyal değişim ” konusunu işlemiştir.
Sonraları çocukluk,aşk,çevre,köy-kasaba,varoş hayatı
vb.konuları nostaljik üslupla işlemiştir.
Eserleri :
Öykü : Bu Böyledir,Mavi Kuş,Yokuşa Akan Sular,Sır,
Ortadaki Adam,Y Tahammül Ya Sefer,Hüzün ve Tesadüf…
Selim İleri (1949 - ) :
- İlk öyküsü “Cumartesi Yalnızlığı” ile tanınmıştır.
- Bireylerin zengin iç dünyasını anlatmıştır.
- Eserlerinde modernist öğelere yer vermiştir.
- Romanlarında bireyler arasındaki iletişimsizliği ve
yakın tarihteki bazı tanınmış isimlerin hayatını işlemiştir.
- Deneme,inceleme,anı,senaryo,tiyatro…eserleri vardır.
Eserleri :
Öykü : Cumartesi Yalnızlığı,Pastırma Yazı,Dostlukların
Son Günü, Son Yaz Akşamları, Eski Defterlerde Solmuş Çiçekler…
Roman : Her Gece Bodrum,Destan Gönüller,Yalancı
Şafak,Bir Akşam Alacası,Kırık Deniz Kabukları, Saz
Caz Düğün Varyete
Oyun : Cahide Sonku Ölüm ve Elmas
Modernizmi Esas Alan Eserler
Yusuf Atılgan ,
Rasim Özdenören ,
Oğuz Atay,
Elif Şafak,
Orhan Pamuk
Modernizm : Şimdi (Latince)
(Bilimsel,sanatsal,kültürel gelişmelere ve sanayi devrimine eşlik eden zihniyet.).
- 19.yy.ın ikinci yarısında sanat,mimari ve ed. alanında
başlamış ; 20.yy.ın ilk yarısında etkili olmuştur.
Temel fikri :
“Geleneksel sanatlar,edebiyat,toplumsal kuruluşlar
ve günlük hayatın zamanı dolmuştur.Yeni bir kültür
icat edilmelidir.”
Özellikleri :
- Geleneksel olanı, günün anlayışına uydurma,geleneksel yapıyı ve anlatımı reddetme ,yeniyi ortaya çıkarma.
Konular :
Değer çatışmaları
Bireyin bunalımları
Karmaşık ruh hali
Yerleşik değerlere isyan
Yalnızlık
Toplumdan kaçış
- Üslupta şiirsellik ve çağrışımlara açık semboller vardır.
- Dil ve anlatım tekniğinde gelenekselin dışında yeni
arayışlar peşinde gidilir.
- Alegorik anlatımlara yer verilir.
- İnsanı çevreleyen toplumsal dünyanın anlatımında yalınlıktan uzaklaşılır.
- Öykülerde olay olmakla birlikte esas olan olayın kişiler
üzerinde bıraktığı tesiri anlatmaktır.
- Bireyin iç dünyasını ele alan eserlerle arasında insan
psikolojisine yaklaşımda yakınlık vardır.
- Varoluşçuluk akımından etkilenilmiştir.
Varoluşçuluk :
Martin Heidegger
Varoluşçuluk felsefesi
Edebiyatta
Jean Paul Sartre
Descartes :
“Düşünüyorum öyleyse varım.”
- “Akıl”a dayanır.
- İnsanın varoluşu ile doğal nesnelerin varlığı arasında zıtlık
vardır.
- İradesi,bilinci ,aklı olan insan ilk aşamada bundan yoksundur.Sonraları kendi bilinçli ve sorumlu arayışı ile kimliğini
kazanır. J.J.Sartre ,Albert Camus,A.Malraux,S.d e Beauvoir
Yusuf Atılgan (1921-1989) :
- Aylak Adam ve Anayurt Oteli romanlarında psikolojik yabancılaşma ve yalnızlık temasını işlemiştir.
- Tekdüze,takıntılarla sürüklenen can sıkıcı hayatı,
üslupta ayrıntılarla verir.
Roman : Aylak Adam ,Anayurt Oteli,Canistan.
Öykü : Eylemci,Bütün Öyküleri
Oğuz Atay (1934-1977) :
- Toplum kurallarıyla çatışma içinde olan aydınların iç
dünyalarını mizahın gücünden,modern ve postmodern
anlatım tekniklerinden yararlanarak anlatmıştır.
- Yalnızlık,kişinin kendiyle savaşmasını ve kendini yenmesini,toplumdaki kargaşanın temelini araştırma vb.
Roman :Tutunamayanlar (TRT,1970-ödül),Bir Bilim
Adamının Romanı,Tehlikeli Oyunlar,Eylembilim.
Öykü : Korkuyu Beklerken /Oyun : Oyunlarla Yaşayanlar
Orhan Pamuk (1952 - ) :
- İlk romanı Cevdet Bey ve Oğulları 1979’da Milliyet
Yayınları Roman yarışmasını kazandı.
-1985’de yayınlanan tarihî romanı Beyaz Kale Pamuk’
un ününü yurt içinde ve yurt dışında genişletti.
- 1990’da yayınlanan Kara Kitap, çağdaş Türk
edebiyatının en fazla tartışılan romanlardan biri oldu.
- 2006'da Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan ilk Türk
yazarı olarak tarihe geçti. Avrupa ve ABD'deki
üniversitelerde ders verdi.
- Doğduğu şehrin melankolik ruhunu ararken kültür
birleşmeleri ve çatışmalarını anlatmak için yeni
semboller keşfetti.
Roman :
Cevdet Bey ve Oğulları, Sessiz Ev, Beyaz Kale, Kara
Kitap, Yeni Hayat , Benim Adım Kırmızı, Kar
Öykü : Öteki Renkler
Elif Şafak (1971 - ) :
- Strasbourg doğumlu.ODTÜ Uluslararası İlişkiler
Bölümü’nü bitirdi, yüksek lisansını aynı üniversitede Kadın Çalışmaları Bölümü’nde, doktorasını ise
siyaset bilimi alanında tamamladı.
- İlk öykü kitabı “Kem Gözlere Anadolu”yu 1994’te
yayımladı.
- İlk romanı Pinhan’la 1998 Mevlana Büyük Ödülü’nü
aldı.
- Med-Cezir’de kadınlık, kimlik, kültürel bölünme, dil
ve edebiyat konulu yazılarını topladı.
- 2006’da senenin en çok okunan kitabı olan Baba ve Piç
yayımlandı.
- Ardından aylarca satış listelerinden inmeyen ilk
otobiyografik kitabı Siyah Süt’ü (2007) yazdı.
Göstermeye Bağlı Edebî Metinler :
Haldun Taner Turan Oflazoğlu Recep Bilginer
Refik Erduran Orhan Asena
Turgut Özakman
- Cumhuriyet’in ilkelerini halka anlatmada bir araçtır.
- Konu :
- Değişen yaşam tarzının sonucunda yaşanan aile
dramları,
- Değer çatışmaları,
- Köy gerçekliği,
- Gelenekler,köyden kente göçün yarattığı sorunlar,
- Toplumsal ve ekonomik adaletsizlikler,
- Osmanlı tarihindeki önemli olay ve kişiler,
- Bireysel duygu,düşünce ve sosyal değişim.
- Sade bir dille nazım-nesir karışık olarak yazılmıştır.
- Geleneksel tiyatroyla modern tiyatro öz.bir aradadır.
- Aklın ve bilimin öne çıktığı eserlerdir.
- Epik ve absürt tiyatro çeşitlerinden yararlanılmıştır.
Haldun Taner (1916-1986) :
- Öykü ve oyun yazarıdır.
- Çağının sorunlarını ortaya koymuş,eser kişilerinden
hareketle çözümlemeler yapmıştır.
Öykü :Yaşasın Demokrasi,Şişhane’ye Yağmur Yağıyordu,On İkiye Bir Var,Konçinalar,Ayışığında Çalışkur,
Oyun :Günün Adamı,Fazilet Eczanesi,Zilli Zarife,Dışarıdakiler,Huzur Çıkmazı,Keşanlı Ali Destanı…
Turan Oflazoğlu (1932 - ) :
-Konularını köyden ve Türk tarihinden seçmiştir.
Oyun : Kösem Sultan,IV.Murat,Deli İbrahim,Genç Osman,Sokrates Savunuyor,Bizans Düştü.
Recep Bilginer (1922-2005) :
-Oyunlarında toplumsal konuları işlemiştir.
- Şiirleri de vardır.
Oyun :Parkta Bir Sonbahar Günüydü,İsyancılar,Sarı
Naciye,Mevlana,Yunus Emre,Karım ve Kızım,Ben
Kimim.
Refik Erduran (1928 - ) :
- Tiyatro,eleştiri,fıkra,roman türünde eser vermiştir.
Oyun :Cengiz Han’ın Bisikleti,Karayar Köprüsü,Bunu
Yapan İki Kişi,Canavar Cafer.
Orhan Asena (1922-2001) :
- Ed.a şiirle başlamıştır.
- Konularını tarihten ve topluma mal olmuş kişilerden
almıştır.(Gılgamış Destanı-Tanrılar ve İnsanlar)
Oyun :Tohum ve Toprak,Hürrem Sultan,Fadik Kız,
Atçalı Kel Mehmet,Karacaoğlan,Ölü Kentin Nabzı
Turgut Özakman (1930 - ) :
- Toplumsal konuları ve Türk tarihinin çeşitli evrelerini
işlemiştir.
- Roman,oyun,araştırma,inceleme vb. alanlarında eserler vermiştir.
Oyun :Ah Şu Gençler,Ben Mimar Sinan,Pembe Evin
Kaderi.
Roman :Şu Çılgın Türkler,Diriliş-Çanakkale 1915,
Türk Mucizesi Cumhuriyet.
CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATINDA
ÖNEMLİ SANATÇILAR
ABDÜLHAK ŞİNASİ HİSAR (1883—1963)
 İstanbul’un lüks semtlerini ve Boğaziçini, eski
aşklarını, eğlencelerini anlatmıştır.
 Anlaşılır bir dille, anı, makale, öykü ve romanlar
yazmıştır.
 Anıları ve CHP roman yarışmasında (1942)
üçüncü olan Fehim Bey ve Biz adlı romanı
önemli eserleridir.
ESERLERİ:
 Anı: Boğaziçi Mehtapları, Boğaziçi Yalıları,
Geçmiş Zaman Köşkleri, İstanbul ve Pier Loti
 Roman: Fehim Bey ve Biz
MİTHAT CEMAL KUNTAY(18851956)
Milli edebiyatçıların dil anlayışlarına
uygun olarak hem heceyle hem de
aruzla epik şiirler yazmıştır.
Şiirleri dışında önemli eseri Üç
İstanbul adlı romanıdır.
ESERLERİ:
Şiir: Türk’ün Şehnamesi
Roman: Üç İstanbul



Çukurova’yı insanıyla, sorunlarıyla
doğasıyla destansı bir dille anlatmıştır.
Romanlarında doğayı ustaca ve ayrıntılı
olarak betimlemiştir.
Masallardan, ağıtlardan, halk
hikayelerinden, efsanelerden ustaca
yararlanmayı bilmiştir.
SABAHATTİN EYÜBOĞLU (1908—
1973)
 Deneme ustalarındadır.
 Araştırma ve incelemeleri de
vardır.
ESERLERİ:
 Deneme: Mavi ve Kara, Sanat
Üzerine Denemeler
MEMDUH ŞEVKET ESENDAL (1883— 1952)
 Durum — kesit (Çehov Tarzı) öykücülüğünün
ilk ustasıdır.
 Halkın içinden kişileri (memur, esnaf), onların
önemsiz görünen davranışlarını konu
edinmiştir.
 Halkı, iyi ve kötü yönleriyle, onları sevdirerek
anlatmıştır.
 Sade, süssüz, kısa cümlelerle kurulmuş,
yumuşak bir dili vardır.
 Toplumun çektiği sıkıntıları, sorunları
abartmadan ve umutsuzluğa düşürmeden göz
önüne sermiştir.
 Haşmet Gülkokan ve Komiser hikayeleriyle
sevilmiştir.
ESERLERİ:
 Hikaye: Otlakçı, Mendil Altında, Temiz
Sevgiler, Ev Ona Yakıştı
 Roman: Ayaşlı ve Kiracıları, Miras
SAİT FAİK ABASIYANIK (1906 —
1954)
 Çağdaş öykücülüğün
öncülerindendir.
 Hikayelerinde “konu” ve “olaydan
çok “zamandan ve “insan
yaşamından kesitler öne çıkar.
 Maupassant tarzından çok Çehov
tarzı hikayeye yakındır.
 Genellikle gerçekçi olan yazarın
bazı öykülerinde gerçeküstücü
öğeler öne çıkar.


İstanbul, deniz, balık, yoksulluk, avare
insanlar, doğa yaşama bağlılığın
göstergesi olarak öykülerinde sıkça yer
bulur.
Hikayelerini sade bir Türkçeyle yazmıştır.
ESERLERİ:
 Öykü: Semaver, Sarnıç, Mahalle
Kahvesi, Tüneldeki Çocuk, Şahmerdan,
Lüzumsuz Adam, Havada Bulut,
Kumpanya, Alemdağ’da Var Bir Yılan,
Son Kuşlar; Az Şekerli
 Romanları: Medar-ı Maişet Motoru
(Sonraki baskıda adı “Birtakım İnsanlar”),
Kayıp Aranıyor
 Şiir: Şimdi Sevişme Vakti
 Röportaj: Mahkeme Kapısı
HALİKARNAS BALIKÇISI (1886—
1973)
 Asıl adı Cevat Şakir Kabaağaçlı’dır.
 Eserlerinde denizi, deniz insanlarını
Bodrum’u Ege denizinin efsanelerini
anlatmıştır.
 Üsluba ve tekniğe çok önem
vermeyen yazarın, şiirsel,
destanımsı ve coşkulu bir anlatımı
vardır.
 Eski Yunan ve Anadolu uygarlıkları
ve mitoloji birikimini de eserlerinde
yansıtmıştır.
ESERLERİ:
 Öykü: Merhaba Akdeniz, Ege
Kıyılarından, Yaşasın Deniz,
Egenin Dibi, Gülen Ada, Gençlik
Denizlerinde
 Roman: Aganta Burina
Burinata, Ötelerin Çocuğu, Uluç
Reis, Turgut Reis, Deniz
Gurbetçileri.
 Anı: Mavi Sürgün
HALDUN TANER (1916—1986)
 Öykü ve oyun yazarıdır.
 Eserlerinde çağının sorunlarını ortaya
koymuş, eser kişilerinden hareketle
çözümler de sunmuştur.
 Epik tiyatronun bizdeki öncüsüdür.
ESERLERİ:
 Öykü: Yaşasın Demokrasi, Şişhane’ye
Yağmur Yağıyordu,On İkiye Bir Var,
Sancho’nun Sabah Yürüyüşü,
Ayışığında Çalışkur, Konçinalar, Yalıda
Sabah
 Tiyatro: Günün Adamı, Dışarıdakiler,
Huzur Çıkmazı, Keşanlı Ali Destanı,
Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım,
Fazilet Eczanesi, Zilli Zarife
 Portre / Anı: Ölür İse Ten Ölür Canlar
Ölesi Değil
SUUT KEMAL YETKIN (1903—1980)
 Deneme ve eleştiriyle tanınmıştır.
 Sanat, estetik, resim ve felsefe
alanlarında eserler vermiştir.
 Düşüncelerini açık ve yalın bir anlatımla
kaleme almıştır.
ESERLERİ:
 Deneme: Edebiyat Konuşmaları,
Edebiyat Üzerine, Günlerin Götürdüğü,
Düşün Payı, Yokuşa Doğru, Şiir Üzerine
Düşünceler, Denemeler
 İnceleme — Araştırma: Ahmet Haşim
ve Sembolizm, Sanat Felsefesi,
Edebiyatta Akımlar.
CEMİL MERİÇ (1917—1987)
 Deneme türünün usta
isimlerindendir.
 Denemeleri dışında, edebiyat
tarihi, felsefe, tarih çalışmaları ve
çevirileri de vardır.
ESERLERİ:
 Deneme: Bu Ülke, Mağaradakiler
Araştırma/İnceleme: Ümrandan
Uygarlığa, Kırk Ambar, Bir
Dünyanın Eşiğinde
RECEP BİLGİNER (1922—2005)
 Şiirleri de olmasına karşın tiyatrocu
olarak tanınmıştır.
 Oyunlarında toplumsal konuları
işlemiştir.
ESERLERİ:
 Tiyatro: İsyancılar, Sarı Naciye,
Yunus Emre, Parkta Bir Sonbahar
Günüydü, Mevlana, Ben Kimim,
Karım ve Kızım
TURAN OFLAZOĞLU (1932—)
 Tiyatro yazarıdır.
 Oyunlarının konusunu, köyden ve
Türk tarihinden aldı.
ESERLERİ:
 Tiyatro: IV. Murat, Deli İbrahim,
Genç Osman, Kösem Sultan,
Bizans Düştü, Sokrates Savunuyor
ORHAN ASENA (1922—2001)
 Tiyatro yazarıdır.
 Tarihten aldığı olayları ve topluma
mal olmuş kişileri konu edinmiştir.
ESERLERİ:
 Tiyatro: Tohum ve Toprak, Hürrem
Sultan, Tanrılar ve İnsanlar, Fadik
Kız, Atçalı Kel Mehmet
KONUYLA
İLGİLİ
SORULAR

1. Öykülerinde konu ve olaydan çok, şiirselliğe
ve etkiye önem veren, zaman parçaları
üzerinde duran bir sanatçıdır. Bir İstanbul
öykücüsüdür o. “Kadersiz” denilebilecek
insanlarda çoğu kez kendi sıkıntı ve
avareliklerinin dramını yaşamıştır. “Kötülükler”
ile karşılaştıkça kırlara, kıyılara, sakin adalara,
balıkçılara sığındı. Öyküleriyle bizi de oralara
götürdü tabi. “Dünyayı güzellik kurtaracak, bir
insanı sevmekle başlayacak her şey.” diyen
öykücü kalemini güzelliklerin hakkını vermek
uğrunda kullandı

Yukarıdaki parçada aşağıdaki sanatçılardan
hangisi anlatılmaktadır?
A)Haldun Taner
B)Aziz Nesin
C)Memduh Şevket Esendal
D)Halikarnas Balıkçısı
E)Sait Faik Abasıyanık
2. Aşağıdakilerden hangisi “deneme”
türünde yazılmıştır?
A) Tohum ve Toprak
B) Otlakçı
C) Havaya Çizilen Dünya
D) Mavi ve Kara
E) Duvar
3. Aşağıdaki sanatçı/eser
eşleştirmelerinin hangisi yanlıştır?
A) Necip Fazıl Kısakürek / Koçyiğit
Köroğlu
B) Cahit Külebi / Hikaye
C) Memduh Şevket Esendal / Ayaşlı
ve Kiracıları
D) Sait Faik Abasıyanık / Havada
Bulut
E) Haldun Taner / Sancho’nun Sabah
Yürüyüşü
4. Aşağıdakilerden hangisi “tiyatro”
türünde yazılmış bir eserdir?
A) Bingöl Çobanları
B) Gözlerimi Kaparım Vazifemi
Yaparım
C) Çile
D) Devlet Ana
E) Kaldırımlar
5. Şiirde kırk yılını, doğumundan ölümüne,
orta halli bir vatandaşın, birey olarak
başından geçecek durumları
hatırlatmaya; ev-aile —yakın çevre
üçgeninde, gerçek ve hayal yaşantılarını
iletmeye, duyurmaya harcadı. Kapalı
Çarşı, Evler, Arada... belli başlı şiir
kitaplarıdır.
 Bu parçada aşağıdaki şairlerden
hangisinden bahsedilmektedir?
A) Sabahattin Kudret Aksal
B) Fazıl Hüsnü Dağlarca
C) Behçet Necatigil
D) Necati Cumalı
E) Orhan Veli Kanık
6. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde adı
verilen sanatçıyla ilgili doğru bilgi
verilmemiştir?
A) Faruk Nafiz Çamlıbel: Hece ölçüsüyle
yazdığı şiirlerinde Anadolu’yu
anlatmıştır.
B) Memduh Şevket Esendal: Küçük
olayları, sıradan insanları anlattığı
öyküleriyle anılır.
C) Peyami Safa: Romanlarında psikolojik
çözümlemelere ağırlık vermiştir.
D) Cahit Sıtkı Tarancı: Şiirlerinde iyimserlik
ve umut konularını sıkça işlemiştir.
E) Ahmet Hamdi Tanpınar: Eserlerinde
zaman, aşk, doğu- batı çelişkisi gibi
konuları ele almıştır.
7. Aşağıdakilerden hangisi Kurtuluş
Savaşı’nı konu edinmektedir?
A) Bereketli Topraklar Üzerinde
B) Küçük Ağa
C) Saatleri Ayarlama Enstitüsü
D) İnce Memed
E) Aganta Burma Burinata
8. Şiirlerinde bir imge ve müzik kaygısı
taşıdığı, hikaye ve romanlarında da,
başta ‘zaman” teması olmak üzere,
psikolojik anları, bilinçaltını aradığı,
yansıttığı görülür. Sahnenin Dışındakiler,
Mahur Beste, 19. Asır Türk Edebiyatı
Tarihi eserlerinden bazılarıdır.
 Bu parçada aşağıdaki sanatçılardan
hangisinden bahsedilmektedir?
A) Ahmet Hamdi Tanpınar
B) Kemal Tahir
C) Sait Faik Abasıyanık
D) Orhan Kemal
E) Sabahattin Ali
9. Aşağıdakilerden hangisi türü
bakımından diğer
seçeneklerdekilerden farklıdır?
A) Parkta Bir Sonbahar Günüydü
B) IV. Murat
C) Sarı Naciye
D) Kayıp Aranıyor
E) Genç Osman
10. Aşağıdaki eşleştirmelerin
hangisinde ismi anılan
edebiyatçıyla eser verdiği edebi tür
arasında bir uygunluk yoktur?
A) Haldun Taner — Tiyatro
B) Sait Faik Abasıyanık — Öykü
C) Suut Kemal Yetkin — Deneme
D) Necip Fazıl Kısakürek — Şiir
E) Ahmet Muhip Dıranas — Roman
11. Aşağıdakilerden hangisinde bir bilgi
yanlışlığı yapılmıştır?
A) Yedi Meşaleciler, memleketçi edebiyat
anlayışına tepki olarak doğmuştur.
B) Toplumsal gerçekçiler, edebiyatı
toplumu politik olarak bilinçlendirme
aracı olarak görmüşlerdir.
C) Oktay Rıfat, Melih Cevdet Anday ve
Orhan Veli, Garip akımının öncüleridir.
D) İkinci Yenicilere tepki olarak doğan
Garipçiler soyutlaşan bir şiirden yanadır.
E) “Mavi” adlı dergi etrafında toplanan
Maviciler, Garip şiirine karşıdırlar.
12. Aşağıdaki şairlerden hangisi
tiyatro türünde de eser vermiştir?
A) Faruk Nafiz Çamlıbel
B) Orhan Veli Kanık
C) Ahmet Muhip Dranas
D) Cahit Sıtkı Tarancı
E) Ziya Osman Saba
13. Aşağıdakilerden hangisi Garip
akımının özelliklerinden biridir?
A)Biçimi anlamdan daha önemli
görmüşlerdir.
B)Şiiri akıldan çok duyguya
dayandırmışlardır.
C)Kafiyeyi, ölçüyü, söz sanatlarını
dışlamışlardır.
D) Olağanüstü olayları ve
kahramanlıkları işlemişlerdir.
E) Şiirselliği her şeyin üstünde bir
değer kabul etmişlerdir.
I. Huzur
II. Han Duvarları
III.Otuz Beş Yaş
IV. Dokuzuncu Hariciye Koğuşu
Yukarıdaki eserler sırasıyla hangi
edebiyatçılara aittir?
A) A. H. Tanpınar — F. N. Çamlıbel — C.
S. Tarancı — Peyami Safa
B) Peyami Safa — F. N. Çamlıbel — C. S.
Tarancı — F. H. Dağlarca
C) A. M. Dranas — F. N. Çamlıbel — N. F.
Kısakürek M. Ş. Esendal
D) A. H. Tanpınar — F. N. Çamlıbel — F.
H. Dağlarca — Behçet Necatigil
E) Behçet Necatigil — F. N. Çamlıbel — C.
S. Tarancı — Peyami Safa

15. Aşağıdakilerden hangisi
‘tiyatro”dur?
A) Tüneldeki Çocuk
B) Keşanlı Ali Destanı
C) Karalama Defteri
D) On İkiye Bir Var
E) Ben Sana Mecburum
16. Beş Şehir adlı denemesinde
Ankara, Bursa, İstanbul, Erzurum
ve Konya şehirlerini tarihi, coğrafi
ve kültürel zenginliklerini anlatan
yazarımız aşağıdakilerden
hangisidir?
A) Cahit Sıtkı Tarancı
B) Falih Rıfkı Atay
C) Nurullah Ataç
D) Memduh Şevket Esendal
E) Ahmet Hamdi Tanpınar
17. I. Peyami Safa
Il. Sait Faik Abasıyanık
III. Nurullah Ataç
Yukarıdaki edebiyatçıların eserleri
sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?
A) Saatleri Ayarlama Enstitüsü — Son
Kuşlar — Şiir Üzerine Düşünceler
B) Fatih-Harbiye — Alemdağ’da Var Bir
Yılan — Karalama Defteri
C) Sözde Kızlar — Semaver — On İkiye
Bir Var
D) Saatleri Ayarlama Enstitüsü —
Havuzbaşı — Keşanlı Ali Destanı
E) Ayaşlı ve Kiracıları — Kiralık Konak —
Sebil ve Güvercinler
Download

Şiir - Eba