SEKSÜEL SİKLUSLARIN DENETLENMESİ
Yrd.Doç.Dr. Hande GÜRLER
Ovulasyon
Östrus ya da ovulasyonun
uyarılması
Siklus İndüksiyonu
östrus
Gebelik
Folliküler
faz
Luteolizis
Luteolizisin uyarılması
Luteal faz
Gebeliğin sürdürülmesi
veya abortun uyarılması
GnRH analogları
Gonadotropin preparasyonları
Sentetik progestagenler
Östrojenler
Kortikosteroidler
Prostaglandinler
KÖPEKLERDE ÖSTRUSLARIN ERTELENMESİ
 Önceki östrustan 2 ay sonra beklenen östrustan en az 1
ay önce yapılmalıdır.
 Uygulama 2 yıldan fazla sürdürülmemelidir.
 Proligeston
(PRG)
Medroksiprogesteron asetat (MAP)
Megesterol asetat (MA)
Klormadinon asetat (CAP)
Delmadinon asetat (DMA)
Fluogersteron asetat (FGA)
Noretisteron asetat (NET)
Proligeston;
•Siklusun herhangi bir aşamasında güvenle kullanılabilir
•Sc uygulama
•10-30 mikrogram/kg
•İkinci doz 3. ayda
•Üçüncü doz 7. ayda uygulanır
•Sonra her 5 ayda bir tekrarlanır
•Uygulama bırakıldıktan 6 ay sonra östrus görülebilir
Medroksiprogesteron asetat;
• Sınırlı kullanılmalı (Meme karsinomu, CEH-pyometra vs)
•Minimal efektif doz minimum 2 mg/kg her 3 ayda bir ya
da 3 mg/kg her 4 ayda bir
•Uygulama sonrası östrus görülme zamanı değişlenlik
gösterir (1,5-26 ay)
Megesterol Asetat;
•Oral olarak 0.55 mg/kg/32 gün (beklenen proöstrustan 7
gün önce)
•Daha geç başlanmış ise (proöstrustan 3 gün önce)2.2
mg/kg/8 gün
Androjenler;
Miboleron
•Hipofiz gonadotropinlerinin sentez ve salınımlarını inhibe
ederler
•Beklenen proöstrustan yaklaşık 30 gün önce yapılmalıdır.
•Günde tek doz halinde oral olarak uygulanmaktadır.
•İlaç kesilmesinden 1-7 ay içerisinde östrus başlar
•0.5-12 kg, 30 mcg/kg, 13-23 kg, 60 mcg/kg, 25-45 kg, 120
mcg/kg, 45 üzeri, 180 mcg/kg
KÖPEKLERDE PROÖSTRUSLARIN BASKILANMASI
İleri poöstrusta yapılan progestagen uygulaması,
serviksin açık olması nedeniyle bakteri invazyonu ve artan
progesteron etkisiyle uterus enfeksiyonuna yol açabilir.
Megesterol asetat;
•Kanamanın ilk 3 gününde enjeksiyon yapılmalıdır.
•2 mg/kgx8 gün
•Proöstrusun baskılanması 3-8 gün içinde gerçekleşir.
•Erteleme 4-6 süreyledir
•Tedaviye çok erken başlanmışsa tedavi sonlanır
sonlanmaz proöstrus görülür
Proligeston;
•Uygulamayı takiben 5 gün içinde kanama ve seksüel
aktivite kaybına nden olur
•İzleyen proöstrus ortalama 6 ay sonra (3-9 ay) görülür.
KÖPEKLERDE ÖSTRUS İNDÜKSİYONU
•Uzayan anöstrusların tedavisinde kullanılmaktadır.
•Diğer türlerde follikülogenezisi uyarmak amacıyla kullanılan
ilaçlar köpeklerdeki reprodüktif fizyolojinin oldukça farklı
olması nedeniyle etkisiz olmaktadır.
GnRH
Normal feedback mekanizmasını taklit eder. İlacın
uygulamasında pahalı pompa ilaçlara ihtiyaç olması
dezavantaj oluşturur
GnRH Analogları
Başarılı sonuçlar bildirilmiştir. Subkutan uygulama veya
implan infüzyon cihazı gerekebilir.ticari olarak uygun değildir.
Gonadotropinler
En sık olarak uygulanan LH dır. Ticari olarak uygun değildir.
ECG, hCG, FSH gibi hormonlarda başarı elde edilememiştir.
Hipersitümilasyon ve hiperöstrojenizme neden olurlar.
Östrojen
DES’in oral uygulaması(5 mg/köpek/gün) proöstrus semptomları
görülene kadar devam eder.toplam 6-9 gün uygulanır. Potansiyel
toksik bileşiktir. Optimal doz uygulamasını değiştirmemek gerekir
Dopamin Agonistleri
Prolaktin
üretimini
Bromokriptinin
yan
azaltarak
etkisi
interöstrus
olmasına
aralıklarını
rağmen
kısaltır.
Metergolin
ve
Kabergolin’n yan etkisi sınırlıdır. Östrus indüksiyonu için oldukça uzun
süreye ihtiyaç vardır (40 gün)
KÖPEKLERDE OVULASYONUN İNDÜKSİYONU
•Olgun follikülün bulunduğu durumlarda GnRH ve LH
kullanılmaktadır.
•GnRH 50 mikrogram/köpek i.m dozunda 1-2 gün süreyle
uygulanır.
•LH preparasyonları ticari olarak uygun olmadığı için hCG
500-1000IU/köpek i.m 1-2 gün uygulanırsa folliküllerin
ovulasyonu indüklenmiş olur
KEDİLERDE ÜREMENİN KONTROLÜ
Östrusun Önlenmesi;
•Progestagenler
•Androgenler
Östrusun Baskılanması;
•Progestagenler
İmplantasyonun Engellenmesi;
•Stilbesterol
•Östrojenler
•Progestagenler
KEDİLERDE ÜREMENİN KONTROLÜ
Östrusun Önlenmesi;
•Progestagenler
Oluşabilecek uterus bozukluklarını en aza indirmek amacıyla bu
yöntem anöstrus döneminde yapılmalıdır. Yan etkilerden olayı uzun
süre uygulanmamalıdır.
Medroksi progesteron asetat;
0.05 mg/kg/gün anöstrusun devamlılığını
sağlamaktadır
Tedavinin kesilmesinden 83-184 gün sonra kedi tekrar
östrus gösterecektir.
6-14 gün oral yolla 2.5 mg MAP uygulamaları östrusları
1-3 ay geciktirir.
Her hafta 5 mg MAP oral yolla uygulandığında tedavi
süresince östruslar engelenir.
Megesterol asetat;
•Östrusların engellenmesi amacıyla 2.5 mg/gün dozunda 8
hafta süre ile veya 18 aylıktan büyük kedilere 2.5 mg doz
her hafta uygulanırsa başarılı sonuçlar alınabilir.
Norethisteron asetat;
•Günlük
0.2 mg/kg oral yolla uygulandığında cevap
alınabilir.
•Tedavinin kesilmesinden sonraki 2-4 haftadan 6 aylık bir
süreye kadar östruslar tekrar görülür.
Klormadinon asetat;
•20-30 mg dozunda ilk iki enjeksiyon sonrası 3 hafta ve
daha sonra 3 aylık aralıklarla uygulandığında östruslar
engellenebilmektedir.
Delmadinon asetat;
•0.25-0.7
mg/kg
uygulandığında
dozda
2
oral
haftanın
yolla
haftada
sonunda
bir
östruslar
engellenebilmekte. Tedavi hafta da bir bir tekrar edilirse
korumanın devamı sağlanabilmektedir.
KEDİLERDE ÜREMENİN KONTROLÜ
Östrusun Önlenmesi;
•Androgenler
•Miboleron;
Uygulamaya beklenen östrustan 30 gün önce başlanmalıdır.
Günlük 50 mikrogram doz
Östrusun Baskılanması
•Progestagenler
Medroksiprogesteron asetat;
5-10 mg dozunda 12-14 gün süreyle uygulandıktan
sonra 3-4 gün süreyle günlük 10-20 mg dozunda
uygulanmalıdır.
Megesterol asetat;
3 gün 5mg sonra tedaviye hafta da bir olacak şekilde 10
hafta boyunca 2.5-5 mg dozunda devam edilmelidir.
Tedavinin ilk birkaç gününde dişi erkekle yanyana
geitirlmemelidir.
Delmadinon asetat;
•0,5-1 mg /kg 6 gün süreyle oral olarak uygulanmalıdır
•Uygulama sonrası 2-4 ay erteleme gerçekleşir.
İmplantasyonun Engellenmesi
Stilbesterol;
•2, 3, 7 ve 10. günlerde 2 mg dozunda i.m uygulanarak
implantasyon engellenir.
•Hasta sahibi uzayan östrus izleyen asnöstrus kronik endometritis
ve pyo metra konusunda uyarılmalıdır.
Östrojenler;
Sipiyonat, çiftleşme sonrası 2 gün 0.25 mg dozunda i.m yolla
Benzoat, çiftleşme sonrası 2-3 gün 0.5-1 mg dozunda i.m yolla
Progestagenler;
Megesterol asetat, 2.0 mg östrus sırasında uygulandığında
implantasyon engellenir
Klormadinon asetat, çiftleşmeden sonraki 24 saat içerisinde 5 mg
dozda oral yolla engellenir. Sonraki östrus 20-30 gün sonra
Delmadinon asetat, çiftleşme sonrası oral yolla 2.5 mg dozda oral
yolla engellenir. Sonraki östrus 20-30 gün sonra
Download

Megesterol Asetat