T. C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Kamu
Hastaneleri Kurumu
Hastane Hizmetleri Başkan Yardımcılığı
Hasta Çalışan Hakları ve Güvenliği Daire Başkanlığı
Daire Başkanı Fatıma ŞAHİN
Hasta Hakları Uygulamaları
20 Ocak 2014
İstanbul
YENİ
02/11/2011 TARİH VE 663 SAYILI KHK
TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU
Madde 29- (1) Bakanlık politika ve hedeflerine uygun olarak, ikinci ve üçüncü basamak sağlık
hizmetlerini vermek üzere hastanelerin, ağız ve diş sağlığı merkezlerinin ve benzeri sağlık
kuruluşlarının açılması, işletilmesi, faaliyetlerinin izlenmesi, değerlendirilmesi ve denetlenmesi, bu
hastanelerde her türlü koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerinin verilmesini
sağlamakla görevli, Bakanlığa bağlı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu kurulmuştur.
(2) … ç) Kendisine bağlı sağlık kuruluşlarında hasta haklarına, hasta ve çalışanların sağlığına ve
güvenliğine yönelik iyileştirme çalışmaları yapmak…
2
663 SAYILI KHK
Genel Sekreterin ve hastane yöneticisinin görev, yetki ve sorumlulukları
MADDE 31- (1) Genel sekreterin görevleri
f) Hasta hakları, hasta ve çalışan memnuniyeti ve hastaların sosyal ihtiyaçlarına
yönelik hizmetlerin geliştirilmesini, tıp ve kamu görevlileri etik ilkelerinin
uygulanmasını sağlamak
Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Taşra
Teşkilatı Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönerge
Hastane yöneticisi
MADDE 16- (1) Hasta ve çalışan hakları, güvenliği, memnuniyeti ile sosyal ihtiyaçlarına
yönelik hizmetlerin geliştirilmesinden ve sağlık tesislerinin yönetiminden sorumludur
3
HASTA, ÇALIŞAN HAKLARI ve GÜVENLİĞİ
DAİRE BAŞKANLIĞININ YAPISI
Sağlık çalışanlarımızın güvenli bir ortamda sağlık hizmeti vermesi temelinde; “Emeğe Saygı, Birbirimize Saygı”
temasıyla sağlık çalışanına hukuki ve psikososyal danışmanlık, destek veren ve politika uygulama stratejisini
taşıyan
ÇALIŞAN HAKLARI ve GÜVENLİĞİ BİRİMİ
Hastalarımızın; tıbbi tedaviye katılımının sağlanması , temel haklar hususunda sağlık hizmetinden faydalanması
ve sağlık okur yazarlığının arttırılması hedefleriyle
HASTA HAKLARI BİRİMİ
Sağlık sisteminde; hastalarımızın tıbbi tedavisinin yanı sıra psikososyal iyilik halinin sağlanması, sosyal sorunların
tespit edilmesinde “ara kurum” niteliği taşıyan sağlık tesislerinde sosyal endikasyonların; sağlığın psikolojik ve
sosyal destek eliyle ve
“Yalnız Değilsiniz!” mesajıyla çözümlenmesi amacıyla
TIBBİ SOSYAL HİZMET BİRİMİ
HASTA, ÇALIŞAN HAKLARI VE GÜVENLİĞİ DAİRE BAŞKANLIĞI bünyesinde;
sağlık alanının sosyal bileşenlerini oluşturan
4
sistemler
bütününü olarak
KURUM VE TAŞRA YAPILANMASI
T.C SAĞLIK BAKANLIĞI
Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu
Hastane Hizmetleri Başkan Yardımcılığı
Hasta, Çalışan Hakları ve Güvenliği Daire Başkanlığı
……..Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği
( Tıbbi Hizmetler Başkanlığı )
Tıbbi Sosyal Hizmetler
Birimi
Hasta Hakları
Birimi
Çalışan Hakları ve
Güvenliği
Birimi
5
HASTA HAKLARI KAVRAMI
Hasta Hakları Kavramının ana teması Sağlık hakkı kavramı insan hakları evrensel
beyannamesinin 25. maddesinde temel insan hakkı olarak ele alınmıştır
(Soyar,1996).
Özünde hizmet verenle hizmet alan arasındaki buyurgan ilişkinin giderek eşit
ilişkiye terk ettiği insan odaklı paradigma değişikliğinin sağlık alanına yansımasıdır.
Devletin halkıyla teba ilişkisi kurduğu tarihsel dönem, yerini hizmet eden devlet
ile vatandaş arasındaki sözleşmeye terk etmektedir.
Kurum veya çalışan odaklı sağlık hizmeti sunumu yaklaşımından
"HASTA ODAKLI VE KATILIMCI"
sağlık hizmeti sunumu yaklaşımına geçiştir
6
HASTA HAKLARININ ULUSLAR ARASI GELİŞİMİ
Hasta hakları” ile ilgili ilk çalışmaların 1970 lerde Amerika Birleşik Devletleri’nde
başladığı görülmektedir. Amerika Birleşik Devletleri’nde 1970’li yılların başında
mahkeme kararlarında hekim-hasta ilişkisinin bir iş ilişkisi olmadığı, güvene
dayanan bir ilişki türü olduğuna değinilmektedir. Buna göre hasta, devlet
tarafından tıbbi uygulama yetkisi verilmiş kişiden (hekim) yardım talep eder.
Hekimin bu talebi karşılamak üzere faaliyetlerde bulunması sırasında hekime bazı
sorumluluklar yüklenmektedir.
 Hasta haklarını kapsamlı bir şekilde ele alan Amerikan Hastaneler Birliği 1972
yılında Hasta Hakları Beyannamesi’ni yayınlamıştır. Hasta hakları ile ilgili olarak
yayınlanan ilk belge olarak bilinen bu beyanname ulusal bir beyanname olmasına
rağmen, hasta hakları ile ilgili temel kavramları (bilgilendirilme, saygı görme,
mahremiyet) gündeme getirmesi nedeniyle, hasta hakları konusunda önemli bir
belgedir.
7
HASTA HAKLARININ ULUSLAR ARASI GELİŞİMİ
ABD’de 1997 yılının başlarında hasta hakları içerikli yeni yasal düzenlemeler
gündeme gelmiştir. Sağlık Hizmetleri Endüstrisinde Kalitenin ve Tüketicinin
Korunması Komisyonu (Advisory Commission on Consumer Protection Quality in
Health Care Industry)’nun 1997’de Amerika Birleşik Devletleri Başkanı’na hazırladığı
rapor artık yerleşmiş olan, hastanın aydınlatılmış onam hakkı, özel yaşamın gizliliği
hakkı, acil bakım hakkı ve onuru ile tedavi olma hakkı gibi hakların yanında, sözleşme
yapan bir tüketici gibi hastanın, sözleşmedeki bilgileri kontrol etme ve hekimini
seçme gibi haklar da hasta hakları arasına dahil edilmiştir. Bu yaklaşımla hasta hakları
gerçekleştirilmiş ve hiçbir ayrım gözetilmeden (ırk, din, cinsiyet, cinsel tercih, ulusal
köken, özürlülük, yaş, sosyo-ekonomik konum ve hastane/tedavi masraflarının
ödeme kaynakları) güvence altına alınmıştır.
8
TÜRKİYEDE SAĞLIK HİZMETLERİNDE DEĞİŞİM SÜRECİ
DSÖ’nün 2000 Yılı Raporu’nda; Sağlık sistemlerinin ulaşılabilir, sürdürülebilir,
hakça (hakkaniyetli) ve iyi nitelikte olmalarının gereği belirtilmiştir (WHO,2000)
Sağlık Hizmetleri Sunumundaki Maliyet Artışları; Vatandaşın Beklentilerinin
Artması; Kamunun Ödeme Kapasitesinin Sınırlı Olması; Kamudaki Yönetim
Anlayışının Vatandaş Tarafından Sorgulanmaya Başlanması(SDP-2003-2010
Değerlendirme Raporu)
2002-2003 yıllarında 58. ve 59. Hükümetler tarafından Acil Eylem Planı
çerçevesinde “Sağlıkta Dönüşüm Programı” (SDP) hazırlanmıştır.
Sağlık Bakanlığının SDP’yi uygulamaya koymasında hem DSÖ’nün önerileri hem
de Türkiye’de ki sağlık sisteminde var olan olumsuzluklar etkili olmuştur
9
HASTA HAKLARI
İNSAN HAKLARININ SAĞLIK ALANINA YANSIMASIDIR
• Hasta hakları, sağlık hizmetlerinden faydalanma ihtiyacı bulunan fertlerin, sırf
insan olmaları sebebiyle sahip oldukları ve T.C. Anayasası, milletlerarası
antlaşmalar, kanunlar ve diğer mevzuat ile teminat altına alınmış bulunan haklarını
ifade eder
• Hasta hakları, hasta ve müracaatçıları haksız, yersiz ve gereksiz uygulama ve
tedaviden koruyan yasal, moral ve etik standartlardır (Barker, 1999 : 352).
• Hasta hakları, sağlık hizmetine ulaşma hakkını ortaya koyarak bireylerin sağlık
hizmetinden eşit ve adil olarak gereksinim duyduğu her türlü hizmete ulaşarak
yararlanabilme hakkıdır.
10
HASTA HAKLARI // ANAYASAL HAKLAR
.
Madde 17
• Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir.
• Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz. Adli soruşturma ve
kovuşturmanın gerektirdiği istisnalar saklıdır
Madde 20
• Herkes, sağlıklı… yaşama hakkına sahiptir…
• Devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; …
amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler
• Devlet, bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından
yararlanarak, onları denetleyerek yerine getirir
11
HASTA HAKLARI MEVZUATI
 01/08/1998 tarihli ve 23420 sayılı Resmi Gazete ile
«HASTA HAKLARI YÖNETMELİĞİ» yayınlanmıştır
 Mülga Tedavi Hizmetler Genel Müdürlüğü’nün 2003/124
«HASTA HAKLARI GENELGESİ»
 Mülga Tedavi Hizmetler Genel Müdürlüğü’nün 13/01/2005 tarihli ve 2005/2 sayılı
«HASTA HAKLARI GENELGESİ»
 Mülga Tedavi Hizmetler Genel Müdürlüğü’nün 2005/6
«HİZMET KUSURU» Genelgesi
 Mülga Tedavi Hizmetler Genel Müdürlüğü’nün 03/05/2005 tarihli ve 8649 sayılı
«HASTA HAKLARI UYGULAMA YÖNERGESİ»
 Mülga Tedavi Hizmetler Genel Müdürlüğü’nün 17/10/2007 tarihli ve 9379 sayılı
«HEKİM SEÇME YÖNERGESİ»
 Mülga Tedavi Hizmetler Genel Müdürlüğü’nün 23/03/2009 tarihli ve 2009/21 Genelgesi ile
«HASTA HAKLARI UYGULAMASI»
 Mülga Tedavi Hizmetler Genel Müdürlüğü’nün 2010/73-80 Genelgesi ile
«POLİKLİNİK HİZMETLERİNDE ÖNCELİK SIRASI»
 24/12/2012 tarihli ve 4557 sayılı yazımız ile
12
«SAĞLIK HİZMETLERİNDE ÖNCELİK SIRASI» yeniden düzenlenmiştir.
HASTA HAKLARI YÖNETMELİĞİ İLE HASTALARA TANINAN YASAL
HAKLAR
Sağlık hizmetlerinden adalet ve hakkaniyete uygun olarak faydalanma
 Bilgi isteme, sağlık kuruluşunu seçme ve değiştirme, personeli tanıma, seçme ve değiştirme
 Öncelik sırasının belirlenmesini isteme, tıbbi gereklere uygun teşhis, tedavi ve bakım isteme
 Tıbbi gereklilikler dışındaki müdahaleleri reddetme
 Tıbbi özen gösterilmesi, genel olarak bilgi isteme, kayıtları inceleme, kayıtların düzeltilmesini isteme
 Mahremiyete saygı gösterilmesi, bilgilendirilmiş onayı olmaksızın tıbbi müdahaleye tabi tutulmama,
bilgilerin gizli tutulmasını isteme
Tedaviyi reddetme ve durdurma, organ ve doku alınmasında ve tıbbi araştırmalarda bilgilendirilmiş onay
alınması, gönüllünün korunması ve bilgilendirilmesi
 Güvenliğin sağlanması
 Dini vecibeleri yerine getirebilme ve dini hizmetlerden faydalanma
 İnsani değerlere saygı gösterilmesi ve ziyaret, refakatçi bulundurma hakları yer almaktadır (Hasta Hakları
Yönetmeliği, 1998: 1-11).
14
HASTA HAKLARI UYGULAMALARI
HASTALAR İÇİN KAZANIMLAR
Sorunlarını Dinleyecek Ve Çözüme Kavuşturacak Yapılandırılmış Bir Sistem,
Hasta Olarak Bazı Haklara Ve Sorumluluklara Sahip Olduğunu Öğrendi,
İstediği Hekimi Seçme Hakkını Elde Etti,
Hasta Haklarını Bilen Sağlık Çalışanı,
Haklarını Savunacak Sivil Toplum Kuruluşlarının Sayısı Arttı,
Hasta Hakları Kurullarına Katılarak Başvuru Ve Önerileri İle Sağlık Sisteminin
İyileştirilmesi İçin Katılım Hakkı,
Konuyla İlgili Yapılan Araştırmalar Arttı
14
KURUMSAL KAZANIMLAR
Bilinçli Çalışan
Barışçıl Ortamda Çalışma İmkanı
Her Şikayetten Savunma Alınmasını Önleme
Sorumluluklarını Bilen Hastalara Hizmet Verme
Hizmet Sunumu Esnasında Pozitif Tutum İçerisinde Olanları
Koruma Ve Bunların Sayısını Arttırma
Eksikliklerin Daha Sağlıklı Tespit Edilebilmesi
Sorunların Çalışanlardan mı Sistemden mi Kaynaklandığının Tespit Edilmesi
Kanunlar Karşısında Sağlık Çalışanlarının Korunması
Yada Yanlış Anlaşılmalar Yüzünden Gereksiz Kovuşturmaların Önlenmesi
Bir Gün Hasta Olacağımızı Unutmamak...
15
Hasta Hakları
İNSANA HİZMETİ ESAS ALAN BİR SAĞLIK
POLİTİKASI
ÖNCE SAĞLIK
ÖNCE İNSAN
SAĞLIK BAKANLIĞI
2013- 2017 STRATEİJİK PLAN
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Evrensellik Sürdürülebilirlik
Katılımcılık
Saygınlık
İş Ahlakı
Hesap verilebilirlik
Hakkaniyet
Kanıta dayalılık
Dayanışma
Kalite ve verimlilik
Sağlıkta inovasyon
Şeffaflık
17
HEKİM SEÇME HAKKI
Vatandaşlarımız, ilgili branşta birden fazla hekimi bulunan Sağlık Bakanlığı
Hastaneleriyle Ağız ve Diş Sağlığı Hastaneleri ve Merkezlerinin tamamında
“hekim seçme özgürlüğünden” yararlanıyor
18
2013 MERKEZİ HASTANE RANDEVU SİSTEMİ (MHRS)
 Vatandaşlarımız 182 Çağrı Merkezini ayarak,
yada internet yoluyla randevularını almaktadır
 Sisteme Aile Hekimlerini de dahil edildi
 GÜnlük ortalama 225 bin işlem yapılmaktadır
 2013 yılında randevu alarak muayene olma oranı %45 olarak
gerçekleşmiştir
 2014 yılı için randevulu muayene hedefimiz % 60-65 civarındadır
19
ÇALIŞMALAR
25/11/2013 tarihli ve 246878 sayılı yazımız ile « Merkezi Hastane Randevu Sistemi» ile ilgili sorunların
giderilmesi
26/11/2013 tarihli ve 247840 sayılı yazımız ile « Sağlık Tesislerimizde Hasta Hakları Birim Sorumluları»
görevlendirilmelerinin usullleri,
28/11/2013 tarihli ve 249996 «SABİM-BİMER Başvuruları »
16/12/2013 tarihli ve 259224 « Hasta Hakları Uygulamalarında Yaşanan Sorunların Giderilmesi»
hakkında
20
PLANLAMALAR
 Hasta Hakları Yönetmeliğinin revize edilmesi ile ilgili çalışmalar yapılmıştır
Hasta Hakları web başvuru sisteminin yeniden düzenlenmesi için Sağlık Bilgi
Sistemleri Genel Müdürlüğü ile irtibata geçilmiştir. İnternet başvuru modülünün
yenilenmesi ile ilgili çalışmalara başlanmıştır
«SABİM» başvurularının Başhekim ya da Başhekim yardımcıları tarafından
değerlendirilmesi ve cevaplandırılmasına yönelik düzenlenme talep edilmiştir
Hasta hakları Birim Sorumlularının Eğitimleri planlanmıştır
21
PLANLAMALAR
Genel sekreterliklerde Hasta Çalışan hakları ve Güvenliği Birimlerinin
güçlendirilmesi
 Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünce güncel Hasta Hakları Mevzuatının
yayınlanması
 Hasta Hakları birim sorumlularının niteliklerinin yeniden gözden geçirilmesi
 Sağlık tesislerinde oluşturulan «HASTA HAKLARI KURUL
TOPLANTILARI»na ilişkin yeni düzenlemeler ve standart uygulamaların
getirilmesi kurul kararlarına ilişkin yaptırımların standart hale getirilmesi
 Hasta hakları birimleri faaliyetlerinin izlenmesinin sıklaştırılması

22
Hasta Hakları
ÖNCE SAĞLIK
ÖNCE İNSAN
Download

Hasta Hakları ve Çalışan Güvenliği Daire