SOYA
•
•
•
•
•
•
Tak: Rosales
Fam: Fabaceae (Leguminosae)
Cins: Glycine
Tür: Glycine max L. n=20
İng: soybean
Alm: sojabohne
• Anavatanı uzak doğu olup, M.Ö.
2700 yıllarında tarımı yapıldığına
dair kayıtlar bulunmaktadır.
• İlk
önce
sebze
olarak
faydalanılmıştır.
• 19.yy dan sonra batıya geçmiştir.
Ülkemize ise I. Dünya savaşından
sonra girdiği sanılmaktadır.
KULLANIM ALANLARI
• Sebze olarak tüketilir.
• İyi bir ön bitkidir.
• Tohumundan elde edilen yağ likit ve
margarin olarak kullanılır.
• 2. pres yağı boya ve sabun yapımında
kullanılır.
• Yağından
matbaa
mürekkebi,
muşamba,
dericilik
ve
elektrik
izolasyon maddeleri yapılır.
• Tohumu kahve olarak kullanılır.
• Süt inekleri, sığır, kümes hayvanları
ve av hayvanları besiciliğinde kullanılır.
• Yeşil sapları
kullanılır.
hayvan
yemi
olarak
• Küspesi ve yeşil bitki kısımları gübre
olarak kullanılır.
BİTKİSEL ÖZELLİKLERİ
• Tek yıllık, yazlık bir bitkidir.
• Vejetasyon süresi çeşitlere göre 70200 gün arasında değişir.
Dünyada tarımı yapılan soya çeşitleri 12
değişik
olgunlaşma
grubu
altında
toplanmıştır.
•
•
•
•
•
•
00; 0 ve I. Grup: Çok erkenci
II. Grup: Erkenci
III. Grup: Orta Erkenci
IV. Grup: Orta Geçci
V. ve VI. Gruplar: Geçci
VII; VIII; IX ve X. Gruplar: Çok Geçci
KÖK
 Kazık köklüdür.
 Kökler 60-70 cm derine, 40-50 cm
yanlara gelişir.
 Kökler üzerinde Rhizobium japonicum
bakterisi
tarafından
oluşturulan
nodoziteler bulunur.
SAP
 Bitki boyuna göre 10-15 boğumdan
oluşur.
 Boğumlar üzerinde yapraklar almaşıklı
dizilmiştir.
 Yaprak koltuklarından dallar çıkar.
 Dallanma bitkinin alt kısmından üstüne
doğrudur.
 Sap yuvarlak olup, sap ve dalların
üzeri yoğun hav tabakasıyla kaplıdır.
YAPRAK
Fasulye yaprağına benzer,
Yapraklar boğumlar üzerinden çıkar.
Yapraklar birleşik yapıdadır.
3 tane yaprakçıktan meydana gelmiştir.
2 tanesinin sapı kısa, ortadakinin uzundur.
Üzeri tüylerle kaplıdır.
Şekli uzun mızraksıdan, eliptiğe kadar
değişir.
 Yaprakçık ucu sivridir.







ÇİÇEK
Yaprak koltuklarından çıkar.
3-8’i bir arada bulunur.
Tipik baklagil çiçeğidir.
En dışta 5 adet ucu sivri, alttan
birleşmiş çanak yaprakları vardır.
 Bunların içinde 5 adet taç yaprağı
vardır.
 1 tane bayrak yaprak, 2 tane
kanatçık,
2
tane
kayıkçık
parçalarından oluşmuştur.




• Taç yapraklar beyaz veya mavi viyole
renktedir.
• 10 adet erkek organ, 1 adet dişi
organ bulunur.
• Dişi organ bir tepecikli ve üzeri
tüylüdür.
MEYVE ve TOHUM
• Meyvelerine bakla denir.
• Üzeri yoğun tüylerle kaplıdır.
• Genellikle bir bakla içinde 1-4 adet
tohum bulunur.
• Bakla uzunluğu 4-6 cm, eni ise 1 cm
kadardır.
Soyada bakla
 Tohumları börülce tohumlarına benzer.
 Şekli ve büyüklüğü çeşitlere göre değişir.
 Tohum rengi düz beyaz, sarı, kahverengisarı, yeşilimsi veya siyah olabilir.
 Bin tane ağırlığı 140-200g arasında değişir.
 Tohumun bileşimde %18-24 yağ, %36-38
protein ve %20 karbonhidrat bulunur.
Soya tarlasından görünüş
Hasat
Soyada tohum çeşitleri
SOYADA BÜYÜME ve GELİŞME
Download

SOYA