ÖZBAKIM VE BESLENME
HİJYEN
Temizlik sadece kirlendiği zaman
yapılmamaktadır. Örneğin; Her sabah kalktığında
yüzün yıkanması, çamaşırların değişmesi ilk akla gelen
temizlik uygulamalarıdır.
Çağdaş toplumlarda kişisel temizlikte en fazla
kullanılan araçların başında su, sabun, banyo süngeri,
lif, diş fırçası, vücut fırçası, tırnak makası akla gelir.
HİJYEN
Vücuda ait kişisel temizlikle birçok
hastalıktan korunulur.
GENEL VÜCUT TEMİZLİĞİ
•
•
•
•
•
•
•
•
SAÇLAR
YÜZ, GÖZ VE KULAKLAR
AĞIZ VE DİŞLER
CİLT
KOLTUK ALTI
EL VE TIRNAKLAR
AYAKLAR
DIŞ ÜREME ORGANLAR
EL YIKAMA
Günlük yaşamda en çok eller kirlenir.Kirli
yüzeylere dokunan eller, birer mikrop kaynağıdır.
Bu nedenle ellerin düzenli yıkanması gerekir.
ELLER NE ZAMAN YIKANIR
* Yemeklerden önce ve sonra
* Yemek hazırlamadan önce
* Diş, ağız, yüz, yüz temizliği yapmadan önce,
* Tuvalet ihtiyacının giderilmesinden önce ve
sonra,
* Kirli, tozlu işlerden sonra,
* Dışarıdan eve girince
* Hasta yakımızı ziyaretten sonra
EL YIKAMA
1. Akarsu altında ellerinizi ıslatın
2.El yıkama maddesini el yüzeyine
tümüyle yayın
3.Parmaklar, avuç içi ve el sırtının tüm
yüzeylerini 10-15 saniye yıkama
maddesiyle temizlemek için etkili
ovuşturun
4.Bol suyla ellerinizi durulayın
5.Yalnız size ait olan bir havlu/mendil ya
da kağıt havlu ile kurulayın
6. Musluğu elinizi sürmeden kapatın
TIRNAK KESİMİ
Tırnağın etle ayrıldıktan sonraki bölümün
altında kir ve yağ kolayca birikir.Tuvalet temizliği
sırasında barsakta bulunan mikrop ve parazit
yumurtaları tırnak içine girebilir.
TIRNAK KESİMİ
Bazı kişiler dişleri ile tırnaklarını koparmakta
hatta
yemektedir,sağlığa son derece zararlıdır.
*
TIRNAK KESİMİ
El tırnakları yarım ay, ayak tırnakları düz
olarak kesilir.Ayak tırnakları yarım ay şeklinde
kesilirse tırnak batması oluşur.
YÜZ, GÖZ, KULAK TEMİZLİĞİ
Her gün kalktığımızda su ve sabunla yüzün
yıkanması gerekir. Kullanılan sabunun deodorantlı
olması yerine, yüzü kolayca temizleyen olması
yeterlidir.
Kontak lens kullanımı gençler arasında oldukça
yaygındır.
Akne adolesan dönemin önemli cilt problemidir.
YÜZ, GÖZ, KULAK TEMİZLİĞİ
Kulak temizliği yapılırken kulağa sokulan bir
cisim kulak zarının zedelenmesine neden olabilir.
Genç kızların kullandıkları makyaj malzemesi gelişi
güzel olursa alerjiye neden olabilir.
SAÇ TEMİZLİĞİ
Saçlar başın üzerinde kıl köklerinden
uzayarak büyüyen kıllardır. Kıl köklerinden
salgılanan maddeler yağlı bir özellik taşır.
SAÇ TEMİZLİĞİ
Sağlıklı saçlar düzenli yıkanmalıdır.Haftada
en az bir yada iki kez yıkanmalıdır. Yağlı saçlar
daha sık yıkanmalıdır.
Saçlar iyi durulandıktan sonra yumuşak bir
havlu ile yavaşça kurutulmalı, eğer kurutucu
kullanılıyor ise saça fazla yaklaştırılmamalıdır.
*
Şampuan seçerken dikkat
etmeliyiz.
VÜCUD TEMİZLİĞİ
Hem beden temizlenir, hem de
ruhsal bir rahatlama sağlanır.
Yıkanma 30-40 derecede üzerindeki sıcak
su ve sabun kullanılarak ve deriyi ovarak
yapılmalıdır. Ter, yağ ve deri bezleri toz,
çamaşır parçacıkları,vs. deriden uzaklaştırılır.
DİŞLER NASIL
FIRÇALANMALI?
• Dişler çocuklarda-erişkinlerde günde en az iki kez
• Dişlerin dış yüzeyleri fırçalanırken ağız açılır
• Fırçanın kıllarının yarısı dişler, yarısı diş eti üzerine
gelecek şekilde yerleştirilir
• Fırça yerinden oynatılmadan küçük dairesel
hareketler 7-8 kez tekrarlanır
• Her seferinde, bir fırça boyu ilerletilerek tüm
dişlerin yüzeyleri fırçalanır
• Dişlerin iç yüzeyleri aynı şekilde temizlenir
• Ön dişlerin iç yüzeyleri fırçalanırken fırça, dik
tutulur ve 7-8 kez ileri geri hareket ettirilir
• Dişlerin çiğneyici yüzeyi ön-arka hareketlerle
fırçalanır
İÇ ÇAMAŞIRI TEMİZLİĞİ
- Her banyodan sonra iç çamaşırlar değiştirilir.
Aşırı terleme ve kirlenme durumlarında yıkanma
olanağı yoksa iç çamaşırlar değiştirilmelidir.Çeşitli
nedenlerle banyo yapılmadığı durumlarda iç
çamaşırlar 2-3 gün de bir değiştirilmelidir.
-Spor yaparak aşırı yorucu işler yaparak fazla
terlenildiği durumlarda muhakkak banyo yapılmalı iç
çamaşırlar değiştirilmelidir..
VÜCUT KOKUSU
Ciltteki mikropların teri parçalamasına bağlı
olarak oluşur.Vücutta koku getiren bölgeler;
ayak,koltuk altı ve kasıklardır. Bu bölgeler
sabunla günlük olarak yıkanmalıdır.Sonra
deodorant kullanılmalıdır.
Adolesan dönemi ter salgısı artar.
DIŞ GENİTAL ORGAN TEMİZLİĞİ
Kıllı deride ter çok fazla salgılanır. Bu
nedenle terleme ve terleme sonrası koku çok
daha rahatsız verici olur.
Mikroorganizmaların bu bölgelere
yerleşmesi ile kaşıntı, kızarıklık olabilir.
Bu nedenle genital organların temizliği
büyük önem taşır.
ADET DÖNEMİNDE TEMİZLİK VE
BAKIM NASIL YAPILMALIDIR ?
Bu dönemde banyo rahatlıkla yapılabilir. Banyo
yaparken içi su dolu küvet önerilmemelidir.
Genç kızlar ayakta yıkanmalıdır. Sık banyo yapma
olanağı yoksa dış üreme organlarının temizlenmesi
gerekir.
ADET DÖNEMİNDE TEMİZLİK VE
BAKIM NASIL YAPILMALIDIR ?
Kullanılan petler sık sık değiştirilmeli petler
temiz olmalıdır. Altı saatten fazla kalmamalıdır.
Kullanıldıktan sonra poşetine konup çöp kutusuna
atılmalıdır.
Mümkünse bu dönemlerde pamuk kullanılmamalı,
pamuktan ayrılan parçacıklar dış ve iç üreme
organlarına yapışabilir.Eğer kullanılıyorsa gazlı bez
ile kullanılmalıdır.
SAĞLIKLI GİYİNME
• İç çamaşır her gün değiştirilmelidir.
• Mümkün olduğunca teri emebilen,alerji
yapmayan doğal maddelerden yapılmalıdır
• Büyümeye ve serbest hareket etmeye
olanak vermelidir.
GENÇLİK DÖNEMİNDE
BESLENME
Yeterli ve Dengeli Beslenme
büyüme ve gelişme,
sağlığın korunması ve geliştirilmesi,
yaşam kalitesinin artırılması için
gereklidir.
SAĞLIKLI BESLENMENİN
TEMEL İLKELERİ
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Yeterli enerji
Az yağ
Az kolesterol
Az şeker
Az tuz
Yeterli posa
Yeterli vitamin, mineral
Yeterli protein
Bol su
Gençler beslenme yönünden
duyarlıdır;
Besin ögesi gereksinimleri fazladır (hızlı büyüme
ve gelişme nedeniyle)
Yaşam şekli ve besin alımı değişir (besin ögesi
alımları ve ögünler etkilenir)
Okul…….arkadaş…….aile
Özel durumlar besin ögesi gereksinmesini
artırır (spor, gebelik, yeme davranışı bozukluğu,
çok sınırlı enerji diyetleri, sigara, alkol, ilaç
kullanımı vb.)
ADOLESAN DÖNEMDE
ARTMIŞ BESİN
GEREKSİNİMİ VARDIR
• Erişkin vücud ağırlığının %20 si kazanılır.
• Erişkin iskelet yapısının %50si kazanılır.
• Kalori ve protein gereksinimi en yüksek
düzeydedir.
• Artmış fiziksel aktivite besin gereksinimini
arttırır.
Yetersiz ve dengesiz beslenme
ile;
• Sağlık ve beslenme durumu etkilenir.
• Hastalıklar sık görülür ve tekrarlar.
• Bilişsel gelişme etkilenir.
– Öğrenme yeteneği azalır.
– Dikkat azalır.
– Okul başarısı düşer.
• Verimlilik düşer.
Beslenmenin Uzun Dönemde Sağlık
Üzerine Etkileri
• Kazanılan alışkanlıklar yetişkinlik
dönemindeki kalıcı alışkanlıklara
temel oluşturur.
• Kalp-damar hastalıkları, bazı kanser
türleri, inme, diabetes mellitus, gut
ve artrit gibi hastalıklar çocukluk
çağı kökenlidir.
Günümüzde
durum…..
Can dışarı
yemeğe
gelebilir mi?
Diş Çürükleri
Yaygın olarak görülüyor
 Diyetin yetersizliği
 Mineral yetersizliği (kalsiyum,
fosfor, flor vd.)
 Sık rafine şeker tüketimi
 Kolalı içecekler
 Yetersiz bakım
Beslenme Alışkanlıkları
• Ailenin Düzensiz öğün ve atıştırma
• Ev dışında beslenme
• Hızlı-hazır (fast-food) besin
tüketimi
• Şekerli yiyecekler
• Akran etkisi
Düzensiz Öğünler ve Atıştırma
• Genellikle düzensiz öğün örüntüsü
Evde yemek yeme sayısı sınırlı
Kahvaltı ve öğle öğünü sıklıkla atlanmakta
Kızlarda öğün atlama daha sık
görülmektedir.
• Sağlıklı besinlerden kaçınma, atıştırmalık
besinlere ilgi duyma gözlenir.
• Enerji alımı artar.
Fast-food Beslenme
Yetersiz:
•Demir,kalsiyum,riboflavin,
vitamin A, folik asit, vitamin C
ve posa
Fazla:
•Yağ, doymuş yağ, kolesterol,
tuz,basit karbonhidrat
Kahvaltı
• Tüm gece açlıktan sonra güne aktif başlama
için çok önemli bir öğündür.
• Okul başarısı ile doğrudan ilintilidir.
Atlanan kahvaltı sonucu
• Vücut depolarını harcar
• Yorgunluk, başağrısı, dikkat ve algılama
bozukluğu oluşur.
Ideal bir kahvaltı
Günlük enerjinin % 25’ini karşılamalıdır.
İdeal Vücut Ağırlığı
Korunmalıdır
GENÇLER
• Fizik görünüme ilgi; önemseme artar.
• Vücut ağırlığı veya görünümden
memnuniyetsizlik çok yaygındır.
 Erkekler vücut geliştirme ile
 Kızlar vücut ağırlıkları ile ilgilidir.
Sağlıksız zayıflama diyetleri
uygulanmaktadır.
Bağımlılık
• Sigara ve alkol kullanma, ilaç
bağımlılığı önemli bir halk sağlığı
sorunudur.
• Bu maddelerin beslenme durumu ve
sağlık üzerine uzun süreli olumsuz
etkileri vardır.
SAĞLIKLI BESLENME
SAĞLIKLI BESLENME
İLKELERİ
1. Besin çeşitliliği arttırılmalı,
2. Taze sebze-meyve tüketimi arttırılmalı,
3. Yeterli miktarda süt ve ürünlerinin
tüketimi sağlanmalı,
4.Vücut ağırlığı normal; önerilen
düzeyde tutulmalı,
5. Fiziksel aktivite arttırılmalı
6.Şeker tüketimi azaltılmalı
7. Aşırı yağdan sakınılmalı,
8. Tuz tüketimi azaltılmalı,
kullanılan tuz ise
İYOTLU TUZ olmalı,
9.Güvenli, temiz hazırlanmış ve
pişirilmiş besin tüketimine özen
gösterilmeli,
10.Sıvı alımı yeterli olmalı,
11.Alkol tüketilmemeli, kafein
alımı sınırlandırılmalıdır.
Enerji alımı
Enerji Harcaması
Ağırlık(kg)
BKI (kg/m2):
Boy (m)2
70 kg
BKI:
: 24.2
1.70 m2
Buna göre;
18,5> Zayıf
18,5-24,9 Normal
25-29,9 Hafif şişman
30< Şişman
GENÇLER İÇİN EGZERSİZ VE
FİZİK AKTİVİTE
•
•
•
•
•
YÜRÜYÜŞ
KOŞMA
BİSİKLET
DANS
SPOR YAPMA
AKTİVİTE MEKANLARI
•
•
•
•
•
•
Okulda
Evde
Oyun parklarında
Eğlence yerlerinde
Kulüplerde
Spor alanlarında
GENÇLİK SAĞLIĞINA
YARARLARI
•
•
•
•
•
•
•
Adale dayanıklılığı artar
Kan basıncı düşer
Şişmanlığı azaltır
Kendine güven duygusu artar
Anksiyete ve stresi azaltır
Kardiyovasküler riskleri azaltır
Osteoporozu azaltır.
SONUÇ
Sağlıklı beslenme alışkanlıkları;
• Sağlığı geliştirir, büyümeyi ve bilişsel
gelişimi sağlar,
• Sağlık sorunlarını önler; (demir yetersizliği
anemisi, yeme bozuklukları, diş çürükleri vb.)
• Uzun dönemde sağlık sorunlarını önler;
(koroner kalp hastalıkları, kanser,osteoporoz
vb.)
Download

Öğrenci Sunumları