PANİK BOZUKLUKTA BİR TEDAVİ ARACI OLARAK HİPNOTERAPİ
YÖNTEMLERİNİN VAKA ÖRNEKLERİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ VE
BÜTÜNCÜL HİPNOTERAPİ ÇALIŞMASI
Uzm. Psikolog Enes Bülbül
Hipnoterapide yapılan bir çok uygulama diğer terapi yöntemlerinin uygulamalarını barındırır.
Hipnoz bu terapi yöntemlerinde var olan uygulamaların etkinliğini daha da artıran bir yöntem
olarak karşımıza çıkmaktadır. Bir çok terapi tekniğinin uygulanmasına olanak vermesi ve
deneyime imkan tanımasının sağlamış olduğu zenginliğin hipnozun etkili bir yöntem
olmasındaki temel özellikler olduğu düşünülmektedir. Bu açıdan bakıldığında hipnoz, tek
başına bir terapi yöntemi değil diğer terapi yöntemlerinin uygulamalarında hızlandırıcı ve
güçlendirici etkiye sahip ek bir yöntem olarak kullanılmaktadır. Çalışmamız panik bozukluk
şikâyetleri nedeniyle terapiye başvuran danışanların; davranışçı, bilişsel ve dinamik kuram
açısından değerlendirmeye alınması ve şikâyetine kaynak oluşturabilecek öğrenilmiş
durumlar, olumsuz otomatik düşünceler, şemalar ve ödipal dönem sorunları incelenerek
hipnoterapi uygulamalarının bütüncül modele göre şekillendirilmesini kapsamaktadır.
Bu kapsamda hipnoterapide sıkça kullanılan, aşağıda sözü edilecek olan teknikler aracılığıyla
davranışçı, bilişsel ve dinamik kuram açısından bu tekniklerden faydalanabilme
deneyimlerinin vaka örnekleri üzerinden incelemesi yapılmıştır.
Terapi işleyişinde öncelikle hayat hikâyesi savunma düzenekleri, ödipal çatışma sürecinin
atlatılma biçimi, koşullanmaları, temel kabul ve şemalarının ve panik bozukluğu doğuracak
ruhsal örüntünün izini sürecek şekilde dinlenir. Ve danışanın rahatsızlığı bütüncül
formülasyon olarak üç yönlü bir formülasyona tabi tutulur.
Ardından ilk aşama olarak yapılan bir gerçeklik eğitimi ile danışanın semptomu ve kaynağı
hakkında bilgi edinmesi sağlanır ve panik bozukluğun temel bileşenlerinden biri olan
danışanın kendi semptomları hakkında hayatını, sağlığını tehdit eden işaretler değil panik
bozukluğunun işaretleri olarak yorumlanması yönünde adım atılmış olur. Yani, bunlar paniğe
neden olacak şeylerden çok kontrol edilmesi gereken hoş olmayan şeylerdir. Aynı zamanda bu
aşamada hipnoz hakkında bilgi verilip yanlış bilinenler ve mitler konusunda danışanın
bilgileri netleştirilir. Daha önceden demo çekimi olarak hazırlanmış olan, özellikle beden
kontrolü, hipnoanestezi gibi fenomenlerin de yer aldığı bir uygulama danışana izletilerek
hipnoz hakkında doğru bilgiye sahip olması sağlanır. Demo izletiminin danışan üzerinde aynı
zamanda bir mayalama etkisi yaptığını da söyleyebiliriz.
Sonraki aşamada ise ego destekleyici yöntemler ve duygu düşünce davranış döngüsü
üzerinden yola çıkılarak relaksasyon, nefes egzersizi ve beden kontrolü gibi çalışmalarla
ortalama ya da temel kaygının azaltılması becerileri öğretilir ve akut kaygı bölümlerinin özel
davranış kontrolünün sağlanması yapılır. Düşüncedeki sistematik hataların değişiminin ve
alternatif düşünce seçeneklerinin hipnoz altında yapılan pratiklerle değerlendirilmesi, panik
durumundaki rahatsız edici duygunun yerine rahatlama huzur, ferahlık vb. oluşturacak
duygunun aktifleştirilmesi sağlanır.
Bu aşamada, otohipnoz, çöp imha, huzur yeri, tiyatro sahnesi, reset butonu, sistematik
duyarsızlaştırma teknikleri ile çalışılır. Elde uyuşma, ağırlaştırma, hipnoanestezi gibi beden
kontrolünü gösteren fenomenlerle danışanın bedenini kontrol edebileceğine dair ego
destekleyici telkinler verilerek panik bozukluğun bilişsel davranışçı yönü üzerine çalışmalar
yapılır.
Çalışmanın üçüncü yönünde ise dinamik kuramın panik bozukluk formülasyonuna uygun
olarak ödipal dönem kaynaklı sorunların hipnotik metaforlar üzerinden çalışılması ve yeniden
çerçevelendirilmesi yapılır.
Bu amaçla Yaş geriletmesi ve yeniden çerçeveleme, Duygu bağlantısı ve deneyimi yeniden
yazma, Hayali diyaloglarla değiştirme ve başa çıkma imajinasyonu, çocukluk dönemiyle
konuşma ve kendini onarma, yaş ilerletme, metaforlar üzerinden duygu bağlantısının
kurulması, serbest rüyalarla ödipal rekabetin çalışılması teknikleri ile cezalandırıcı babadan
koruyan kollayan ve doyuran babaya bir bütünleşme çalışması yapılır.
Hipnoterapi bir çok Terapi yönteminin entegre edilebilmesi imkanı sunması yönüyle
terapistin alet çantasında bulunan güçlü araçlardan bir tanesi olma özelliğini taşımaktadır. Her
ne kadar kullanılan yöntemler ve teknikler belirli isimlerle sınıflandırılsa da uygulamada bir
seans içerisinde yapılan aynı imajinasyonda yukarıda sıralanan birçok teknik birlikte
uygulanmaktadır. Bütüncül Hipnoterapi çalışması kapsamında yapılan uygulamalarda
öncelikle ego güçlendirmede, davranışsal kontrol yöntemlerinde ve bilişsel çarpıtmaların
değiştirilmesinde terapistin aktif rol üstlenmesi ardından terapistin serbest rüyalarda daha az
yönlendirici ve daha çok açık uçlu ve nötr sorularla danışanı takip etmesi şeklinde bir yol
izlenmektedir. Bir anlamda danışanın metaforlar üzerinden karşılaştığı yeni durumlarla
gelişmiş olan ego kapasitelerini kullanarak baş edebilirliğinin deneyimlenmesi
sağlanmaktadır.
Download

Enes Bülbül Panik Bozukluk