Meydan okumayı
bırakın!
DÜŞÜNÜN…
OKUYUN…
Biz okuma seferberliği
başlattık…
Nüfusumuzun % 6 sının gerçek okuyucu olduğunu biliyor muydunuz?
Ülkemizde son günlerde enteresan sorunlar yaşanıyor. Bir çok konuda modern
bir Ülke olmayı başardık. Fakat bazı konularda ne hikmetse gittikçe geriye
gittiğimize şahit oluyoruz.
Hepimizin günlük kaygıları olan yemek, barınma, içme, barınma, ısınma,
elektrik, ev- araba almak , herkeste var benimde neden olmasın gibi lüks tüketim
mallarına sahip olma isteği gibi konular, kaygılar psikolojimizi yakından ve
derinden etkiliyor. Tüketim toplumu olduk ve her şeyi birden tüketiyoruz.
Trafiğe çıkan araç sahibi ve şoförleri, akşamüzeri işten eve dönen kişileri
psikoteknik testlere tabi tutsak,; sadece İstanbul’da yaşamanın insanları ne hale
getirdiğini, nasıl bir psikolojik taarruza maruz kaldıklarını, duygu ve
düşüncelerimizi negatif etkiledeğini görürüz.
başladı. Duyarsızlaştık, yalnızlaştık, negatif enerji yüklüyüz. Herkes sinirli stresli
kavgacı oldu. Kendimize, başkalarına güvenimiz, devlete güvenimiz kalmadı.
Anneye, babaya, akrabaya, öğretmene, politikacıya güvenimiz kalmadı. Kendimizi
kaybettik bulamıyoruz. Aile mevhumu yok olmaya başladı kayboluyur.
Eğitim bizim bildiğimiz ailede başlar, okulda öğretmenlerimizle , sosyal hayatın
içine girdiğimizde, iş yerinde devam eder, oturmamız, kalkmamız, konuşmamız
davranışlarımız eğitime bağlıdır.
Aile kavramı, eğitim kavramı biterse, sorunlar çoğalırsa, kimsenin kimseye saygısı
kalmaz. Tıpkı bu günkü gibi.
Günlük yaşamda her gün her an binlerce sorunla karşılaşıyoruz ve insanlar
mutlu ve huzurlu değil. Kimse halinden de memnun değil.
Dünya Eğitim Çevre Sağlık Vakfı / Proje Sahibi: Hakan Solmaz / HsorganizationTurkey
0532 646 35 97—0545 247 80 63 --0541 232 56 99 İSTANBUL / TÜRKİYE
OKUMA SEFERBELİĞİ
Bu yoğun baskı insanlar arası iletişimi, aile arasındaki değerleri de yok etmeye
Hastaneler hastalarla doluyken çoğumuz ilaçlarla yaşıyoruz. Aileler geçim derdine düşmüş kredi
kartlarıyla yaşayan bir toplumuz ve psikolojik rahatsızlıklarımız bir çok hastalıklara ve bu hastalıklarla
ilaçlarla baş etmeye çalışırken, bilimsel çalışmalar yapan insanların bile bir dediği bir dediğini tutmaz
iken, herkes birbirini kazıklamaya çalışıp daha iyi bir yaşam ve şov derdinde.
Psikolojik hastalar da dahil ilaçla sağlığımızı düzenlemeye çalışıyoruz ama psikolojimiz hep bozuk. Tatlı
dille konuşan, hatta pozitif yönde eleştiren insanlarımızın sayısı azaldı. Hır gür tepeden tırnağa herkes
birbirine bağırıyor çığırıyor.
Teknolojinin insan hayatına hele hele ülkemizde bilinçsizce, dengesizce girmesi insanlarınızı da
dengesizleştirdi. İnternete, telefona, bilgisayara bağlı bir toplum olduk. Kim şu an nerede ne yapıyorla
zamanımızı geçirir olduk. Herkes konum derdinde.
Okuma oranımız % 6 bakma oranımız % 99, eleştirme oranımız % 99, teknolojiyi kollanma oranımız %
70, her şeyimiz var ama sorunlarımız çok….sorunlara çözüm tepkilerimiz bile şiddete dayalı…Mutlu
huzurlu değiliz.
OKUMA oranımız % 30-40 oranımız olsa ne olurdu?
Okumakla okul bitirmeyi kast etmiyoruz. Okumak; Kelime haznesini arttırır. Kelimelerin anlamının
öğrenilmesini sağlar. İletişim yeteneğini geliştirir. Anlama – Kavrama- düşünme yeteneği kazandırır.
Neden sonuç-ilişkilerini çözdürür. Değerlendirme yeteneği kazandırır. Konuşmanın akıcılığını arttırır.
Okuma alışkanlığı kazandırır. Eğitim isteğini arttırır. Uzmanlar böyle söylüyor.
Her Birimizin Bir Nedeni Var!Okumak istiyorum ama;…
Bahane bir neden olmaz ama;
•
Kitap dergi gazete pahalı. Zamanım yok. Yorgun oluyoruz. Alışkanlığımız yok
•
Çok okuduk şimdi okumuyorum. Oku oku budur sonu. Ben her şeyi bilirim ( Anamdan bilgili
doğdum )
•
Okumuşluk pek bir işe yaramıyor. Okurken çok okuduk. Şimdi cep telefonları bilgisayarlar var
okumaya ne gerek var. Teknolojiden okuyorum. Ne geldiyse başımıza okumaktan geldi.
•
Katını alıp, arabanı altına çektikten sonra okusan ne yazar okumasan ne yazar?
•
Gazete okurken bile uykum geliyor.Bizim bi ahbap vardı okumaktan kafayı yedi…
•
Komik…
Dünya Eğitim Çevre Sağlık Vakfı / Proje Sahibi: Hakan Solmaz / HsorganizationTurkey
0532 646 35 97—0545 247 80 63 --0541 232 56 99 İSTANBUL / TÜRKİYE
Türkiye'de kitap okuma alışkanlığı %4.5 iken televizyon izleme oranı %94.
Kitap okuma ihtiyaç sıralaması Avrupa'da ortalama 18. sırada yer alırken ülkemizde ortalama 222.
sırada yer almaktadır.
Rusya'da 1000 kişiye düşen kitap sayısı 18000, ABD'de 12000, Japonya'da 1000 iken ülkemizde sadece
7'dir.
• Kime sorsak kitap okumayı sevmiyor…
• Okuyup öğrenmeyen, eleştiri yapma gücüne sahip olmak için okuyup çabalamayan bir milletin sonu
cahillikten yok olmaktır halbuki.
• Peygamberimiz Hz.Muhammed'in ilim konusundaki hadisleri mevcut.
• “İlim tahsili kadın, erkek bütün müslümanlara farzdır.”
“İlim tahsil ediniz, çünkü maarif bizim düşmanlarımıza karşı silahımızdır.”
Ve Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk'ün ilimle ilgili sözleri,
• ''Bilim, gerçeği bilmektir.''
• ''Bütün ilerlemeler, insan fikrinin eseridir. Fikri harekete getirmek birinci işimiz olmalıdır. Bir kere
millet benliğine hakim olsun ve düşünebilsin, yeter! Başlangıçta hatalı düşünse de, az zaman sonra bu
hatayı düzeltebilir. Fikir bir kere faaliyete başladı mı, her şey yavaş yavaş düzene girer ve düzelir.'‘
• Bağımsız Eğitimciler Sendikası'ndan yapılan açıklamaya göre, kitap okuma oranının yüzde 4, 5
olduğu Türkiye'de yılda sadece 23 milyon adet kitap basılıyor. Japonya'da ise bir yılda basılan kitap
adedi 4 milyar 200 milyon. AB ülkelerinde yıllık kitap harcaması 500 dolarken Türkiye'de bu rakam 2
dolar düzeyinde seyrediyor.
Dünya Eğitim Çevre Sağlık Vakfı / Proje Sahibi: Hakan Solmaz / HsorganizationTurkey
0532 646 35 97—0545 247 80 63 --0541 232 56 99 İSTANBUL / TÜRKİYE
SAYISAL VERİLER
Türkiye'de kitap okuma konusunda çoğu Afrika ülkelerinin gerisinde kalmış durumda.»
Japonya'da toplumun % 14'ü,
Amerika'da %12' si,
İngiltere ve Fransa'da % 21'i düzenli kitap okur iken,
Türkiye'de durum % 0, 01 yani on binde bir.
Toplam nüfusu sadece 7 milyon olan Azerbaycan'da kitap ortalama 100.000 tirajla basılırken,
Türkiye'de bu rakam 2000- 3000 civarında basılmaktadır.
Birleşmiş Milletler İnsani Gelişim Rapor'unda kitap okuma oranında Türkiye, Malezya, Libya ve
Ermenistan gibi ülkelerin bulunduğu 173 ülke arasında 86. sıradadır.
BİR YILDA KİŞİ BAŞINA OKUMA SAYILARI:
Bir Japon bir yılda ortalama 25 kitap okuyor
Bir İsviçreli bir yılda ortalama 10 kitap okuyor.
Bir Fransız bir yılda ortalama 7 kitap okuyor
Türkiye'de 6 kişiye yılda 1 bir kitap düşüyor.
Türkiye'de okuma alışkanlığına sahip olan kişi sayısı ortalama 40 bin kişi
OKUMAK İÇİN;
Türkiye'de bir kişinin ayırdığı zamanın;
300 katını bir Norveçli ayırıyor.
210 katırı bir Amerikalı ayırıyor.
87 katını bir İngiliz ayırıyor.
87 katını bir Japon ayırıyor.
Dünya ortalaması bile bizim ayırdığımız zamandan 3 kat fazla
KİTABA, KİM NE KADAR PARA VERMİŞ (1995) YILINDA
Norveçli 137 $
Alman 122 $
Belçikalı 100 $
Avustralyalı 100 $
Güney Koreli 39 $
Dünya ortalaması 1, 3 $
Türkiyeli 0, 45 $
KİM NE KADAR KİTAP BASIYOR.
ABD'de 72 bin kitap basılıyor.
Rusya'da 58bin kitap basılıyor.
Dünya Eğitim Çevre Sağlık Vakfı / Proje Sahibi: Hakan Solmaz / HsorganizationTurkey
0532 646 35 97—0545 247 80 63 --0541 232 56 99 İSTANBUL / TÜRKİYE
Japonya'da 42 bin kitap basılıyor.
Fransa'da 27 bin kitap basılıyor.
Türkiye'de ise 7 bin kitap basılmakta.
TÜRKİYE'DE OKUMA VE İZLEME ORANLARI
Dergi okuma oranı % 4. Gazete okuma oranı % 22. Radyo dinleme oranı % 24 .Televizyon izleme oranı %
95.
TÜRKİYE'DE YILLARA GÖRE KÜTÜPHANELERLE İLGİLİ KARŞILAŞTIRMALAR
.......................................... 1996 Yılı .................... 2001 Yılı
Kütüphane Sayısı.................. 1.260 ...........................1.412
Kitap Sayısı.......................... 10.899.127 ...........12.221.392
Okuyucu Sayısı.................... 22.523.449 ........... 11.698.602
Kayıtlı Üye Sayısı.................. 1.004.681 ................ 254.007
Ödünç Verilen Kitap Sayısı..... 4.507.508 ............. 2.164.324
Satın Alınan Kitap Sayısı........ 129.450 .................... 13.862
Dünyada Bir Yılda Ders Kitapları Hariç Basılan Kitap Sayısı
Amerika 72 000
Almanya 65 000
İngiltere 48 000
Fransa 39 000
Brezilya 13 000
Türkiye 6 031

Kaynaklar:
Çocuk Vakfı Çocuk Edebiyatı Okulu, "Türkiye'nin Okuma Alışkanlığı Karnesi", Eylül-2006
Mehmet Doğan, Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) - www.tyb.org.tr
Türkiye Yazarlar Sendikası (TYS) - www.tys1974.org
Türkiye İlim ve Edebiyat Eseri Sahipleri Meslek Birliği - www.ilesam.org.tr
Eğitim-Sen, www.egitimdsen.org.tr
abbasgüclü.com
Dünya Eğitim Çevre Sağlık Vakfı / Proje Sahibi: Hakan Solmaz / HsorganizationTurkey
0532 646 35 97—0545 247 80 63 --0541 232 56 99 İSTANBUL / TÜRKİYE
2014’te Kitap Üretimi Yüzde 4.6 Arttı
Türkiye'de Kişi Başına 7.3 Kitap Düşüyor
2014 yılında toplam 561.103.770 adet kitap üretildi. Bu kitaplar için 344.405.399 adet bandrol satın alındı.
Milli Eğitim Bakanlığı 2014 yılında ilk ve orta öğretim öğrencilerine 216.698.371 adet ücretsiz ders kitabı
dağıttı.
Kitap türlerine göre üretim:
1. Eğitim kitapları (%71)
2. Yetişkin kurgu dışı (%11)
3. İnanç (%9)
4. Çocuk-ilk gençlik (%5)
5. Yetişkin kurgu (%3)
6. Akademik yayınlar (%1)
En fazla kitap üretilen iller:
(Bandrol adetlerine göre)
1. İstanbul (%59.5)
2. Ankara (%27.5)
3. İzmir (%13)
Türkiye İstatistik Kurumu rakamlarına göre Türkiye’nin nüfusu 76.667.864. Toplam kitap sayısının nüfusa
oranına göre, 2014 yılında kişi başına 7,3 kitap düştü.
2013'te Türkiye'de 536.259.040 adet kitap üretilmişti. Kişi başına düşen kitap sayısı 7,1’di. 2014 yılı verileri
göz önüne alındığında, üretilen kitap adedinde % 4.6 artış olduğu görülüyor.
2014 yılında yayıncılık sektörünün toplam cirosu geçen seneye göre %2.9’luk artışla 2.381.000.000 Dolara
yükseldi.
Uluslararası Yayıncılar Birliği’nin (IPA) 2014 verilerine göre Türkiye dünyanın en büyük 12. yayıncılık sektörü
ve üretilen yeni kitap çeşidinde 11. sırada yer alıyor.
Munir Ustun
Profil & MaviAgac
www.profilkitap.com
www.maviagac.com
Dünya Eğitim Çevre Sağlık Vakfı / Proje Sahibi: Hakan Solmaz / HsorganizationTurkey
0532 646 35 97—0545 247 80 63 --0541 232 56 99 İSTANBUL / TÜRKİYE
Peki ne yapmamız gerekiyor?
Proje ulusal sosyal sorumluluk ve duyarlılık projesidir.
Her bireyimizi ilgilendiren bu proje için herkesin katkısı gerekiyor.
Ülkemizin en üst seviyesinden en alt seviyesine kadar herkes bu projeye katkı sağlamak zorunda.
Kitap, gazete, dergilerin satın alınması ve okunması gerekiyor.
Kimseye zorla kitap gazete dergi satamazsınız alın da okuyun da diyemezsiniz.
Öncelikle bu işin bir etkileşimle olması gerekir. Birbirimizden etkilenmemiz gerekir.
Basın kuruluşları bunun önemini anlamalı, vurgulamalı bunun için çalışmalar yapmalı.
Gazeteler dergiler kitabevleri, yayınevleri, televizyonlar, radyolar ve sosyal medya bu konuda duyarlı
olması gerekiyor. Duyarlılığa katkı sağlamalı.
Siyasi partiler bu konuda çalışmalar yapmalaı destek vermeli.
Milli eğitim bakanlığı bu konuda okullarda çalışmalar.
Özel eğitim kurumları bu konuda destek olmalı.
Alışveriş merkezleri bu konuda destek vermeli.
Sosyal sorumluluk projelerine destek veren büyük şirketler destek vermeli.
Sanatçılar, televizyon programcıları gibi medya önünde olan kişiler destek vermeli.
Dünya Eğitim Çevre Sağlık Vakfı / Proje Sahibi: Hakan Solmaz / HsorganizationTurkey
0532 646 35 97—0545 247 80 63 --0541 232 56 99 İSTANBUL / TÜRKİYE
Projenin destekçileri için 1. Aşama;
Proje pilot olarak İstanbul’da start alacaktır.
Katılımcı Yayınevlerinin belirlenmesi ( Sponsor )
Katılımcı Kitapevlerinin belirlenmesi. ( Sponsor )
Katılımcı Gazetelerin belirlenmesi. ( Sponsor )
Katılımcı Dergilerin belirlenmesi. ( Sponsor )
Projeye destek verecek Sponsorların belirlenmesi.
Web sitesinin ve sosyal medyaların oluşturulması.
Web portalının yönetilmesi.
Projenin 1: Aşamasında
KANUN TEKLİFİ:
Kitap, gazete, dergi, yayınevi, basımevi ve kitabevlerininde satılan tüm basılı malzemelerin,
A- K.D.V oranlarının % 1 e indirilmesi,
B- Üretici ve satıcıların Gelir Vergilerinin % ‘ e düşürülmesi,
C- Projeye destek verenlerin, 1.aşamada anlaşmalı KİTABEVLERİNDE Her ayın 2 Pazar günü % 50%60-%70 indirimli ürün satıp okuyucu oranlarımızın arttırlması.
D- Projeye destek verenlerin, 2.aşamada Hsorganizasyon/ Decsav Vakfının Düzenleyeceği Kitap
Festivallerinde ( Proje olarak deklare edilecek ) % 50-%60-%70 indirimli ürün satıp okuyucu
oranlarımızın arttırılması.
Dünya Eğitim Çevre Sağlık Vakfı / Proje Sahibi: Hakan Solmaz / HsorganizationTurkey
0532 646 35 97—0545 247 80 63 --0541 232 56 99 İSTANBUL / TÜRKİYE
2. Aşamada;
Projede yer alacak alışveriş merkezlerinin ve Kitap festivallerinin düzenleneceği İlçe Belediyelerinin
belirlenmesi ve okuma seferberliği projesinin başlatılacağı
“OKUMA SEFERBERBERLİĞİ”
KİTAP STANDLARI VE MZA GÜNLERİNİN hazırlanması,
Yazarların belirlenmesi.
Her gazeteden 1 stand ve köşe yazarı imza günü.
Her dergiden 1 stand ve dergi yazarları imza günleri.
OKUMA SEFERBERLİĞİ / KİTAP FUARLARI / İMZA GÜNLERİ
% 50 - % 60 indirimli kitap satışları
1. ALIŞVERİŞ MERKEZLERİ KİTAP / OKUMA GÜNLERİ FESTİVALİ
2. ANATOLİAN KİTAP FESTİVALİ
( GREENPARK – PENDİK- Ekim 2015 )
3. ANATOLİAN TUZLA KİTAP FESTİVALİ
4. ANATOLİAN KARTAL KİTAP FESTİVALİ
5. ANATOLİAN MALTEPE KİTAP FESTİVALİ
6. RAMAZAN İSLAMİ KİTAP FESTİVALİ
( PENDİK-MALTEPE-ÜMRANİYE )
7. ÖZEL OKULLAR – KİTAP ve OKUMA FESTİVALİ
( EYLÜL, EKİM, KASIM, ARALIK 2015, OCAK, ŞUBAT, MART 2016 )
8. DEVLET OKULLARI- KİTAP ve OKUMA FESTİVALİ
( EYLÜL, EKİM, KASIM, ARALIK 2015, OCAK, ŞUBAT, MART 2016 )
9. ÜNİVERSİTELER KİTAP ve OKUMA FESTİVALİ
( EYLÜL, EKİM, KASIM, ARALIK 2015, OCAK, ŞUBAT, MART 2016 )
Dünya Eğitim Çevre Sağlık Vakfı / Proje Sahibi: Hakan Solmaz / HsorganizationTurkey
0532 646 35 97—0545 247 80 63 --0541 232 56 99 İSTANBUL / TÜRKİYE
PROJEYE DESTEK VERİP PROJE İÇİNDE YER ALACAK YAYIN KURULUŞLARI:
Projenin Kamu spotunun hazırlanması.
( Milli Eğitim Bakanlığı, Kültür Bakanlığı, proje sponsorları ve sanatçıların katkılarıyla )
Projede Cumhurbaşkanının desteği
Başbakanın Desteği
M.E.Bakanlığı Desteği
Kültür Bakanlığı Desteği
Partilerin desteği Desteği
Kanun Teklifi Önerisi
Kitap, Gazete, Dergi den alınan KDV nin % 1 e düşürülmesi
Basım yayın şirketlerinden alınan gelir vergisinin % 5 e indirilmesi
PROJENİN KAMU SPOTLARI
1-
Bakanlığının logolarıyla
Hazırlanacak 1. Kamu spotunda Milli Eğitim ve Kültür
“Neden Okumalıyız?”. “ Okumanın faydalarını”, farklı kesimlerden insanlar hem sesli hem
görüntülü olarak anlatacaklardır .yayınlanması ise normal Kamu spotlarıyla birlikte
olacaktır.
2-
Hazırlanan 2. Kamu spotu
Programların arasında reklamdan ve Kamu spotlarından ayrı olarak yayınlatılacaktır.
( Başbakanlık Onayıyla Aynı dakikada tüm kanallarda yayın kesilecek ) 15 dakika boyunca
ekranda “ OKUMA SAATİ – HEP BİRLİKTE OKUYORUZ” YAZACAK VE KONUŞMA
OLMAYACAK, KLASİK MÜZİK VERİLECEKTİR.
Dünya Eğitim Çevre Sağlık Vakfı / Proje Sahibi: Hakan Solmaz / HsorganizationTurkey
0532 646 35 97—0545 247 80 63 --0541 232 56 99 İSTANBUL / TÜRKİYE
Kampanya
Mayıs 2015 tarihinde başlatılacak olan kaynakları tamamen vakfımızın ilişkileri ile yurt dışından temin
edimiş,projesi Hakan solmaz (Hsorganizasyon ) tarafından hazırlanmış, Deçsav vakfı işbirliği ile 81
ilimizde yaşayan 300.000 TÜRK çocuğumuza ( Fakirlikten ve imkansızlıklarından dolayı ülkemizde
eğitimini zor şartlarda devam ettirmeye çalışan ) 300.000 Mutluluk projesinde ülkemizin eğitim
yaşantısına, okuma oranımızın arttırılmasını hedefledik. Milli Eğitim Bakanlığı ile işbirliği halinde bu
hediyeler tarafımızdan ulaştırılacaktır.
Okul Çantası ( 1.kalite)
Kırtasiye Malzemesi ( 1. sınıf kaliteli 1 yıl yetecek miktarda )
Kışlık Bot ve Mont
Boyama Setleri
Öykü kitapları
Masal Kitapları,
Tatil Kitapları
Sınavlara hazırlık,
Hediye edilecektir.
Projenin ihale aşaması da başlatılmış olup 2015- 2016 öğretim yılında çocuklarımız ilk defa bir proje
dahilinde sevindirilecektir.
HsorganizasyonTurkey
Hakan Solmaz
Decsav Vakfı
Proje Koordinatörü
Dünya Eğitim Çevre Sağlık Vakfı / Proje Sahibi: Hakan Solmaz / HsorganizationTurkey
0532 646 35 97—0545 247 80 63 --0541 232 56 99 İSTANBUL / TÜRKİYE
Yayıncılığın Problemleri
ve
Çözümleri Hakkında Teklifler
Bu yıl beşincisi yapıldığı bildirilen bu Yayıncılık Kongrelerinin bugüne kadar yayın hayatı ve
kültürel gelişmemize en fazla katkıda bulunduğu dönem, Hasan Âlî Yücel zamanında yapılmış olanıdır.
O zaman işe devlet ve akademisyenler nezdinde son derece büyük bir alâka gösterilmiş, belki de
aylarca öncesinden yapılan planlama ve görev dağılımı sonucunda hazırlanmış olan yüksek seviyedeki
raporlar-tebliğler en yetkili ağızlar tarafından sunulmuş, yetki sahipleri de bulundukları mevki ve sahip
oldukları imkânlarla bu teklifleri icra etmek için sorumluluk sahiplerine yaraşır bir ciddiyetle işin
üzerine eğilmişler ve gerçekten Şark Klasikleri, Türk Klasikleri, Batı Klasikleri vs. seriler devlet eliyle
hummalı bir çalışma mahsulü olarak yayınlanmış ve kültür hayatımız büyük bir canlılık kazanmıştır.
Bugün o günlere nazaran imkân çok, fakat niyet ve gayretlerde eksiklikler var; konular ele
alınmış olmak için gündeme getirilip geçilip gidiliyor. Ve problem çözüleceği yerde çürüyüp kangrene
dönüşüyor ve bir de bakılıyor ki, tedavisi neredeyse imkânsız hale gelmiş…
Temennimiz, bu kongrenin imkân ve yetki sahiplerince ciddiyetle takip edilmesi ve problemin
çözülmesine vesile olacak bir faaliyet olarak sektörde iz bırakmasıdır.
Bu girişten sonra: Bugün kitap yayıncılığının en büyük problemleri:
1) Okuyucu sayısının çok az oluşudur:
Bunun tam anlamıyla bir eğitim işi olduğu ortadadır. Mazmunları, söz sanatlarını, vezni
bilmeyen, öğrenmeyen bir genç, şiiri zevkle okuyup anlayamayacağı gibi, renk ve ışık bilgisi
almayan kişi, ressamın ortaya koyduğu tablodan bir şey anlamayacağı gibi, okumanın, analiz
etmenin, söz sanatlarının, mazmunların, edebî terimlerin ilh. eğitimini almamış, bir kitabın
nasıl okunduğunu, nasıl incelendiğini, okurken nelere dikkat edilmesi gerektiğini, dil ve üslûpla
ilgili incelikleri öğretmeden, yeni nesillerin okuyucu olmalarını beklemek abestir… Okuyucu bir
hüdâ-i nâbit değildir; kendi kendine yetişmez; yetiştirilir. Bu da öğretmenlerin ve okulların,
eğitim programlarının işidir ve bu işi yapanlar iyi yapmıyorlar, ve toplum, diplomalı câhiller;
zerâfetten yoksun yöneticiler, kaynana kavgasını zevkle izleyen kitleler, sevgilisinin büyüleyici
güzelliğini “korkunç” diye dile getiren âşıklar çıkarır hale geldi… Bunlar kültürel alarmlardır ve
sorumluluk duyanların ve yetki sahiplerinin bunlara çare bulmaları lazımdır.
Dünya Eğitim Çevre Sağlık Vakfı / Proje Sahibi: Hakan Solmaz / HsorganizationTurkey
0532 646 35 97—0545 247 80 63 --0541 232 56 99 İSTANBUL / TÜRKİYE
2) Az olan okuyucuya yayınların sağlıklı bir şekilde ulaştırılamamasıdır.
Okuyucu sayısı, özellikle nitelikli okuyucu sayısı o kadar azalmıştır ki, 71 milyonluk ülkede
kaliteli bir kitabın ortalama satışı, sevkiyat esnasında kaybolması tabii olan rakamlara
neredeyse eş miktardadır ve bu, ayıptır… Keza, 81 vilâyet, 853 ilçe merkezi bulunmaktadır;
ikisinin toplamı yaklaşık 1000 civarındadır, fakat bu kadar kitapçı var mıdır? Bu 1000 merkezde,
ciddi ve düzgün bir kitapçısı olan kaç il veya ilçe vardır? Buna bakıldığında, birkaç adet büyük
kitapçısı bulunan birkaç büyük şehirden başkasının içler acısı durumda olduğunun ve
“kitapçılık” mesleğinin, en alt seviyelerde bir iş halinde çabaladığının farkına varırsınız… Buna
mukabil, Kültür Bakanlığı’na bağlı herhalde 1800 kadar kütüphane; M.E.B.na bağlı
muhtemelen 800-900 bin öğretmenin görev yaptığı ve15 milyon öğrencinin eğitim gördüğü
5-6 binden fazla okul var ve bunların da kendi bünyelerinde kütüphaneleri bulunuyor. Şu
rakamlara bakılınca, kitapçı esnafının yok denecek kadar azalmasının sebebini tesbit zor
değildir: Demek ki, bu kütüphaneler ve şu okullar; onlarda görevli şu kadar öğretmen ve
yöneticiler ne kendileri, ne öğrencileri, ne de yönettikleri kütüphaneler için kitap satın
almıyorlar. En kestirmeden problemin çözümü için, şunu teklif ediyorum: Bu okulların ve
kütüphanelerin yöneticileri, bulundukları yerlerdeki kitapçılardan kütüphanelerinin ve
öğrencilerinin ihtiyaçları için yayınları takip etsinler ve kitap satın alsınlar. M.E.B. ve Kültür
Bakanlığı tek merkezden kitap alıp dağıtmak yerine, mahalli yöneticilerin inisiyatifleriyle
mahallî kitapçılardan yeni yayınları ve kitap ihtiyaçlarını karşılamaya yönlendirilsinler… Bu
başarılırsa, kitapçı esnafı ayağa kalkar, kitap dağıtımı daha düzgün çalışan organizasyonlara
doğru kendini geliştirir, yayıncılar da tirajlarını birkaç kat daha artırırlar, işe büyük bir
canlılık kazandırılmış olur.
a) Kitapçıların canlandırılması konusuna büyük önem vermek lazımdır. Bunun için
Hükümet mahallî yönetimlere -belediyelere- şehrin en uygun bir yerinde bir dükkân veya –
nüfusa göre birkaç dükkân- ayırmalı ve bunlardan ya kira almamalı veya çok düşük ücretle kira
almalı, ama kitaptan başka bir şey satmamak şartı koymalı; aksini yapanlara bu imkân
kullandırılmamalı.
b) Hattâ, Kültür Bakanlığı, böyle uygun bir mekânı, kitaptan anlayan öğretmen emeklisi
vb. birilerini teşvik etmek suretiyle ayda (meselâ 500 TL) kira yardımı yapmak suretiyle de bir
yer açtırabilir ki, bunun mâlî boyutu bir dükkân için senede 6.000 TL. dir, böyle 1000 dükkân
açtırsa senede 6 milyon lira tutar ki, kanaatımca bu rakam sadece buralarda satılacak
kitapların baskı-cilt-kâğıt-nakliye gibi harcamalarından doğacak vergi kazançlarıyla fazlasıyla
geri dönecektir.
Bu tedbirlerin korsan yayıncılığı da etkisiz kılacağını öngörebilirim.
Dünya Eğitim Çevre Sağlık Vakfı / Proje Sahibi: Hakan Solmaz / HsorganizationTurkey
0532 646 35 97—0545 247 80 63 --0541 232 56 99 İSTANBUL / TÜRKİYE
3) Kitaptan, kitap yazarlarından, kitap yayınları yapan hakiki ve hükmî şahıslardan vergi
alınmasını; bu vergiler alınırken de kitabın bir kültür vasıtası ve işi olduğu fikrinin tamamen
saded dışı bırakılarak, kitabı ticarî bir mal olarak görüp değerlendiren bir anlayışla hareket
edilmesini kültür politikalarının en temel yanlışı olarak görüyorum.
A) “Yazar, şair, senarist milletin en temel değeri olan dilini ve kültürünü geliştiren,
yücelten, zenginleştiren kişidir amma eğer böyle bir iş yapıyor da bunu kitap olarak piyasaya
sunuyorsa, o zaman bunun bedelini de o milletin devletine para olarak ödemeli, vergi
vermelidir!” Yani:
Ârif Nihat Asya “Bayrak” şiirini yazdığı için bunu basıp yayınlarsa, devlete vergi
vermeğe mecburdur.
Tarık Buğra Küçük Ağa’yı yazıp Millî Mücadele’yi anlatan destansı bir eseri Türk
edebiyatına kazandırırsa, bunun vergisini ödemelidir!...
Bu mantık, ters bir mantıktır; bunun tersine çevrilmesi lazımdır: Arif Nihat Asya’lara,
Tarık Buğra’lara ceza uygular gibi vergi konulmamalı, bilâkis bunlar toplumda ve resmî
kurumlar nezdinde kendilerine gösterilen itibara elle tutulur bir gösterge olarak vergiden muaf
tutulmalı, mümkünse bunlara mükâfat verilmeli; mesenlik yapılmalıdır…
B) Kitap yayını yapan kuruluşlar da, kültür hizmeti yaptıkları için –muaf tutulsun
diyeceğim amma, demeyip- cüz’î bir oranda, meselâ % 10 oranında tek kalem bir vergiye tabi
tutulmalıdır.
C) Kitaptan KDV ve Bandrol kaldırılmalı ve kitap kâğıdından, kitap basımından, kitap
ciltlemesinden de KDV ya kalkmalı, ya da % 1’e indirilmelidir.
4) Yayıncılar ve yazarlar kamuoyuna sundukları eserlerde, kullanılan dil ve uslûba, dikkatli ve
özenli bir tarzda yaklaşmalıdırlar. Artık, dil güzelliği ve güzel ifadenin insanları kitap
okumaya özendirdiğini görmeleri ve yayınları bu temel ölçü ile piyasaya sunmaları da bir
zorunlu ihtiyaç haline gelmiştir. Bunu meslekî organizasyonlarda belli bir disiplin altına almak
veya bu tarzda değerlendirmeler yaparak güzel üslûplu, Türkçe’yi güzel kullanan yazarlara ve
bu konuya dikkat eden yayıncılara periyodik programlar düzenlenerek teşvik edici ödüller
verilmelidir.
Dünya Eğitim Çevre Sağlık Vakfı / Proje Sahibi: Hakan Solmaz / HsorganizationTurkey
0532 646 35 97—0545 247 80 63 --0541 232 56 99 İSTANBUL / TÜRKİYE
5) Kendisi kelimenin tam anlamıyla emekleme halinde bulunan ve bu hali müzminleşen yayıncılık
sektörüyle ilgili daha pek çok şey söylenebilir; iyileştirilmesi için proje ve teklifler sunulabilirse
de, asıl konu teşebbüs ve ciddiyettir, yani bu konudaki hayallere ve projelere gerçekten
destek verilip verilmeyeceği konusudur. Bu niyet varsa, şunu da son bir not olarak ortaya
koymakta beis görmüyorum:
Bugün Türkiye’de kendi çalışmalarını yayınlayan kişi ve vakıfların yaptıkları yayınlar
dışında, zannediyorum 1800 civarında yayınevi var. Senelik 32 bin civarında da yeni neşriyat
var. Yayınevi başına 17–18 kitap düşüyor… Bu rakam, çarpık bir durumu gösteriyor: Ortalama
okuyucu sayısı kadar, belki de ondan da fazla yayınevi! Bu bir başıboşluk, fukaralık ve mesleğin
para yönünden ne kadar zaaf içinde olduğunun da göstergesidir. Yayıncılar arasında birlik
kurmak ve işbirliği imkânları araştırmak –“bunlar okumuş adamlar” yaklaşımıyla kolaymış gibi
görünüyorsa da- oldukça zor iştir. Yayıncılar meslekle ilgili birçok şeyi dahi diğer meslekdaşına
aktarmaktan uzak durmayı huy edinmişlerdir… İdeolojik bağnazlıklar da bu işin tuzu-biberidir…
Halbuki Türkiye’ye bu kadar yayınevi çoktur: Bu, 150-200’e düşmelidir. O zaman iş büyür,
yayınevleri de seviyeli ve işbilir kadroları görevlendirme imkânı bulur. Her yayınevinin dil ve
üslûp hassasiyeti bakımından titiz insanların dikkatine en öncelikli yeri vermesi meslekî bir
kural haline getirilmelidir. Kötü üslûplu, tashih ve tertibi özensiz kitap, okuyucuyu okuyucu
olmaktan çıkarır ilkesiyle hareket edilmelidir. Gazetecilik hevesiyle hafifletilmiş ciddî
meseleler hakkındaki kitaplara, konuları çürüttüğü nazarıyla bakılıp “kitap” muamelesi
yapılmamalıdır. Çocuk kitapları ve dinî kitaplar; gerekli özen gösterilmeden ve ihtisas
sahiplerinin denetiminden geçirilmeden yayınlanmamalıdır. Bunlar, meslekî bir ilke olarak
teşvik ve yapanlar taltif edilmelidir…
Uygulama niyeti taşıyanların dikkatini çekebilmiş ve faydalı olabilmişsek kendimizi bahtiyar
hissedeceğimizi bildirir, saygılarımızı sunarız.
Ötüken Neşriyat A.Ş.’nden
Erol Kılınç
Dünya Eğitim Çevre Sağlık Vakfı / Proje Sahibi: Hakan Solmaz / HsorganizationTurkey
0532 646 35 97—0545 247 80 63 --0541 232 56 99 İSTANBUL / TÜRKİYE
Download

Okumuyoruz Projesi