BIM 101
Bilgi İşleme Giriş
© 2006 Prentice-Hall, Inc.
BİM 101 Bilgi İşleme Giriş
9. Ders
Bilgisayar Ağları
Slide 2
Bu hafta ne öğreneceğiz?
 Bilgisayar Ağları ile ilgili temel kavramlar
 Bilgisayar Ağı kullanmanın avantaj ve dezavantajları
 Noktadan noktaya (Peer to peer) ve İstemci/Sunucu
(client/server) LAN
 Ağ protokollerinin önemi
 Yaygın LAN topolojileri (topologies)
 Devre anahtarlamalı ve paket anahtarlamalı ağlar
arasındaki farklar
Slide 3
Bilgisayar Ağı kullanmanın avantajları
 Donanım maliyetini düşürür
 Uygulamalar paylaşılır
 Verinin paylaşılması sağlanır
 Veri yönetiminin
merkezileşmesi
 Güvenlik
 Çalışma gruplarını birbirine
bağlar
 Esnek erişim imkanı
Slide 4
Bilgisayar Ağı kullanmanın dezavantajları
 Dosya Erişimi yavaş
 Kullanıcının sistemi kontrolü sınırlıdır
 Kullanıcı izlenebilir
 Saldırganlar kişisel dosyalara erişebilir
 Ağ çöktüğü zaman kullanıcılar çalışamayabilir
Slide 5
Bilgisayar Ağlarının Temelleri
 Bilgisayar Ağı: Karşılıklı veri
aktarımı ve kaynak paylaşımı
yapmak üzere iki veya daha fazla
bilgisayarın birbiri ile bağlantısı
 LAN(Local Area Network): Yerel
Alan Ağı
 Küçük coğrafi alanda çalışır. Ör. Bir
grup binada
 WAN(Wide Area Network): Geniş
Alan Ağı
 Geniş bir coğrafi alanda çalışır
Slide 6
İş istasyonu ve Düğüm
 İş istasyonu (Workstation): Ağa bağlı her bilgisayar
bir iş istasyonudur
 Düğüm (Node): Ağdaki her çevrebirimi ve iş
istasyonu
 Ağda bir adres ve isim ile kimliklendirilir
Slide 7
Ağ Yöneticisi
 Büyük bilgisayar ağları
network yöneticisi tarafından
yönetilir
 Yeni yazılım kurma
 Bakım/Onarım
 Kullanıcı desteği
 Kullanıcılarla etkileşim
 Problem çözme
Slide 8
İletişim Cihazları
 İletişim Cihazları:
Bilgisayarlar, modemler,
yönlendiriciler (routers),
anahtarlar (switches),
kablosuz erişim noktası
(wireless access points),
NIC (Network Interface
Cards)
Slide 9
İletişim Cihazları
 Yönlendirici (Routers) iki veya daha fazla LAN
veya WAN’ı birbirine bağlar
 Verinin yönlendirileceği en iyi rotayı(hız açısından) belirler
 LAN lerde yönlendiricilere benzer anahtarlar da
kullanılır
Slide 10
İletişim Cihazları
 Network Interface Card (NIC)
 Bilgisayarın ağa bağlanmasını sağlar
 Bilgisayarın genişleme yuvasına (expansion slot) takılır
 İş istasyonlarında NIC lar: 10Mbps veya 100Mbps
 Sunucularda NIC lar: 1Gbps
Slide 11
İletişim Cihazları
 Kablosuz Erişim Noktası
(Wireless Access Points)
 Kablosuz cihazlar bağlanır
 Genellikle kablolu bir ağa
bağlanılır
 Kablolu ağlar arasında bir
köprü olabilir
 Laptoplar arasında kablosuz
bağlantı için kullanılabilir
Slide 12
Sunucular (Servers)
 Ağdaki bilgisayarlar özel görevler için kullanılabilir
 Dosya Sunucusu (File servers)
 Ağ kullanıcılarının erişebileceği dosyalar yüklenir
 Yüksek hız, büyük kapasite
 Yazıcı Sunucusu (Print servers)
 Ağa bağlı yazıcıya erişimi sağlar
 Uygulama Sunucusu (Application Servers)
 Veritabanı Sunucusu (Database Servers)
Slide 13
Yerel Alan Ağları (Local Area Networks) LAN
 Bir LAN yakın düğümleri bağlar
 Bu düğümler iş istasyonu, sunucu, yazıcı, printer, fax
makinesi veya yedekleme ünitesi olabilir
Örnekler: Evdeki bilgisayar ağı, bilgisayar laboratuvarı,
internet cafe
 Her düğüm bir adres ile ifade edilir
 Tipik bir burulmuş iki tel veya koaksiyel kablo
kullanılır
 Kablosuz LAN lar radyo dalgaları kullanır
 Hareketli düğüm noktaları için kullanılır
Slide 14
Ağ Modelleri
 LAN için iki ana ağ modeli vardır
Noktadan Noktaya
(Peer to Peer (P2P))
İstemci/Sunucu
(Client/server)
Slide 15
Noktadan Noktaya (Peer toPeer) Ağlar
 Ağa bağlı bütün bilgisayarlar eşit hakka
sahiptir
 Ayrılmış bir sunucu bilgisayar yoktur.
 Bilgisayarlar ağdaki veri ve çevre
birimlerini bu düğüme verilen bir takım
izinlerle ortak olarak kullanırlar
 Kurmak kolaydır
 Ev ve küçük ofisler için uygundur
 Büyük Ağlarda yavaşlamaya neden olur
.
Slide 16
İstemci/Sunucu (Client/Server) Ağlar
 Sunucu ile
 Dosya, veritabanı, uygulama, çevrebirimi ve eposta sunucusu gibi yazılımlara erişebilir
 İstemci iş istasyonu tarafından sunucu
bilgisayara istek gönderilir
 Sunucu bilgisayar pasiftir ve istemciden
gelecek istekleri bekler. İstekleri gerçekleştirir
ve sonucu istemci bilgisayara gönderir.
 Ağın büyüklüğü sorun oluşturmaz.
Ölçeklenebilir (“scalable”).
 Çok sayıda düğüm olsa da sistem
yavaşlamaz.
Slide 17
LAN Topolojileri
 Topoloji: Ağdaki düğümlerin fiziksel yerleşimini
gösterir
 Çakışma (Collisions) ağdaki kullanıcıların aynı anda
ağı kullanmalarından kaynaklanır
 Topolojiler çakışmayı önleyecek yöntemleri sağlarlar.
Slide 18
Bus Topolojisi
 Her iş istasyonu bir tek kabloya
bağlıdır
 Aynı anda sadece bir düğüm, veri
transferi yapabilir
 Basit, kurulması kolay ve ucuzdur
 Hat çok uzun olamaz
 Yeni iş istasyonu eklemek zordur.
 Kablodaki bir kopukluk, tüm ağı
kullanılamaz hale getirir.
 Küçük LAN ler için iyi bir çözümdür
Slide 19
Star topolojisi
 En yaygın topolojidir
 Merkezi bir hub veya switch
üzerinden haberleşir
 Çakışma (contention) yönetimi
kullanır
 Güvenilirdir: Eğer bir kablo
bozulursa ağın kalanı bundan
etkilenmez.
 Yeni düğüm eklemek kolaydır
 Ekstra donanıma ihtiyaç duyar
 Daha pahalıdır
Slide 20
Ring Topolojisi
 Düğümler bir halkanın etrafına
yerleştirilmiştir
 Token adı verilen küçük veri
paketleri halka üzerinde gezer
 Bir iş istasyonu Token’ı ele
geçirdiğinde veri transferi yapabilir
 Veri, hub da bekletilmez.
 Ucuz: Daha az kablo
 Veri çok sayıda düğüm üzerinden
geçer: Star topolojiden daha
yavaştır
 Yeni düğüm eklemek için kablonun
kesilmesi gerekir
 Küçük LAN ler için uygundur
Slide 21
Protokol
 Protokol aşağıda sıralanmış işleri gerçekleştirmek için
standart kurallardan oluşur;
 Veriyi göstermek
 Veriyi iletmek
 Doğrulama (authentication)
 Hata düzeltme (error correction)
 Ortak protokolü kullanan farklı cihazların düzgün
haberleşmesini sağlamak
 Farklı işler için farklı protokoller bulunmaktadır.
Slide 22
Geniş Alan Ağları (Wide Area Networks)
WAN
 Geniş bir çoğrafi alana yayılmıştır
 Internet bir WAN dır
 WAN bağlantıları uzak mesafeli iletişim kullanır
 WAN ler kamu veya özel olabilir (bankalar, ATMs, ...)
Slide 23
Omurgalar (Backbones)
 Yüksek kapasiteli iletişim hatlarıdır
 Bölgesel, kıtasal veya kıtalararası olabilir
 Internet omurgası saniyede 2.5 GigaBits veri
taşımaktadır
Slide 24
Download

BIM 101 Bilgi İşleme Giriş