YERSEL FOTOGRAMETRİ
Kullanım Alanları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
GEOMATİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FOTOGRAMETRİ ANABİLİM DALI SUNULARI
JDF346/466 YERSEL FOTOGRAMETRİ DERSİ NOTLARI
http://jeodezi.karaelmas.edu.tr/linkler/akademik/marangoz/marangoz.htm
http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz/
http://jeodezi.karaelmas.edu.tr/fukal
DERSİN İÇERİĞİ

Yersel Fotogrametrinin Kullanım Alanları,
 Haritacılık
 Mimarlık
 Arkeoloji
 Deformasyon Ölçmeleri
 Tıp
 Endüstri
 Diğer…

Örnek Çalışmalar
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
2
GİRİŞ
Yersel fotogrametri oldukça geniş kullanım ve uygulama
alanlarına sahiptir.
Bu alanlar; mühendislik, mimarlık, arkeoloji, endüstri,
madencilik ve deformasyon ölçmeleri, taşıt yollarının
inşası, su yapıları, tıp ve veterinerlik, kriminoloji, trafik
kazaları vs. olarak sayılabilir.
Sayısal sistemlerde şu anda erişilen noktada, yersel
fotogrametrinin uygulama ve kullanım alanları kişinin
hayal gücüne dayanmaktadır.
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
3
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI
Mühendislik:
Yol, baraj ve köprü vb. planlanmasında ve yapımında,
deformasyon
ölçmelerinde,
endüstri
ürünlerinin
geliştirilmesinde kullanılmaktadır.
Arkeoloji:
Tarihsel alanların saptanması ve korunmasında,
buluntuların fotogrametrik yöntemle belgelenmesinde
kullanılmaktadır.
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
4
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI
Kaza, Kriminoloji, Balistik araştırmaları:
Bir olay sonrası fotogrametrik yöntemle çekilen fotoğrafların
büroda değerlendirilmesi ile olayın oluş nedeninin
araştırılmasında, kurşun izlerinin değerlendirilmesi ile çıktığı
silahın belirlenmesinde kullanılır.
Tıp ve Spor vb:
Canlıların
gelişiminin
incelenmesinde,
uzuvlarındaki
değişimlerin
ya
da
anormalliğin
saptanmasında
kullanılmaktadır.
Spor
antrenmanlarında
veya
karşılaşmalarında
yapılan
hataların
düzeltilmesinde
kullanılır.
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
5
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI
Mimarlık Fotogrametrisi (Tarihsel mirasın envanteri ve
deformasyon ölçüleri: konum ve biçim değişiklikleri)
 Profil Alımları (Nesne üzerinde ışık şeridi oluşturarak)
 Hız ve hareket ölçümleri (Hareketli nesnelerin
hızlarının ölçülmesinde kullanılır).
 Su dalgaları ve gaz hareketlerinin incelenmesi (nesne
içine ışın yansıtıcı renkli parçacıkların atılmasıyla)
 Endüstri ürünlerinin yapımında (malzeme niteliği,
araba, uçak, gemi gibi ulaşım araçlarının yapımı.
Ayrıca uçağın hava akımlarına karşı, gemilerin çeşitli
su hareketlerine karşı, arabaların rüzgara karşı
davranışlarının saptanması).

Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
6
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI - Haritacılık
Yersel fotogrametrinin haritacılık alanındaki kullanım
alanları:




Hava fotogrametrisine göre daha ucuz donanım
gerektirdiği için küçük, düz (yükseklik farkının az
olduğu), açık olan alanların haritalarının yapımı,
Baraj rezerv alanlarının haritalarının yapımı,
Yol inşaatlarında, yarma ve dolgu ölçmeleri,
Taş ve maden ocaklarında hacim hesapları vb.
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
7
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI - Haritacılık
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
8
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI - Haritacılık
Yersel fotogrametrinin haritacılık alanındaki kullanım
alanları:


3 Boyutlu kent planlaması
Fotogrametri,
dünyadaki
karmaşık
sosyolojik,
ekonomik ve fiziksel sorunlara coğrafi (mekansal)
analiz ve sorgulamalarla çözüme katkıda bulunan
Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) için önemli bir veri
kaynağıdır.
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
9
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI - Haritacılık
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
10
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI - Mimarlık

Artan nüfus ve sanayileşmenin doğurduğu hızlı bir
kentleşme sonucu eki yerleşim bölgelerinde özen
gösterilmeden yeni imar planlarına göre, hatta çoğu
kez hiçbir plan ve programa bağlı kalınmadan yeni
inşaat yapılması, kitle turizmine neden olan tarihi
eserler ve sitlerin civarının yerleşim bölgesi durumuna
getirilmesi sonucu bu bölgeler eski karakterlerini
tamamen yitirmektedir.
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
11
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI - Mimarlık




Bu bakımdan, mimarlık ve arkeoloji fotogrametrisi ön
plana çıkar.
Bu itibarla tarihi yapının yerden ve havadan üç boyut
oluşturacak şekilde resimleri çekilir, röleve planları
yapılır. Düşey ve yatay resimlerden ortofoto,
ortofotoplan ve kesitler elde edilir.
Alınan resimlerin değerlendirilmesi grafik veya sayısal
olarak yapılabilir.
Bu sayede bilinen ölçme metotları ile elde edilecek
detayla kıyaslanmayacak sayıda çok bilgi bulunabilir.
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
12
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI - Mimarlık

Yeterli veri, tarihi bina ve yapıların resimlerinden,
bilgisayar ortamındaki üç boyutlu koordinatlarından
tekrar inşası, koruma veya restorasyon amaçları için
elde edilir.

Tarihi yapılarda bulunan karmaşık şekil ve motiflerin
ölçekli
çizimleri
klasik
metotlarla
çoğu
kez
yapılamazken, fotogrametrik yöntemler bu şekilleri
gerçek konumlarında ve bütün ayrıntıları ile istenen
ölçekte vermektedir.
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
13
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI - Mimarlık
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
14
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI - Mimarlık





Mimarlık fotogrametrisinin çalışma alanı içine sadece binaların
çizimi ile ilgili çalışmalar girmemektedir.
Aynı zamanda binaların çeşitli hasarlardan sonra yenilenmesi,
deformasyon değişikliklerinin ve restorasyon çalışmalarındaki
ölçmelerin elde edilmesin de mimarlık fotogrametrisinin içinde
yer almaktadır.
Mimarlık fotogrametrisinde değerlendirme çizgisel ve sayısal
olarak yapılabilmektedir.
Çizgisel değerlendirmenin fazla zaman alması ve ayrıntıların
istenildiği gibi gösterilmemesi, hava fotogrametrisinde olduğu
gibi yersel fotogrametride de ortofotonun kullanılması fikrini
doğurmuştur.
Ortofotonun çizgisel değerlendirmeye göre maliyeti %50,
zaman açısından %400 daha tasarruflu olduğu belirtilmektedir.
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
15
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI - Mimarlık
Mimarlık fotogrametrisinde elde edilen üç boyutlu modeller;





Yapıların imalat sonrası ölçümünün yapılması (as-built
projesinin hazırlanması),
Yeni yapılar içeren alanların planlanması,
Mevcut temel planların değiştirilmesi ve geliştirilmesi,
Oluşturulan üç boyutlu modellerle modelin üzerinden uçarak
veya içinde gezerek yapılan animasyon uygulaması ve
Verilen CAD ve mühendislik yazılımlarına DXF ve IGES
dosyası olarak dönüştürülmesi
amacıyla kullanılmaktadır.
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
16
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI - Mimarlık
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
17
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI - Mimarlık
Sayısal fotogrametrinin mimari fotogrametri uygulamalarına
sağlamış olduğu katkılar aşağıda sıralanmıştır:
Bina cepheleri üzerindeki detaylı yüzeylerin geniş ve
bağımsız olmasını sağlar.
 Yüzeylerin belirlenebilir tüm inceliklerini ortaya çıkarır.
Sağlamış olduğu doğruluk bakımından diğer yöntemlere
göre daha ekonomiktir.
 Yüzey fotoğrafları ve kontrolüne yönelik uygulamalar küçük
hatalar içerir.
 Bina yapısı ve benzeri ileri çalışmalarda hızlı sonuç verir.
Elle yapılan çalışmalarla karşılaştırıldığında geniş hacimli
temel veriler daha hızlı elde edilir.

Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
18
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI - Mimarlık




Bu yöntem elle yapılan araştırmalara göre daha
güvenlidir. Uzaktan algılamayla veri elde etme önemli
bir unsurdur.
Elde edilen verileri direkt olarak CAD sistemlerine
aktarmada ideal bir yöntemdir. Kompleks veri tabanları
çizim fiyatını arttırmaz.
Üç boyutlu verilerin direkt olarak elde edilmesini sağlar.
Bu
durum
CAD
alanında
önemini
giderek
arttırmaktadır.
Klasik yöntemler ile fotoğrafçılığa göre daha çok bilgi
edinilmesini sağlar ve ihtimallerin değerlendirilebilme
imkanı sunar.
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
19
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI - Mimarlık
Tüm bu avantajların yanında, bazı projelerde fotogrametrik
ürünlerin kullanımını sınırlandırabilecek çeşitli dezavantajlar
bulunmaktadır. Bunlar aşağıdaki şekilde sıralanabilir.
Karışık bir teknik olup, özel girdiler ister. Küçük uygulamalar
için uygun değildir.
 Bazı mimari yapıların çizimi olmayabilir.
 Ayrıntıların standardı ve ürünlerin kalitesi çok iyi olabilir.
Fakat bu değerler söz konusu proje için çok yüksek olabilir.
Ürünü parasal değeri yeterli olsa bile projenin tümüyle
karşılaştırıldığında gerçek fiyat daha yüksek çıkabilir.
 Bazı çalışmalarda fotogrametrik teknikleri uygulamak
mümkün değildir veya kullanılan teknikler projenin tümünde
uygulanabilir.

Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
20
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI - Arkeoloji
Yersel fotogrametrinin arkeolojide kullanılması ile
yapılacak olan çalışmaları iki grupta toplamak
mümkündür:


Kazısı yapılarak ortaya çıkarılmış yapının planının
çıkarılması,
Arkeolojik ve jeolojik tortul tabakaları ihtiva eden
profillerin ölçülmesi.
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
21
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI - Arkeoloji
Elde edilen üç boyutlu veriler, arkeolojistler ve
antropolojistler için kazılardan çıkarılan eserlerin
korunması amacıyla şu şekilde kullanılır:



Kazı alanlarının ve kazıdan çıkan araçların resimleri üç
boyutlu bilgisayar modeline dönüştürülür.
Fotoğrafik yazılımlar kullanılarak kazıdan çıkarılan
eserler doğru olarak ölçülendirilir.
Elde edilen üç boyutlu modeller animasyon amaçlı
kullanılabilir.
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
22
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI - Arkeoloji
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
23
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI – Deformasyon Ölçmeleri
Deformasyon ölçmeleri, genel anlamda yeryüzündeki
noktaların herhangi bir nedenle yer değiştirmelerinin
belirlenmesi için yapılan ölçmelere denir. Noktaların yer
değiştirmesi iki ana yönde incelenir.


Yatay düzlemdeki yer değiştirme (kayma)
Düşey düzlemdeki yer değiştirme (çökme)
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
24
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI – Deformasyon Ölçmeleri




Deformasyonların
fotogrametrik
yöntemlerle
belirlenmesi söz konusu olduğunda yersel fotogrametri
akla gelir.
Dolgu barajlarda yapılacak deformasyon testlerinde
yersel fotogrametri daha iyi sonuçlar veren bir
yöntemdir.
Barajdaki deformasyon ölçmelerindeki en büyük
sorunlardan birisi resimlerin çekileceği istasyon
noktalarının seçimidir.
Çünkü istasyon noktasının hem sağlam zemine
oturması zorunluluğu, hem de mümkün olduğu kadar
baraj duvarına yakın olması isteği çözümü zorlaştırır.
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
25
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI – Deformasyon Ölçmeleri
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
26
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI – Tıp



Tıp alanında fotogrametrinin kullanımı, fotogrametrinin
tarihine dayanmaktadır.
Son yüzyılda ve daha önceleri analog, analitik ve
sayısal fotogrametri gövde, baş, yüz, kol, göğüs, ayak,
deri, göz ve dişler gibi insan bedeninin şekil ve
boyutlarıyla ilgili geniş uygulama alanlarına yönelik
çalışmalarda kullanılmaktadır.
Diğer bir takım çalışmalarla birlikte, hastalığın tedavisi
ve diğer durumlar için yapılan çalışmaların yanı sıra,
anatomik çalışmaları ilerletmek amacıyla bazı
çalışmalar yapılmıştır.
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
27
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI – Tıp
Ölçmeler ilk olarak;



Bireysel hastalıkların incelenmesi veya gövde
izlenmesiyle tıbbi durumların tespiti,
İnsan vücudunun mekanik, çalışma ve diğer
görünüşleri ve
Hastalıkların araştırılması ve onların durumlarının
tespitinde yarar sağlar.
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
28
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI – Tıp
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
29
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI – Tıp
Fotogrametrik ölçmeler ilk olarak ortopedik ve anatomiyle
ilgili olmasına rağmen; nöroloji, diş, mesleki terapi,
ergonomik çalışmalar ve diğer birçok insan vücuduyla ilgili
çalışmalarda katkıda bulunmaktadır.
 Fotogrametri bir tıbbi ölçme aracı olarak hızlı, uygun ve
güvenli olarak özel noktaların durumlarının zamanında kayıt
edilmesine imkan sağladığından farklı bir öneme sahiptir.
Fotogrametri tekniği ile yaralanma, enfeksiyonel etki riskiyle
hastaya dokunmaktan kaçınılabilir.
 Bununla birlikte fotogrametri ölçülen yüzeyi bozmaz. İnsan
vücudunun durumunun teşhis ve tedavisi ile biyomedikal
araştırmalar için kendi ayırt edici özellikleriyle birlikte yakın
resim fotogrametrisi sınıfını oluşturur.

Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
30
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI – Tıp
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
31
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI – Tıp
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
32
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI – Tıp
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
33
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI – Endüstri
Yersel fotogrametri,











Trafik kazaları ve suç anlarının üç boyutlu olarak bilgisayar ortamında
elde edilmesinde ,
Animasyon amaçlı uygulamalarda,
Eğitim amaçlı çalışmalarda,
Bina iç tasarım uygulamalarında,
Makine mühendisliği uygulamalarında,
Kalite kontrol amaçlı çalışmalarda,
Uçak endüstrisi uygulamalarında,
Otomotiv endüstrisi uygulamalarında,
Nükleer güç santrallerinde,
Petro-kimyasalları işleme ve üretim fabrikalarında ve
Kağıt üretim sektöründe başarıyla uygulanabilmektedir.
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
34
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN
KULLANIM ALANLARI – Endüstri
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
35
YERSEL FOTOGRAMETRİNİN DİĞER
KULLANIM ALANLARI
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
36
GELECEK HAFTA:
Matematiksel ve Geometrik Bağıntılar, Değerlendirme ve Alım
Yöntemleri
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
37
KAYNAKLAR
 Yersel Fotogrametri Ders Notları, Doç. Dr. Naci YASTIKLI, YTÜ İnşaat Fak. Harita Müh.
Böl, İstanbul, 2010
 Yılmaz, H.M., Yakar, M. Ve Karabörk, H., (2000), “Yersel Fotogrametrinin Kullanım
Alanları”, Niğde Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Cilt 4, Sayı 1, Temmuz 2000,
Niğde
 Dallas, R. W. A., (2001), “Architectural and Archaeological Photogrammetry” In: K. B.
Atkinson (ed), Close Range Photogrammetry and Machine Vision, 283-303, Whittles
Publishing, 2001
 Debevec, P. E., (1996), Modeling and Rendering Architecture from Photographs,
Ph.D.Thesis, University of California at Berkeley
 Demiray, A. O., (2001), Fotogrametrik Veri Elde Etme Sistemlerinin Kalibrasyon
Yöntemleri, Yüksek Lisans Tezi, İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü
 Sayısal Kameralarla Tarihsel Yapıların Rölevelerinin Çıkarılması Olanakları, Yrd. Doç.
Dr. Aycan M. MARANGOZ, Yüksek Lisans Tezi, YTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeodezi ve
Fotogrametri Müh. ABD, Uzaktan Algılama ve CBS Programı, Danışman: Prof. Dr.
Ahmet YAŞAYAN, Haziran 2002
 Fotogrametri I Ders Notları, Yrd. Doç. Dr. Aycan Murat MARANGOZ, Bülent Ecevit
Üniversitesi Müh. Fak. Jeodezi ve Fot. Müh. Bölümü, Fotogrametri ABD Sunuları 2012
Yersel Fotogrametri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
38
Download

Sunu2 - Geomatik Mühendisliği Bölümü