DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
“DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN
VERGİSEL BOYUTU”
Bölüm 2
MALĠYE BAKANLIĞI MUKTEZALARI
VE GÜNCEL VERGĠ ĠNCELEMELERĠ
ÇERÇEVESĠNDE DÖNEM SONU ĠġLEMLERĠNE
ĠLĠġKĠN ÖZELLĠKLĠ KONULAR
A. Murat YILDIZ
Yeminli Mali Müşavir
1
DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
1- YAP ĠġLET DEVRET MODELĠNDE YAPILAN SÖZLEġMELERDE
DEĞERLEME VE BELGE DÜZENĠ
ġirketler ile arsa sahibi Ģahıslar arasında "yap iĢlet devret sözleĢmesi kapsamında inĢa edilecek
binayı, tamamlanmasından itibaren sözleĢme süresi doluncaya kadar kullanılması ve sözleĢme
bitiminde binanın arsa sahiplerine bedelsiz olarak teslim edilmesine" iliĢkin olarak imzalanan
sözleĢmeler
vergisel boyutuyla
bir çok tartıĢmayı ve farklı uygulamayı da beraberinde
getirmektedir.
Bu
kapsamda
sözleĢme
süresince
arsa
sahiplerine
nakdi
ve
ayni
kira
ödemesinde
bulunulmadığından;
 ġirket tarafından gelir vergisi kesintisi yapılıp yapılmayacağı,
 SözleĢme süresinin sonunda bina devredilirken arsa sahibinin elde ettiği gayrimenkul sermaye
iradı hesabında Ģirketin inĢaat için yapmıĢ olduğu harcama miktarını mı yoksa emsal bedeli mi
esas alacağı,
 ġirket tarafından yapılan inĢaat harcamalarının özel maliyet bedeli kapsamında mı yoksa bir
baĢka biçimde mi giderleĢtirileceği,
ilk akla gelen sorulardır.
2
DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
Buna göre;
 ġirket ile arsa sahibi Ģahıslar arasında akdedilen sözleĢmeye istinaden bina inĢa edilmesi için
yapılan harcamaların özel maliyet bedeli olarak dikkate alınması mümkün bulunmayıp, sözleĢmeye
göre yapılan tesislerin tamamlanıp cins tashihinin yapıldığı veya fiilen kullanılmaya baĢlandığı tarih
itibarıyla, Ģirketçe sözleĢmeye konu arsa üzerine bina yapılarak söz konusu Ģahıslara teslim edildiğinin
kabul edilmesi,
 SözleĢmeye istinaden arsa sahiplerine bina yapım hizmeti verilmek suretiyle inĢa edilen bina için
yapılan harcamaların emsale uygun belirlenen bir kâr marjı ile arsa sahibi Ģahıslara fatura edilerek bina
yapım hizmeti karĢılığı alacak olarak kayıtlara intikal ettirilmesi ve yapım hizmeti nedeniyle oluĢan
kazancın da kurum kazancına dahil edilerek vergilendirilmesi,
 ġirket ile arsa sahipleri arasında yapılan sözleĢme hükümleri dikkate alındığında, sözleĢme
süresinin sonuna kadar binanın kullanım hakkı Ģirkete ait olduğundan Ģirket tarafından fatura edilen ve
alacak olarak kayıtlara intikal ettirilen tutarın, binanın kullanılmaya baĢlandığı tarihi müteakip kalan kira
süresine bölünmek suretiyle hesaplanan kısmının ilgili yıllar itibariyle alacak tutarından düĢülerek safi
kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı
bendi uyarınca ilgili yıllar itibarıyla kira gideri olarak dikkate alınması,
3
DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
 ġirketçe ilgili yıllar itibarıyla kira gideri olarak dikkate alınan tutarların arsa sahibi
Ģahıslara hesaben yapılan kira ödemesi olarak kabul edilmek suretiyle bu tutarlar üzerinden
Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesine göre gelir vergisi kesintisi yapılması; arsa
sahibinin kurumlar vergisi mükellefi veya gerçek usulde gelir vergisi mükellefi olması
halinde ise elde edilen kira gelirleri ilgili dönem kurumlar vergisi veya gelir vergisi
beyannamesi ile beyan edileceğinden vergi kesintisi yapılmaması,
 Gelir Vergisi Kanununun 72 nci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, mülk sahibinin
Ģirkete olan borcundan yıllar itibariyle mahsup edilen tutarlar tahsil hükmünde olduğundan,
anılan Kanunun 86 ncı maddesinin birinci fıkrasının (1/c) bendinde yer alan haddin (2014 yılı
için 27.000 TL) aĢılması halinde, gerçek kiĢiler tarafından elde edilen ve kesinti yoluyla
vergilendirilmiĢ olan söz konusu kira gelirlerinin beyan edilmesi,
 Diğer yandan, anılan sözleĢme kapsamında gerçekleĢtirilen iĢlemlerin iliĢkili kiĢilerle
yapılması halinde Kurumlar Vergisi Kanununun 13 üncü maddesinde yer alan hükümlere
uyulması, gerekmektedir.
* Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı İstanbul VDB'nca verilen 07/08/2013 tarih ve 62030549-120[94-2013/391]4
1213 sayılı mukteza.
DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
2- SERMAYE AZALTIMI ĠġLEMLERĠNĠNĠN VERGĠSEL BOYUTU
ġirketlerce yapılacak sermaye azaltımı iĢlemlerinde; öncelikle sermayeye
eklenmiĢ olan enflasyon düzeltmesi farklarının, yeniden değerleme değer artıĢ
fonunun, iĢtirakler yeniden değerleme artıĢlarının ve maliyet artıĢ fonunun, daha
sonra ise gayrimenkul satıĢ kazancı ile diğer istisna kazançlardan kaynaklanan
fonların ve geçmiĢ yıl kârlarının iĢletmeden çekildiğinin kabulü gerekmekte olup
azaltılan sermaye tutarı bunların toplam tutarından fazla ise fazlalığın, Ģirket
ortakları tarafından nakit olarak konulan sermayeden kaynaklandığı kabul
edilecektir.
Bu açıklamalar çerçevesinde;
1- ÖdenmiĢ sermayenin yeniden değerleme artıĢ fonlarının sermayeye ilave
edilmesinden kaynaklanan kısmının sermaye azaltımına konu edilmesi halinde,
sermaye azaltımına konu edilen tutar üzerinden Vergi Usul Kanununun Mülga
mükerrer 298 inci maddesinin "Yeniden Değerleme" baĢlıklı bölümünün birinci
fıkrası uyarınca kurumlar vergisi ve kâr payı dağıtımına bağlı vergi kesintisi
hesaplanarak ödenecektir.
5
DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
2- Daha önce sermayeye eklenmiĢ olan enflasyon düzeltme farklarının, sermaye
azaltımına gidilmesi nedeniyle iĢletmeden çekilmiĢ sayılması ve iĢletmeden
çekilen bu tutarların öncelikle kurumlar vergisine, vergi sonrası dağıtılan kazancın
da kâr dağıtımına bağlı vergi kesintisine tabi tutulması gerekmektedir.
3/a- ÖdenmiĢ sermayenin kurumlar vergisinden istisna edilen ve sermayeye ilave
edilen gayrimenkul satıĢ kazancından kaynaklanan kısmının sermaye azaltımına
konu edilmesi halinde, söz konusu kazancın sermaye hesabında kalması için
aranılan yasal süre olan beĢ yıllık sürenin dolmasından sonra yapılması halinde,
sermaye azaltımı yoluyla iĢletmeden çekilen bu tutar için kurumlar vergisi
hesaplanmayacak, ancak kar dağıtımına bağlı vergi kesintisine tabi tutulacak,
ancak geçmiĢ yıl veya cari dönem zararlarına mahsubu nedeniyle de vergi
kesintisi yapılmayacaktır.
3/b- Sermaye azaltımının Kurumlar Vergisi Kanununun 5 inci maddesinin birinci
fıkrasının (e) bendi kapsamında istisna edilen kazançtan (beĢ yıllık süre içinde)
karĢılanması halinde, istisna kazanç iĢletmeden çekilmiĢ sayılacağından, istisna
dolayısıyla zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergilerin ziyaa uğramıĢ sayılarak
Vergi Usul Kanunu uyarınca vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte tahsil
edilecek ve kar dağıtımı hükümleri çerçevesinde ortakların statüsüne göre vergi
kesintisi yapılacaktır.
6
DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
4- ÖdenmiĢ sermayenin yasal veya olağanüstü yedek akçenin sermayeye ilave
edilmesinden kaynaklanan kısmının kâr dağıtımına bağlı vergi kesintisine tabi
tutulması, yedeklerin geçmiĢ yıl veya cari dönem zararlarına mahsubu suretiyle
sermaye azaltımına konu edilmesi halinde ise kâr payı dağıtımı olarak
değerlendirilmeyeceğinden vergi kesintisi yapılmaması gerekmektedir.
5- Daha önceki yıllarda Ģirket sermayesine eklenen geçmiĢ yıl karlarının sermaye
azaltımı dolayısıyla ortaklara dağıtılması durumunda kar dağıtımına bağlı vergi
kesintisi yapılacaktır.
6- Sermaye azaltımının, ortaklar tarafından nakden veya aynen yapılan
ödemelerden karĢılanması halinde, ortakların esas olarak iĢletmeye koydukları
sermayeyi Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde geri almıĢ olmaları
nedeniyle
mükellefiyet
statüsüne
bakılmaksızın
vergilendirme
iĢlemi
yapılmayacaktır. ġirket ortakları tarafından nakden veya aynen konulan sermaye
ticari kazancın bir unsuru olmadığından, sermaye azaltımına konu edilen tutar
üzerinden vergi kesintisi de yapılmayacaktır.
 Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı Ġstanbul VDB’nın 05/12/2012 tarih 62030549-125 [9-2012/ 58]-3132 sayılı muktezası.
 Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı Ġzmir VDB’nın 17/08/2012 tarih B.07.1.GĠB.4.35.16.01-176300- 791 sayılı muktezası.
 Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı Ġzmir VDB’nın 08/08/2012 tarih B.07.1.GĠB.4.35.16.01-125-741 sayılı muktezası.
7
DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
3- ġĠRKET BĠLANÇOSUNA KAYITLI DURAN VARLIKLARIN PĠYASA DEĞERĠ ĠLE DEĞERLEMESĠ SONUCUNDA
OLUġAN ARTIġIN ÖZEL FON HESABINA ALINIP ALINAMAYACAĞI
Uygulamada Ģirketler bilançolarının gerçeği yansıtması, kredibilitelerini yükseltmek ve ihalelere
girebilmek için gerekli rasyo değerlerini tutturabilmek gibi amaçlarla zaman zaman envanterlerine kayıtlı arsa,
arazi ve bina gibi duran varlıklarının piyasa değerlerini bilirkiĢi marifetiyle yargı organlarına ya da yetkili
değerleme Ģirketlerine değerletmek suretiyle değerleme sonucunda tespit edilen değer ile muhasebe kayıtlarında
yer alan değer arasında doğan olumlu farkı özel fon hesabına kaydetmek yolunu seçmektedirler.
Konuya iliĢkin olarak Maliye Bakanlığı Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı Ġstanbul VDB’nca verilen 25/8/2011 tarih
ve B.07.1.GĠB.4.34.19.02-019.01-1358 sayılı muktezada özetle bu iĢlemin mümkün olamayacağı aĢağıdaki Ģekilde
gerekçelendirilmiĢtir.
“5024 sayılı Kanunla getirilen ve Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298'inci maddesinde yer alan
enflasyon düzeltmesi işlemi ile yeniden değerleme müessesesi kaldırılmış olup, kanun maddesinde yer alan
şartları haiz mükellefler enflasyon düzeltmesi haricinde başka bir değerleme işlemi yapamayacaklardır. Bu
nedenle, aktife kayıtlı bulunan fabrika binasının bilanço değerine herhangi bir şekilde yeniden değerleme
yaptırılması halinde bu işlemin vergi usul mevzuatı açısından değerleme işlemi olarak kabul edilmesi mümkün
değildir.
Öte yandan, bilançonun aktifinde yer alan fabrika binasının değerinin Asliye Ticaret Mahkemesi veya
gayrimenkul değerleme şirketlerince vb. şekilde yeniden tespit edilmesi halinde ortaya çıkan farkların bilançonun
dipnotlarında sadece bilgi amaçlı gösterilmesi mümkün bulunmaktadır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, iktisadi işletmelere dahil gayrimenkullerin maliyet bedeli ile
değerlenmesi esas olup, piyasa fiyatıyla değerleme yapılamayacağından, değerleme sonucu sermayeye ilavesi
gereken bir fonun ortaya çıkması da söz konusu olamayacaktır.”
8
DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
4- SERMAYE TAMAMLAMA
DEĞERLENDĠRĠLMESĠ
VEYA
ZARAR
TELAFĠ
FONLARININ
6102 sayılı TTK’nun 376. maddesi hükmüne göre; Sermayenin kaybı, borca batık olma
durumu; Son yıllık bilançoya göre, sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının üçte
ikisinin zarar sebebiyle karĢılıksız kaldığı anlaĢıldığı takdirde, derhâl toplantıya
çağrılan genel kurul, sermayenin üçte biri ile yetinme veya sermayenin
tamamlanmasına karar vermediği takdirde Ģirket kendiliğinden sona erer.
Gerekçe: Son yıllık bilânçodan, zararlar sebebiyle sermaye ile kanunî yedek akçeler
toplamının üçte ikisinin karĢılıksız kaldığı anlaĢıldığı takdirde, yönetim kurulunun
çağrısı üzerine genel kurul iki karardan birini alabilir. Bu iki karardan birini almamıĢsa
anonim Ģirket sona erer.
(1) Sermayenin Üçte Biri Ġle Yetinme, yani sermayenin azaltılıp zararın bünye dıĢına
atılması;
(2) Tamamlama; Azaltılan sermaye kadar veya ondan fazla sermaye artırımı yapılması
veya bilânço açıklarının pay sahiplerinin tümünce veya bazı pay sahipleri tarafından
kapatılması ya da bazı alacaklıların alacaklarını silmesidir. Bu ek yüküm ne sermaye
konulması ne de borç verilmesi olmayıp karĢılıksızdır.
9
DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
SERMAYE TAMAMLAMA VEYA ZARAR TELAFĠ FONLARININ DEĞERLENDĠRĠLMESĠ
Yeni TTK’nın 376’ncı maddesinde yapılan düzenleme ile sermayenin tamamlanması ile
kastedilen husus, maddenin gerekçesinde de belirtildiği üzere, sermayenin;
 Azaltılan sermaye kadar veya ondan fazla sermaye artırımı yapılması,
 Bilanço açıklarının pay sahiplerinin tümünce veya bazı pay sahipleri tarafından kapatılması,
 Bazı alacaklıların alacaklarını silmesi kastedilmektedir.
Ancak Maliye Bakanlığı iĢtirak edilen Ģirkete yapılan sermaye tamamlama fonu ödemelerinin
ödendiği iĢtirakçe gelir yazılarak vergilendirilmesi görüĢündedir.
Bu çerçevede, sermaye tamamlama fonu adı altında ödenen tutarların, iĢtirak edilen Ģirket
tarafından Türk Ticaret Kanunu hükümleri kapsamında sermayeye ilave edilmediğinden,
iĢtiraklerin maliyet bedeline eklenmesi ya da Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı ve Kurumlar
Vergisi Kanununun 8 inci maddesinde sayılan giderler kapsamına da girmediğinden, gider
yazılması veya zarar olarak dikkate alınması mümkün bulunmamaktadır.
Sermaye tamamlama fonunun ödendiği iĢtirakin ise söz konusu tutarların sermayeye ilave
edilmemesi ve vergi mevzuatında bir istisna hükmü bulunmaması nedeniyle, bu tutarları
kurum kazancına dâhil etmesi gerekmektedir.
(Maliye Bakanlığı Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı'nca verilen 01/06/2012 tarih ve B.07.1.GĠB.0.06.49-010.01-11
10
sayılı ile mukteza.)
DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
5- ĠHRACAT FATURASI TARĠHĠ ĠLE FĠĠLĠ ĠHRAÇ TARĠHĠNDE YIL FARKLILAġMASI OLMASI
Gelirin elde edildiği dönemin tespiti açısından ihracat iĢlemlerinde vergiyi doğuran olay, malın
sevkine iliĢkin iĢlemlerin bitirildiğini ifade eden intaç tarihinde değil, malın gümrük bölgesinden
çıktığı tarihte vukuu bulmaktadır. Bu durumda, ihracattan doğan kazancının malın gümrük
bölgesinden çıktığı tarih esas alınarak dönem kazancı ile iliĢkilendirilmesi gerekir.
Diğer taraftan, KDV Kanunu açısından ihracat tesliminin gerçekleĢtiği tarih, malın Türkiye
Cumhuriyeti gümrük hattından geçerek bir dıĢ ülkeye vasıl olduğu tarihi gösteren gümrük
beyannamesinin kapanma tarihidir. Diğer bir ifade ile mal ihracatlarında KDV ihracat istisnası
bakımından vergiyi doğuran olay, gümrük beyannamesinin kapanıĢ tarihinde meydana
gelmektedir. KapanıĢ tarihi, ihracat bedellerine iliĢkin istisnanın beyan edileceği dönemin tespiti
bakımından önem taĢımaktadır. Bu durumda, ihracat bedeli dövizlerin, malların ihraç edildiğini
gösteren gümrük beyannamesi kapanıĢ tarihindeki T.C. Merkez Bankası cari alıĢ kuru (döviz alıĢ
kuru) üzerinden TL’ye çevrilerek, bu tarihin ait olduğu ay KDV beyannamesinde beyan edilmesi
gerekmektedir.
Örneğin; Fatura düzenlenerek gümrük çıkıĢ beyannamesi 20.12.2014 tarihinde açılan malların
07.01.2015 tarihinde fiilen ihraç edilmesi ve gümrük çıkıĢ beyannamesi kapatılması halinde; ihracat
geliri GVK ve KVK yönünden 2015 yılının geliri olacak, KDV istisnası da 2015 Ocak KDV
beyannamesi ile beyan edilecektir.
11
DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
6- BAĞIġLANACAK DEVLET HASTANESĠ ve OKUL ĠNġAATI ĠÇĠN YAPILACAK
HARCAMALARIN HANGĠ DÖNEM BEYANNAMESĠ ÜZERĠNDE ĠNDĠRĠM KONUSU
YAPILACAĞI
1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin "10.3.2 Bağış ve yardımlar" baĢlıklı
bölümünde ayrıntılı açıklamalarda bulunulmuĢtur. Tebliğin "10.3.2.2.4 Bağış ve Yardımların
Belgelendirilmesi" baĢlıklı bölümünün son paragrafında "Kamu kurum ve kuruluşları ile
imzalanan protokol gereğince kamu arazisi üzerine okul yaptırılması halinde, söz konusu
okul inşasına ilişkin olarak yapılan harcamalar, harcamanın yapıldığı yıla ilişkin kazancın
tespitinde indirim konusu yapılabilecektir." açıklamalarına yer verilmiĢtir.
Tebliğin "10.3.2.2.4" bölümünde yapılan açıklama kamu arazisi üzerine yaptırılan hastane
inĢasını da kapsamakta olup önemli olan husus inĢa edilen tesisin kamu arazisi mi yoksa
kendi arazisine mi yapıldığıdır. Zira, kendi arazisi üzerine inĢa edilen tesisler için yapılan
harcamalar, tesisin tamamlanıp ilgili kamu kurumuna teslim edildiği yılın kazancından
indirilebilmektedir.
Ancak, bağıĢın yapıldığı dönemde faaliyetinizin zararla sonuçlanmıĢ olması veya kurum
kazancınızın yetersiz olması durumunda indirilemeyen bağıĢ tutarının daha sonraki yıllarda
indirim konusu yapılması veya zarar olarak devretmesi mümkün değildir.
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı BMVDB’nın 28/06/2011 tarih ve B.07.1.GĠB.4.99.16.02-KVK-6-52 sayılı
muktezası.
12
DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
7. HĠBE DESTEKLERĠN VERGĠLENDĠRĠLMESĠ
ISO 14001:2004 VE ISO 9001:2008 BELGELERĠNĠN ALINMASI SIRASINDA YAPILAN
GĠDERLERĠNĠN DESTEKLENMESĠ ĠÇĠN DESTEKLEME VE FĠYAT ĠSTĠKRAR FONUNDAN
ALINAN TUTARIN VERGĠLENDĠRĠLMESĠ
ISO 14001:2004 ve ISO 9001:2008 belgelerinin alınması sırasında mükellef kurumca yapılan
harcamaların kurum kazancınızın tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkün olup,
Destekleme ve Fiyat Ġstikrar Fonundan kuruma ödenen tutarlarında kurum kazancına dahil
edilmesi gerekmektedir.(1)
KIRSAL KALKINMA YATIRIMLARININ DESTEKLENMESĠ PROGRAMI ÇERÇEVESĠNDE
ALINAN HĠBENĠN KURUM KAZANCININ TESPĠTĠNDE DĠKKATE ALINIP ALINMAYACAĞI
Kurumun ticari faaliyetiyle ilgili olarak "Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi
Programı Çerçevesinde Tarıma Dayalı Yatırımların Desteklenmesi Tebliği" kapsamında
yapılan "V. Etap Ekonomik Yatırımlar" için hibe olarak aldığı destek tutarını kurum
kazancının tespitinde gelir unsuru olarak dikkate alması gerekmektedir. (2)
(1) Gelir İdaresi Başkanlığı İstanbul VDB’nın 25/8/2011 tarih ve B.07.1.GİB.4.34.16.01-KVK 6-1432 sayılı muktezası.
(2) Gelir İdaresi Başkanlığı Ankara VDB’nın 19/8/2011 tarih ve B.07.4.DEF.0.03.10.00-KVK.MUK.196-33 sayılı muktezası. 13
DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
TEKNOLOJĠ GELĠġTĠRME BÖLGELERĠNDE YAPILAN AR-GE FAALĠYETĠNE
YÖNELĠK ALINAN HĠBELERĠN VERGĠLENDĠRĠLĠP VERGĠLENDĠRĠLMEYECEĞĠ
Teknokentte faaliyette bulunan mükelleflerce TUBĠTAK'tan geri ödemesiz
olarak alınan destek tutarının alındığı yılın kurum kazancına dahil edilmesi ve
4691 sayılı Kanunun geçici 2 inci maddesine istinaden de vergiden istisna
edilmesi gerekmektedir. (3)
KOSGEB'ĠN GERĠ DÖNÜġÜMSÜZ OLARAK SAĞLADIĞI DESTEKLER
KOSGEB tarafından nitelikli eleman istihdamı ve yurtiçi fuarları finansal
programı gibi geri dönüĢümsüz olarak firmalara yapılan ödemelerin kurum
kazancına dahil edilmesi gerekmektedir.
(3) Gelir İdaresi Başkanlığı Ankara VDB’nın 15/09/2010 tarih ve B.07.1.GİB.4.06.16.01-2010-KVK-10-1-572
sayılı muktezası.
14
DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
8- AVRUPA BĠRLĠĞĠ ORGANLARINCA FĠNANSE EDĠLEN PROJELERDEN SAĞLANAN HĠBELER
(6456 SAYILI KANUNUN 15 ĠNCĠ MADDESĠYLE EKLENEN GEÇĠCĠ MADDE 84. MADDE)
Avrupa Birliği organlarıyla akdedilen ve usulüne göre yürürlüğe konulan anlaĢmalar
çerçevesinde proje karĢılığı sağlanan hibeler, özel bir fon hesabında tutulur ve gelir olarak
dikkate alınmaz. Söz konusu hibelerle gerçekleĢtirilecek projelere iliĢkin olarak bu fondan
yapılan harcamalar, gelir ve kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider ve maliyet olarak
dikkate alınmaz. Proje sonunda herhangi bir Ģekilde harcanmayan ve iade edilmeyen tutarın
kalması hâlinde bu tutar gelir kaydedilir.
Birinci fıkra çerçevesinde sağlanan hibelerle finanse edilen yıllara sâri inĢaat ve onarım iĢlerine
iliĢkin ödemeler üzerinden ve yaptıkları serbest meslek iĢleri dolayısıyla bu iĢleri icra edenlere
yapılan ödemelerden, fon hesabından yapılan harcama tutarları ile sınırlı olmak üzere, 94 üncü
maddenin birinci fıkrasının (2) ve (3) numaralı bentleri ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi
Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 30 uncu maddesinin birinci
fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca vergi kesintisi yapılmaz.
15
DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
9- ECRĠMĠSĠL ÖDEMESĠNĠN GĠDER YAZILIP YAZILAMAYACAĞI
19.06.2007 tarih ve 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Hazine TaĢınmazlarının
Ġdaresi Hakkında Yönetmeliğin" "Tanımlar" baĢlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d)
bendinde; "Ecrimisil: Hazine taĢınmazının, Ġdarenin izni dıĢında gerçek veya tüzel kiĢilerce
iĢgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, Ġdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya
iĢgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın Ġdarece talep edilen tazminattır."
hükmüne yer verilmiĢtir.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, Hazineye ait arsanın tarafınızca kullanılması yoluyla
sağlanmıĢ olan menfaatin parasal karĢılığı olarak tahakkuk ettirilen ve anılan Yönetmelikte
her ne kadar tazminat olarak tanımlanmıĢsa da kira ödemesi niteliği taĢıyan ecrimisil
ödemelerinin kurum kazancının tespitinde gider olarak indirim konusu yapılması mümkün
bulunmaktadır.
Öte yandan, ecrimisil bedeline iliĢkin Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun
hükümlerine göre ödenen gecikme zammının kurum kazancınızın tespitinde gider olarak
indirim konusu yapılamayacağı tabiidir.
Gelir İdaresi Başkanlığı İstanbul VDB’nın 07/09/2011 tarih ve B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 40-1485 sayılı muktezası.
DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
10- Ġġ KAZALARI
YAZILAMAYACAĞI
SONUCUNDA
ÖDENEN
TAZMĠNATLARIN
GĠDER
YAZILIP
Ödenen tazminatın gider yazılabilmesi için iĢle ilgili olması ve sözleĢmeye, ilama veya
kanun emrine göre yapılması Ģarttır. ĠĢle ilgili olmayan veya iĢle ilgili olsa dahi kurumun
kendisinin, ortaklarının, yöneticilerinin ve çalıĢanlarının Ģahsi kusuru nedeniyle ödenen
zarar, ziyan ve tazminatlar gider yazılamaz.
Yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre, meydana gelen iĢ kazaları sonucunda;
 Kaza geçiren iĢ görene veya bunun varislerine Ģirketin kusurundan dolayı mahkeme
kararına göre ödenen tazminatlar ve faizleri ile
 Gerek bir iĢ akdi veya toplu iĢ sözleĢmesi hükümlerine istinaden anlaĢmak suretiyle,
gerekse hiçbir akde veya sözleĢmeye bağlı olmaksızın doğrudan sulh yoluyla ödenen
tazminatlar,
 Kurum bünyesinde çalıĢan iĢçinin ölümü nedeniyle herhangi bir mahkeme ilamı da
olmaksızın iĢçinin varislerine ödenmiĢ olan tazminatların,
Kurumlar Vergisi Kanununun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca
kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınamayacaktır.
G.İ.B. İzmir VDB’nın 23/02/2012 tarih B.07.1.GİB.4.35.16.01-176300-244 sayılı muktezası.
G.İ.B. Afyon VDB’nın 19/8/2011 tarih ve B.07.4.DEF.0.03.10.00-KVK.MUK.196-33 sayılı muktezası.
17
DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
11- ORTAKLAR CARĠ - KASA HESABI ĠÇĠN 6111 VE 6552 SAYILI KANUNDAN
YARARLANILMASI SONUCU MEYDANA GELEN ZARARLARIN, YEDEK AKÇELERDEN VE GEÇMĠġ
YIL KÂRINDAN MAHSUP EDĠLMESĠNĠN VERGĠSEL SONUÇLARI
Gerek 6111 sayılı Kanunun 11 inci maddesi gerekse 6552 sayılı Kanunun 74 üncü maddesi
kapsamında kayıtlarda yer aldığı halde iĢletmede bulunmayan kasa mevcudu ve ortaklardan
alacaklar bakiyeleri mükelleflerce beyan edilmek %3 oranında vergi yüküne katlanmak koĢuluyla
"Diğer Olağan DıĢı Gider ve Zararlar" hesabına kaydedilerek yok edilmiĢ ve yok edilen tutarlar
beyannamede kanunen kabul edilmeyen gider olarak kurum kazancına eklenmiĢtir. Diğer taraftan
bu Kanunlar kapsamında kayıtların düzeltilmesi nedeniyle ortaya çıkan zararın, izleyen yıllarda
kurum kazancından indirim konusu yapılması da söz konusu değildir.
Bu kapsamda Maliye Bakanlığı’nca verilen muktezalarda 6111 sayılı Kanunun 11/2 inci
maddesi kapsamında kayıtların düzeltilmesi nedeniyle "Diğer Olağan DıĢı Gider ve Zararlar"
hesabına kaydedilen tutarlar gerçek anlamda ticari bir zarar niteliği taĢımadığından; söz konusu
zararın, geçmiĢ yıl kârlarından veya yedek akçelerden mahsup edilmesi halinde, bu mahsup iĢlemi
kâr dağıtımı olarak değerlendirilecek ve mahsubu yapılan tutar üzerinden de kâr dağıtımına bağlı
vergi kesintisi yapılacaktır.*
Benzer bir biçimde 6552 Sayılı Kanuna iliĢkin Tebliğin II/A bölümünde, “mükelleflerce kâr
dağıtımı yapılması halinde, ticari bilanço açısından dağıtılabilir ticari kâr tutarı, 6552 sayılı
Kanunun 74 üncü maddesi kapsamında beyan edilen ve “689 Diğer OlağandıĢı Gider ve Zararlar”
hesabı altında muhasebeleĢtirilen tutarlar dikkate alınmaksızın tespit olunacaktır.” denilmektedir.
Maliye Bakanlığı Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı Ġzmir VDB'nca verilen 12/03/2013 tarih ve 84098128-125[15-2012/9]-145
18
sayılı mukteza ile Antalya VDB'nca verilen 14/05/2013 tarih 49327596-125[KVK.2012.ÖZ.32]-114 sayılı mukteza.
DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
12- 6552 SAYILI TORBA YASA KAPSAMINDA ÖDENEN VERGĠ, FAĠZ VE ZAMLAR
1. 6552 sayılı Kanunun 74 üncü maddesi kapsamında kayıtlarda yer aldığı halde iĢletmede
bulunmayan kasa mevcudu ve ortaklardan alacaklar bakiyeleri
mükelleflerce beyan
edilmek suretiyle %3 oranında ödenen vergiler, gelir veya kurumlar vergisinden mahsup
edilmeyecek veya bu kapsamda beyan edilen tutarlar ile ödenen vergiler, kurumlar vergisi
matrahının tespitinde gider olarak kabul edilmeyecektir.
2- Benzer bir biçimde 6552 Kanunun 73. maddesinde yer alan borçların yeniden
yapılandırılması
ve
taksitlendirilmesi
uygulamasından
yararlanan
mükelleflerin
bu
kapsamda ödedikleri vergi, ceza ya da YĠ-ÜFE aylık değiĢim oranları esas alınarak
hesaplanacak faiz ve zamlar ya da taksit süresine bağlı olarak ödeyecekleri ortalama yıllık
% 5 oranındaki faizler de kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak kabul
edilmeyecektir.
19
DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU & TESMER
13- E- DEFTER UYGULAMASI BAġLIYOR.
Yeni Türk Ticaret Kanununun defter tutma yükümlülüğünün düzenlendiği 64/5. maddesinde "Bu
Kanuna tabi gerçek ve tüzel kiĢiler, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun defter tutma ve kayıt
zamanıyla ilgili hükümleri ile aynı Kanunun 175 inci ve mükerrer 257 nci maddelerinde yer alan
yetkiye istinaden yapılan düzenlemelere uymak zorundadır." hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede
yapılan hukuki düzenleme ile TTK ve VUK yer alan defterlerin tutulmasına iliĢkin usul ve esaslarda
uygulama birlikteliği sağlanmıĢtır.
Bilindiği üzere 213 sayılı Vergi Usul Kanunun mükerrer 257/1. ve mükerrer 242/2. maddeleri ile
Maliye Bakanlığı kendisine verilen yetkiye dayanarak 14.12.2012 tarih ve 28497 sayılı Resmi Gazete
de yayınlanmıĢ olduğu 421 sıra nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenen mükellefler için
"Elektronik Defter (e-defter) ve Elektronik Fatura (e-Fatura) Zorunluluğu" getirilmiĢtir.
Bu çerçevede 2014 yılı içinde Elektronik Fatura Uygulamasına tabi olan mükelleflerin, Aralık 2014
döneminde yapacağı baĢvuruya istinaden 01.01.2015 tarihinden itibaren Elektronik Defter
tutmaları zorunlu hale gelmiĢtir.BaĢlangıç aĢamasında tutulması zorunlu olan defterlerden sadece
yevmiye defteri ve Defteri Kebirin elektronik ortamda tutulması zorunlu olup, bu defterlerin kağıt
ortamında tutulması halinde hiç tutulmamıĢ sayılacaktır.
Diğer taraftan 1.1.2015 tarihinden itibaren E-Defter kullanmak zorunda olan mükellefler 2015 yılı
için ayrıca kâğıt ortamında yevmiye defteri ve Defter-i kebir tasdik ettirmeyeceklerdir. Vergi Usul
Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde tutulması ve tasdiki zorunlu olan
Envanter, Yönetim Kurulu Karar, Damga Vergisi Defteri vb. defterler ise eskiden olduğu gibi noter
tasdikine tabi bulunmaktadır.
20
Download

dönem sonu işlemleri 2