29.12.2015
1
2









Sosyoloji =
+
logy
Bilim
Sosyolojinin amacı; toplumsal olayları ortaya
çıkarmak, açıklamak, ilişkileri belirlemek ve
bunlara baglı olarak ilgili kuramlar üretmektir
5


Sosyoloji toplum bilimi olduguna göre toplum içinde
yer alan her kurum, her çeşit toplumsal ilişki ve
toplumsal olaylar sosyolojinin alanı içerisindedir.
Sosyoloji toplumu hem statik (toplumsal yapı) hem de
dinamik (toplumsal degişme) özellikleri bakımından
incelemektedir.
Toplum bilimi...
Toplumun yapısını ve özelliklerini inceleyen bilim olarak
nitelendirilir.
Toplumsal problemleri ve bunların çözüm yollarını
araştırır.
1820’li yıllarda dogdugu kabul edilir.
Auguste Comte (1798-1857).
20. yy başlarından itibaren bagımsızlaşmaya
başlamıştır.

EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
Sosyolojinin Alanı
Sosyoloji...
4
6


EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ

Society
Toplum
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
Sosyoloji
3
Egitim Sosyolojisinin Tanımı, Amacı ve Diger
Alanlarla İlişkisi
Egitim Sosyolojisinin Tarihçesi
Egitimin İşlevleri
Egitimin Toplumsal Süreçlerle İlişkisi
Sosyalleşme ve Egitim
Toplumsal Degişme ve Egitim
Toplumsal Hareketlilik ve Egitim
Toplumsal Kontrol (Denetim) ve Egitim
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
NELER ÖĞRENECEKSİNİZ?
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
Sosyolojide çalışılan alan insan ve toplum
oldugundan, son dönemlerde kendine ait alt
çalışma dallarını oluşturmuştur.
Bilgi sosyolojisi, din sosyolojisi, ahlak
sosyolojisi, hukuk sosyolojisi, siyaset sosyolojisi,
ekonomi sosyolojisi, kent sosyolojisi, köy
sosyolojisi ve egitim sosyolojisi bu alt çalışma
alanlarına örnek olarak verilebilir.
Bunlar içerisinde egitim sosyolojisi egitim –
toplum ilişkilerini irdelemesi açısından önem
taşımaktadır.
1
29.12.2015
SOSYOLOJİ
EĞİTİM
EĞİTİM SOSYOLOJİSİ



Toplumsal yapı içerisinde egitim sorunlarına ilişkin
araştırma yapan bir disiplindir.
Toplumun kültürüne uygun bir egitim politikasının
belirlenmesi ile ilgili çalışmaların temelini oluşturur.
Egitim ve ögretim faaliyetleri aracılıgı ile var olan
birikimin gelecek kuşaklara nasıl aktarılacagı ve
toplumun ihtiyaç duydugu bireylerin nasıl
yetiştirilmesi gerektigi de egitim sosyolojisinin
çalışma alanındadır.
8

Egitim Sosyolojisinin Çalışma Alanı
10


Egitim Sosyolojisinin Çalışma Alanı
Ögretmen
Ögrenci
Egitim
programları
Veli ilişkileri
Okul
Toplumsallaşma ve toplumsallaşmaya
kurumları ve diger kurumların etkileri
egitim
Toplumsal
degişme,
toplumsal
hareketlilik,
toplumsal ilişkiler ve toplumsal tabakalaşmada
egitimin rolü

Toplumda rol ve statü kazanmada egitimin etkisi

Sosyal adalet ve egitimde fırsat eşitligi
Egitim sosyolojisi,
12









Egitim antropolojisi,
Egitim psikolojisi,
Klinik ve medikal psikoloji,
Genel sosyoloji,
Kültürel antropoloji,
Toplumsal psikoloji,
Tarih,
Ekonomi
Siyaset bilimi ile

işbirligi yapar.
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
Egitim
sistemi
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
11
Egitim sosyolojisi; toplum ve egitsel
yetiştirme arasındaki karşılıklı ilişkileri,
baglantıları ve etkilenmeyi inceleyen
sosyolojinin alt bir bilim dalı olarak
tanımlanabilir.
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
9
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
Egitim Sosyolojisinin Çalışma Alanı
Egitim Sosyolojisi
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
7
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
Egitim sosyolojisi
2
29.12.2015


Egitim sosyolojisinden, sosyolojinin bir dalı olarak ilk
kez A.B.D.’de 1907 yılında bahsedildi. 1917 yılında
ilk kez egitim sosyolojisi kitabı yazıldı.
Egitim sosyolojisinin A.B.D.’de ortaya çıkış
nedeni; A.B.D’nin sosyal yapısıdır. Çok farklı din, dil,
ırk ve milletlere mensup insanların yaşadıgı bir ülkede
bu yapı sorunların kaynagını oluşturmuştur.
Bu sorunların aşılmasında egitimin etkili olabilmesi
için egitimcilerin bireylerin içinden geldigi yapıyı
tanımaları ve onların deger yargılarını ve tavırlarını
bilmeleri gerektigi düşünülmüştür. İşte bu yaklaşım
egitim sosyolojisini dogurmuştur.
Üniversite düzeyinde, Darülfünunda egitim
sosyolojisi
dersi
1917
yılından itibaren
verilmeye başlanmıştır.
 1965’te
ise Ankara Üniversitesi Egitim
Fakültesi programdan bagımsız olarak bir
Egitim Sosyolojisi dersi koymuştur.
 İlkögretmen
okullarında egitim sosyolojisi
dersinin ilk okutulmaya başlanması 1953’te
olmuştur.
 1967-1968 ögretim yılından itibaren Egitim
Enstitüleri programlarına egitim sosyolojisi dersi
alınmıştır.


Buradaki hedef bireyin toplumun bir üyesi olarak
içinde bulundugu toplumun kurallarını, normlarını
(yapılması istenen ve istenmeyen) bireye ögretmektir.
Tartışma:
Toplumsallaşmanın
açısından yararları neler olabilir?
birey
ve
toplum


Ülkemizde egitim sosyolojisinin tarihi 1915’li
yıllara dayanır.
Egitim sosyolojisinin dogmasına katkı
saglayanlar;






Ziya Gökalp,
Prens Sebahattin,
İsmail Hakkı Baltacıoglu,
Ethem Nejat,
Satı Bey,
Abdullah Cevdet.
Egitimin İşlevleri
16
Her toplumda egitimin işlevleri toplumun amaçlarına göre
şekillenmektedir. Dolayısıyla bir egitim sistemi yapılanırken hareket
noktası olarak ilk önce amaçlar ve buna baglı olarak işlevler gündeme
gelmektedir .
Siyasal
Kültürel
Miras
Seçme ve
yöneltme
okul
Bireyi
geliştirme
Ekonomik
Toplumsal
laştırma
2. KÜLTÜREL MİRASI AKTARMA
18


EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
17
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
1. TOPLUMSALLAŞTIRMA
14
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
15
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
Egitim Sosyolojisinin Tarihçesi
Egitim Sosyolojisinin Tarihçesi
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
13

EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
Egitim Sosyolojisinin Tarihçesi
Geçmişle baglantıları güçlü olan milletler
hedeflerine daha saglıklı ve güvenli olarak
ulaşırlar. Bu nedenle kültürel mirasın yeni nesillere
aktarılması görevi okullara verilmiştir.
Okullar, toplumdaki yenilikleri başlatarak,
geliştirerek, yenilikçi ve yaratıcı bireyler yetiştirip
kültürel birikimi saglarlar.
Tartışma: Egitim toplumsal mirası aktarırken seçici
davranması dogru mudur, bu seçme işleminde sizce
ölçüt ne alınmalıdır?
3
29.12.2015



Toplumların siyasal rejimlerini koruma ve devam
ettirme istekleri vardır.
Egitim kurumları bireyleri toplumların sahip oldukları
ideolojiye, degerlere ve hedeflere ulaştırabilecek mevcut
siyasi düzene baglı vatandaşlar olarak yetiştirirler.
Okullarda üzerinde yaşanılan vatanın bayragını, devletin
dayandıgı temel felsefi degerler ve ideoloji, ilkeler,
bayramlar ve kutlamalar ögrenilir.
Ülkemizin bütün egitim kurumlarında Atatürk İlke
İnkılâplarına baglı, devletine karşı görev ve sorumluluklarını
bilen, bayragını seven, vatanı ve milletini seven, bu ugurda
gerektiginde canını verebilecek bireylerin yetiştirilmesi
hedeflenir.



İnsanlar genellikle para kazanıp yaşamlarını
sürdürebilecekleri bir işi daha kolay bulabilmek
veya daha çok kazandıran bir meslek sahibi
olabilmek için egitim almaktadırlar.
Bu nedenle birçok insan nitelikli, aranan ve
kendini geliştirmiş eleman olabilmek için egitim
olanaklarından yogun şekilde
yararlanmaktadır.
Bu anlamda egitim bireyi, yeteneklerini ve
bilgisini geliştirmekte ve onu aranan eleman
haline dönüştürmeye yardımcı olmaktadır.
Eş seçme
Bireyi
koruma
Tanıdık
saglama
OKUL
İşsizligi
önleme
Statü
kazandırma



Egitim kurumları çeşitli yeteneklerdeki
ögrencileri yetenekleri dogrultusunda seçer ve
yönlendirirler.
Bu sorumluluk yerine getirilirken ilk önce ilgi
ve yetenekler tespit edilir, daha sonra da
yönlendirme yapılır.
Bu sayede meslegini seven, işini yapmaktan
haz duyan mutlu insanlar ve mutlu bir
toplum meydana gelir.
6. Ekonomik İşlevi
22



Ülkelerin gelişmişlik ve geri kalmışlıklarında
önemli bir kriter ekonomileridir.
Ekonomik hedeflere ulaşabilmek için bilinçli,
alanında uzman teknik elemanlara ve üreticilere
ihtiyaç vardır.
Egitimin en önemli özelliklerinden birisi de hem
devletin hem de özel sektörün ihtiyaç duydugu
nitelikli elemanları yeterli sayıda yetiştirmek ve bu
sektörlerin hizmetine sunmaktır.
Egitimin Toplumsal Kurum Ve Süreçlerle İlişkisi
24


Egitim, işlevlerini yerine getirirken bir yandan
bir takım toplumsal kurumlarla (aile, ekonomi,
politika, din, hukuk gibi) etkileşim halindedir.
Diger yandan da egitim, toplumsal yaşamda önemli
rol oynayan bazı toplumsal süreçlerle de ilişkilidir.
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
23
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
Egitimin Gizli İşlevleri
20
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
21
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
5. Bireyi Geliştirme İşlevi
4. SEÇME VE YÖNELTME İŞLEVİ
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
19

EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
3. SİYASAL İŞLEVİ
4
29.12.2015
Aile
Hukuk
Ekonomi
Egitim
Din
Politika



Siyasi partiler, hükümet, belli başlı siyasi kurumlar
egitimin gelişme ve degişmesine etkide bulunurlar.
Her toplumda devlet yönetimini üstlenen siyasi
kurumlar, egitim yoluyla bireylere kendi siyasi
düşüncelerini aktarmaya çalışırlar.
Gelişmekte olan ülkelerde egitim kurumlarındaki köklü
degişiklikler ve hızlı gelişmeler politik kurumların
etkisiyle olur.
Ülkemizde de cumhuriyetin getirdigi yenilikler ve temel
ilkeler egitim kurumlarının sayesinde toplumun her
kesimine yayılmış ve bunlar benimsetilmiştir.
26



Ekonomik faaliyetlerin gelişmesi ve giderek çeşitlenmesi
bu faaliyetleri gerçekleştirecek nitelikli insan gücü ve
teknolojinin de gelişmesine dolayısıyla egitim
kurumlarının degişme ve gelişmesine neden olmaktadır.
Ekonominin ihtiyaç duydugu yetişmiş insan gücünü
nicelik ve nitelik yönünden planlanması gerekmektedir.
Bu planlamada serbest piyasa ekonomisinin kuralları
benimsemektedir.
Sonuç olarak egitim ve ekonomi birbirlerini karşılıklı
etkilemektedir.
Dİn ve Egitim
28



Tarih boyunca tüm toplumlarda görülen din, toplumun
yapılanmasında, ekonomik, politik etkinliklerin
düzenlenmesinde önemli rol oynamıştır.
İlk zamanlar egitim kurumları ile dini ibadet yerleri iç
içedir. Daha sonra laik egitim kurumları açılmıştır.
Gelişen ekonominin nitelikli insan gücüne ihtiyaç
duyması sonucu dini kurumlardan ayrı egitim kurumları
kurulmaya başlanmıştır.
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
27

EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
Sİyaset ve Egİtİm
Ekonomİ ve Egitim
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
25
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
Egİtİmİn toplumsal kurum ve süreçlerle
İlİşkİsİ
Aİle ve Egİtİm
29
30
İlk toplumlarda çocuk bütün egitimini ailede almaktaydı.
Üretim ve tüketim aile içindeydi.
Gelişen teknoloji ve ekonomiler sonucunda egitim
kurumları egitim işlevini büyük ölçüde aileden
devralmışlardır.
Egitimin Toplumsal Süreçlerle
İlişkisi
Ailenin kazandırdıgı deger yargıları çocugun okul
başarısını etkilemektedir. Bunun için çocuk egitiminde
aile okul işbirligi şarttır.
Tartışma:
1. Aile ve okul çatışması nedir? Çocuk açısından ne tür
sonuçlara yol açabilir.
2 Veli- okul işbirligini geliştirmek için neler yapılabilir
5
29.12.2015
Sosyalleşme, bireyle toplum arasındaki karşılıklı
etkileşime dayanan bireyin doğumundan ölümüne
kadar devam eden bir süreçtir .
İnsanoglu doğumuyla birlikte aile denilen kurumda
yaşama ait öğrenmelerle büyümektedir. O halde
bireyin sosyalleşme süreci dogar dogmaz aile kurumu
içerisinde başlamaktadır.

Bireyin sosyalleşmesinde; aile, akraba, arkadaş
grubu, komşular, okul, sivil toplum örgütleri, sanatsal
faaliyetler, iletişim araçları vb rol oynar.

a. Sosyalleşme ve Eğitim
32
Eğitim kurumlarında sosyalleşme süreci
amaçlı, planlı, kontrollü ve denetimli bir
temelde yürütülür. Bu nedenle okullar
bireyin sosyalleşmesinde en fazla etkili
olan kurumlardır.

Bu bakımdan sosyalleşme süreci bir tür
kültürlenme olarak da düşünülebilir.

b. Toplumsal Degişme ve Eğitim


İnsanlığın başlangıcından günümüze kadar sosyal
yaşamda sürekli bir gelişme ve değişim olmuştur ve bu
sosyal değişim zorunludur.
Değişimin olumlu yönde olması için eğitim kurumlarına
önemli görevler düşmektedir.
Yapılması gereken değişimin karşısında olmak değil,
eğitim kurumlarımız aracılığı ile değişimi kontrol
altına almak, olumlu bir şekilde yönlendirmek,
zararlı olabilecek etkilerinden özellikle genç kuşakları
korumaktır.


Yatay hareketlilik; hem coğrafi, hem de
belirgin bir gelir ve saygınlık farkı
yaratmayan hareketliliği kapsar.
Örnek; eşit saygınlık ve gelir düzeyinde
meslekten mesleğe geçiş…

Toplumsal hareketlilik, toplumun değişik
kurumlarındaki insanların ya da grupların
toplumsal hiyerarşi içerisinde yer, meslek, statü
veya sınıf değiştirmesi olarak tanımlanmaktadır.
Toplumsal hareketlilik;



Yatay hareketlilik (aynı ya da benzer statüler arasında)
Dikey hareketlilik (farklı statüler arasında)
Toplumsal Hareketlİlİk
36


Dikey hareketlilik; sosyo-ekonomik kategoriler ve toplumsal
sınıflar arası hareketlilik. Yukarı doğru olduğu gibi aşağı
doğru geçişlerde mümkün.
Dikey hareketlilik kuşaklar arası olabileceği gibi (bir kız
veya oğul babasını sınıfından yukarı çıkarıyor/indiriyor,.. )
aynı kuşakta da (bir fabrika işçisinin işini bırakıp kendi
başına çalışmaya başlayarak zengin olması,…) cereyan
edebilir.
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
35
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
Toplumsal Hareketlİlİk
c. Toplumsal Hareketlilik ve Egitim
34
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ

EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
33
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
31

EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
a. Sosyalleşme ve Eğitim
6
29.12.2015
Günümüzde ortaya çıkan yeni mesleklerin gerektirdiği
bilgi ve beceriler eğitim yolu ile elde edilir.

Bu yönüyle eğitim dikey toplumsal hareketliliğin hem
nedeni hem de aracı olmaktadır.



Toplumsal kontrol, bireylerin toplumda genel
geçer olan kuralları benimsemeye ve bunlara
uygun olarak davranmaya zorlanmasıdır.
Toplumdaki
huzur
ve
istikrarın sağlanması
açısından toplumsal kontrol oldukça önemlidir. Bu
kontrol çoğu zaman yazılı olmayan kurallarla
sağlanmaktadır ve formal veya informal egitim
yoluyla bireylere öğretilmektedir.
Toplumda birbirinden çok farklı kişilik ve özelliklere
sahip olan insanlar olmasına ragmen, bu insanlar
belli
olaylar
karşısında
ortak
tepkide
bulunmaktadırlar.

Sosyal sınıf farklılıklarının azaltılmasında,

Toplumsal hareketliliğin gerçekleşmesinde,

Sosyo-kültürel bütünleşmenin sağlanmasında etkili
bir araçtır.
Az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, gelişmiş
ülkelere oranla sınıflar arasında hareketlilik daha
azdır.

d.Toplumsal Kontrol (Denetİm) ve Egitim
40



Sıradan birçok olayla ilgili olarak insanların ortak
tepkide bulunmasını sağlamak çoğu zaman zor olsa
da, toplumun genelini ilgilendiren birçok olayda
insanlar hiçbir yönlendirmeye ihtiyaç duymadan
ortak tepkilerde bulunabilmektedirler.
Örneğin, bireysel olarak herkes farklı bir
takımı desteklese de, milli takımın maçlarında
herkes milli takımı desteklemektedir.
Bu ortak tepkiler sayesinde toplumsal kontrol
sağlanması kolaylaşmaktadır.
Egİtİm KurumlarInIn Toplumsal İşlevlerİ
42
Egitim;
 Bireyin bireysel yeteneklerini geliştirmek
 Bireyin içinde yaşadıgı topluma uyum saglaması
şeklinde iki noktaya vurgu yapmaktadır.
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
41
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
Özetlemek gerekirse Eğitim;
Sanayileşmiş toplumlarının temel özelliklerinden
biri olarak bireylerin artan hareketliliği
gösterilmektedir. Ekonomik büyümeye paralel
olarak artan bir hareketlilik söz konusudur.

EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ

EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
d.Toplumsal Kontrol (Denetim) ve Egİtİm
39
Toplumsal Hareketlİlİkte Egİtİmİn Rolü
38
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
Eğitim yoluyla yukarı doğru toplumsal hareketlilik, söz
konusu toplumda eğitiminde fırsat eşitliği sağlandığı
ölçüde gerçekleşir.

EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
Toplumsal Hareketlilikte Eğitimin Rolü
37
7
29.12.2015
Egitim bireye toplum degerlerini, toplumsal
kuralları, normları çeşitli yollarla ögreterek onu
toplumsallaştırır.




Herkese eşit miktarda öğrenim imkanı,
Asgari ölçüde öğrenim görme hakkı,
Sahip olunan yeteneklerin ve zihinsel potansiyelin
tamamından yararlanılacak bir eğitim-öğretim
Eğitimin en üst seviyelerine çıkabilme hakkının
sağlanması,
Eğitimin ana görevlerinden birisi kültürel mirası
kuşaktan kuşağa aktarmaktır.
Okullar ve diğer eğitim kurumları kültürü tanıtmak
yoluyla öğrencilerin topluma uyum sağlamalarını
ve değişmekte olan dünyaya ayak uydurmak için
kültürü geliştirme yollarını öğretmek amacı
gütmelidir.
Eğitimde fırsat eşitliğini engelleyen
faktörler;
46





Ekonomik faktörler,
Coğrafi faktörler,
Toplumsal faktörler,
Siyasal faktörler,
Biyolojik faktörler
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
45
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
Eğitimde Fırsat Eşitliği...
Eğitim Kurumlarının Toplumsal İşlevleri
44
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
Öyleyse egitim bireyi hem bireyselleştirmekte
hem de toplumsallaştırmaktadır.
EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ
Egİtİm KurumlarInIn Toplumsal İşlevlerİ
43
8
Download

EĞİTİMİN TOPLUMSAL TEMELLERİ