GRUP: 3122 YEM ÜRETİMİ KRİTER TASLAĞI
A-KARMA YEM ÜRETİMİ
Yem Hayvanlara yedirilen organik ve inorganik maddeler veya bunların karışımlarıdır. Yem
hayvana madde ve enerji bakımından yaşama ve verim ihtiyaçlarını karşılamak gayesiyle
yedirilir. Yemde; ham protein ham yağ, ham selüloz, azotsuz öz maddeler, kalsiyum, fosfor
gibi
temel
gıda
maddeleri
bulunur.
Yem çeşitleri: Nebati yemler, hayvani yemler, mineral yemler ve preparat yemler olmak üzere
üç
sınıfta
gösterilir.
1. Nebati yemler: Yaş ve kuru olarak doğrudan doğruya kullanılmaya elverişli olan her çeşit
otlarla öğütülmemiş tane yemlerdir. Bunlar yumru, meyve, saman, silaj yemleridir. Otlar, taze
veya kuru olarak doğrudan doğruya veya parçalanarak hayvan beslenmesinde kullanılan
buğday, arpa, çavdar, yulaf, yonca, hayvan pancarı, şekerpancarı yaprakları, lahana yaprakları
ve pancar, patates, şalgam vb. gibi kök ve yumrular en çok bilinen nebati yemlerdir.
Yeşil yemlerin ve bünyelerindeki su miktarı fazla olan diğer yemlerin uzun zaman
muhafazasını sağlamak için belirli şartlarda bir fermantasyon devresi geçirmeleri sonucu silaj,
yani eksiltilmiş yemler elde edilir. Yonca, fiğ, çavdar silajı vb. silo yemleri bu gruptandır.
Bazı nebati ürünlerin işlenmesi sırasında elde edilen un, nişasta, şeker, yağ gibi maddelerin
artıkları da yem olarak kullanılır. Bunlar ezme, kepek, küspe ve çeşitli posalardır.
2. Hayvani yemler: Cesetlerin, hayvan organlarının ve hayvani ürünlerin özel surette
kurutulması ve öğütülmesinden elde edilen et, kemik ve balık unları ile süt ve süt sanayi
kalıntıları, mezbaha kalıntıları, deniz hayvanlarından elde edilen hayvani yemlerdir.
3. Mineral yemler: Kalsiyum, fosfor, sodyum, demir ve çinko gibi elementlerin tuzları veya
diğer bileşikleriyle amonyum tuzları ve benzeri maddeler veya bunların karışımlarıdır.
Yemlik preparatlar: Kimyasal analiz, sentez veya çıkarma ile elde edilen ve yemin değerini
organizmada arttırmaya yardım edebilecek nitelikteki antibiyotik, hormon ve vitaminler gibi
katkı maddelerini ihtiva eden yemlerdir. Çeşitli yemlerin standartlara uygun olarak
karıştırılması ile elde edilen yemlerdir. İnce, pelet veya granüle (taneli) olarak yapılır. Evcil
hayvan yemleri bu cins yemlerdendir.
YEM ÇEŞİTLERİ
Küçükbaş Hayvan Yemleri
Kuzu Başlangıç Yemi: Büyüme ve gelişmenin hızlı olduğu 1-8 haftalar arasında yaştaki
kuzulara verilir. Ancak başlangıçta kaliteli kuru ot ile çok az miktarda (15-20gr/gün)
verilmeli, daha sonra yavaş yavaş artırılmalıdır. Enerji, protein ve mineral maddelerce iyi
dengelenmiş bu yem ile sütün ve kaba yemin eksikliği tamamlanır.
Kuzu Büyütme Yemi: Bu yem kuzuların 9. haftadan itibaren beslenmesinde kullanılır.
Yemden beklenen randımanın alınabilmesi için kaliteli kaba yem sağlanmalıdır. Enerji,
protein ve mineral madde yönünden iyi dengelenmiştir.
Kuzu Besi Yemi: Besi amaçlı kuzuların 7. aya kadar beslenmesinde kullanılır. Kuzu besi
yemine geçişte çok iyi kaliteli kaba yem ile birlikte bu yem tedricen artırılarak verilmelidir.
Toklu Besi Yemi : Besiye alınan toklularda 7. aydan 12. aya kadar ki dönemde kullanılır.
Tokluların kesif yem ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde yüksek enerjili ve gerekli protein ihtiva
edecek şekilde hazırlanmıştır. Bu yemde yavaş yavaş alıştırılarak verilmesi gerekir.
Koyun Süt Yemi : Sağmal koyunların beslenmesinde kullanılır. Verilecek süt yemi miktarı
hayvanların günlük süt verimine ve ırklarına göre değişir. Süt verimi arttıkça süt yemi
miktarıda artırılmalıdır.
Büyükbaş Hayvan Yemleri
Buzağı Başlangıç Yemi: Buzağıların 12. hafta sonuna kadar beslenmesinde kullanılır.
Doğumla beraber 1 hafta süreyle buzağının kolostrumla (ağız sütü) beslenmesi sağlanmalıdır.
Kesif yem çok az miktarla başlayıp yavaş yavaş artırılmalıdır. Ayrıca işkembenin gelişmesi
için çok iyi kalitede kuru ot temin edilmesi lazımdır.
Buzağı Büyütme Yemi: Buzağıların 3. aydan itibaren 6.ayın sonuna kadar beslenmesinde
kullanılır.12. hafta sonunda rumen gelişimi tamamlanır. Artık buzağı büyütme yemine geçilir
ve normal kaliteli kaba yem verilebilir.
Sığır Besi Yemi : Besiye alınan dana ve tosunların beslenmesinde kullanılır. Günde her 100
kg canlı ağırlık için 1,5-2 kg kesif yem verilir. Karma yemle birlikte kaliteli kaba yemlerin
sağlanması gereklidir. Önce kuru kaba yemler daha sonra sığır besi yemi sırayla
yedirilmelidir.
Sığır Süt Yemi : Sağmal ineklerin beslenmesinde kullanılır. Gebe ineklerde doğumdan 8
hafta önce süt sağımı kesilir. Süt sağımı kesildikten sonra hayvan başına 1,5-2 kg süt yemi
verilir. Doğumdan sonra ilk iki gün süt yemi verilmez. Üçüncü günden sonra hayvan başına
450 gr’la başlanıp miktar yavaş yavaş artırılır. Kesif yem kaba yemle desteklenmelidir.
Kanatlı Kümes Hayvanları Yemleri
Etlik Civciv Yemi 1.Dönem: Etlik civcivlerin yumurtadan çıkışından 10.güne kadar
beslenmesinde kullanılır.
Etlik Civciv Yemi 2.Dönem: Etlik civcivlerin 11-21. günler arasında beslenmesinde
kullanılır.
Etlik Piliç Yemi : Etlik civcivlerin 22. günden kesime 7 gün kalana kadar beslenmesinde
kullanılır.
Etlik Piliç Bitirme Yemi : Etlik civcivlerin kesimden önceki son 7 günde beslenmesinde
kullanılır.
Yumurtacı Civciv Yemi : Ticari yumurtacı civcivlerin yumurtadan çıkışından 6. hafta
sonuna kadar beslenmesinde kullanılır.
Piliç (yum. tipi) Büyütme yemi: Ticari yumurtacı piliçlerin 7. haftadan 12. hafta sonuna
kadar beslenmesinde kullanılır.
Piliç Geliştirme Yemi : Ticari yumurtacı piliçlerin 13. haftadan yumurtlamaya gelinceye
kadar beslenmesinde kullanılır.
Tavuk Yumurta Yemi 1.dönem: Ticari yumurtacı tavukların yumurtlamaya başlamalarından
40. haftaya kadar beslenmesinde kullanılır.
Tavuk Yumurta Yemi 2.Dönem: ticari yumurtacı tavukların 40. haftadan sonraki dönemde
beslenmesinde kullanılır.
Yem Fabrikalarında Yemlerin Üretim Akış Şeması
1. Hammadde alımı: Kaliteli yem üretmek için kaliteli hammaddelerin alımı
yapılmalıdır. Alınan hammaddeler işin uzmanları tarafından hem fiziksel (ısınma,
kızışma, nem, küflenme, tane bütünlüğü) hem de kimyasal muayenesi (ham besin
madde analizler i) yapıldıktan sonra uygun olan hammaddeler üretim için alınır.
2. Depolama: Alınan hammaddeler yem yapılma zamanına kadar yatay veya dikey
silolara nakledilerek orada bekletilirler.
3. İlk Temizleme: Dane halindeki hammaddelerin içindeki muhtemel yabancı maddeleri
temizlemek için aspirasyon ile elek ve döner merdanelerden oluşturan makineler den
istifade edilir.
4. Kuru temizleme: Daneler içinde kalan yabancı maddeler ile dane yüzeylerine yapışan
kiri çıkarmak için kullanılır.
5. Kırma ve öğütme: Hammaddeler kırılmak yada öğütülmek üzere değirmen üstü
silolara nakledilir. Taşlı öğütücüler (değirmen), metal dişli ve çekiçli öğütücüler,
valsli öğütücüler kullanılmaktadır. Kırma ve öğütme işlemi karıştırma işlemi ile
birlikte yem imalindeki en önemli aşamalardan birisidir. Kırma ve öğütme kapasitesi
hesaplanarak üretim aşamaları arasında darboğaz olup olmadığı mutlaka kontrol
edilmelidir.
6. Dozajlama: İmal edilecek karma yemin çeşitli hammaddelerinin o yemin formülüne
uygun şekilde tartılması işlemidir. Değirmende üretilen yemler dozaj silolarında
depolanır.
7. Karıştırma: Yatay karıştırıcı sistemler i uygulanır. Karıştırıcıya bütün hammaddelerin
hepsi birden konulacak ve tam karışım elde edilinceye kadar karıştırılır. Bu karışıma
vitaminler, mineraller, tuz ve antibiyotiklerde ek olarak dahil edilir. Karma yeme
küçük oranlarda katılan bu katkı maddeleri karışımda tam homojen olarak dağılımını
sağlamak için genelde bir toz yemle (kepek gibi) karıştırılarak dahil edilir. İyi bir
karışım yapabilmesi için karıştırıcının karıştırma müddeti ile dönüş sayısı önemlidir.
Tam homojen bir karışım için 4-4.5 dakika yeterlidir. Fazla karıştırılırsa yem içinde
ayrışmalar olacağından, az karıştırılırsa tam homojen olamayacağından bu süre
önemlidir.
Karışımı biten yemler satışa sunulmak üzere ambalajlama ünitesine gönderilirler.
8. Tartım, ambalaj ve etiketleme: Üretilen yemler otomatik torbalama kantarlarında
genel olarak 50kg’lık polyester çuvallarla ambalajlanıp etiketlen erek sevke hazır
duruma getirilir .
KAPASİTE HESABI :
Her üretim aşaması ayrı ayrı ve özelliklede kırma öğütme ve karıştırma kapasitesi
kronometraj yöntemiyle 8 saat 300 iş günü üzerinden hesaplanır. Darboğaz olarak tespit
edilen üretim aşaması kapasiteye esas teşkil eder ve tesisin kapasitesini belirler.
Büyükbaş ve küçükbaş hayvan yemlerinde ihtiyaç maddeleri:
- Tahıllar (arpa, buğday, çavdar, akderi, mısır, yulaf vb.)
- Bitkisel yağ (%1-3)
- Yağlı tohum küspeleri (ayçiçek küspesi, fındık küspesi, pamuk tohumu küspesi, soya
küspesi vb.)
- Hayvansal kökenli proteinler (Balık unu, et-kemik unu, kan unu, tavuk ve mezbaha
kalıntıları, kemik unu vb.)
- Değirmen artıkları (Buğday kırığı, razmol, kepek, pirinç kepeği, bonkalite vb.)
- Bira fabrikaları artıkları (malt çimi, malt tozu vb.)
- Selektör altı bakliyat (mercimek, bakla, vb., ve kırıkları)
- Katkı maddeleri (Vitaminler, mineraller, melas, tuz, mermer tozu, kireç taşı (CaCo3),
ilaçlar)
Kanatlı hayvan yemlerinde ihtiyaç maddeleri:
- Tahıllar (arpa, buğday, mısır, çavdar)
- Bitkisel yağ (%3-5)
- Yağlı tohum küspeleri (Ayçiçek küspesi, pamuk tohumu küspesi, soya küspesi, yer fıstığı
küspesi, fındık küspesi vb.)
- Hayvansal kökenli protein kaynakları (Balık, et-kemik-kan unları vb.)
- Enerji kaynakları (Bitkisel yağlar vb.)
- Katkı maddeleri (Vitaminler ve mineraller premixleri, ilaçlar, tuz vb.)
B-BALIK YEMİ ÜRETİMİ
Balık Yemi Üretim Aşamaları
1- Boşaltma – Temizleme
2- Dozajlama (Hammadde içerikleri ve balıkların ihtiyaçlarına göre) ünitesi
3- Ön karıştırma öğütme (Değirmen) ünitesi
4- Karıştırıcı (Mikser)ünitesi
5- Ekstruder (Toz formdaki hammadde karışımının pişirilmesi) ünitesi
6- Peletleme
7- Kurucu ünitesi
8- Yağlama ünitesi (Balık yağı ile yemler yağlanır)
9- Soğutucu ünitesi
10- Ambalajlama paketleme ünitesi
Balık Yemi İhtiyaç Maddeler
- Balık unu
- Balık yağı
- Küspeler
- Tahıllar ve yan ürünler (un, kepek, razmol ve glüten)
- Muhtelif katkılar (Vitamin, Mineral, v.b.)
Download

Yem Sanayi Kriter Taslağı