KİŞİLER ARASI İLİŞKİLER
ve
İLETİŞİM
Feriha GÜNAY
Psikolojik Danışman ve
Rehber Öğretmen
İki
öğenin
birbiri
ile
kurduğu
bağlantıya veya etkileşime ilişki denir. Eğer
bu tek taraflı ise ilgi olarak tanımlanır.
Kişisel ilişkiler,verili ilişkiler,seçili ilişkiler
gibi türleri vardır.
Eğer bir ilişki varsa etkileşim de vardır.
İlişki insanoğlunun tüm yaşamında etkilidir.
Bu da yaşamda sürekli bir etkileşim olduğunu
gösterir.
Etkileşim ile de iletişim kavramı birbirini
tamamlar.
İLİŞKİ
ETKİLEŞİM
İLETİŞİM
Etkileşim için gerekli olan iletişim beraberinde
insanın sosyal özellik kazanmasını sağlar. Sosyal
olma nedenleri:

Öğrenme nedeniyle
İçsel
davranış nedeniyle (doğuştan)
İhtiyaç
gidermek için
Her ilişki de bir Johari felsefesi vardır.
Karşısındaki
+
Kendisi
_
_
Kör
Meçhul
Açık
Gizli
+
İletişimin geliştirilmesi için açık alan denilen
kısmın olabildiğince geliştirilmesi gereklidir. Bunu
başarmak için de
Bireyin
kendi benliğini açığa vurması, bireyin
diğerlerine karşı samimi ,açık ve güven verici
biçimde yaklaşması
Diğerlerinden
geri bildirim sağlaması, diğerlerinin
duygu ve düşüncelerini etkin bir şekilde öğrenilmesi
İletişimimizde açık alanı genişleştirmek için
kendini açma yöntemini kullanabiliriz.
Kendini açma, bir kişinin kendisiyle ilgili bir
takım bilgilerini, duygu ve düşüncelerini bir
başkasıyla
paylaşmasıdır.
Yani
buz
dağının
görünmeyen tarafından dışa bilgi aktarması ve gizil
yönlerini başkalarına açmasıdır.
Grubun büyüklüğü karşılıklılık etkisi,
hoşlanma,yeterlilik,kişilik ve konular kendini
açmayı etkiler.
Kişilerin kendilerini açmalarının en önemli tarafı
özellikle sorunlarını ertelememeleri ve bastırarak kendi iç
dünyalarında bir sorunlar yumağı oluşturmamaları adınadır.
Sorunları yerinde ve zamanında çözmeye çalışmak,
çözemediğimiz yerde bir destek arayışında bulunmak başa
çıkmanın bir gereğidir.
Sağlıklı insan ilişkilerinin temel unsurlarından biri
olan kendini açma davranışının varlığı elbette ki aynı
zamanda sağlıklı bir kişiliğinde göstergesidir. Ancak kendini
açma davranışının da bazı kriterlere uygun yapılmasının
gerekliliği vardır. Özellikle, yeni tanışılan kişilere olur olmaz
biçimde ve gelişi güzel şekilde kendini açmanın uygun
olmadığını söyleyebiliriz. Bu amaçla kendimizi açarken
dikkat etmemiz gereken önemli noktaları şöyle ifade
edebiliriz
İlişkinin sürüp giden bir ilişki olması: yani anlık bir ilişki
olmaması devam edeceğine inanılan bir ilişki olması.
Karşılıklı olması: yani biz bir şeyler ifade ettiysek
karşımızdakinin
de
bir
şeyler
ifade
etmesi.
Tek
taraflı olmaması.
Güvene dayalı olması.
Geçmişten çok bugüne, şimdi ve şu anda’ya uygun olması.
Uygun yer ve zamanda ve uygun kişiye yönelik olması.
Kendini açma davranışı gösterenlerde
•Benlik
•Başa
bilgisi artar
çıkma yeteneği gelişir
•Enerji
•Etkili
boşalımı sağlar,
iletişim sağlar
•Anlamlı
ilişki sağlar
•Fizyolojik
sağlığı olumlu etkiler.
Test !!!!
İletişimin olduğu her durumda sorunlarla
karşılaşabiliyoruz. İki veya daha fazla kişinin
sorunlarında uzlaşamaması durumunu çatışma
olarak adlandırıyoruz. İçerik(hangi film güzel,
hangi şehir daha temiz vb.) ve ilişki çatışması(eşler
arası) olmak üzere iki türü vardır.
Çatışmalar daha büyük çatışmaların habercisidir.
Bunun için şimdi ve burada yöntemi ile çatışma
durumunu çözmek avantaj sağlar.
Çatışmalar farklı bakış açıları sunar.
ÇATIŞMA
Verimli
Çatışma
Çözme
Verimsiz
Çatışma
Çözme
Verimsiz Çatışma Çözme Yöntemleri
Kaçınma,uzlaşmama
Güç
kullanma
Küçültme
Ayıplama
Susturucu kullanma ( aşırı duygusallık, baş
ağrısı,bayılma)
Biriktirme, genelleme
Manipulasyon (konuyu evirip çevirip istediği
duruma getirme)
Kişisel reddetme (karşınındaki kişiyi
değersizleştirme)
Verimli Çatışma Çözme Yöntemleri
Açıklık
,düşünce ve duygularını açıkça ifade etme
Empati
Empatik dinleme
Empatik anlayış
Destekleyicilik,
önce
davranışı
gerekiyor, içtenlikle ifade etmek
Olumluluk,
tanımlamak
olaylara olumlu açıdan bakmak
Uzlaşmakta zorluk çekiyorsanız uzlaştığınız
noktaları ön plana çıkarın.
Çatışmaları olumlu açıdan görmeye çalışın
Karşınızdakine olumlu duygular ifade etmeye
çalışın
Eşitlik
,diğer kişiye sizinle eşitmiş gibi davranın.
Kaçınılmaz farklılıklara saygı gösterin
Kendinizi her iki tarafta bulundurun.
ETKİLİ İLETİŞİM
Nedir ? Anlamayı başarmadır.
Neden önemli? Değişmeye zorlar ve her türlü
birlikte birleştirici güçtür.
Neden bu kadar zor? Kişiler arası dinamikler
algılarımızı ve anlayışımızı önyargı ile etkiler.
Nasıl geliştirebilirim ?
Açık ve dürüst ol
Geribildirim ver ve al
Tahminlerinin geçerliliğini kontrol et
Etkin dinlemeyi kullan
İyi bir iletişim için yapmamız gereken en önemli
şeylerden biri etkin dinlemedir.
Özellikle hataları düzeltmek ya da bir noktayı
belirtmek için konuşanın sözünü kesmeyin,
Yargılamayın,
Yanıtlamadan önce düşünün,
Konuşanın yüzüne bakın,
Duyabilecek kadar yakında durun,
Duyduklarınızı saptıracak değerlerin ve
önyargıların farkında olun,
Önemli noktaların altında yatan düşünceleri
arayın,
Söylenenler üzerinde yoğunlaşın,
Karşınızdaki konuşurken yanıt vermekten
kaçının,
Asla kavgaya dönüştürmeyin,
Kestirip atmayın
Beden
dili
duygu
ve
düşüncelerimizin
yansımasıdır.İlk iletişim beden dili ile gerçekleşir
Etkili iletişimde sözsüz iletişim yöntemi olan beden
dili çok etkilidir. Beden dilinizde
Kendinizle
barışık olun
Duruşunuza
ve görünümünüze dikkat edin( eğik ve
düşük omuzlu durmayın, başınızı eğik tutmayın )
Ses
tonunuza dikkat edin. ( sesiniz ümitsizlik mi
yoksa cesaret mi ifade ediyor, güven içinde mi
konuşuyorsunuz)
Canlı
ve atak olun
Doğal
olun
Sıcak
olun
Öfke...
A. Normal,
B. Herkes tarafından hissedilen,
C. Vazgeçilemeyen,
D. Güçlü fakat kontrol edilmesi öğrenilebilen,
E. Saldırganlıkla aynı şey olmayan (saldırganlık;
öfkenin kontrol edilemediği durumda ortaya çıkan
bir davranıştır),
Öfke uygun ifade edildiğinde, son derece
sağlıklı ve doğal bir duygudur. Ancak kontrolden
çıkıp da yıkıcı hale dönüşürse okul-iş hayatında,
kişisel ilişkilerde ve genel yaşam kalitesinde
sorunlara yol açar.
öfkelendiğimizde 5 boyut birbiriyle ilişkili ve
eşzamanlı
olarak
aktif
olur.
Bu
boyutlar:
•Biliş
–
O
andaki
düşüncelerimizdir.
•Duygu
– Öfkenin yol açtığı fiziksel uyarılmadır.
•İletişim – Öfkemizi çevremizdekilere yansıtma
biçimimizdir.
•Etkileniş – Öfkeli olduğumuzda hayatı algılayış
biçimimizdir.
•Davranış – Öfkeli olduğumuzda sergilediğimiz
davranışlardır.
DUR
DÜŞÜN
DAVRAN
Genel olarak öfke kontrol yöntemleri; bilişsel,
duyuşsal, iletişim, duygusal ve davranışsal boyutları
içerir.
Bilişsel Yöntemler:
• Kışkırtmanın tanımlanması – Sizi kışkırtan
durumlarla yüzleşme ve bunlardan kaçınma verisi
sağlar.
• Alternatif açıklamalar – Sizi kışkırtan olaya
değişik açıklamalar getirmek ve farklı bakış açıları
düşünmek, sizi daha doğru tepkiler vermeye
yönlendirebilir.
• Öfkenin çarpıtmalarıyla savaşma – Öfkenizi,
düşünme biçiminizi yeniden gözden geçirmek için
bir uyarı olarak kullanabilirsiniz.
• Öfke kontrol yönergeleri – Öfkelendiğinizde,
öfkenizi kendinize ait yönerge cümleleriyle kontrol
etmeye çalışabilirsiniz ("öfkenin seni ele geçirmesine
izin verme", "derin bir nefes al" gibi).
• Beklentilerin netleştirilmesi – Karşılaşabileceğiniz
olayları önceden tahmin edip ona göre
davranabilirsiniz.
• Zihinsel tekrarlar – Olumlu bir olayı örnek alıp,
ardından kafanızda tekrarlayıp ders çıkarabilirsiniz.
Duyuşsal Yöntemler:
• Biofeedback –Öfke durumunda vücudunuzun
nasıl tepkiler verdiğini keşfederek, bunu fiziksel
uyarılmanızı azaltmak, düşünce ve
davranışlarınızı değiştirmek için bir ipucu olarak
kullanabilirsiniz.
• Alternatif uyarılma oluşturma – Öfke ya da
fiziksel uyarılmaya muhalif başka bir uyarılma
(örneğin, gevşeme ve espri) oluşturmak için
öfkenizi bir ipucu olarak kullanabilirsiniz.
• Uyarılmanın yönünü değiştirme –
Öfkelendiğinizde yaşadığınız fiziksel uyarılmanın
yarattığı enerjiyi, üretime dönüşebilecek önemli
bir kaynak olarak kullanabilirsiniz.
İletişim:
• Atılganlık (kendini ifade etme) – Size
gereksinimlerinizi ve meşru haklarınızı kabul
edilir yollarla ifade etme becerisini öğretir.
• Dinleme – İletişim kanallarınızı açık tutmanızı
sağlar.
• Tartışma – İki insan arasındaki çatışmayı fikir
birliğine vararak çözme sürecidir.
• Eleştirme – Yapıcı eleştiri yapabilme ve
alabilme becerisidir.
• Yansıtma – Kişinin, davranışının kabul edilemez
olduğunu algılama sorumluluğunu alma
becerisidir. Tanımlandıktan sonra, kabul
edilemez olan davranış özel olarak açıklanr.
Durum somut ve açık olarak ifade edilir.
• Övme – Diğer kişinin savunmacı davranma
şansını azaltır.
Duygusal Yöntemler:
• Duyguların farkında olma – Duyguların doğru
yöntemle ifade edilebilmesi için, öncelikle
tanınmaları gerekir.
• Duyguları ifade etme – Duyguları olumlu yolla
ifade etme becerisi.
• Olumlu etki yaratma – Kendinizi olumlu duygu
durumunda tutun, çevrenizdekilerde olumlu etki
bırakın, her günde olumlu bir olay bulun,
yapabileceğiniz ölçüde yardım önerin ve nazik
olun.
Download

Kişiler arası ilişkiler ve iletişim