Rekabet Teorisi ve Politikalar
Berk KÜSBEC
Bozok Üniversitesi
[email protected]
10 Aralk 2015
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
1 / 24
Overview
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
2 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Makroekonomik Ortam
Makro ekonomik ortam, ekonominin durumu ve yönetim hakknda bir
göstergedir.
Makroekonomik ortamn, ekonominin kapasitesinin arttrlmasnda,
farkl sektörler ve ödemelerdeki denge üzerinde önemli bir etkisi vardr
Yönetim; ekonominin geli³im açsndan, ekonomik istikrar sa§lamada
önlem alnmas gerekti§i konusunda karara varp, reformlarda
bulunmaldr.
Yönetim reformlar ilk olarak ekonomik istikrar sa§lamay, ikinci olarak
ekonomik geli³im açsndan uzun dönemli problemleri çözerek, rekabet
gücü artrmn amaçlamaldr
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
3 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Yatrm ve Tasarruar
Endüstriyel ülkelerde üretimdeki geli³im ile ekonomik geli³im arasnda
yo§un bir ili³ki bulunmaktadr
Endüstriyel ülkelerde üretimdeki geli³im ile ekonomik geli³im arasnda
yo§un bir ili³ki bulunmaktadr
Endüstriyel ülkelerde, rekabet gücünün arttrlmasnda verimlilik
art³nn yan sra sermaye-emek rasyosundaki art³ ile tasarruardaki
art³n önemi büyüktü
Tasarruf ve yeni sermaye yatrm, emek ba³na yeni sermaye yatrmn
ve be³eri prodüktiviteyi arttrmaktadr.
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
4 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Yatrm ve Tasarruar
Bir ülkede yatrmlarn belirleyicileri olan tasarruar uygun mevduat
hizmetlerinin sunuldu§u bir bankaclk sisteminin varl§na ba§ldr.
Finans piyasalarnn derinli§i ve etkin i³leyi³i, tasarruarn hane
halklarndan toplanp, yatrmclara nakledilmesinde önemli olan
unsurlardr
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
5 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Enasyon ve Verimlilik
Fischer enasyon ile sermaye yo§unlu§u arasnda negatif ili³ki
oldu§unu öne sürmektedir.
Enasyon bir vergi çe³idi olup, göreli yatlar de§i³tirerek ve verimli
sektörleri (uluslararas rekabeti ortaya koyan) yatrmlar için daha az
etkili klarken zayf sektörleri öne geçirmektedir (örne§in gayrimenkul
sektörü).
Fiyat mekanizmas etkinli§inde meydana gelen azalma verimlilik art³n
dü³ürmektedir
Yüksek enasyon oranlar rekabet gücünü zayatmakta, ödemeler
dengesinde bozukluklar ortaya çkarmakta, ekonomik geli³imi
durdurmaktadr.
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
6 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Enasyon ve Verimlilik
Yüksek enasyon oranlar rekabet gücünü zayatmakta, ödemeler
dengesinde bozukluklar ortaya çkarmakta, ekonomik geli³imi
durdurmaktadr.
Yüksek kamu harcamalar ve bunun sonucu olan bütçe açklar
enasyonun en önemli nedenidir
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
7 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Enasyon ve Verimlilik
Kamu harcamalarnn, gelirlerin üstünde seyretmesi ile olu³an bütçe
açklarnn kapatlmasnda, harcamalarn kslp, gelirlerin artrlmas ya
da iç ve d³ mali piyasalardan borçlanlmas yerine, merkez bankasnn
emisyon hacmini geni³letmesi sonucunda para miktarnn artarak,
toplam talebi artrmas enasyonu do§uran ekonomik mekanizmadr
Enasyon kaynaklarn etkin kullanmn ve dolaysyla uzun dönemde
ekonominin büyümesini olumsuz yönde etkilemektedir
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
8 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Enasyon ve Verimlilik
Yüksek enasyon uzun dönemde yatlarn ve gelirlerin ne yönde
seyredece§i konusunda büyük bir bilinmezlik ve belirsizlik getirdi§i
ölçüde istikrarszl§ arttrarak; ekonomik aktörlerin uzun vadeli hesap
ve sözle³me olanaklarn snrlamakta, böylece küçümsenmeyecek
miktarda kaynak kaybna yol açarak büyümenin ekonominin
potansiyelinin altnda cereyan etmesine neden olmaktadr.
Enasyon, faizlerin yüksek, vadelerin ksa ve faizlerdeki
dalgalanmalarn sk ve büyük olmas ile sonuçlanmaktadr.
Bu durumda yatrmlarn nansman pahalla³makta ve ülkenin rekabet
ettikleri ülke rmalarna kyasla rekabet güçleri zayamakta,
ekonomideki büyüme yava³lamaktadr.
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
9 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Teknoloji
Teknoloji genel olarak yararl ürünler üretmeye, yeni ürünler
tasarlamaya yarayan bilgiler bütünü ya da girdileri çktlara dönü³türen
tüm ziki süreçler olarak tanmlanmaktadr
Teknolojinin snandrlmasnda çe³itli ayrmlar yaplmaktadr. Bu
ayrmlar yaplrken, üretilen katma de§erdeki teknolojinin pay,
teknolojinin nihai ürün üzerindeki rolü ve etkiledi§i bireyler için optimal
olup olmad§ gibi kriterler dikkate alnmaktadr
"Bu kriterler çerçevesinde, teknolojinin `yüksek-orta-dü³ük','uygun uygun olmayan' `içerilmi³-içerilmemi³' ³eklinde snandrld§
görülmektedir
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
10 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Teknoloji
Belirtilen ³ekilde tanmlanan ve snandrlan teknolojinin önemi gün
geçtikçe artmakta ve rekabet gücü göstergesi olarak teknoloji üretilip,
üretilmemesi göz önünde bulundurulmaktadr.
Ülkeler, hzla de§i³en teknolojik, ekonomik ve siyasi ³artlarda devam
eden uluslararas rekabette güçlü olabilmek ve ekonomik krizlere kar³
en uygun stratejiyi belirlemek ve uygulamak durumundadrlar.
Bilimsel ve teknolojik seviyede gösterilen yüksek performansn temel
sonuçlar; ya³am standartlarnn yükselmesi, verimlilikte art³, yeni
enerji kaynaklarna yönelim, ekonomik büyümenin süreklili§inin
sa§lanmas ve ihracat sektörlerinin rekabet güçlerinin artmas olarak
kar³mza çkmaktadr
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
11 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Teknoloji
Solow'a göre teknolojik ilerleme emek ba³na çktda sürekli büyümeye
neden olmaktadr
Ekonomi durgun durumda iken emek ba³na çktnn büyüme oran
yalnzca teknolojik ilerlemeye ba§l olmaktadr
Teknolojik ilerleme ya³am standardnda sürekli yükseli³i sa§lamaktadr
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
12 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Teknoloji
Teknolojik geli³im sadece yeni tür donanmlar de§il, ayn zamanda
annda envanter yöntemi gibi yazlm yenilikleri içermekte ve bu
yenilikler üretkenlik art³ için önem arz etmektedir
Uzun vadeli büyüme analistleri uzun vadeli ekonomik büyümenin
sürekli teknolojik ilerleme olmakszn aksayaca§n ve böylesi bir
ilerlemenin üretkenlik art³nn temel kayna§ oldu§unu fark etmi³lerdir
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
13 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Teknoloji
Üretilen ürün ve hizmetlerin miktar, kalite, çe³itlili§inin artmas ve i³
hayatnda kar³la³lan ziki ve teknik baz engellerin azalmas teknolojik
de§i³imin bir sonucudur.
Yeni ürün ve üretim süreçleri ile tercih olanaklarn arttran teknolojik
ilerleme be³eri ve ekonomik geli³imi arttrmaktadr
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
14 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Teknoloji
Geli³mekte olan ülkelerin rekabet güçlerini arttrabilmeleri için bilim ve
teknoloji politikalarna, ar-ge faaliyetlerine a§rlk vermeleri
gerekmektedir.
Teknolojik üstünlük yakalamak ve bu yolla, ürün ve hizmet çe³itlili§ini
sa§lamak, bilgi, ayrcalkl nitelik ve teknoloji üreten kurumlarn varl§
ve bu kurumlar aras etkile³ime ba§l olmaktadr.
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
15 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Teknoloji
Teknolojik yetenek, yeni teknolojileri geli³tirmekle birlikte, ithal edilen
teknolojinin etkin kullanmn da içermektedir.
Geli³mi³ ülkelerle aralarnda önemli bir teknolojik aç§n bulundu§u
"GOÜ'lerde ba³arl bir teknoloji politikasnn anahtar unsurlarndan
birisi, en azndan ba³langçta d³ardan elde edilen teknolojiye etkin
biçimde sahip olabilmek ve bunu yerel ko³ullara uyarlayp, daha sonra
ilerletmektir
Bu da teknolojik yetenek birikiminin ilk a³amalarnda yenilikçi ar-ge
faaliyetlerinden ziyade ithal edilen teknolojinin uyarlanmas ve
ilerletilmesine yönelik ar-ge faaliyetlerini kapsamaktadr
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
16 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Teknoloji
Teknolojik de§i³iklik yeni üretim teknikleri açsndan yeni imkanlar
getirmektedir. Pazarlamada, üretimde, ula³trmada ve servis a§nda
yeni yöntemler sa§lamaktadr. Teknolojik yenilik innovasyonun
habercisidir nnovasyon teknoloji geli³tirmeyi ve i³leri daha iyi
yöntemlerle yapmay ifade etmektedir.
Günümüzde teknoloji, ekonomik büyümenin motoru durumundadr.
"Küresel rekabet, artk do§al kaynaklara veya ucuz i³çili§e de§il,
teknoloji geli³tirmeye ve innovasyona dayanmaktadr".
Teknolojik innovasyon ve buna ba§l olarak teknolojik ilerleme,
sürdürülebilir ekonomik büyüme, geli³mi³ ülkeleri yakalama ve
toplumsal refaha ula³mak için ön ³art durumundadr.
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
17 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Be³eri Kaynaklar
Bir ülke ekonomisindeki rmalarn ve bu yolla ülke ekonomisinin
geli³imi, verimlilik ve karllk art³ için ziksel sermaye yatrmlarnn
yan sra be³eri sermaye yatrmlarnn da artrlmas gerekmektedir
Bir ülke ekonomisinin veya bir i³letmenin uzun vadede ba³ars sahip
olunan insan gücü kaynaklarnn nitelikleri ile snrl ve orantl olup,
ziksel, mali veya do§al kaynaklar ne denli büyük olursa olsun nitelikli
insan gücü olmadan ülke ekonomisinin uzun vadede kalc bir ba³arya
ula³mas mümkün olmamaktadr
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
18 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Be³eri Kaynaklar
nsanlarn kazanlm³ ve faydal yeteneklerini sermayenin bir parças
olarak kabul eden Smith'e göre; üretim düzeyi hem sermaye stokunun
hem de üretken i³lerde çal³anlarn etkinli§inin bir fonksiyonudur
Denison'a göre ekonomik kalknmada belirleyici olan en önemli iki
faktör genel e§itim ve teknoloji yeniliklerdir
E§itimin i³gücünün verimlilik ve üretkenlik kapasitesini artrd§na ve
bu yolla milli gelirin artmasna do§rudan katkda bulundu§una ili³kin
bulgular elde edilmi³tir.
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
19 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Be³eri Kaynaklar
Schultz'un kuramna göre; be³eri yatrmlar, üretimi dolaysyla da
verimlili§i arttran yatrmlar olup, geli³mi³ ülkelerin büyümesinin
önemli bir bölümü be³eri sermayenin verimlili§indeki art³lar ile
açklanmaktadr.
E§itim hizmeti, gelece§e yönelik gelirleri arttrmas açsndan gelecekle
ilgili bir yatrmdr. "Schultz'a göre insan sermayesi yatrmlar, insann
niteli§inin iyile³mesine ve verimlili§inin artmasna sebep olmaktadr.
Dolaysyla da fert ba³na reel gelir art³nn önemli bir ksm insana
yaplan yatrmdan kaynaklanmaktadr.
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
20 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Be³eri Kaynaklar
Barro, ki³i ba³na dü³en GSMH'nn ba³langç seviyesi ve o ülkenin
politikalar esas alnarak, fertlerin okula devam etme süresi artt³nda,
o ülkelerin daha hzl biçimde büyüyece§ini ileri sürmü³tür.
Harbison ve Myers'n çal³masna göre yüksek gelirli ülkelerde e§itim
iktisadi geli³im, dü³ük gelirli ülkelere göre daha yo§un olmaktadr. Fert
ba³na gelir ile en yüksek ili³kinin orta ve yüksek ö§renim arasnda
oldu§u ortaya koyulmu³tur
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
21 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Be³eri Kaynaklar
Neoklasik büyüme modelleri sermayenin azalan getirisini kabul
ederken, içsel büyüme modelleri be³eri sermayeyi de kapsayan
sermayenin artan getirisinin olabilece§ini ve bu artan getirinin de uzun
dönemde büyümeyi destekleyece§ini kabul etmektedir
Lucas ve Rebelo modellerinde be³eri sermayeyi de ziksel sermaye gibi
üretim faktörlerinden biri olarak sayarak ziksel sermaye yatrmlar gibi
be³eri sermaye yatrmlarna da ihtiyaç oldu§u vurgulanmaktadr.
Be³eri sermaye olarak vurgulanan kavram genelde e§itim yoluyla ortaya
çkmakla birlikte, çal³ma sürecinde yaparak ö§renme yoluyla
kendili§inden de olu³abilmektedir
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
22 / 24
Rekabet Gücünü Belirleyen Faktörler
2.Yeni Eokonomide Rekabet Güçünü Etkileyen Faktörler
b. Firma D³ Etkenler
Be³eri Kaynaklar
Lucas gerçekte bireyin be³eri sermayesindeki art³n d³sallk yaratarak,
kendi verimlili§ini arttrmasnn d³nda bütün üretim faktörlerinin
üretkenli§ine katkda bulundu§unu da belirtmi³, hükümetlerin e§itime
ve teknolojik altyapnn geli³tirilmesine yapacaklar her türlü yatrmn
be³eri sermaye birikimi üzerinde olumlu etkiler olu³turup büyümeyi
ziki sermayeye yaplan yatrmlarn etkisinden daha fazla etkileyece§ini
vurgulam³tr
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
23 / 24
Te³ekkürler
Berk KÜSBEC
(Bozok)
KT405
10 Aralk 2015
24 / 24
Download

Rekabet Teorisi ve Politikaları - BOZOK ÜNİVERSİTESİ Personel