VERGİ DENETİM KURULU RİSK ANALİZ MODELİ
Mehmet Akif GÜLDALI
Vergi Müfettişi-VDK Risk Analiz Koordinatörü
[email protected]
RİSK NEDİR?
• Zarara uğrama tehlikesi (Tdk)
• Olumsuz bir şeyin olma olasılığı
RİSK NEDİR?
MÜKELLEF AÇISINDAN
HATA YAPMA RİSKİ
İNCELEME GEÇİRME RİSKİ
İNCELEME SIRASINDA YAKALANMA RİSKİ
İDARE AÇISINDAN
MÜKELLEFİN VERGİ KAYBINA SEBEP OLMA RİSKİ
VERGİ KAYBININ YÜKSEK OLMA RİSKİ
YETERSİZ İNCELEME RİSKİ
Beyan usulu
Gönüllü Uyum
Risk Yönetimi
Modern
Vergi
Sistemi
Fonksiyonel
Organizasyon
Uzmanlaşma
Eşitlik ve
Adalet
Müşteri OdakIi
Bölümlenme
Merkezi
Risk
Analizi&
Mükellef
Seçimi
Denetimin
Neticesi
Yerel Vergi
Birimi
Mükellef
Denetim
Planı
Geleneksel
Yöntem
Taxpayer
Denetim
Planı
Local Tax
Unit
Riske Dayalı
Denetim
Mükellefin davranışını
etkileyen faktörler
 Düzeltme Etkisi
 Caydırma Etkisi
sektörel
mali durum
 Önleyici Düzenleme Etkisi
ekonomik
sosyolojik
Uyum göstermemeye
karar vermiş
Uyum göstermeye
çalışıyor ama her
zaman
başaramıyor
Doğru şeyi
yapmaya çalışıyor
Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı
Kanundan
kaynaklanan bütün
gücünü kullan
10
9
8
7
Uyum göstermek
istemiyor ancak biz
zorlarsak uyum
gösterecek
Mükellefler
psikolojik
Uyum stratejisi
Uyuma ilişkin
davranış
Tespit et ve caydır
6
5
4
Bizim stratejimiz
aşağı doğru baskı
oluşturmaya
çalışmak
Uyum göstermesi
için yardım et
3
Kolaylaştır
1
2
0
Etkili ve Etkin bir Uyum Yönetiminin temel unsurudur.
MÜKELLEF HAVUZU
MEVZUAT
ANALİZ
SÜRECİ
TECRÜBE
YARGI
KARARLARI
VERİ AMBARI
9
TÜRK VERGİ İDARESİ MÜKELLEF SEÇİMİ
TARİHSEL GELİŞİMİ
BİLGİSAYAR
ENTEGRE
YÖNTEM 1
BİLGİSAYAR
DESTEKLİ
YÖNTEM
KLASİK
MANUEL
YÖNTEM
2000
ÖNCESİ
2000-2010
YILLARI
BİLGİSAYAR
ENTEGRE
YÖNTEM 2
BİGİSAYAR
ENTEGRE
YÖNTEM 3
2015
2012-2014
2010-2012
MERAK 2
MERAK 1
RAM 1
Risk Türleri
1. Kaydolma Riski
2. Beyanname Verme Riski
3. Doğru Beyan Riski
4. Ödeme Riski
Risk Analiz Yöntemleri
Mükellef Seçimi
•
•
•
•
Manuel ve Klasik Metod
Deneyime Dayalı Kural Oluşturma
Veri Madenciliği ve İstatistiksel Yöntemler
Rastgele Seçim
VDK Kullandığı Yöntemler
1.
Risk Analiz Programı
2.
MERAK (X)
3.
Rastgele Seçim
4.
Proje Grupları
Toplu Alınan Veriler
E- Beyan ve Bildirimler
Tarh ve Ödeme Bilgileri
Vergi Ceza Bilgileri
Sektörlerden İstenen Bilgiler
RİSK
ANALİZ
MODELİ
Kriterler
44 Konu
601 Senaryo
B – Trans Bilgileri
İstisna ve Muafiyetlere İlişkin Analizler
Tapu ve Taşınmaz Bilgileri
Satışlara İlişkin Analizler
Diğer Kurumlarından Alınan
Transfer Fiyatlandırması Analizleri
Üretilen Bilgiler
KDV – ÖTV Analizleri
MİP - Medya Takibi
Sahte Belge & Organize Faaliyet Analizleri
İhbarlar
Karşılaştırmalı Beyan ve Bildirim Analizleri
Görüş Öneri Raporları
Diğer Kurum Talepleri
Davranış Analizleri
Muhasebe Hesap Analizleri
Risk Analiz Modeli
İnceleme Raporları
İstatistikî Analizler
Mükellef Havuzunun Oluşturulmasına İlişkin Temel Bilgiler
Dönem
Risk Konu Adedi
Toplam Senaryo
Adedi
44 Başlık
601 Adet Senaryo
Kullanılan Senaryo
Adedi
Yeni, Verisi Beklenen veya Gözden
Geçirilen Senaryo Adedi
Kapsam
2010
2011
2012
İlgili Dönem İçin Kaydı
Bulunan Tüm Mükellefler
2013
12 2014
2015
Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı
Cari Dönem
Senaryo
Risk Puanı
Tasnifleme
Riskli
Mükellef
Havuzu
Mükellef
Nihai Risk
Puanı
Risk Konuları İnceleme Geçmişi
Bölge ve
Meslek
Analiz
Dönem
Büyüklük
Risk Durum
Raporu
Risk Onayı
Risk Analiz
Şube
Müdürlüğü
Risk Analiz Ekibi
Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı
İnceleme Sonuçları
Hakkında Geri Bildirim
Vergi
İncelemesi
İnceleme Onayı
Senaryoların Gözden
Geçirilmesi ve Risk
Analiz Modelinin
Revizyonu
RİSK
ANALİZ
MODELİ
Düzenleyici
Analizi
Yoklama Yapılması İçin GİB’e
Elektronik Olarak Gönderilmesi
1. Kontrol
Risk Onayı
Risk Analiz Ekibi
Senaryoların Gözden
Geçirilmesi ve Risk
Analiz Modelinin
Revizyonu
RAM
Sahte
Belge
Modulü
2. Kontrol
Yoklamaların Elektronik
Ortamda RAM’a Bildirilmesi
Analiz Sonucunun GİB’e Bildirilmesi
SBK’nın İlgili
Gruba Bildirimi
Ve SBK ile
Görüşme
Kullanıcının
Tespit
Edilmesi
Risk Onayı
İnceleme
Onayı
İnceleme
Onayı
Risk Analiz
Şube
Müdürlüğü
Vergi İncelemesi
Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı
Sonuçlar
Hakkında Geri
Bildirim
Mükellef
Beyanının
Onaylanması
RAM
Değerlendirmesi
RİSK ANALİZ DÖNGÜSÜ
Senaryolar
Geri Bildirim
Vergi
İncelemesi
Veriler
Analiz
Risk Puanlama Matrisi
KAYITDIŞI EKONOMİNİN AZALTILMASI PROGRAMI EYLEM PLANI-3. BİLEŞEN 1.
POLİTİKA 21: ÖTV Kanununa ekli listelerde yer alan malların imalat veya ithalatından nihai tüketiciye ulaşım
safhasına kadarki tüm sireçleri kavrayacak etkin bir denetim sistemi kurmak
Vergi denetimi ile ilgili süreçlerin elektronik ortamda gerçekleştirilmesi amacına yönelik olarak Kurul bünyesinde
Kayıt Saklama Gereksinimleri ve E-denetim proje çalışmalarına devam etmektedir. Kayıt Saklama Gereksinimleri ile
2015 yılı başından itibaren petrol ve petrol ürünlerinin üretimi veya ithalatından tüketimine kadar geçen aşamalarda
oluşabilecek vergi kayıp ve kaçaklarını cari dönem içerisinde ve etkin bir şekilde tespit etmek üzere gerekli altyapı
çalışmaları sürdürülmektedir. Bu amaçla VUK 431 sayılı tebliğ kapsamında ülkemizdeki toplam ÖTV gelirlerinin %
43’ünün tahsil edildiği 11 mükelleften elektronik ortamda veri teminine başlanmıştır.
E-denetim projesi ile vergi denetiminin belirli standartlar çerçevesinde ve elektronik yöntemler kullanılarak
gerçekleştirilmesine yönelik olarak çalışılmaktadır. E-denetim vergi incelemelerinde risk unsurlarının kısa sürede tespit
edilmesi, elektronik defter ve standart denetim dosyasının kullanılması, veri transferlerinde zaman kayıplarının
engellenmesi, mükellef-idare ilişkilerinde uyum sürecinin hızlanması, vergi inceleme ve denetimine ilişkin iş süreçlerinde
asgari bir standardın oluşması, temel dokümanların elektronik ortamda oluşturulması ve muhafaza edilmesi, elektronik
verilere yönelik standart test prosedürlerinin hazırlanması ve incelemelerde verimlilik artışını sağlayacaktır. Bu amaçla
Başkanlık bünyesinde gerekli altyapı ve yazılım çalışmaları devam etmektedir.
ELEKTRONİK DENETİM
TEBLİĞ
SÜREKLİ KONTROL
431 Sayılı VUK Genel Tebliği ile mal ve hizmet
hareketlerine ilişkin elektronik ortamda
oluşturulacak kayıtlarda yer alması gereken
asgari içerikler belirlenmiştir.
Analiz
Veri Alımı
AMAÇ
Mal ve hizmet hareketleri ile ilgili
elektronik kayıtların vergi denetimi
ile ilgili süreçlerde kullanımının
arttırılmasıdır.
DESTEK
Yazılım
Standartlara uygun raporların aylık periyotlar itibari ile
Vergi Denetim Kurulu sistemlerine aktarılması yönündeki
hazırlık çalışmaları kapsamında bilgilendirme toplantıları
düzenlenmiş ve mükelleflerin çalışmalarına destek
verilmiştir.
Destek
MÜKELLEF SEÇİMİ
Mükellef büyüklüğü, matrah büyüklüğü,
mükellefin bulunduğu sektör içerisindeki
payı, 2014 yılı tahakkuk ve tahsilat
rakamlarına göre toplam vergi gelirine
katkısı ve ÖTV tahakkuk ve tahsilat
rakamları dikkate alınmıştır.
11 mükellefe sürekli bilgi verme yükümlülüğü getirilerek
2015 yılında petrol ve petrol ürünleri ile ilgili olarak
gerçekleştirilecek işlemlerin aylık dönemler itibari ile Vergi
Denetim Kurulu sistemlerine aktarılması istenmiştir.
Sürekli Kontrol
Mükellef
Seçimi
YAZILIM
Asgari
İçerik
MÜKELLEF BÜYÜKLÜĞÜ
Vergi gelirleri içerisinde % 24’lük oranla önemli bir paya sahip
ÖTV gelirlerinin %42’si sürekli bilgi verme yükümlülüğü
getirilen 11 mükellef nezdinde tahakkuk ettirilmektedir.
Tebliğ
Web uygulaması vasıtasıyla Tebliğde
belirlenen mükelleflerin sürekli denetimi bir
modül aracılığıyla sağlanmakta olup; bu
denetim yazılımı vasıtasıyla, mükelleflerden
alınan verilerin program içine aktarılmasına
başlanılmıştır.
ANALİZ
Mükelleflerden veri aktarımına 2015 yılı ilk çeyreğinde
başlanmış olup, yapılan analizlerle mükelleflerin iş
süreçleri ve kayıtların tutarlılığı araştırılmaktadır.
[email protected]
Download

Risk Analizleri konulu konferans sunum notu 25.12.2015 tarihinde