İLGİ VE YETENEK KAVRAMLARI
Feriha GÜNAY
Psikolojik Danışman ve Rehber Öğretmen
Doğru bir meslek seçimine giderken en iyi yol doğru bir
lise seçiminden geçmektedir.
Öğrenci, liseden sonra üniversite ile akademik eğitimine
devam etmek istiyor ise akademik eğitim veren ve bir üst
öğretim kurumuna hazırlayan Anadolu, fen, sosyal bilimler
liselerden birisine devam etmesi daha doğru bir tercihtir.
Eğer öğrenci, liseden sonra üniversite ile akademik
eğitimine devam etmek istemiyor ve bir an önce iş hayatına
atılarak çalışmayı arzuluyorsa da mesleki ve teknik liselerden
birisine kayıt yaptırması daha doğrudur.
LİSE TÜRLERİ
* Resmi Fen Liselerine,
* Özel Fen Liselerine,
* Sosyal Bilimler Liselerine,
* Anadolu Liselerine,
* Anadolu Mesleki ve Teknik Liselere,
* Anadolu İmam-Hatip Liselerine,
* Çok Programlı Liselere
Doğru bir lise tercihi yaparken dikkat etmemiz
gereken nokta doğru bir lise türünü seçmek.
Lise türü seçerken bilmemiz gereken öncelik
« kendimizi tanımaktır». Bu süreçte öğrencinin kendini
tanıması, keşfetmesi tercih sürecinin ilk basamağını
oluşturur.
Kendini tanıma sürecinin mesleki kısmına
bakarken fark etmemiz gereken kavramlardan bazıları
ilgiler ve yeteneklerdir.
Peki ilgi ve yetenek nedir?
YETENEK
Yetenek, “bir şeyi öğrenebilme, belli bir becerinin
veya bilginin öğretiminden yararlanabilme gücü” olarak
tanımlanabilir.
İnsan pek çok şeyi öğrenebilme ve yapabilme
gücüne değişik düzeylerde sahip olarak dünyaya gelir.
Buna “ gizilgüç” (kapasite) deriz. Bu gizil güç, yaş
ilerledikçe kullanılarak geliştirilir. Böylece insan yaşamının
değişik dönemlerinde giderek daha karmaşık işleri daha iyi
yapabilir hale gelir. Yani çevre ile etkileşimde bulundukça
ve çok çeşitli öğrenme deneyimleri geliştirdikçe insan
kapasitesini kullanmakta ve daha sonraki dönemlerde yeni
şeyler öğrenmeye hazır olmaktadır.
Kaynak: http://www.dersimiz.com/rehberlik/Yetenekler-153.html
Yetenek bir kimsenin belli bir yaşa kadar geliştirdiği
kısmına bakarak onun daha sonra gireceği eğitim sürecinden
ne ölçüde yararlanabileceği hakkında bir tahminde
bulunmamıza olanak veren davranışlar bütünüdür.
Bir kimsenin yeteneği, o halde, onun kalıtım yolu ile
getirdiği gizilgücü ile o güne kadar edindiği bilgi ve
becerileri kapsamaktadır.
Yetenek kendi içinde bölümlere ayrılır bunlara
yetenek alanları denir.
Kaynak: http://www.dersimiz.com/rehberlik/Yetenekler-153.html
Yetenek Alanları Nelerdir ?
Sözel Yetenek :Sözcüklerle akıl yürütebilme , okuduğunu
anlayabilme ve düşünceleri sözcüklerle açık bir biçimde ifade
edebilme.
Sayısal
Yetenek
çözebilme .
:Sayılarla
akıl
yürütebilme
,problemleri
Şekil-Uzay Yeteneği : Şekiller arasındaki benzerlikleri ve farkları
görebilme, cisimlerin ve şekillerin döndürüldükleri zaman
alacakları durumları göz önünde canlandırabilme .
Göz-El Koordinasyon Yeteneği : Kesme , delme gibi , el ve gözün
işbirliği ile yapılabilecek işleri yapabilme.
*ABKÖ ile Ölçülen Özellikler
Yetenek ile meslek arasında yakın bir ilişki
vardır. Yetenek ile meslekte başarı doğru orantılıdır.
Yetenek alanına uygun meslek seçen bireylerin
mesleklerinde yaptığı işleri daha rahat, daha başarılı
olduğu görülmüştür. Yetenek meslekte başarı için
temel bir gerekliliktir.
İLGİ
İlgi, bir kimsenin bir kişiye, nesneye veya
faaliyete karşı gösterdiği hoşlanma, hoşlanmama
durumudur.
İlgi, belli faaliyetlere isteyerek yönelme, bu
faaliyetleri kısıtlayıcı koşullar altında bile başka
faaliyetlere tercih etme ve bu faaliyetleri yaparken
yorgunluk yerine dinlenmişlik, bıkkınlık yerine devam
etme
isteği
duyma
durumlarında
varlığına
hükmettiğimiz bir iç uyarıcıdır. (Kuzgun, 2000) Bir
anlamda ilgi bir etkinliğin özünden elde edilen
doyumdur.
İlgileri kendi içinde bölümlere ayırabiliriz.
İLGİ TÜRLERİ
Fen Bilimleri İlgisi : Fen bilimleri ile ilgili konuları öğrenmeye ve fen konuları
üzerinde çalışmaya istekli olma .
Sosyal Bilimler İlgisi : Sosyal bilim alanı ile ilgili konuları öğrenmeye ve bu
konular üzerinde çalışmaya istekli olma .
Ziraat İlgisi : Bitki (Meyve , sebze , tahıl ) ve/veya hayvan yetiştirmekten
( üretmekten ) hoşlanma.
Mekanik İlgi : Alet ve makinaları çalıştırmaktan ve onarmaktan hoşlanma .
İkna İlgisi : Duygu ve düşünceleri başkalarına iletmekten ve onları etkilemekten
hoşlanma.
Ticaret İlgisi : Mal alıp satmaktan , bu yolla kar elde etmekten hoşlanma .
İş Ayrıntıları İlgisi : Bir yazının küçük ayrıntılarına dikkat edebilme ve
hataları düzeltmekten hoşlanma .
Edebiyat İlgisi : Akıcı konuşabilme ve yazabilme ,
incelemekten ve edebi eser üretmekten hoşlanma .
edebi
eserleri
Yabancı Dil İlgisi : Yabancı dili öğrenmeye istekli olma ve öğrenebilme .
Güzel Sanatlar İlgisi : Resim , heykel , el sanatları
yaratmaktan , mevcut eserleri incelemekten hoşlanma .
vb. sanat ürünleri
Müzik İlgisi : Müzik dinlemekten , müzik aleti çalmaktan , müzik parçaları
bestelemekten hoşlanma .
Sosyal Yardım İlgisi : Zayıf ve hasta insanlara yardım etmekten hoşlanma .
*ABKÖ ile Ölçülen Özellikler
Nasıl yetenekler bir çalışma alanında başarılı
olmak için gerekli nitelikler ise, ilgilerde bir çalışma
alanında doyum sağlamak için gerekli niteliklerdir.
Kişilerin ilgilerini daha eğitim yıllarındayken
tanımaları meslek seçerken bu niteliklerini de dikkate
almalarında yardımcı olabilir. Bireylerin kararlarında
ilgilerini dikkate alabilmeleri için hem ilgilerinin hangi
yönde olduğu hem de çeşitli mesleklerin her birinin ne
tür ilgi gerektirdiği konusunda bilgi sahibi olmaları
gereklidir.(Kuzgun, 2006)
Meslek seçimi ile karşı karşıya olan bir kişinin
belli bir alana yönelişini belirleyen faktör ilgi, kişinin
seçtiği mesleğin düzeyini belirleyen faktör ise
yetenektir (Kuzgun, 2004)
İlgi ve yetenek kavramları dışında meslek
seçimini etkiyen başka faktörlerde vardır bunlar;
Mesleki değer
Yetkinlik beklentisi
Psikolojik gereksinmeler
Sosyo-ekonomik düzey
Başarı güdüsü
Aile ilişkileri
Cinsiyet
Mesleği tanımak için aşağıdaki işlemler yapılmalıdır;
Bireysel özelliğinizin meslek özelliklerine uygun olup olmadığına bakılmalı.
Psikolojiniz ve sağlık durumunuz seçtiğiniz mesleğe uygun olup olmadığı
araştırılmalıdır.
İlköğretim hayatından itibaren baskın özelliklerinizi belirlenmeli ve yatkın olunan
meslek listeleri yapılmalıdır.
Listesi çıkarılan mesleklerin özellikleri araştırılmalıdır. Meslek hangi ilgi,
yetenek, zekâ, değer ve kişilik gerektirdiği konusunda araştırma yapılmalıdır.
Seçilen mesleğe yönelik verilen eğitimler hangi üniversitelerde, ne kadar sürede
verildiği ve hangi dersleri içerdiği konusunda bilgi alınmalıdır.
Mesleğin iş ortamı nasıl olduğu konusunda iş gezileri yapılmalıdır.
Meslekte ilerleme olanakları, ilk girişte elde edilen kazanç ve iş bulma olanakları
konusunda araştırma yapılmalıdır.
Yukarıda bahsedilen konular üzerine aile üyeleriyle ile birlikte çalışılmalıdır.
*http://sunaalbayrak.info.tr/?p=293
ETKİNLİK
Aşağıda verilen meslekler sizce hangi ilgi ve yetenek
alanına girmektedir?
Diş hekimliği
Eczacılık
Fizik tedavi ve rehabilitasyon
Hemşirelik
Doktor
Veteriner
Gazetecilik
Avukat
Öğretmenlik
Mimar
Asker
Marangoz
Download

yetenek