MERKEZİ ETKİLİ KAS
GEVŞETİCİ İLAÇLAR
GENEL BİLGİLER
Bu ilaçlar MMS ‘ ni etkileyerek
iskelet kası spazmı ve tonusunu
çözerler. Merkezi etkili kas
gevşeticiler omirilikteki refleks
yaylarını veya supraspinal sinir
yollarındaki sinapsları etkilemek
suretiyle çizgili kasları gevşetirler.
Dantrolen dışındakilerin nöromuskuler kavşaklar üzerinde etkisi
yoktur.
Etki şekilleri

Merkezi etkiyle kasların gevşemesine yol
açan ilaçlardan benzodiazepinler (BZ) ,
baklofen ve dantrolen dışındakiler
omurilikteki ara nöronları etkileyerek çok
sinapslı reflekslerde uyarının geçişini
engellerler. Bu sebeple , anılan maddeler
nöron-içi blokan ilaçlar diye de bilinirler.
Bu maddeler uyarılan sinirlerden iletimini ,
nöro- muskuler kavşaklardan geçişini ve
kasaların uyarılabilirliğini etkilemezler.

Merkezi etkili kas gevşeticilerin çoğu MMS’
nde çıkıcı retiküler etkinleştirici sistemi de
baskı altına alırlar; böylece , limbik sistemi
etkileyerek uyuşukluk ve yatışma haline
yol açarlar.
Kullanım yerleri

Merkezi etkili kas gevşeticiler kas, eklem
ve bursa kesesinde çarpma, iltihap,
kireçlenme , beslenme bozukluğu gibi
olaylar; çevre sinirlerin baskı ve irkiltiye
maruz kalmaları sonucu oluşan iskelet kası
spazmı ve kortiko-spinal sinir yolları veya
omuriliğin çeşitli tipteki bozukluklarına
bağlı sinir hastalıklarında ortaya çıkan kas
spazmının çözülmesinde kullanılırlar..
Sınıflandırma

merkezi etkili kas gevşetici ilaçlar
yapılarına göre dörde ayrılır
propandiol
benzoksazol
benzodiazepinler
VE diğerleri
PROPANDİOL türevleri

Bu grupta
bulunanların
başlıcaları:
mefenzin, mefenzin
karbamat,
klorfenezin,
metokarbamol,
karisoprodol,
etinamat ve
meprobomat tır.
Mefenzin



Özellikleri: mefenzin kokusuz suda ve organik çözücülerde
serbestçe çözünen kristal yapılı bir tozdur.
Farmokinetik: ilaç tüm uygulama yollarından verilebilir ve
iyi emilir ; irkiltici olması sebebiyle , sadece ağızdan ve Dİ
yolla kullanıma uygundur. Dİ yolla verildikten sonra ,
plazma ilaç yoğunluğu hızla azalır. İlaç karaciğerde hızla
BT’a uğrar ; verilenin %2 değişmemiş :%50 kadarı etkisiz
metebolitleri halinde idrarla atılır.
Mefenzin karabamat; ağızdan verildikten sonra sindirim
kanalından daha yavaş emilir ; ilacın BT ‘u yavaştır.
Etkisi: ilaç şuur kaybına yol açmaksızın . MMS ‘nde
oluşturduğu şeckin bir etki sonucu çizgili kasları gevşetir.
Kullanım miktarına göre , hayvanlarda kendiliğinden
hareketleri azaltır ve yumuşak bir gevşemeye yol açar;
ilacın miktarı artırılırsa solunum kaslarını felç eder. Mefenzin
refleks uyarılabilirliği ve tremorları azaltır. Kas gevşetici
etkisine ilaveten , yatıştırıcı , uyku doğurucu ve trankilizan
etkileri de vardır.


İstenmeyen etkileri : ilaç ağızdan verildiği
zaman bulantı ve kusma yapabilir. Damar içi
uygulamalarda % 5 ‘.n üzerine çıkıldığında
damarlarda tıkanmalara sebep olabilir. Doz
aşımında solunum ve dolaşımı baskı altına alabilir
ve kan basıncını düşürebilir.
Kullanılması: ilaç başlıca kedi, köpek ve atlarda
kas gevşetici olarak ve çırpınma yapıcı
maddelerle zehirlenmelerin sağaltımında
kullanılır. Kedi ve köpeklerde akut olaylarda Dİ
yolla 22 mg/kg . kronik olaylarda ağızdan
0.5-1 g uygulanır. Tetanoz da ağızdan 11-15
mg/kg uygulanabilir.
Metokarbamol





Özellikleri: bu mefenzin karbamata yakın bir maddedir.
Mefenzinden biraz daha uzun etkili bir maddedir.
Farmakokinetik: ağızdan verildikten sonra , etkisi 30 dk
içinde başlar ve 2 saatte doruk değerine ulaşır. İlacın %98 ‘i
72 saatte vücuttan idrarla atılır.
Etkisi: çarpma sonucu oluşan kas spazmı, omurlar arası
disk fıtıkları ve fibromiyositten ileri gelen kas spazmlarında
çok etkilidir. İlaç tetanoz, sitriknin, leptazol ve elektroşokun
yol açacağı spazmları önler.
İstenmeyen etkileri : istenmeyen etkileri mefenzine
benzese de , bu etkileri daha seyrek ve hafiftir.
Kullanılması: sitriknin zehirlenmesi, tetanoz, burkulma,
incinme, kırılma, çarpma vb gibi durumlar sonucu oluşan
spazmların çözülmesinde kullanılır. Hayvanlarda Dİ yolla
%10 çözelti şeklinde ve 150 mg/kg dozda kullanılır.
Meprobamat





Özellikleri: beyaz renkte , kristalize hafif acı ve suda az
çözünen bir tozdur.
Farmakokinetik: ilaç ağızdan verildikten sonra sindirim
kanalından iyi emilir ve 1-3 saat içinde doruk plazma
yoğunluğuna ulaşır. İlaç ME(mikrozomal enzimler)
etkinliğini artırır; böylece , birçok maddeyle etkileşme
gösterir.
Etkileri: ilacın trankilizan, yatıştırıcı uyku doğurucu ve
merkezi etkili kas gevşetici etkileri vardır.
İstenmeyen etkileri: ilacın sağaltım güvenliği
barbitüratlardan iyidir. Normal dozlarda uzun süreyle
kullanıldığında uyuşukluk , baş dönmesi baş ağrısı, alerjik
deri döküntüsü, solunum yolunda daralma , ısı artışı ve çok
seyrek olarak da kemik iliğinin baskı altına alınması sonucu,
kan hücrelerinde azalma görülür.
Kullanılması: ilaç yatıştırıcı , sakinleştirici , uyku doğurucu
ve kas gevşetici olarak kullanılır. Son etkisi diğer merkezi
etkili kas gevşetici ilaçlarınkinden daha zayıftır; bu sebeple ,
bu amaçla pek kullanılmaz . ilaç ağızdan kedilere 1-1.5 g
köpeklere 2-3 g dozlarda verilir.


Stiramat
Mefenzin karbamata benzer; etkisi
mefenzinden daha güçlü ve uzun sürelidir.
İlaç uyuşukluk , baş ağrısı ve baş dönmesi
görülebilir. İnsanlara ağızdan günde
400-800 mg miktarlarda verilir.
Klorfenezin
Mefenzine çok benzer ve etkisi daha
uzundur. İlacı kullananlarda ağız kuruluğu
uyuşukluk, uykusuzluk ve baş dönmesi
görülebilir. İnsanlara ağızdan 3-4 kez 400800 mg miktarlarda verilir.

Karisoprodol
İlaç kas-iskelet sistemi kaynaklı ağrı ve
spazmlarda (romatizma, burkulma, çıkık,
kırık, bel ağrısı gibi) kullanılır. Aspirinin
etkisini güçlendirir. Ayrıca yatıştırıcı uyku
ilaçları ve trinkilizanlarla da aynı yönde
etkileşme yapar. İlacın istenmeyen etkileri
seyrektir; uyuşukluk, yatışma ataksi ve
alerjik deri döküntüleri görülebilir. İlaç
insanlarda günde 3-4 kez 350 mg olarak
verilebilir.
BENZOKSAZOL turevleri


Bu grupta bulunan ilk ilaç zoksazolamin dir. Bu
maddenin idrarla ürik asitin atılmasını teşvik edici
etkisi de vardır; bu sebeple , damla hastalığında
da kullanılmıştır. Ama karaciğer nekrozu ve
nefropati yaptığının anlaşılması üzerine terk
edilmiştir. Bunun yerine klorzoksazon
geliştirilmiştir.
Klorzoksazon
İlaç çizgili kasların aspirin vb ağrı kesicilerle
birlikte kullanılır. Klorzoksazon ağızdan verildikten
sonra, sindirim kanalından hızlı emilir ve vücuttan
yine hızlı atılır; ilacın yarı ömrü 1 saattir. İlaç
mide-bağırsak irkiltisi baş ağrısı ve uyuşukluk
yapabilir.insanlara ağızdan günde3-4 kez 250-750
mg miktarlarda verilir.
Benzodiazepinler





Bu ilaçlar insanlardaki etkilerine
göre 4 alt-gruba ayrılır.
Çok kısa
Kısa (t1/2:<6 saat)
Orta (t1/2: 6-24 saat) ve
Uzun etkili (t ½: >24 saat) olanlar




Bunlardan :
kısa etkili olanların başlıcalıları
triazolam;, midazolam klorozepat;
orta etki süreli olanların başlıcaları
estazolam, temazepam, alprazolam
etki süresi uzun olanların başlıcaları:
diazepam , nitrezepam, flurezepam
medazepam dır.
Genel farmokinetikleri
ilaçlar ağızdan ve paranteral yollarla verilirler.
İyonize olmamış şekilde, hepsininde yağ su
dağılım katsayıları yüksektir. BZ ler vücutta ME
‘le BT’a uğratılarak etkin metabolitlere çevrilirler .
Tek dozda verilen uzun etkili BZ lerin etki süresi
beklendiğinin aksine genellikle kısadır.
Doz aralığı ilacın vücuttan atılma yarı ömrüne
göre daha kısa olduğundan ilaç ve metabolitleri
vücutta birikirler. Bu sebeple etki 5- 10 günlük
sağaltımdan sonra belirginleşir, bu durum aslında
istenen bir olay değildir.
Bağımlılık

On haftadan fazla
BZ uygulamaları bu
ilaçlara karşı
bağımlılıkların
başlamasına yol
açar. İlaçların
birden kesilmesi
hastalarda
yoksunluk
belirtilerinin ortaya
çıkmasına neden
olur.
Diazepam



Özellikleri: beyaz- sarı renkte, kokusuz , önce
tatsız, sonra hafif acı lezzetli, suda güç çözünen
kristarilize bir tozdur.
Farmakokinetik: ilaç ağızdan verildikten sonra
sindirim kanalından hızla emilir ve etkisi çabuk
başlar. Diazepam yağda kolay çözündüğü için tüm
vücut kesimlerine dağılır. Kan beyin bariyerini
kolay aşar. Bazı hayvan türlerinde ve insanlarda
diazepam yarı ömrü şöyledir: köpek 2.5-3.2 kedi
5.5., at 7-22 ve insanda 20-50 dir.
Etkileri: diazepam trankilizan, yatıştırıcı, kas
gevşetici ve çırpınma önleyici etkileri olan bir
ilaçtır. BZ ler içinde çırpınma önleyici ve
trinkilizan etkisi en güçlü olan ilaçtır.


İstenmeyen etkileri: en sık görülen yan
etkisi uyuşukluktur; görüşün bozulmasına,
ataksi, kabızlık ve kan basıncının
düşmesine yol açabilir . ilaç kemik iliğini
baskı altına alır. Halüsinasyon , bellek
zayıflaması ve bağımlılık yapabilir.
Treatojen etkilidir ; bu sebeple gebelerde
kullanılmamalıdır .
Uyarılar: ilaç Dİ yolla yavaş
uygulanmalıdır; bu durum özellikle küçük
hayvanlar bakımından önemlidir. İlaç yaşlı
hayvanlarda koma, şok ve solunum yolu
sistemi bozukluklarına yol açabilir.


Kullanılması: diazepam veteriner hekimlikte
preanestezik, kas gevşetici , çırpınma önleyici ,
davranışları değiştirici iştah artırıcı ve nörolept ağrı
kesilmesi için kullanılır.
Köpek ve kedi: yatıştırıcı olarak köpek ve kedilere
ağızdan veya Dİ yolla 1 mg/kg dozda verilir; ilaç
köpeklerde en çok 20 mg kedilerde de 15 mg
miktarda kullanılır.
Hoş olmayan davranışlara yol açabildiğinden, ilaç
kedilerde trinkilizan ve yatıştırıcı olarak pek
kullanılmaz. Hırçınlık nöbetlerinin kontrol altına
alınmasında ağızdan 0.5-1 mg/kg dozlarda verilebilir.
Ayrıca iştah artırıcı etkisi de vardır.


Sıgır: ilaç
sığırlarda
yatıştırıcı olarak
Dİ yolla
uygulanır.
At: ketamin ve
ksilazinle birlikte
dengeli anestezi
için kullanılr.
Klordiazepoksid





Özellikleri: sarı, kristalize , suda kolay
çözünmeyen bir maddedir.
Farmakokinetik: ağızdan verildikten sonra
sindirim kanalından tam olarak emilir.; tek dozun
etkisi yaklaşık olarak 6 saat sürer.. ilacın yaklaşık
%60 ı idrar , % 10-20 si de dışkıyla atılır.
Etkisi: bu etkisi diazepama göre daha zayıf bir
ilaçtır.
İstenmeyen etkileri: ilacın treatojenik etkisi
vardır ve karaciğer için sarılığa yol açabilecek
ölçüde zehirlidir. Hayvanlarda uyuşukluk, ataksi,
baş dönmesi güçsüzlük ve durgunluğa yol
açabilmektedir.
Kullanılması:ilaç başlıca egzotik hayvanlarda ve
domuzlarda kullanılmaktadır
Midazolam


Özellikleri: bu
midazolam meleat
tuzu halinde bulunan
ve suda kolay çözünen
beyaz- sarı renkte bir
tozdur.
Farmakokinetik: Kİ
yolla verildiğinde, hızlı
ve yüksek oranda
emilir; ağızdan
uygulandığında da iyi
emilir; ilk geçiş etkisi
sebebiyle, bu yolla
biyoyararlanım (%3070 ) arasında değişir.

Etkisi: diazepama benzer ; ama etki
süresi daha kısadır.bundan dolayı kısa
etkili barbitüratlar yerine anesteziye girişi
için kullanılır.

Oksazepam
prazepam
flumazenil
lorazepam
klorazepat,
,, diğer türleridir
DİĞER İLAÇLAR

Bu grupta baklofen,
siklobenzaprin , orfenadrin,
fenprobamat klormezanon,
mefanoksalon, metaksalon,
guaifenezin, dantrolen gibi ilaçlar
vardır.
Guaifenezin




Özellikleri: acı ve suda çözünmeyen bir tozdur. Çözeltileri
taze hazırlanmalıdır.
Farmakokinetik: tercihen Dİ olmak üzere tüm uygumla
yollarıyla verilebilir. İlaç vücudu başlıca birleşme ürünleri
halinde safrayla terk eder; atlarda atılama yarı ömrü 60-85
dk arasındadır. İlaç plasentayı kolay geçer.
Etkisi: ilaç damar uygulandığında , 2 dk içinde hayvan
yatar; kas gevşetici etkisi 10-20 dk sürer. Nöronlarda uyarı
geçişini engelleyerek, çizgili kaslarda gevşeme , yatışma
sağlar.
Kullanılması: atlarda kullanılır ketamin ve ksilazinle
birlikte de kullanılabilir .Dİ yolla 110 mg/kg dozda ve % 5
çözeltisi şeklinde verilir.
Guaifenezin halatonla birlikte de kullanılabilir. Guaifezin
verilmesinden önce klisaniz uygulaması, bu ilacın dozunu
önemli ölçüde azaltır
Baklofen





Özellikleri: baklofen yapı yönünden GABA nın bir türevidir
yağda kolay çözünen bir maddedir.
Farmakokinetik: ilaç ağızdan verildikten sonra sindirim
kanalından hızlı emilir. Plazma yarı ömrü 3-4- saat
arasındadır.
Etki şekilleri: ilaç GABA benzeri etkisi zayıf bir maddedir .
GABA afferent sinir uçlarını depolarize ederken, baklofen
hiperpolarize eder. Bu sebeple çizgili kas spazmında
baklofenin kas spazmını çözücü etkisi GABA ile ilgili yapılar
dışında başka bir şekilde olmaktadır. İlaç omurilikte hem
tek hem çok sinapslı nöronlarda uyarı geçişini engeller.
Etkisi: ilaç kas spazmlarında pek etkili değildir.; esasta
omurilikteki bozukluklar ve çoğu skleroza bağlı olarak
gelişen spazmlara karşı etkilidir.
İstenmeyen etkileri: ilaç verilen hasta uyuşukluk baş
dönmesi , baş ağrısı, uykusuzluk ve karışıklık oluşabilir.
İlacın aniden kesilmesi görme ve duyuyla ilgili
halüsinasyonlar, endişe ve kalpte hızlanmalara yol açar.
Dantrolen


Özellikleri:kokusuz tatsız portakal
renginde suda az çözünen bir tozdur. Sulu
çözeltisi hızlıca hidrolize olur.
Farmakokinetik: ilaç ağız yolumdan
verildikten sonra sindirim kanalından
yavaş ve düzensiz bir şekilde emilir. Etkin
metabolitin yarı ömrü 8-29 saat
arasındadır. Karaciğerde BT a uğrar.
Değişmiş haldeki metabolitler vücudu idrar
ve safrayla terk eder.


Etkisi: çizgili kasların kasılabilirliğini
uyarı-kasılma keneti üzerine olan
doğrudan etkisiyle azaltır. Dantrolen kasiskelet sistemi kaynaklı spazmlarda pek
etkili değildir ; ama omurilik ve beyin
hasarıyla ilgili olaylarda çok etkilidir.
İstenmeyen etkileri: tüm çizgili kaslarda
gevşemeye ve güçsüzlüğe yol açması en
olumsuz etkisidir. Koroner damar ve
solunum yetmezliği olan canlılarda
kullanılmamalıdır.

Kullanılması: dantrolen özellikle
omirilik ve beyin kaynaklı çizgili kas
spazmlarının çözülmesinde kullanılır.
Dİ yolla 1mg/kg dozda
uygulandığında malign ısı artışının
sağaltımında iyi sonuç alınır.
Köpeklerde Dİ yolla günde 4 kez 2.5
mg/kg dozda kullanılır. Kedilerde 0.52 mg/kg dozlarda günde 3 kez
kullanılır.
TEŞEKKÜRLER
Download

MERKEZİ ETKİLİ KAS GEVŞETİCİ İLAÇLAR