AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ
ee
Mart 2014
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
Özet Değerlendirme
1
İçindekiler
Sayfa
1
Özet Değerlendirme
1
2
Dünya Ekonomisi
2
3
Türkiye Ekonomisi
6
Piyasa Gelişmeleri
6
Makroekonomik Gelişmeler
7
Büyüme
7
Enflasyon
8
Sanayi Üretimi, Kapasite Kullanımı & İmalat PMI
9
Tüketici & Reel Kesim Güveni
10
İşgücü İstatistikleri
11
Dış Ticaret
12
Ödemeler Dengesi
13
Merkezi Yönetim Bütçesi
15
Merkezi Yönetim Borç Stoku
15
TCMB
16
Bankacılık Sektörü
17
4
Özet Makroekonomik Veriler
19
5
Veri Gündemi
21
Özet Değerlendirme
Son dönemde gelişmiş ülke ekonomilerindeki toparlanma genel olarak devam ederken, bazı
gelişmekte olan ülke merkez bankalarının gerçekleştirdiği faiz artırımlarının ve bu ülkelerin bazılarında
artan politik risklerin küresel ekonomik büyümeyi sınırlandırabileceği endişesi gündeme geliyor.
Özellikle, Dünya’nın ikinci büyük ekonomisine sahip olan Çin’de iktisadi faaliyette gözlenen ivme
kaybı dikkat çekiyor. Bu noktadan hareketle 22-23 Şubat tarihlerinde Sydney’de gerçekleştirilen G-20
toplantısında, ülkelerin maliye bakanları ve merkez bankası başkanları önümüzdeki dönemde küresel
ekonomik büyümenin hızlandırılması için kendi ülkelerinde somut politikalar ve yapısal reformlar
uygulanması konusunda anlaşmaya vardı. Alınan kararlardan anlaşıldığı kadarıyla önceki toplantıların
gündemini oluşturan ekonomik krizle mücadele konusu artık geride kalırken ülkeler önümüzdeki
dönemde sürdürülebilir ekonomik büyümeyi sağlamaya odaklanacaklar.
ABD Merkez Bankası FED aylık varlık alımı programını kademeli olarak azaltmaya devam ediyor.
Nitekim Ocak ayında gerçekleştirilen toplantıda birçok üye tahvil alımlarının her ay 10 milyar USD
azaltılması konusunda görüş bildirdi. Şubat ayında başkanlığı Bernanke’den devralan ve FED’in ilk
kadın başkanı olan Janet Yellen de Kongre’de yaptığı konuşmasında sürpriz bir gelişme olmaması
durumunda tahvil alım programının Eylül ayı itibariyle son bulabileceğini belirtti. Yellen, son dönemde
gelen olumsuz verilerin ise ne kadarının kötü hava koşullarından ne kadarının ekonomik bozulmadan
kaynaklandığının henüz gözlenemediğinin altını çizdi.
İçeride ise Merkez Bankası’nın TL’deki değer kaybı ve enflasyon görünümündeki bozulmayı göz
önünde bulundurarak beklentilerin üzerinde aldığı faiz kararı son dönemde döviz piyasasını belirgin
oranda destekledi ve yukarı doğru sert bir hareket ihtimalini azalttı. Bununla birlikte Merkez’in
enflasyon ve kurdaki belirsizliklere karşı harekete geçmekte zorlandığı değerlendirmelerini azaltarak
kredibiliteye de katkı sağladı. Ancak Şubat ayı başında Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu
Standard and Poor's, politik ortama ilişkin öngörülebilirliğin azaldığı gerekçesiyle Türkiye'nin
“durağan” olan
kredi notu görünümünü “negatif” seviyesine düşürdü. Öte yandan son günlerde
tekrar tırmanışa geçen iç siyasi gerilimlerin yanı sıra Ukrayna’da yaşanan gelişmelerin gelişmekte
olan ülkelere olan risk iştahını düşürmesi kurda yukarı yönlü bir baskı yarattı. Bu gelişmeler karşısında
Şubat ayında BİST-100 dalgalı bir seyir izleyerek ayın ilk yarısında elde ettiği kazançları izleyen
dönemde geri verdi.
Özetle, önümüzdeki dönemde ekonominin performansı iç politik gelişmeler, zayıflayan sermaye
hareketleri, sıkılaştırılan para politikası ve Fed’in tahvil alımlarını azaltma sürecine yönelik endişelerin
gölgesinde şekillenecek gibi görünüyor. Böyle bir ortamda da zayıflayan güvenin yansıyacağı tüketim
ve yatırım harcamalarının etkisiyle iç talebin ivme kaybetmesi, buna bağlı olarak da büyüme
tarafındaki risklerin aşağı yönlü olması beklenmektedir.
Not: Rapordaki tüm veriler 28 Şubat 2014 itibariyle güncellenmiştir.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
1
2
Dünya Ekonomisi
1 Şubat itibariyle
görevi Ben
Bernanke’den
devralan Janet
Yellen, yemin
ederek resmen
görevine
başladı.
FED’in ilk kadın başkanı olan Yellen, 3 Şubat 2018 tarihine kadar FED başkanlığı, 31 Ocak 2024 tarihine kadar da FED yönetim kurulu üyeliği görevini
sürdürecek. 11 Şubat’ta Senato karşısında ilk konuşmasını gerçekleştiren Yellen, geçtiğimiz yılın 2. yarısında hız kazanan ekonomik aktivitenin istihdam
piyasasına destek verdiğini ancak istihdamdaki iyileşmenin istenen seviyelerin uzağında olduğunu belirtti. İstihdam piyasasının performansının sadece
işsizlik oranına bakılarak değerlendirilmesinin doğru olmayacağını belirten Yellen, global finansal piyasalarda son dönemde yaşanan volatiliteyi de
yakından takip ettiklerini belirtti. Öte yandan 27 Şubat tarihinde Senato’da bankacılık komitesinde yaptığı sunumda Yellen, önümüzdeki dönemde elde
edilecek verilere bağlı olarak aylık varlık alımlarının Eylül ayı itibarıyla son bulabileceğini belirtirken ABD ekonomisinin bir süredir verdiği olumsuz
sinyallerin ne kadarının kötü hava koşullarından ne kadarının ekonomik bozulmadan kaynaklandığının henüz gözlenemediğini ifade etti.
FED Açık Piyasa
Komitesi
(FED/FOMC)’nin
Ocak ayı toplantı
tutanakları
açıklandı.
Toplantı tutanaklarına göre FED, ekonomik aktivitede yaşanan toparlanmanın sürdüğü ve işgücü piyasasındaki iyileşmenin de devam ettiği görüşünde
olmakla birlikte varlık alım programında yapılan azaltımların öngörülebilir bir çerçevede devam etmesi gerektiği yönünde sinyaller verdi. Janet Yellen’in
da belirttiği üzere ekonomide aşağı yönlü büyük bir sürpriz yaşanmadığı takdirde tahvil alım programındaki 10 milyar USD’lik azaltımların devam etmesi
bekleniyor. Öte yandan toplantı tutanaklarından FED’in faizlerin düşük tutulması konusunda kullandığı sözle yönlendirme politikası çerçevesinde konulan
hedefleri revize edilebileceği de anlaşılıyor. Daha önceden belirlenen %6.5’lik işsizlik oranı sınırına beklenenden erken erişilecek olması faiz artırımı
konusunda FED’den gelecek sinyallerin daha da netleşmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Buna karşın tutanaklarda belirtilen yeni bir hedef bulunmuyor.
ABD İşgücü
İstatistikleri
ABD İşgücü İstatistikleri Bürosu (BLS) tarafından açıklanan işgücü verilerine göre,
Ocak ayında tarım dışı istihdam toplam, 180 bin civarında olan beklentilerin
belirgin şekilde altında kalarak 113 bin kişi arttı. Böylece Ocak'ta, işsiz sayısı 10.2
milyona gerilerken, işsizlik oranı ise %6.7 seviyesinden sınırlı bir düşüş ile %6.6’ya
geriledi. Ocak ayında sivil işgücüne katılım oranı ise önceki aya göre 0.2 puanlık
yükselişle %63 oldu. Öte yandan Kasım ayına ait tarım dışı istihdam artışı verisi
241 binden 274 bine, Aralık verisi ise 74 binden 75 bine revize edildi. FED’in varlık
alımlarında azaltım programının beklentilerin oldukça altında gelen tarım dışı
istihdam verilerinden etkilenmeyeceği belirtiliyor.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
2
2
Dünya Ekonomisi
ABD Borçlanma
tavanı yeniden
askıya alındı.
ABD Senatosu, ülkenin borçlanma limitini askıya alan düzenlemeye nihai onayı verdi ve borç tavanı 16 Mart 2015’e kadar yeniden askıya alındı. Böylece
ABD ekonomisinde borç temerrüt endişesi 2015 yılı Mart ayına kadar ortadan kaldırılmış oldu. Geçtiğimiz yılın Ekim ayında tarafların bütçe konusunda
anlaşamaması ve borç tavanının yükseltilmemesi sonucu ABD hükümeti 16 gün boyunca kısmen kapalı kalmış, bu sürecin ekonomik büyümeye 0.3
puanlık negatif bir yansıması olmuştu.
ABD Ekonomisi
4. Çeyrek
Büyümesi
Dış ticaret ve tüketim harcamalarında tahminlerin altındaki gelişmeler
nedeniyle aşağı revize edilmesi beklenen (ilk tahmin: %3.2) yıllıklandırılmış
son çeyrek büyüme oranı %2.5 olan beklentilerin de altında %2.4 olarak
açıklandı. 3. çeyrekteki %4.1’lik oranın ve %3.2’lik ilk tahminin belirgin oranda
altında kalan büyüme oranı ekonomide soğuk hava koşulları nedeniyle
meydana gelen hız kaybını teyit etse de yılın kalan kısmında ekonomik
aktivitenin hızlanacağı tahmin ediliyor.
Avrupa Merkez
Bankası
(AMB)’nin
6 Şubat tarihli
toplantısı
Toplantı sonucunda AMB politika faizini, mevduat faizini ve marjinal borç
verme faizini sırasıyla %0.25, %0, %0.75 seviyelerinde sabit tuttu. Toplantı
sonrası konuşan AMB Başkanı Mario Draghi, Euro Bölgesi'nin düşük enflasyon
döneminden geçtiğini ve Banka'nın uzun bir süre daha faizleri mevcut ya da
daha düşük seviyelerde tutmayı öngördüğünü belirtti. Ocak ayı enflasyon
rakamının (%0.8) beklenenden düşük olduğunu, ancak bunun enerji
fiyatlarından kaynaklandığını belirten Draghi, deflasyon konusunda bir risk
olmadığını, bu noktada hamle yapabilmek için daha somut bilgi/veriye sahip
olunması gerektiğini vurguladı.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
3
2
Dünya Ekonomisi
Euro Bölgesi
birinci GSYH
büyüme tahmini
GSYH büyüme tahmini, 4.çeyrekte piyasa beklentisinin (%0.2) üzerinde gerçekleşti.
(Bir önceki çeyreğe göre %0.3, önceki yılın aynı çeyreğine göre %0.5). Euro Bölgesi
ekonomisi 3. çeyrekte önceki yılın aynı çeyreğine göre %0.3 oranında daralmıştı.
Büyüme oranının beklentilerin üzerinde gerçekleşmesinde Euro bölgesinin büyüme
motoru Almanya (%1.4) ve ikinci büyük ekonomisi Fransa’nın (%0.8) görece güçlü
büyüme oranları etkili oldu. İtalya ve İspanya ekonomileri ise sırasıyla %0.8 ve
%0.1’lik daralma kaydetti. Avrupa Komisyonu’nun, Euro Bölgesi’nde 2014 yılı için
%1.1’lik büyüme beklentisi bulunuyor. Euro Bölgesi tahmin edildiği gibi 2014’te
%1.1’lik bir büyüme performansı gösterir ve mevcut çeyreklik büyüme hızını
sürdürürse bölge ekonomisi 2015 ortasında kriz öncesindeki reel ekonomik
büyüklüğüne tekrar erişmiş olacak.
Çin PMI Verileri
Ekonomik büyüklük açısından uzun vadeli büyüme trendinin altına inmesinden endişe edilen Çin’de mevcut PMI verileri (Şubat ayı ön verisi 48.3)
ekonomik aktivitedeki yavaşlamanın devam ettiğine işaret etse de açıklanan Ocak ayı dış ticaret rakamları olumlu bir resim çizdi. Ocak ayında ihracat
artış oranı, %0.1 olan beklentilerin oldukça üzerinde, %10.6 olarak gerçekleşirken, dış ticaret fazlası ise 23.5 milyar USD olan beklentilerin üzerinde,
31.9 milyar USD olarak gerçekleşti. Büyümesinin sert bir hızla yavaşlamasından kaygı duyulan Çin’de ihracat artışı büyümeye yapacağı destekle
büyümenin %7 seviyesinin üzerinde gerçekleşmesi ihtimalini destekledi. Ocak ayına ait pozitif verilerin firmaların hileli olarak şişirdikleri faturalardan
kaynaklandığı yönünde spekülasyonlar söz konusu olsa da Çin’in ihracatının önemli bir kısmını gerçekleştirdiği gelişmiş ülkelerdeki toparlanma mevcut
verileri destekleyici nitelikte.
Japonya
ekonomisi 4.
Çeyrek
büyümesi
Son çeyrek büyümesi %2.8’lik beklentilerin belirgin oranda altında
yıllıklandırılmış %1 oranında gerçekleşti. Bir önceki çeyreğe göre ise büyüme
%0.3’te sınırlı kaldı. GSYH 3. çeyrekte de %1.1’lik bir büyüme kaydetmişti.
Zayıf büyüme verisinde, Yen’deki değer kaybının ihracata beklenen desteği
sağlayamamasının etkili olduğu belirtiliyor. Bu yıl Nisan ayında yapılacak olan
vergi artışının öncesinde Abe’nin açıkladığı harcama paketinin devreye
alınması bekleniyor. Ekonomiyi canlandırması beklenen bu paketin ilk çeyrek
büyümesine destek sağlayacağı düşünülüyor.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
4
2
Dünya Ekonomisi
G-20 Toplantısı
Sydney
Dünyanın önde gelen 20 ekonomisinin liderlerinin katılımıyla G-20 toplantısı Sydney’de gerçekleştirildi. Toplantıda ele alınan ana gündem maddesi,
küresel ekonomik büyümenin güçlendirilmesi oldu. Liderler, ekonomik aktivitenin halen istenilen seviyelerde olmadığını vurgulayarak gelişmiş ülkelerin
fiyat istikrarı ve ekonomik büyümeyi göz önünde bulunduran politikalar geliştirmesi gerektiğini; bunun yanı sıra başta gelişmekte olan ülkelerde olmak
üzere küresel finans piyasalarında yaşanan dalgalanmaların da göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı. Toplantının sonuç bildirisinde, katılımcı maliye
bakanları ve merkez bankası başkanlarının beş yıl içerisinde kolektif GSYH artışını yüzde 2’nin üzerine çıkarmak için kararlı olduğu, bu politikaların
küresel çapta fazladan 2 trilyon USD ve milyonlarca fazladan istihdam anlamına geldiği belirtildi.
Global İmalat
PMI Endeksi
JP Morgan tarafından hesaplanan Global İmalat PMI Endeksi Ocak ayında bir önceki ayda gerçekleşen 53 değerinin çok az altında 52.9 değerini
aldı. Gelişmiş ve gelişmekte olan 32 büyük ekonomiyi içeren endekse göre, gelişmiş ülkeler arasında İngiltere, Japonya ve ABD’de üretimdeki
toparlanmanın devam ettiği gözlendi. Bu ülkelerde yeni iş olanaklarının arttığı, Euro Alanı’nda da 2 yıldan beri ilk kez istihdam piyasasında
iyileşme kaydedildiği görüldü.
Gelişmekte Olan
Ülkeler
Patlak veren siyasi krizler, gelişmekte olan ülkelerin bazılarında negatif ayrışma yaşanmasına neden oldu. Venezuela, Tayland, Güney Afrika ve
Arjantin’de bunun örnekleri yaşanırken, Ukrayna da ciddi bir kaosun içerisinde bulunuyor. Son dönemde gerilimin yüksek olduğu bölgede Ruslarla Kırım
Tatarları arasında yaşanan çatışma tansiyonu iyice yükseltti. Ülkede halen kriz hali devam ederken, Ukrayna Merkez Bankası ülke para biriminde
yaşanan sert değer kayıpları nedeniyle dalgalı kur sistemine geçildiğini açıkladı. Öte yandan Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Standard
and Poor's (S&P), son dönemde yoğun protestoların yaşandığı Ukrayna'nın kredi notunu CCC+ düzeyinden CCC'ye indirirken görünümü de
negatif olarak belirledi. Ukrayna'nın kredi notunu üç hafta içinde ikinci kez düşüren S&P ülke için temerrüt riski uyarısında bulundu. Diğer bir önemli
gelişme ise ABD ve IMF'den geldi. Buna göre ABD Dışişleri Bakanı Kerry, ABD'nin Ukrayna'ya 1milyar USD’lik kredi açacağını duyurdu; öte yandan IMF
de ülkeye yardım edeceğini açıkladı.
Brezilya Merkez
Bankası Faiz
Kararı
Brezilya Merkez Bankası faiz artırımına gitti. Brezilya Merkez Bankası politika faiz oranı SELIC’i 25 baz puan artırarak %10.75’e çıkardı. 2012 yılında
politika faizini tarihi düşük seviyelere indiren Brezilya Merkez Bankası, yüksek seyreden enflasyonla mücadele etmek amacıyla 2013’ün Nisan ayından
itibaren toplamda 350 baz puan faiz artışına gitmek zorunda kaldı.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
5
3
Türkiye Ekonomisi: Piyasa Gelişmeleri
Şubat ayı ortasında 65 bin seviyelerini gören BİST 100, yurtiçinde yeniden artış gösteren siyasi risklerin
yanı sıra Ukrayna’da yaşanan gelişmelerin gelişmekte olan ülkelerin risk iştahında bozulmaya sebep
olması sonucu tekrar gerileyerek ayı 62,553 seviyesinden kapattı.
MB’nin ara PPK toplantısında almış olduğu faiz kararının ardından $/TL paritesi ayın ortasında 2,18’e
kadar düşüş gösterse de yurtiçinde siyasi risklerin önemli ölçüde artmasıyla TL diğer önemli para
birimleri karşısında tekrar değer kaybına uğradı.
Şubat ayının son haftası Hazine’nin gerçekleştirdiği yeni ihalelerin ardından tahvil bono piyasasında
getirilerin süratle yükseldiği izlendi. 4 Şubat 2016 itfa tarihli yeni gösterge tahvil %11.18 bileşik
faiz oranından ihraç edildi.
Aralık’tan bu yana GOP’lardan negatif ayrışan Türkiye hisse senedi piyasaları Şubat ayı ortasına kadar
pozitif yönde gelişme gösterse de ayın ikinci yarısında tekrar yükselen iç siyasi tansiyon sebebiyle tekrar
gerileme kaydederek Ocak sonundaki 75.3 değerinin hafif altında 74.9 seviyesinden ayı tamamladı.
MSCI Endeksleri, global çapta borsaların performansını ölçen temel endekslerdir. Gelişmiş ve gelişmekte olan piyasalar için
MSCIllllllllllllhesaplanmakta olan bu endeksler, yatırımcılara ilgilendikleri pazarlardaki borsaların performansını karşılaştırmalı olarak takip etme
Endeksleri
llllllllllllll llşansı vermektedir.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
6
3
Makroekonomik Gelişmeler: Büyüme
Üçüncü çeyrekte kamu harcamaları gerilerken, özel yatırımların pozitif bölgeye geçiş yaptığı görülüyor. Stokların katkısının hala fazla olduğu üçüncü çeyrekte net ihracatın olumsuz katkısı Euro
bölgesindeki ekonomik toparlanmanın da etkisiyle %2.2 seviyesine gerilemiş durumda. Politik risk algısındaki bozulmanın sebep olduğu dalgalanmaların tam yansımayacağı dikkate alınırsa son
çeyrekte kısmi bir ivme kaybına rağmen büyümede sert bir gerileme olmayacağı söylenebilir.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
7
3
Makroekonomik Gelişmeler: Enflasyon
Ana Harcama Gruplarına göre TÜFE-ÜFE ve Değişim Oranları
Şubat 2014 - (2003=100)
Aylık Bazda
Değişim (%)
Yıllık Bazda
Değişim (%)
Endeks
TÜFE
0.43
7.89
234.5
Gıda ve Alkolsüz içecekler
0.13
10.05
254.6
Alkollü içecekler ve tütün
0.02
3.11
412.7
Giyim ve Ayakkabı
-5.06
5.59
141.6
Konut
0.46
4.84
272.1
Ev eşyası
1.33
6.77
185.4
Sağlık
0.76
6.62
140.4
Ulaştırma
2.29
12.68
237.4
Haberleşme
0.19
0.63
121.9
Eğlence ve kültür
0.63
7.60
168.0
Eğitim
0.21
9.87
233.4
Lokanta ve oteller
1.42
11.72
318.6
Çeşitli mal ve hizmetler
1.14
4.32
267.5
Yurtiçi ÜFE
1.38
12.40
232.3
Ara Malı
1.37
13.48
232.6
Dayanıklı Tüketim
1.99
8.56
161.9
Dayanıksız Tüketim
2.17
11.95
201.6
Enerji
-0.77
8.66
363.6
Sermaye Malı
2.10
15.98
195.6
Harcama Grupları
Şubat ayında enflasyon, bir süredir dalgalı bir seyir izleyen gıda fiyatlarında görülen sınırlı
değişimin olumlu katkısıyla beklentilerle uyumlu aylık %0.43’lük bir artış kaydederek yıllık enflasyonu
%7.89 seviyesine taşıdı. Yİ-ÜFE ise aylık %1.32’lik bir artışla yıllık rakamı yukarı çekmeye devam
etti (%12.40).
Kaynak: TÜİK
H ve I endeksleri son on yıllık tarihsel ortalamaların üzerinde aylık sırasıyla %0.87 ve %0.70 artış
gösterdi. TL’deki değer kaybının gecikmeli olarak göstergelere yansıması nedeniyle, Haziran
2013’ten bu yana devam eden yukarı yönlü hareketin daha da hızlandığı gözlendi.
lllllllTÜİK’in yeni hesaplamaya başladığı ve AB normlarına uyumlu Yurt İçi Üretici Fiyat
lllllllllllllEndeksi (Yİ-ÜFE), sanayi sektöründeki üreticilerin yurt içine sattıkları ürünlerin
Yurt İçi
ÜFElllllllllllllllllllfiyat değişimini kapsamaktadır.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
8
3
Makroekonomik Gelişmeler: Sanayi Üretimi & Kapasite Kullanımı
Aralık ayında sanayi üretimi yıllık bazda takvim etkisinden arındırılmış olarak öngörülenin üzerinde %7.1
büyüdü. Geniş ekonomik sınıflamalar bazında bakıldığında, yıllık büyümeye en büyük katkı %2.51
puanla ara malı üretiminden gelirken, sermaye malları üretimi Aralık’ta büyümeyi %1.97 puan yukarı
çekti. İmalat sanayi genelinde mevsimsel etkilerden arındırılmış kapasite kullanım oranı ise bir önceki
aya göre 0.2 puan azalarak yüzde 74.4 seviyesinde gerçekleşti. Mal gruplarına göre kapasite kullanım
oranları değerlendirildiğinde, bir önceki yılın aynı ayına göre ara malları, dayanıksız tüketim malları ile
gıda ve içeceklerde artış görülürken, dayanıklı tüketim malları ve yatırım mallarında azalış görüldü.
Mevsimlik etkilerden arındırılmış HSBC Türkiye İmalat Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) Şubat
ayında Ocak ayının 52.7 olan seviyesinden, 53.4 seviyesine yükseldi. PMI endeksi bu şekilde Kasım
ayının 55 olan verisinden sonra son ayların en ciddi yükselişlerinden birini gerçekleştirmiş oldu. Yeni
siparişlerin son üç ayın en güçlü seviyesinde artış gösterdiği Şubat ayında PMI rakamı arka arkaya
yedinci ayda da 50.0 sınırının üzerinde seyretmeye devam etti. Öte yandan Şubat ayı verileri, döviz
kurlarına bağlı olarak imalatçıların enflasyon baskılarına maruz kalmaya devam ettiklerini gösterdi.
Hem girdi, hem de çıktı fiyatları Mart 2011’den bu yana ölçülen en yüksek ikinci hızda arttı.
İmalat Sanayi KKO, TCMB’nin imalat sanayi sektöründeki işyerlerine her ay
lllllllluyguladığı İktisadi Yönelim Anketi kapsamında hazırlanıp yayımlanır. İmalat
Kapasite
lllllllllllsanayi geneli ve alt sektörleri itibarıyla hesaplanan kapasite kullanım oranları,
Kullanım
llllllllllllllankete katılan işyerlerinin bildirdikleri, fiziki kapasitelerine göre fiilen
Oranıllllllllllllllllllgerçekleşen kapasite kullanımlarının ağırlıklı ortalaması alınarak bulunur.
PMI (Purchasing Managers’ Index - Satın Alma Endeksi) Markit Group tarafından aylık bazda
llllllüretilen ve şirketlerin satın alma yöneticilerinin mal ve hizmet satın alma eğilimlerini
İmalatllllllllllgösteren bir göstergedir. Endeks, öncü bir gösterge niteliğindedir ve değişimin yönünü
PMI llllllllllllllgösteren basit bir ölçüdür. Endeksin 50 değerinin üzerinde olması bu değişkende artış
llllllllllllllllllolduğunu, 50 değerinin altında olması düşüş olduğunu göstermektedir.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
9
3
Makroekonomik Gelişmeler: Tüketici & Reel Kesim Güveni
Ocak ayındaki düşüşün ardından TUİK Tüketici Güven Endeksi Şubat’ta da ciddi bir bozulma gösterdi ve
Ocak’taki 72.4 seviyesinden 69.2’ye geriledi. Bu aynı zamanda endeksin 2010’dan bu yana aldığı en
düşük değere işaret ediyor. Cnbc-e Tüketici Güven Endeksi ise Şubat ayında bir önceki aya göre yüzde
7.8 azalarak 63.3 değerini aldı. Cnbc-e Endeksi de aylık bazda Aralık 2008 tarihinden bu yana en düşük
değerinde bulunuyor.
Mevsimsellikten arındırılmış Reel Kesim Güven Endeksi (RKGE), Şubat ayında 0.4 puanlık hafif bir artış
gösterdi ve 104.6 oldu. Detaylara bakıldığında son 3 aydaki toplam siparişler, genel gidişata dair
beklentiler, mevcut mal stoku ve gelecek 3 ay için istihdam beklentileri önceki aya göre toparlanma
gösterirken gelecek üç ay için üretim hacmi ve ihracat siparişleri beklentisi bozulmaya devam etti. Diğer
yandan arındırılmamış RKGE ise 2013 yılının Şubat ayıyla kıyaslandığında 2.9 puanlık bir azalış gösterdi.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
10
3
Makroekonomik Gelişmeler: İşgücü İstatistikleri
Temel İşgücü İstatistikleri
Kasım 2013
Kasım
Değişim
2012
2013
Kurumsal olmayan nüfus (000)
73,950
74,793
843
15 +yaştaki nüfus (000)
55,083
55,935
852
İşgücü (000)
27,921
28,227
306
İstihdam (000)
25,291
25,443
152
İşsiz (000)
2,630
2,784
154
27,162
27,707
545
İşgücüne katılma oranı (%)
50.7
50.5
-0.2
İstihdam oranı (%)
45.9
45.5
-0.4
İşsizlik oranı (%)
9.4
9.9
0.5
Tarım dışı işsizlik oranı (%)
11.7
12.0
0.3
Genç nüfusta işsizlik oranı (%)
18.8
19.3
0.5
İşgücüne dahil olmayanlar (000)
Kasım 2013 itibariyle işsizlik oranı geçtiğimiz yılın aynı ayına göre 0.5 puan artarak %9.9 seviyesinde
gerçekleşti. Aynı dönemde tarım dışı işsizlik oranı 0.3 puan artış ile %12, 15-24 yaş genç nüfusta işsizlik
oranı da 0.5 puan artışla %19.3 oldu.
Kasım ayında istihdam önceki yılın aynı ayına göre tarımda 299 bin kişi azalırken, sanayide ise 113 bin
kişilik artış kaydetti. İstihdamın 258 bin kişi arttığı hizmet sektörü önceki aylarda olduğu gibi Kasım’da da
istihdam artışının sürükleyicisi olurken, inşaat sektöründe istihdam ise aynı dönemde 78 bin kişi arttı.
İstihdamdaki artış Ekim ayının bir miktar üzerinde olsa da oldukça zayıflamış seyrine devam ediyor.
Özellikle sanayi sektöründeki artış son bir yılın en düşük seviyesinde gerçekleşti. Önceki aya göre bir
miktar yükselse de hizmetler sektöründeki istihdam artışı da belirgin bir şekilde yavaşladı. Diğer yandan
benzer şekilde Kasım verileri işgücündeki genişlemenin de belirgin şekilde hız kesmeye devam ettiğini
gösteriyor.
Not: Rakamlar yuvarlamadan dolayı toplamı vermeyebilir.
Kaynak: TÜİK
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
11
3
Makroekonomik Gelişmeler: Dış Ticaret
Dış ticaret açığı Ocak ayında 6.8 milyar USD ile piyasa beklentisinin altında kalırken, 12 aylık
birikimli dış ticaret açığı Aralık’ta görülen keskin artışın ardından Ocak ayında 99.3 milyar USD’ye
geriledi. Enerji hariç 12 aylık birikimli denge ise Aralık 2012’den bu yana ilk kez daralma gösterdi.
Ocak ayında ithalat altın ithalatındaki kayda değer yıllık azalış nedeniyle toplamda yıllık %2.6
büyüyerek 19.3 milyar USD; ihracat ise kıymetli metal faslı kalemindeki yıllık daralmanın toplam
ihracat artışını sınırlandırmasına rağmen yıllık %8.6’lık bir büyüme ile 12.5 milyar USD oldu.
Dış Ticaret Dengesi
(milyar USD)
Ocak
Önceki ayların tersine altın ithalatı Ocak ayında yıllık %22 daralırken, ihracat tarafında resim
değişmedi ve kıymetli maden ihracatı yıllık %41 gerileyerek net altın ticareti rakamı -174 milyon USD
olarak gerçekleşti.
Değişim
(%)
2013
2014
İhracat
11,5
12,5
8,6
İthalat
18,8
19,3
2,6
Dış Ticaret Dengesi
-7,3
-6,8
-6,8
Karşılama Oranı (%)
61,1
64,7
-
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
Kaynak: TÜİK
12
3
Makroekonomik Gelişmeler: Ödemeler Dengesi
Ödemeler Dengesi
Aralık 2013
milyon USD
Aralık
2013
Ocak - Aralık
2012
2013
(%)
Değişim
Cari İşlemler Dengesi
-8.322
-48.497
-65.004
34,0
Dış Ticaret Dengesi
-7.990
-65.331
-79.817
22,2
Hizmetler Dengesi
471
22.562
23.064
2,2
Turizm (Net)
919
21.251
23.180
9,1
Gelir Dengesi
-955
-7.161
-9.447
31,9
Cari Transferler
152
1.433
1.196
-16,5
Sermaye ve Finans Hesapları
6.708
47.438
61.204
29,0
Doğrudan Yatırımlar (Net)
1.486
9.150
9.579
4,7
Portföy Yatırımları (Net)
-181
40.789
23.743
-41,8
Varlıklar
-36
2.657
2.653
-0,2
Yükümlülükler
-145
38.132
21.090
-44,7
Diğer Yatırımlar (Net)
1.683
18.365
37.881
106,3
Varlıklar
-1.664
-707
2.034
-
Yükümlülükler
3.347
19.072
35.847
88,0
Rezerv Varlıklar (Net)
3.720
-20.814
-9.911
-52,4
1.614
1.059
3.800
258,8
Net Hata ve Noksan
Aralık ayında cari açık dış ticaret açığındaki genişlemenin yansımasıyla 7.6 milyar USD’lik beklentilerin belirgin oranda üzerinde 8.3 milyar USD seviyesinde gerçekleşti. Böylece 12 aylık birikimli cari açık,
geçmişe yönelik revizyonun da katkısıyla önceki aya kıyasla kayda değer bir artışla 65 milyar USD’ye ulaştı. Nisan’dan bu yana artan enerji dışı cari dengedeki bu eğilim de Aralık’ta etkisini güçlendirdi ve 12 aylık
birikimli rakam 15.8 milyar USD’ye geldi. Altın hariç bakıldığında ise, yıllıklandırılmış açıkta önceki aya kıyasla artışın yarıya düşmesi bu kaleminin cari açık üzerindeki etkisinin sürdüğünü gösteriyor.
Kaynak: TCMB
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
13
3
Makroekonomik Gelişmeler: Ödemeler Dengesi
Kasım’daki güçlü girişin ardından kısa vadeli kaynaklarda Aralık’ta 1.2 milyar USD’lik bir çıkış gerçekleşti. Bu rakamda temel olarak, yurtdışı bankaların yurtiçi mevduatlarını 1.6 milyar USD azaltması, tahvil ve hisse
senedi piyasasında gözlenen 0.9 ve 0.2 milyar USD’lik çıkış ve şirketlerin kısa vadeli borç ödeyicisi konumunda olmaları (0.4 milyar USD) etkili oldu. Uzun vadeli finansman tarafında Kasım’daki görece zayıf görünümün
ardından Aralık’ta net girişte belirgin bir artış görüldü (5.5 milyar USD). Ancak kısa vadeli finansman tarafında görülen çıkışın da etkisiyle toplam kayıtlı sermaye girişleri cari açığın altında kaldı. Tüm bu gelişmelerin
ardından, resmi rezervler Temmuz ayından bu yana ilk defa azaldı (3.7 milyar USD).
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
14
3
Makroekonomik Gelişmeler: Merkezi Yönetim Bütçesi
Merkezi Yönetim Bütçesi
(milyar TL)
Ocak
2014 Bütçe
Hedefi
Gerç./
Hedef (%)
2013
2014
Değişim
(%)
36,9
37,9
2,8
403,2
9,4
Vergi Gelirleri
28,4
32,7
15,0
348,4
9,4
Vergi Dışı Gelirler
8,4
5,2
-38,3
54,8
9,5
30,9
36,0
16,4
436,4
8,2
Faiz Giderleri
5,2
5,0
-4,0
52,0
9,6
Faiz Dışı Giderler
25,7
31,0
20,5
384,4
8,1
Bütçe Dengesi
5,9
1,9
-67,9
-33,3
-
Faiz Dışı Denge
11,2
6,9
-38,0
18,7
36,9
Merkezi Yönetim Gelirleri
Merkezi Yönetim Giderleri
Merkezi Yönetim Bütçesi Ocak ayında 1.9 milyar TL bütçe fazlası ve 6.9 milyar TL faiz dışı fazla verdi. Bu rakamlar geçen yılın aynı ayındaki rakamların oldukça altında kaldı. Bunda 2013 Ocak ayı bütçesinde büyük
oranda Halkbank’ın halka arzından kaynaklı bir defaya mahsus gelirler etkili oldu. Ocak ayı toplam Merkezi Yönetim Gelirleri bu nedenle geçen yılın aynı dönemine göre %2.8 artışla 37.9 milyar TL oldu. Bütçe giderleri
incelendiğinde ise, harcamaların bir önceki yılın aynı ayına göre %16.4 oranında artış kaydettiği görüldü. Bu gelişmede, büyük ölçüde personel giderlerindeki ve cari transferlerdeki artış etkili oldu. Önümüzdeki
dönemde iç talep koşullarında beklenen ivme kaybının vergi gelirlerini bir miktar baskı altında bırakabileceği beklenmekle birlikte, yılsonu bütçe dengesi hedefine ulaşılmasında sorun yaşanmayacağı düşünülüyor.
Kaynak: Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
15
3
TCMB
Aralık ortasından itibaren döviz satışları yoluyla kur oynaklığının önüne geçmeye çalışan MB’nin döviz
rezervlerinde gözlenen azalma Şubat ayında da devam etti. Bu düşüşte son dönemde özellikle cari
açığın finansmanı etkili oldu.
28 Ocak ara toplantısıyla parasal sıkılaştırmanın dozunu kayda değer bir oranda arttıran MB, 18 Şubat
tarihli toplantısında bir değişikliğe gitmezken, önümüzdeki dönemde mevcut oranlarda bir değişikliğin de
olmayacağının sinyalini verdi. Öte yandan enflasyon beklentilerindeki bozulmaya dikkat çeken MB,
önceliğinin fiyat istikrarı olduğunu ve para politikasının geleceğini bu cephedeki gelişmelerin
belirleyeceğini vurgulamış oldu.
Merkez Bankası’nın ara toplantıda aldığı faiz kararı sonrası TL’nin USD karşısında hafif bir toparlanma
göstermesiyle REDK Şubat ayında bir önceki aya göre 0.26’lık hafif bir artışla 101.9 değerini aldı.
Endeks, Şubat sonu itibarıyla geçen yılın aynı ayına göre 17.9 puan gerileme gösterdi.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
16
3
Bankacılık Sektörü
21 Şubat itibariyle mevduat hacmi 2013 yılsonuna göre 1.5 milyar TL azalış gösterirken aynı dönemde
kredi hacmi 19.2 milyar TL artış gösterdi. Kamu otoritelerinin kredi büyüme hızını frenleme amaçlı
önlemlerinin Şubat ayı itibariyle rakamlara yansıdığı gözlendi.
2013 yılının ikinci yarısından itibaren genel bir yükseliş eğiliminde olan kredi faizlerinin TCMB’nin ara
PPK toplantısında para politikasını belirgin bir şekilde sıkılaştırmasıyla birlikte önümüzdeki aylarda sınırlı
da olsa yükselmeye devam edeceği tahmin ediliyor.
24 Ocak itibariyle bankaların net döviz pozisyonu 766 milyon USD düzeyinde gerçekleşti. Bankaların,
TL’deki değer kaybını göz önünde bulundurarak döviz açık pozisyonunda ihtiyatlı davranması yüksek
kurun sektör bilançosuna olan olumsuz etkisini sınırlıyor.
Merkez Bankası’nın almış olduğu faiz kararı sonrası kredi faizlerinde yaşanan belirgin artışa paralel
olarak mevduat faizlerinde de yukarı yönlü bir hareket gözlendi. Uzun vadeli mevduat faizi %10’a
ulaşırken kısa vadeli mevduat faizleri de %10 seviyesine doğru ilerliyor.
(*) Tüzel KMH ve kurumsal kredi kartları hariç
(**) İhtiyaç, taşıt ve konut kredileri
Kaynak: BDDK Haftalık Bülten, TCMB
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
17
Bankacılık Sektörü Genel Görünümü
3
(milyar TL)
2008
2009
2010
2011
2012
Ara - 13
(%) Değişim
AKTİF TOPLAMI
732.5
834.0
1,006.7
1,217.7
1,370.7
1,732.4
26.4
Krediler
367.4
392.6
525.9
682.9
794.8
1,047.4
31.8
TP Krediler
262.1
288.2
383.8
484.8
588.4
752.7
27.9
Pay (%)
71.3
73.4
73.0
71.0
74.0
72.0
-
YP Krediler
105.3
104.4
142.1
198.1
206.4
294.7
42.8
Pay (%)
28.7
26.6
27.0
29.0
26.0
28.0
-
14.1
21.9
20.0
19.0
23.4
29.6
26.6
3.7
5.3
3.7
2.7
2.9
2.8
-
Menkul Değerler
194.0
262.9
287.9
285.0
270.0
286.7
6.2
PASİF TOPLAMI
732.5
834.0
1,006.7
1,217.7
1,370.7
1,732.4
26.4
Mevduat
454.6
514.6
617.0
695.5
777.2
945.8
21.7
TP Mevduat
294.1
341.4
433.5
460.0
520.4
594.1
14.2
Pay (%)
64.7
66.3
70.3
66.1
67.4
62.8
-
YP Mevduat
160.5
173.2
183.5
235.5
251.8
351.7
39.7
Pay (%)
35.3
33.7
29.7
33.9
32.6
37.2
-
Takipteki Alacaklar
Takipteki Alacaklar Oranı (%)
İhraç Edilen Menkul Kıymetler
0
0.1
3.1
18.4
37.9
60.6
59.8
Bankalara Borçlar
92.7
86.1
122.4
167.4
173.4
254.2
46.6
Repodan Sağlanan Fonlar
40.8
60.7
57.5
97.0
79.9
119.1
49.1
ÖZKAYNAKLAR TOPLAMI
86.4
110.9
134.5
144.6
181.9
193.7
6.5
Net Dönem Karı/Zararı
13.4
20.2
22.1
19.8
23.5
24.7
5.0
Krediler/Aktifler
50.2
47.1
52.2
56.1
58.0
60.5
-
Menkul Kıymet/Aktifler
26.5
31.5
28.6
23.4
19.7
16.5
-
Mevduat/Pasifler
62.1
61.7
61.3
57.1
56.3
54.6
-
Krediler/Mevduat
80.8
76.3
85.2
98.2
102.3
110.7
-
Sermaye Yeterliliği (%)
18.0
20.6
19.0
16.6
17.9
15.0
-
RASYOLAR (%)
Kaynak: BDDK Aylık İnteraktif Bülten Verileri
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
18
Özet Makroekonomik Göstergeler
4
2008
2009
2010
2011
2013 - 2014
2012
BÜYÜME
13-Ç1
13-Ç2
13-Ç3
GSYH (milyar USD)
742.1
616.7
731.6
774
785.7
199.0
208.9
210.3
Büyüme Oranı (%)
0.7
-4.8
9.2
8.8
2.2
3.0
4.5
4.4
Ara - 13
Oca - 14
Şub - 14
ENFLASYON (%)
TÜFE (yıllık)
10.1
6.5
6.4
10.4
6.2
7.4
7.8
7.9
Yurtiçi ÜFE* (yıllık)
8.1
5.9
8.9
13.3
2.5
7.0
10.7
12.4
Eyl - 13
Eki - 13
Kas - 13
İŞGÜCÜ PİYASALARI
İşsizlik Oranı (%)
11
14
11.9
9.8
9.2
9.9
9.7
9.9
İstihdam (bin kişi)
21.194
21.277
22.594
24.110
24.821
25.808
25.648
25.443
Ara - 13
Oca - 14
Şub - 14
DÖVİZ KURLARI(1)
Tüfe Bazlı Reel Efektif Döviz Kuru
114.9
116.8
125.8
109.6
118.2
106.8
101.6
101.9
USD/TL
1.5255
1.4909
1.5413
1.8935
1.7819
2.1324
2.2816
2.2150
EUR/TL
2.1384
2.1479
2.0601
2.4497
2.3509
2.9371
3.1031
3.0500
Döviz Sepeti (0.5*USD + (0.5*EUR)
1.8319
1.8194
1.8007
2.1716
2.0664
2.5347
2.6923
2.6330
Kas - 13
Ara - 13
Oca - 14
DIŞ TİCARET DENGESİ(2) (milyar USD)
İhracat
132.0
102.1
113.9
134.9
152.5
151.3
151.9
152.8
İthalat
202.0
140.9
185.5
240.8
236.5
248.3
251.7
252.1
Dış Ticaret Dengesi
-69.9
-38.8
-71.7
-105.9
-84.1
-97.0
-99.8
-99.3
Karşılama Oranı (%)
65.4
72.5
61.4
56.0
64.5
60.9
60.3
60.6
(1) Dönem sonu
(2) 12 aylık kümülatif
* Yurtiçi ÜFE Endeksi 2014 yılından itibaren yayınlanmaya başlamıştır.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
19
4
Özet Makroekonomik Göstergeler (Devamı)
2008
2009
2010
2011
2013 - 2014
2012
ÖDEMELER DENGESİ(2) (milyar USD)
Eki - 13
Kas - 13
Ara - 13
Cari İşlemler Dengesi
-40.4
-12.2
-45.4
-75.1
-48.5
-60.9
-60.8
-65.0
Sermaye ve Finans Hesapları
36.4
9.4
56.9
63.8
68.1
71.0
69.8
61.2
Doğrudan Yatırımlar (Net)
17.2
7.1
7.6
13.7
9.0
8.3
8.5
9.6
Portföy Yatırımları (Net)
-5.0
0.2
16.1
22.0
40.8
33.2
29.5
23.7
Diğer Yatırımlar (Net)
24.2
2.1
33.2
28.2
18.5
29.4
31.9
37.9
Rezerv Varlıklar (Net)
1.1
-0.1
-12.8
1.8
-20.8
-11.4
-12.9
-9.9
3.0
2.9
1.4
9.4
1.2
1.3
3.9
3.8
-5.4
-2.0
-6.2
-9.7
-6.2
-
-
-7.4
Kas - 13
Ara - 13
Oca - 14
Net Hata ve Noksan
Cari İşlemler Açığı/GSYH (%)*
MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ(3) (milyar TL)
Merkezi Yönetim Gelirleri
209.6
215.5
254.3
296.8
332.5
357.0
389.4
37.9
168.1
172.4
210.6
253.8
278.8
299.4
326.1
32.7
227.0
268.2
294.4
314.6
361.9
358.2
407.9
36.0
Faiz Giderleri
50.7
53.2
48.3
42.2
48.4
48.0
50.0
5.0
Faiz Dışı Giderler
176.4
215.0
246.1
272.4
313.5
310.2
357.9
31.0
Bütçe Dengesi
-17.4
-52.8
-40.1
-17.8
-29.4
-1.2
-18.4
1.9
Faiz Dışı Denge
33.2
0.4
8.2
24.4
19.0
46.8
31.5
6.9
-1.8
-5.5
-3.7
-1.4
-2.1
-
-1.2
-
Kas - 13
Ara - 13
Oca - 14
Vergi Gelirleri
Merkezi Yönetim Giderleri
Bütçe Dengesi/GSYH (%)**
MERKEZİ YÖNETİM TOPLAM BORÇ STOKU (milyar TL)
İç Borç Stoku
274.8
330.0
352.8
368.8
386.5
405.4
403.0
406.3
Dış Borç Stoku
105.5
111.5
120.7
149.6
145.5
172.5
182.7
196.2
Toplam Borç Stoku
380.3
441.5
473.6
518.3
532.0
577.9
585.7
602.5
* 2013 yılsonu tahmini
** 2013 yılsonu OVP tahmini
(3) Yılbaşından itibaren kümülatif
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
20
5
Veri Gündemi
Veri
Tarih
Dönemi
Enflasyon
Şubat 2014
[Glo] Çin PMI, Euro Bölgesi PMI
Şubat 2014
3 Mart
6 Mart
[Glo] BoE Toplantısı, AMB Toplantısı
7 Mart
[Glo] ABD İşgücü İstatistikleri
Şubat 2014
10 Mart
Sanayi Üretimi
Ocak 2014
11 Mart
[Glo] BoJ Toplantısı
Mart 2014
12 Mart
Ödemeler Dengesi
Ocak 2014
Hane Halkı İşgücü İstatistikleri
Aralık 2013
Merkezi Yönetim Bütçe Gerçekleşmeleri
Şubat 2014
Mart 2014
17 Mart
18 Mart
TCMB PPK Toplantısı
Mart 2014
19 Mart
[Glo] FED FOMC Toplantısı
Mart 2014
25 Mart
Kapasite Kullanım Oranı & Reel Kesim Güven Endeksi
Mart 2014
28 Mart
Tüketici Güven Endeksi
Mart 2014
28 Mart
Ticaret İstatistikleri
Şubat 2014
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
21
AÇIKLAMA:
Bu rapor, Kuveyt Türk tarafından, güvenilir olduğuna inanılan kaynaklardan elde edilen bilgi ve veriler kullanılarak hazırlanmıştır. Raporda yer alan ifadeler, hiçbir şekilde veya suretle
alış veya satış teklifi olarak değerlendirilmemelidir. Kuveyt Türk, bu bilgilerin doğru, eksiksiz ve değişmez olduğunu garanti etmemektedir. Bu sebeple, okuyucuların, bu raporlardan elde
edilen bilgilere dayanarak hareket etmeden önce, bilgilerin doğruluğunu teyit ettirmeleri önerilir ve bu bilgilere dayanılarak aldıkları kararlarda sorumluluk kendilerine aittir. Bilgilerin
eksikliği ve yanlışlığından Kuveyt Türk hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz. Ayrıca, Kuveyt Türk’ün tüm çalışanları ve danışmanlarının, herhangi bir şekilde bilgiler dolayısıyla ortaya
çıkabilecek, doğrudan veya dolaylı zararlarla ilgili herhangi bir sorumluluğu yoktur. Bunlara ilaveten, Kuveyt Türk, raporların Internet üzerinden e‐mail yoluyla alınması durumunda virüs,
hatalı gönderim veya diğer herhangi bir teknik sebepten dolayı alıcının donanımına veya yazılımına gelebilecek herhangi bir zarardan dolayı sorumlu tutulamaz.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
Download

Mart 2014 - Kuveyt Türk Katılım Bankası A.Ş.