BİYOLOJİK SAVAŞ
Mesut ORTATATLI
Yrd.Doç.Dr.
GATA Tıbbi KBRN BD. Bşk.lığı
Kuşadası
19 Mayıs 2015
Biyolojik Savaş
Mikroorganizmalar
Toksinler
Biyolojik Savaş Ajanı (BSA)
Tarihçe

İlk ve Ortaçağ’da Moğol ve Arap
orduları
 Vebadan

ölen insanlar ve hayvan leşleri - Su
Tatarların 14’üncü yüzyılda (1346–1347)
 Vebalı
asker cesetlerini şehir surlarının
üzerinden
Tarihçe

Çin-Japon savaşı (1930’lu yıllar)
 Japonlar

vebalı pireler Çin şehirleri üzerine
Mançurya’daki ‘’Unit 731’’
 Savaş
mahkûmları üzerinde biyolojik ajan deneyleri
Tarihçe

Sverdlovsk, 1979


68/79 insanın ölmesi
Tokyo metrosu

8 kez antraks ve botilismus
(JAMA, May 12, 1999; 281, No. 18 /Science, 1994; 266: 1202-1208)
Biyolojik Savaş Ajanları
Anthrax salgını- Sverdlovsk/1979
Tarihçe

16 Eylül-25 Ekim 2001

Şarbon sporlarıyla kontamine edilmiş mektuplar

5/11 kişinin ölümü
Biyolojik Silahlar Sözleşmesi

17 Haziran 1925


108 ülke imzalı Cenevre Anlaşması
1972

103 imzalı “Biyolojik Silahlar Sözleşmesi”
 Bakteri




ve toksinlerin
Geliştirilmesi
Üretimi
Depolanması
Türkiye Cumhuriyeti

26 Mart 1975
Biyolojik Savaş Ajanları

Elde edilmeleri ucuz ve kolay

Özellikle aerosol

Çok küçük dozlarda hastalık

Virülansı yüksektir

Tedavisiz olgularda ölüm

Toplum üzerinde panik
Biyolojik Savaş Ajanları

Gizlenebilir

Biyoteknoloji, aşı ve ilaç üretimi, tarım ve
hayvancılık

Genetik girişimler

Belirlenmeleri oldukça zor

Duyularla anlaşılmaz.
Biyolojik Savaş Ajanları

İnkübasyon süresi

Dost-düşman ayrımı yapamaz

Sağlam deriye nüfuz etmezler


Solunum veya sindirim yolu
Doğal bir epidemi ayrımı
Biyolojik Savaş Ajanları
Fakirin Atom Bombası
Biyolojik Savaş Ajanları
Fakirin Atom Bombası
Biyolojik Silah Saldırısı Nasıl
Olur?




Büyük bir aerosol salınımı ile
başlar.
Sessiz, görünmez ve kokusuzdur.
İlk bulgu günler sonra ortaya
çıkabilir.
Olağan dışı bir epidemi
Biyolojik Savaş Ajanı-Doğal
Epidemi Ayrımı



Çok sayıda açıklanamayan hastalık ve ani
ölümler,
Hastalık etkeninin beklenenden daha ağır
klinik tablolara neden olması,
Daha çok diğer bulaş şekli görüldüğü halde
inhalasyon bulaşının olması gibi beklenmedik
klinik formların görülmesi,
Biyolojik Savaş Ajanı-Doğal
Epidemi Ayrımı




O bölge veya mevsimde görülmeyen
hastalıkların gözlemlenmesi,
O bölgede bulunmayan bir vektörle bulaşan
hastalıkların görülmesi,
Bir toplumda çok fazla aynı ya da farklı
hastalıkların seri bir şekilde gelişmesi,
Yaş grubuna uygun olmayan hastalıkların
görülmesi,
Biyolojik Savaş Ajanı-Doğal
Epidemi Ayrımı



Mikroorganizmaların, genelde görülmeyen suş
veya varyantının hastalık oluşturması veya
beklenmedik bir antibiyotik direncine sahip
olması,
Farklı zaman ve yerlerde aynı genetik yapıya
sahip mikroorganizmaların salgın yapması,
Ortamda ajanın atılmasını sağlayan apareylerin
bulunması.
Biyoterörizme Hazırlık
1. Tanıma; bölge sağlık personeli sıradışı
hastalığı veya hastalık paternini tanıyacak
durumda olmalıdır.
2. Cevap; Ulusal ve bölgesel sağlık kuruluşları
biyolojik saldırıya hazırlıklı ve uyanık olmalıdır.
Senaryo

WHO’nun yaptığı bir çalışma;

5 milyon nüfusa sahip şehir

50 kg. şarbon basili

250.000 kişide hastalık

100.000 kişi ölecek

Toplam maliyetin 26.2 milyar dolar
Biyolojik Savaş Ajanları
(CDC sınıflaması)
Kategori A
Kategori B
Kategori C
Antraks
(Bacillus anthracis)
Bruselloz
(Brucella bakterileri)
Hantavirüsler
Botulismus
(Clostridium botulinum toksini)
Epsilon toksini
(Clostridium perfringens)
Çoklu dirençli
tüberküloz
Veba
(Yersinia pestis)
Glanders
(Burkholderia mallei)
Nipah virüsü
Çiçek
(Variola major)
Q ateşi
(Coxiella burnetii)
Tick-borne ensefalit
virüsleri
Tularemi
(Francisella tularensis)
Risin toksini
(Ricinus communis)
Tick-borne hemorajik
ateş virüsleri
Viral hemorajik ateşler
Stafilokok enterotoksin B
Sarı humma virüsü
Bacillus anthracis

Aerop, Gram pozitif basil

Endospor oluşturur,

2.5-10µm uzunluğunda, 0.5-2.5
µm kalınlığında

Kapsüllü

Non-hemolitik

Hareketsiz
Sporulasyon
Dipikolinik asit
(Ca++ şelatörü)
Keratin benzeri
sağlam bir yapı
Direnç ve Çevresel Etkileri



İskoçya açıklarındaki
Gruinard adası
36 yıl şarbon sporları ile
kontamine
Adanın dekontaminasyonu;

1979 - 1987

280 ton formaldehit

2000 ton deniz suyu
ŞARBON
(Anthrax, Milzbrant, Çoban çıbanı, Kara kabarcık)


Ot yiyen hayvanların hastalığı
İnsan infeksiyonu




Hayvancılık kaynaklı
Endüstriyel kaynaklı
Laboratuvar kaynaklı
Biyoterör kaynaklı
Epidemiyoloji

Tüm dünyada yaygın

Afrika ve Asya endemik

Türkiye’de yıllık; 350 - 550 olgu
Türkiye’de Şarbon
a:
b:
Yıllar
Yıl Ortası Nüfusa
Vaka Sayısıb
Morbidite Hızı (100.000)
1990
57582446
394
0,68
1991
57736288
354
0,61
1992
59088101
259
0,44
1993
60384474
327
0,54
1994
61779288
445
0,72
1995
63206510
408
0,65
1996
62727000
457
0,73
1997
63745000
690
1,08
1998
64786000
426
0,66
1999
65819000
460
0,70
2000
67844903
396
0,58
2001
69081716
532
0,77
2002
70415064
398
0,57
2003
71.772.711
325
0,45
2004
71.152.000
268
0,38
2005
71.500.000
319
0,45
2006
71.800.000
341
0,47
2007
72.000.000
Morbidite hızının hesaplanmasında kullanılan nüfuslar Devlet İstatistik Enstitüsü 2000 yılı nüfus sayımına göre yapılan projeksiyonlardır.
Vaka sayıları rutin bildirim sisteminden elde edilmiştir.
Türkiye’de Şarbon
Samsun
Çorum
Ankara
Eskişehir
Yozgat
Konya
İçel
Ardahan
Kars
Ağrı
Erzurum
Van
Elazığ Bingöl Muş
Urfa
Şarbon
Antijenik Yapısı
Plazmid kontrolünde
 Polipeptit
yapısında, tek bir antijenik
tipte kapsülü
 Kompleks
protein yapısında toksinleri
Toksin
Üç immünojenik protein içerir,
Koruyucu antijen (KA)
Ödem faktörü (ÖF)
Letal faktör (LF)
cAMP
Ödem
Oksidatif
Mekanizmalar
Nekroz
B. anthracis / spor inokülasyonu:
Kaşıntı, yanma hissi
2-3. gün papül
3-4. gün vezikül:
İçi kanlı, çevresi ödemli,
eritemli
5-7. gün eskar:
Ağrısızdır (nekroz), lenfanjit (+)
> 10. gün iyileşme
Lezyonun Özellikleri
Veziküller
AĞRISIZ
Ödem bölgesi
Karakabuk (sert)
GIS Şarbonu
Orofaringeal
 Ateş
 Orofaringeal lezyon
 Boğaz ağrısı,
 Disfaji
 Servikal LAP
 Toksemi
İntestinal
 Ateş
 Bulantı-Kusma
 Karın ağrısı
 Hematemez
 Kanlı ishal
 Assit
 Toksemi
Akciğer Şarbonu
 Klinik olarak bifazik
seyir görülür:
1. Dönem: Non-spesifik,
prodrom
2. Dönem: Hipoksik-septik
Önemli!...


Bronkoalveoler sistem primer
olarak etkilenmez
Peribronşiyal ve mediastinal lenf
bezlerinde sporlar



Hemorajik lenfadenit
Hemorajik mediastinit
Plevral effüzyon
Akciğer Şarbonu
TANI
• Akciğer grafisi;
 Plevral efüzyonlu veya
efüzyonsuz mediasten
genişlemesi
Biyoterörizm ajanı olarak
Şarbon’dan iyi haberler

Günde 100 adet spor ile
temas: Hastalık yok

%14’ünde burun ve boğaz
kültürü pozitif

Solunumla en az 4.00080.000 spor = hastalık
Mikrobiyolojik Tanı

Gram, Giemsa boyama


Kültür



Gram pozitif, sporlu basil
Kan, balgam
Moleküler tanı yöntemleri
(PCR)
Serolojik testler
Ayırıcı Tanı
Deri Şarbonu
 Karbonkül
 Erizipel
 Orbital sellülit
 Tularemi
Gastrointestinal Şarbon
Orofaringeal:
 Anjinler,
 Parafaringeal abse,
İntestinal:
 Hemorajik gastroenteritler,
 Akut batın,
 Nekrotizan enterokolit.
Ayırıcı Tanı
Akciğer Şarbonu



Akciğer vebası
Tularemi
Grip
Tedavi







Kinolonlar
 Siprofloksasin 2 x 400 mg IV
Doksisiklin 2 x 100 mg
Penisilin 12 x 2 MÜ IV
Erirtomisin
Kloramfenikol
Tetrasiklinler
Gentamisin
Dikkat!

Trimetoprim/sülfometaksazol ve
3. kuşak sefalosiporinler
etkisizdir.
Kemoproflaksi
Penisilin
Doksisiklin
Siprofloksasin
60 gün
Penisilin
Doksisiklin
Siprofloksasin
4 hafta
+
Aşı
(0-2-4ncü hafta)
Şarbon Aşısı
Şarbonda Aşı Endikasyonları
 Laboratuvarda doğrudan mikroorganizma ile
çalışanlar,
 İthal hayvan derisi veya tüyleri ile çalışanlar
 Hastalığın sık görüldüğü coğrafyada, potansiyel
infekte hayvan/hayvan ürünleri ile uğraşan kişiler,
 Bakteriye maruz kalma riski yüksek veya biyolojik
silah olarak kullanımı olası bölgelerde
görevlendirilecek askeri personel
ÇİÇEK


Yüzyıllardan beri bilinen,
bulaşıcı, mortalitesi yüksek,
toksemi ve spesifik döküntü
ile seyreden bir virus
hastalığıdır.
Evrensel aşılamaya 1980
yılında son verildi.
ÇİÇEK


Tahminen Türkiye’de genç
nüfus göz önüne alındığında
toplumun ancak %50 kadarı
bu hastalığa karşı bağışıklık
kazanmış durumda
Kliniğinde iki dönem görülür;


Toksik dönem
Ekzantem dönemi
Klinik
Toksik dönemde, ani
yükselen ateş, sırt ve baş
ağrısı, kusma ortaya çıkar,
2-4 gün sürer.
Yüksek ateşten sonra
ekzantem dönemi başlar.
Hastalığın kendine özgü cilt
döküntüleri ortaya çıkar.


Lezyonlar aynı görünümdedir
Daha çok yüz, kollar,
bacaklar, ayak tabanı ve avuç
içindedir (sentrpedal).
Döküntüler, 8-9 günde
krutlanır.
Çiçekte Döküntü
Çiçekte Tanı



Cilt lezyonlarından elde edilen
materyalin elektron mikroskobuyla
veya PCR incelemesi
Hücre kültürü
Serolojik testler
Çiçek Tedavisi


Hastalıktan ölüm oranı; %20-30’dur.
Hayvan deneylerinde Cidofovir adlı ilaç ilk
24 saat içinde verilirse etkili olabileceği
görülmüştür.
Çiçekte Korunma




Cilt döküntüleri tamamen geçene kadar izolasyon
gerekir. (3 hafta)
Solunum izolasyonu gerekir. Bunun için negatif
basınçlı odalara, özel filtrelere gerek vardır.
Cilt teması da eldiven, elbise gibi koruyucu
önlemlerle engellenmelidir.
İlk çiçek hastalığı tanısı koyulduğunda yakın
temasta olan kişilerin 72 saat içinde aşılanması
hastalığın hafif atlatılmasını sağlar.
Aşı

Tek korunma yolu etkin bir aşılama
çalışmasıdır. Amerika’da halen 15 milyon
doz aşı stoklanmış durumda olup, terörist
saldırının ortaya çıkmasından sonra Nisan
2002’ye kadar 54 milyon doz aşı üretilmesi
planlanmıştır.
Risk Grupları

Çiçek tanısı almış hasta ile temas edenler,

Sağlık personeli,

Laboratuvar personeli,


Çiçek virusu ile kontamine olmuş aletlerle
temas edenler,
Biyolojik etken olarak kullanılma ihtimali
olan bölgelerde görev yapan askeri
personel,
Aşı Kontrendikasyonları

Aşılanacak kişide veya birlikte aynı
ortamı paylaştığı kişilerde cilt lezyonu
varsa,

İmmünkomprimize kişilere,

Gebelere,

Diğer aşılarla birlikte uygulanmaz.
Çiçekte Kötü Senaryo



Negatif basınçlı ve filtreli odalar hiçbir ülkede
yeterli miktarda değildir.
Temas sonrası ilk 72 saat içinde yakın temas
edenlerin aşılanması gereklidir, aşı üretimi
sınırlıdır.
İlk hasta ortaya çıktığında gerekli önlem alınmaz
ise; 14 gün sonra meydana gelecek ikinci
hastalık dalgası sonucu ilk hastaların hepsi en az
10 yeni kişinin infekte olmasına neden olacaktır.
Veba



Veba eski çağlardan beri “kara
ölüm” olarak bilinen hastalıktır.
Savaş koşullarında epidemi
yapmaya oldukça uygun bir
bakteridir.
Meydana getirdiği büyük
epidemilerle birçok savaşta
önemli kayıplara ve bozgunlara
yol açmıştır.
Veba

Semptom ve Bulgular: Akciğer vebası, 1-6
günlük inkübasyon döneminin ardından, üşümetitreme ile yükselen ateş, baş ağrısı, kırıklık,
halsizlik, ardından öksürük (hemoptizi), dispne,
stridor, siyanoz, şok ve ölüm gelişir.

Ölüm, solunum yetmezliği, dolaşım kollapsı ve
kanama diyatezindendir.

Bubonik vebada, ateş, kırgınlık, ağrılı
lenfadenopati (bubon) olur ve tedavisiz
olgularda septisemik (septik şok, tromboz,
DIC) veya pnömonik forma gelişebilir.
Yersinia pestis




Tanı: Muayene bulguları nonspesifiktir.
Hemoptizi ile seyreden pnömoni
olgularında balgamda, periferik yayma,
BOS ve lenf nodu aspirasyonunda
bipolar boyanmış gram negatif basillerin
görülmesi vebayı düşündürmelidir.
Kesin tanı, örneklerin kültüründe basilin
üretilmesi iledir.
Seroloji de tanıda yardımcıdır.
Akciğer grafisi; yama tarzında
infiltrasyonlar
Tedavi


Gentamisin 10-14 gün süreyle
kullanılması yeterli tedaviyi
sağlar.
Gentamisine alternatif olarak
Siprofloksasin, Doksisiklin
kullanabiliriz.
Korunma


Siprofloksasin veya Doksisiklin 7 gün
süreyle kullanılır.
İnfeksiyon kontrolü; standart tedbirlere
ek olarak damlacık infeksiyonu önlemleri
(koruyucu maskeler)
Botulinum Toksini




Bilinen en potent toksindir
Kolay üretilir buna karşılık
ortaya çıkan klinik tablolar
ölümle sonuçlanır.
Su kaynaklı botulinum
olgusu bildirilmemiştir.
Yapılan saldırıda kontamine
besinler ve hava yolu
önem kazanır.
Clostridium botulinum





Etki mekanizması; kolinerjik sinapslara
irreversible bağlanır
Klinik; ateş yoktur, pitozis, çift görme,
bulanık görme, disartri, paraliziler, solunum
yetmezliği
Tanı; oldukça zor, fare deneyleri yapılıyor
Tedavi; at kaynaklı botulinum antitoksini
İnfeksiyon kontrolü; standart önlemler
Tularemi
Francisella tularensis


Hayvanlar arasında artropodlarla yayılır.
İnsanlara;




İnfekte hayvanların kirlettiği besinlerle,
Direkt kontakt ile,
Vektör kenelerle
İnhalasyon yolu ile bulaşır.



Çok az sayıda (10 tane dahi) bakterinin, bir artropod
ısırığı veya bütünlüğü bozulmuş deriye teması bulaş için
yeterlidir.
İnfeksiyon gelişimi için inhalasyonla 50 adet,
Yeme ile ise yüz milyonlarca bakteri gerekir.
BİYOTERÖR



II. Dünya savaşı  Japonya ve ABD’de
üretim çalışmaları
1973  ABD stokların imhası
1990  Sovyetler Birliği antibiyotik ve
aşıya dirençli suşlar ile silah üretimi
TULAREMİ

İnkübasyon süresi 3-10 gündür

Değişik klinik formlarda seyreder

Giriş bölgesi, virulansı, konağın immün
durumu klinik formu belirler
KLİNİK FORMLAR

Ülseroglangüler form (%50-85) ?!?,

Orofaringeal,

Tifo benzeri,

Okülo-glandüler,

Pnömoni ve menenjit şekilleridir.
ÜLSEROGLANGÜLER FORM
OROFARİNGEAL FORM
SERVİKAL LENFADENOPATİ
PNÖMONİ

Pnömonik tularemi korkulan
bir formdur.

Bakterinin inhalasyonu veya
hematojen yayılım sonucu
gelişebilir.

Hastalarda ateş, öksürük,
ve yan ağrısı vardır.
LABORATUVAR ÇALIŞMA
KOŞULLARI
Şüpheli örnek gönderilen laboratuvar
uyarılmalıdır
Şüpheli örnek ile bsl-2, canlı bakteri ile
bsl-3 koşullarında çalışılmalıdır
Gerekli ise, örnek soğukta saklanmalıdır
SEROLOJİK TANI
¤ Aglutinasyon
¤ Mikroaglutinasyon
¤ ELISA
TÜRKİYE’DE TULAREMİ
1920Trakya Bölgesi
19361953Trakya, Antalya, Van
1988Bursa
1997Ankara-Ayaş
Bildirimi zorunlu değildi (2005 - )
Bursa Sağlık Müdürlüğü kayıtlarına göre olgu
sayısı 1115
TEDAVİ ve KORUNMA

Streptomisin 30 mg/kg/gün IM 2 eşit dozda 10-14
gün süreyle kullanılır. Alternatif olarak Gentamisin
3-5 mg/kg/gün IV 10-14 gün süreyle kullanılır.

Canlı atenüe aşısı mevcut, tek doz uygulanır. %80
oranında koruyuculuk sağlar. Kemoprofilakside,
doksisiklin 2x100 mg/gün 14 gün süreyle veya
tetrasiklin 4x500 mg/gün 14 gün süreyle kullanılır.
Ruam (Glanders)
Burkholderia mallei






Süvari birliklerinin savaş dışı bırakılması için I. ve
II. Dünya savaşlarında kullanılmıştır.
Aerosol yolla oldukça bulaşıcıdır.
Atlardan insanlara geçerek tedavisiz olgularda
fatal seyreder.
İnkübasyon periyodu: 10-14 gün
Klinik: Yüksek ateş, hepatosplenomegali,
bronkopnömoni, lenfadenopati, yaygın deri
lezyonları
Tedavide kinolonlar, TMP/SMX, doksisiklin ve
rifampisin tek başına veya kombine olarak
kullanılabilir.
Q Humması
Coxiella burnetti

Giriş yolu: Solunum, sindirim

Enkübasyon süresi: 2-10 gün

Bulaşıcılık: Hayır

Ölüm Oranı: Az (%1’in altında)

Semptomlar: Gribe benzer
Venezuella Equine Ensefaliti
Giriş yolu: sivrisinek ısırması, solunum
 Enkübasyon süresi: 1-5 gün
 Bulaşıcılık: Hayır
 Ölüm oranı: % 1
 Semptomlar:

– Gribe benzer
Viral Hemorajik Ateş’ler




Sarı Humma Virusu, Rift Vadisi Virusu, Dangue
Virusu, Kırım-Kongo Hemorajik Ateş Virusu, Hantaan
Virus, Marburg-Ebola Virus, Lassa Virus gibi kanama
diyatezi, hipotansiyon ve şok tablosu ile ölüme yol
açabilen genellikle bir arthropod veya rezervuar canlı
tarafından bulaştırılan ajanlardır.
Mortalite oldukça yüksektir.
Kolay üretilemezler, atılımları zordur.
Bir kısmına karşı aşı, bazıları için de ribavirin isimli
antiviral ilaçla tedavi olanağı vardır.
Ebola

Giriş yolu: Direkt temas, inhalasyon

Enkübasyon süresi: 3-21 gün

Bulaşıcılık: Evet

Ölüm oranı: % 90

Semptomlar:
– Ateş, kusma, ishal
– Ciltte ekimoz
– Kanama
KKKA ETKENİ


Geniş Coğrafi Dağılım
Bulaş




Kene (Hyalomma spp.)
Kan ve Doku ürünleri
İnsandan insana
Labaratuar bulaşı
COĞRAFİ DAĞILIM
İNKÜBASYON

Kene ısırığı sonrası


1-3 gün (maksimum 9 gün)
Doku teması sonrası

5-6 gün (maksimum 13 gün)
GENEL SEMPTOMLAR








ateş,
miyalji,
sersemlik,
boyun ağrısı,
tutukluk,
sırt ağrısı,
başağrısı,
kuru gözler ve
fotofobi





bulantı-kusma,
boğaz ağrısı,
diyare ve yaygın
karın ağrısı
mizaç değişiklikleri
agresif davranışlar
BULGULAR
Taşikardi,
 Lenfadenomegali,
 Peteşiel döküntüler,
 Ekimozlar,
 Melana,
 Hematüri,
 Epistaksis,
 Dişeti kanamaları

KKKA da Patogenez

Masif kutaneoz ekimoz, koagülasyon
sistemi ve endotel bütünlüğünde
bozulmayı göstermektedir.
KKKA da Patogenez
Ölümler genelde hastalığın 5.-14.gününde
olur.
 Klinik patolojik değişimler hastalığın
erken döneminde ortaya çıkar ve
hastalığın fatal seyri ile ilgili
belirleyicidir.
 Nötralizan antikorların oluşmasıyla
çoğunlukla iyileşme görülür ve viremi
geriler

TANI ve LABORATUAR
Trombositopeni
 Lökopeni
 AST, ALT yüksekliği
 LDH ve CK yüksekliği
 Total protein düşüklüğü
 Hiperbilurubinemi
 PT, aPTT uzaması

TANI ve LABORATUAR
IgM
IgG
viremia
0
5
10
RT-PCR
16
Viral isolation
ELISA IgM IgG
IgM duration: 2-3 months up to 6 months…
IFA
TEDAVİ VE KORUNMA
DESTEK TEDAVİSİ:
 Sıvı elektrolit izlenmesi ve gerekirse replasmanı
 Kan komponentlerinin izlenmesi ve gerekirse
replasmanı (taze donmuş plazma ile faktör, trombosit
süsp. ile trombosit verilmesi)
 Kanama takibi ve gerekirse tam kan replasmanı
 Şok durumunda vazopressörlerin kullanımı
ETKENE YÖNELİK TEDAVİ:
 Ribavirin kullanılması ???
TEDAVİ VE KORUNMA




Endemik bölgelerde kişisel korunma önlemleri :
Kenenin aktif olduğu dönemlerde kenelerin bol
bulunabileceği alanlardan kaçınılmalıdır.
Kene ısırmasını önlemek için giysilere ve deriye
repellent (sinek, böcek savar) uygulamalıdır.
Giysilerin ve cildin düzenli olarak kene
açısından kontrolü yapılmalı ve kene varsa
çıkarılmalıdır.
TEDAVİ VE KORUNMA


Kimyasal madde kullanımı kenelerin kusmasına
neden olacağından, keneler mekanik olarak
yavaşça ve tek bir hareketle parçalanmadan
çıkarılmalıdır.
Uzun çorap, bot, uzun pantolon giyilmeli ve
pantolon çorabın ya da botların içine, tişörtün
alt kısmı da bele yerleştirilmelidir.
Stafilokok Enterotoksini B

Giriş yolu: Sindirim, solunum

Enkübasyon süresi: 4-6 saat

Bulaşıcılık: Hayır

Ölüm oranı: Az

Semptomlar:
– Kusma, karında kramplar, aşırı
sulu ishal (sindirim)
– Yüksek ateş, öksürük nöbetleri,
aşırı yorgunluk (solunum)
Risin
Ricinus communis

Giriş yolu: Sindirim, solunum

Enkübasyon süresi: 24-72 saat

Bulaşıcılık: Yok

Ölüm oranı: Yüksek

Semptomlar:
– Mide bulantısı, kusma
– Karında kramplar, kanlı ishal
– Solunum güçlüğü
Klinik
Tablo
Ayırıcı Tanı
Muhtemel Biyolojik Ajanlar
Ateş ve
Akut
Solunum
Sıkıntısı
Aort anevrizma
rüptürü,
Akciğer şarbonu,
Pulmoner emboli
Ateş ve
Döküntü
Laboratuvar ve Diğer Tanı
Testleri
İnfeksiyon Kontrolü ve
Korunma
Akciğer Şarbonu
Ateş, kırıklık, halsizlik, öksürük,
dispne, tedavisiz olgularda 24-36
saatte siyanoz ve şok gelişir.
Akciğer filminde genişlemiş
mediastinum, periferik yayma
ve balgamda gram pozitif
basil görülür ve kültürlerinde
ürer.
İnsandan insana hava yoluyla
bulaş yok, standart korunma
önlemleri yeterlidir. Aşı ve
kemoproflaksi imkanı vardır.
Toplumdan edinilmiş
pnömoni, Hantavirüs
pulmoner sendromu,
Veba pnömonisi,
Veba Pnömonisi
Hemoptizi, dispne, stridor,
siyanoz, septik şok, tromboz, DIC
Balgamda, periferik yaymada,
BOS ve lenf nodu
aspirasyonunda bipolar
boyanmış gram negatif
basillerin görülür,
kültürlerinde ürer.
Bubonik veba için temas
korunması yeterli iken akciğer
vebasında solunum korunması
gereklidir. Aşı ve kemoproflaksi
imkanı vardır.
Q ateşi, Stafilokokal
enterotoksin B,
Ricin İnhalasyonu
Ateş, göğüs ağrısı ve öksürük,
ardından solunum sıkıntısı ve
hipoksi gelişir. Antibiyotiklere
cevap vermez, 36-72 saat içinde
ölümle sonuçlanır.
Akciğer filminde pulmoner
ödem.
İnsandan insana hava yoluyla
bulaş yok,
İnfluenza,
Adenovirüs,
Mikoplazma
pnömonileri
Stafilokokal Enterotoksin B
Ateş, üşüme-titreme, baş ağrısı,
non-prodüktif öksürük, miyaji.
Tanı klinik olarak konur.
Akciğer filmi normaldir.
İnsandan insana hava yoluyla
bulaş yok,
Suçiçeği, Dissemine
zona, Çiçek
Çiçek
Ateşle birlikte yüz ve
ekstremitelerde papüler döküntü
olur, lezyonlar vezikül ve püstüle
ilerler, hepsi aynı dönemdedir. Baş
ağrısı, bulantı, sırt ağrısı ve
delirium sıktır.
Döküntüler aynı dönemdedir
ve sentripedal yayılım
gösterir. Elektron
mikroskobu, PCR, hücre
kültürü ve serolojik testlerle
tanı konur.
Bulaşıcılığı çok yüksektir, hasta
izolasyonu ve karantina
önlemleri, solunum korunması
gereklidir. En iyi korunma yolu
aşıdır.
Menigokoksemi,
Sıtma, Tifüs,
Leptospiroz,
Borelyoz, Trombotik
trombositopenik
purpura (TTP),
Hemolitik üremik
sendrom
Viral Hemorajik Ateş (Ebola
virüsü)
Ateşle birlikte, peteşi, mukoz
membranlarda kanama,
trombositopeni ve hipotansiyon.
Diğer etkenler: Sarı Humma, Rift
Vadisi, Dangue, Hantaan, Lassa,
Kırım-Kongo Hemorajik Ateş
Virüsleri
Elektron mikroskobu, PCR,
hücre kültürü.
Bulaşıcılığı çok yüksektir, hasta
izolasyonu ve karantina
önlemleri, solunum korunması
gereklidir. Bir kısmına karşı aşı
imkanı vardır.
Resim
Klinik
Tablo
Ayırıcı Tanı
Muhtemel Biyolojik Ajanlar
Nörolojik
bulgular
Guillain-Barre
Sendromu;
miyastenia gravis;
Mg++ intoksikasyonu;
organofosfat, karbon
monoksit, belladona
benzeri alkaloid
zehirlenmesi; polio
Grip
benzeri
bulgular
Ciltte
yanık
benzeri
büller
Laboratuvar ve Diğer Tanı
Testleri
İnfeksiyon Kontrolü ve
Korunma
Botulism
Kraniyal sinir felci ile birlikte
akut bilateral inen tarzda flask
paralizi ile başlar.
BOS proteini nornal, EMG’de
tekrarlı sinir stimilasyonu
artmış adele aksiyon
potansiyeli ni gösterir. Toksin
serum, dışkı ve gastrik lavaj
sıvısında tespit edilebilir.
Risk gruplarına uygulanabilecek
pentavalan (A + B + C + D + E)
toksoid aşısı vardır. standart
korunma önlemleri yeterlidir.
Herpes ensefaliti
Ensefalit (Venezuella)
Ensefalopati ile birlikte ateş
ve/veya fokal nörolojik defisit.
Serolojik testler ve virüs
izolasyonu kullanılır.
Hasta izolasyon ve karantina
önlemlerine gerek yoktur.
Vektörlerle mücadele yapılmalıdır.
Etkinliği kanıtlanmış bir aşısı
olmamakla birlikte, rekombinant
VBE aşı geliştirme çalışmaları
devam etmektedir.
Q ateşini de içeren
birçok hastalığın
başlangıç dönemi
Bruselloz
Ondülan ateş, üşüme-titreme,
kırıklık, baş ağrısı, kilo kaybı,
şiddetli halsizlik ve yorgunluk.
Artralji, sakroileit, paravertebral
abse. Anoreksi, bulantı, kusma,
diyare, hepatosplenomegali.
Öksürük ve plöritik göğüs ağrısı
olabilir.
Kan ya da kemik iliği
kültüründe, geç üreyen, zor
boyanan, gram negatif, küçük
kokobasiller görülür. Anemi,
trombositopeni vardır.
Serolojik testler de kullanılır.
Sağlık personeli için standart
korunma yöntemleri yeterlidir.
İnsandan insana organ
transplantasyonu ve cinsel temasla
bulaş mümkündür. Şüpheli örnek
gönderilirken laboratuvar
uyarılmalı, çalışma güvenlik
kabininde yapılmalıdır.
Tularemi (Tifoidal, pnömonik)
Ateş, kırıklık, baş ağrısı, miyalji,
koriza, boğaz ağrısı ile başlar,
ardından halsizlik, anoreksi, kilo
kaybı takip eder. Pnömonik
formda substernal rahatsızlık ve
kuru öksürük de olur.
Balgam ve kan kültüründe, geç
üreyen (3-7 gün), soluk
boyanan, gram negatif,
kokobasiller görülür. Akciğer
filminde hiler adenopati,
infiltrasyon ve efüzyon olabilir.
Serolojik testlerle tanı
konabilir.
Standart temas ve solunum
korunmasına ihtiyaç vardır.
Şüpheli örnek gönderilirken
laboratuvar uyarılmalı, çalışma
güvenlik kabininde yapılmalıdır.
Maruziyetten sonra iki hafta süreli
tetrasiklin proflaksisi korunmada
etkilidir.
T-2 Mikotoksin
Ciltte yanma ve büller, gözde ağrı
ve yaşarma, sindirim sisteminde
kanama, kusma ve diyare,
solunum sisteminde dispne ve
öksürük gibi ani başlangıçlı
mukokütanöz ve hava yolu
irritasyon bulguları.
Toksin kan, doku ve çevre
örneklerinde HPLC ve GC-MS
ile tespit edilebilir.
Aşısı yoktur. Aerosol yoldan
atıldığında tek etkin korunma yolu
koruyucu elbise ve gaz maskesi
kullanmalı. Cilt ve gözler en kısa
sürede bol su ve sabunla
yıkanmalı. Yaralıya
dekontaminasyondan önce
korunmasız temas edilmemeli.
Mustard, Lewisit,
SEB
Resim
Download

Document