TMR BESLEME NEDİR?
BESLEME DE YARARLI BİLGİLER.
TURAN BALBABA
MADATEL Hay.Ltd. Eğitim sunumu
Başarılı Süt Beslenme Programı
Anahtarları
• 1-Düzgün formüle edilmiş rasyon
• 2-Beslemeyi ve ineği bilen Nitelikli ve Vicdanlı
insanlar
• 3-Rasyonu doğru miktarda karıştırma ve İnekleri
besleme
• 4-Yüksek kaliteli yemler
• 5- Teknik uzmanlar ve yöneticiler,çalışanlar
arasında iyi bir iletişim
• 6- İyi güncel doğru kayıt tutmak
• 7- İyi ve sağlıklı çalışan ekipman ve araçlar
NELER ZORUNLU HALE GELDİ
•
•
•
•
•
•
Kaliteli Kaba Yem
Rumen Dostu Besleme
İyi Bir Geçiş Dönemi Beslemesi
Dönemler Göre Farklı Besleme
Grublama Stratejileri
Metabolik Hastalıklar İçin Sürekli Önlem
RASYON DA NELERE DİKKAT EDİLMELİ
• Toplam Rasyon da %32 - % 34 Ndf
• Ndf nin %22-24 Kaba Yemlerden Gelmeli
• Rasyonun % 35-40 Kolay Eriyen Karbonhidrat
Olmalı
• Rasyonda %18-19 Ham Protein Olmalı
• Ham Proteinin % 35-40’ı Bypass Olmalı
• Rasyonun Enerjisi En Az 1.68 Mkal/Kg Olmalı
BESLENMEYE BAĞLI HASTALIKLAR VE
RİSK NOKTALARI
PROBLEM
HEDEF
ÖNLEM AL
Hipokalsemi
<1
>3
Klinik ketozis
<1
>2
Obamazum deplasman
<1
>2
Klinik mastit(ilk 30 gün)
<5
>5
Laminitis (>skor2)
<2
>4
Hipomagnezemi
0
1 vaka
Retensio
<4
 6
Yardım gereken doğum
<2
>3
0
>1
Klinik asidoz
VERİMLİLİK İÇİN HER ÜÇÜ BİRDEN
OLMALI
YÜKSEK SÜT
VERİMİ
BAŞARILI BİR
DÖLERME
SÜRDÜRÜLEBİLİR
SÜRÜ SAĞLIĞI
TMR NEDİR
• Tüm yem maddelerinin komple karışımı
****Hayvanları verilebilecek kuru kaba yem
(sap-yonca-fiğ vs.)
****Hububat taneleri
(arpa buğday-Mısır-Çavdar vs.)
****Yan ürünler (küsbeler –Kepek vs.)
****Protein kaynakları
(küsbeler –pamuk çiğidi vs.)
****Mineraller ve Vitaminler
****Yem katkı maddeleri - maya kültürü
Neden TMR Yem?
•
•
•
•
Süt üretimini artırır
Yem maliyetlerini azaltır
İnek sağlığının iyileştirilmesi
Olan yemlerle besleme becerisi
***Ayrı ayrı beslemek zordur
***Küçük miktarlarda yem ile besleme
• Her gün İnek için tutarlı rasyon
sunulması
TMR Denklemi
Rasyon
Rasyon
formülü
formülü
Süt üretimi
SONUÇ: BAŞARI
İyi süt üretimi
Sağlıklı İnekler
Yem
hammaddeleri
İnek sağlığı
RASYON
FORMÜLASYONU
İNEKLERİN BESİN
İHTİYAÇLARI
*LİF
*PROTEİN
*ENERJİ
*MİNERAL
RASYON FORMÜLASYONU
RASYON LAKTASYON -35 KG/ GÜN
ÖRNEK RASYON
kg/gün/İnek
SAP
2
MISIR SLAJI (KM%35 ALTINDA)
26
YONCA
4
PAMUK TOHUMU F
2
KESİF YEM
11
RASYON FORMÜLASYONU
ÖRNEK RASYON LAKTASYON -35 KG/ GÜN
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
RASYONUN KURU MADDE BESİN ANALİZ
Doğal formda yem tüketimi
46.2 kg
Rasyonun kuru maddesi (100 - % rutubet)%48.7 kg
Kuru madde tüketimi
46.2 * %48.7= 22.5 kg
Ham protein
%16.5
NDF
%34.6
Kaba yemlerden gelen NDF
%23.8
NFC
%34.9
YAĞ
%5.3
TDN
%70.3
NE Laktasyon Mcal/
% 1.63 kg
Kalsiyum
% 0.93 kg
Fosfor
%0.39 kg
Magnezyum
% 0.38 kg
Potasyum
% 1.33 kg
Tuz
% 0.46 kg
İyod ppm
1.51ppm
Selenyum
0.34 ppm
A vitamini IU gün
203.437
E vitmini IU gün
990
RASYON FORMÜLÜ
• İnekleri beslemek için gruplar oluşturun.
****Süt verimine
****Sağılan gün sayısına göre(S.G.S)
****Kuru Madde (KM) Tüketimine göre
• Grub varyasyonunu azalt
****Süt üretimi ve KM tüketimi benzer
inekleri gruplayın
TMR için İnek Gruplamaları
• Laktasyona göre inek grubları
1-Fresh (taze) grubu inekler
*1-21 gün arası süt verenler
2- İlkine doğum yapmış inekler
3- Yüksek Verimli - Büyük inekler
*21 ile 180 gün arası süt verenler
4.-Orta laktasyon *180-250 gün arası süt verenler
5. Geç Laktasyon
*Eski ve 1. laktasyon inekler
*250 gün üzeri süt verenler kapalı kuru
İnek Gruplamaları - Varyasyonları
• LAKTASYONA (SAĞIM DÖNEMİNE)GÖRE İNEK
GRUBLARI
1-Fresh(taze-yeni doğum yapmış) inek
*Kuru madde tüketimi düşüktür.
* Kuru kaba yem verilmelidir. (2 - 3 kg / inek / gün)
2- 1.Laktasyon inekler(İlk doğumunu yapmış inekler)
*Yaşlı ineklere nazaran daha küçük cüsselidirler
*Kuru madde tüketimi düşüktür.
* Pik süt verimine ve maksimum kuru madde tüketimine daha
yavaş ulaşırlar
* Pik süt verimini ve maksimum kuru madde tüketimlerini
daha uzun süre korurlar.
İnek Gruplamaları - Varyasyonları
• 3. Yüksek Üretim - Yaşlı inekler (21 - 180 gün süt
verenler) grubu
*Daha iri cüsseli ineklerdir.
*Pik süt verimine çabuk tırmanırlar. Laktasyonun 45.
Günlerinde 40 kg süt veriminin üstüne çıkarlar
*Kuru madde tüketimlerini kısa zamanda maksimize
edebilirler. Laktasyonun 60. Gününde 25 kg/hayvan Kuru
Madde tüketimine ulaşırlar.
*Tohumlama grubu
İnek Gruplamaları - Varyasyonları
• 4-Orta laktasyon - yaşlı inekler
* 180-250 gün arası süt verenler
* Gebe inek
* Yüksek verimli gruba nazaran daha düşük süt
verimi ve KM tüketenler grubu
5--Geç laktasyon (süt 250 gün üzeri veya kapalı kuru)
*Eski ve 1. laktasyonda inekler benzer süt verimi ve
KM tüketen inekler
* İneklerde yüksek kondisyondan kaçınılmalı
*İneklere fazla miktarda kaba yem, orta enerjili
rasyon verilmelidir.
İNEK GRUBLARI İÇİN TMR
• Kuru İnek grubları
1-Erken kuru(kuruya yeni çıkmış) grubu
***Hamileliğinin 220-260 gününde olanlar
*** Yüksek kaba yem ağırlıklı TMR ile beslenenler
2-Geç kuru dönem (son 3 hafta)
*** Buzağılamadan 2-3 hafta önce
*** Düşük KM alımı - 10 kg / gün
***Yüksek lifli ve artan kesif yemli TMR besleme
----kesif yem arttırılmalı
---- 2-3 kg ilave kaliteli kaba yem
----Mineraller, Yem Katkıları ve vitaminler
KURU DÖNEM
LAKTASYON
NORMAL
KURU DÖNEM 1 A
ÖZEL
KURU DÖNEM 1 B
ÇOK ZAYIF
DİĞER ÖZEL
GEBE DÜVELER
KURU DÖNEM 2 DOĞUM ÖNCESİ
ÇOK YAĞLI
GEÇİŞ DÖNEMİ
2-3 HAFTA
D
O
Ğ
U
M
3-4 HAFTA
BİR ÇİFLİĞİN NE KADAR KAR ZARAR EDECEĞİ,NE KADAR
HASTALIK YAŞAYACAĞI BU DÖNEMDEKİ BAKIM VE BESLEME
İLE YAKINDAN İLGİLİDİR.
KURU DÖNEM KONTROL NOKTALARI
• İyi Bir Kondisyon Puanlaması
• ÖZEL KORUMA VE Destek GEREKEN İneklerin
TESBİTİ
• Doğum Öncesi İdrar Tetkikleri Katyon Ve
Anyon Denge İncelemesi
• Rasyonun Doğum Sonrası Rasyon İle
Uyumunun İncelenmesi
KURU DÖNEM(SON 60 GÜN)
• İLK 5 HAFTA
• İnek Yağlandırılmadan
Beslenir.
• Özel Bakım İsteyenler
Belirlenir Ve
Uygulamaya Alınır.
• Kondisyon Takibi
Önemlidir.
• SON 3 HAFTA(GEÇİŞ
DÖNEMİ)
• Laktasyon Beslemesine
Hazırlık Yapılır.
• Hipokalsemiye Karşı
Önlem Alınır.
• Ketozis Ve Karaciğer
Yağlanmasına Önlem
Alınır.
KURU DÖNEM(SON 60 GÜN)
• Doğum Döneminde Aşırı Kondisyonlu Hayvanlar
• Doğumdan Sonra Yem Tüketiminde Yavaş Artış
Gösterir.
• Aşırı Hızlı Canlı Ağırlık Kaybeder.
• Ketozis,aşırı Yağlanma Ve Döl Problemleri
Gösterir.
KURU DÖNEMDE YEMLER
• Kuru Dönem
Rasyonlarında Kaba Yem
Kuru Maddesinin
Yarısını Aşmamalıdır.
(Üçte Biri Tavsiye Edilir.)
****Risk
---Yağlanma
---Küf
---A.D.
• MISIR SLAJI
• FOTOĞRAF
BAKLAGİLLER VE BUĞDAYGİL KURU
OTLARI
• BAKLAGİLLER
• Kaba Yem Kuru Maddesinin % 30 Nu
Geçmemelidir.
• P Ve Ca Fazlalığına Sebeb Olurlar.
• Risk
• Hipokalsemi Vb Hastalıklar
• Döl Verimi Prb.Leri Ne Yol Açabilir Ler
• BUĞDAYGİL KURU OTLARI
• Kurudaki ineklerin beslenmesi için ideal
KESİF (KONSANTRE) YEMLER.
•
•
•
•
Ham Protein En Fazla % 13 Olmalı
Vitamin Ve Mineral Katkısı Yoğun
Toplam Rasyonun Ca Oranı 0,66 Geçmemeli
Doğuma 2-3 Hafta Kala Kesif Yem Oranı Günlük
1kg/100 Kg Canlı Ağırlık Olmalı
BESLEMENİN GERÇEK AMACI
RASYONUN İNEKLERE VERİLMESİ
RASYON FORMÜLASYONU
kg/gün/İnek
SAP
MISIR SLAJI (KM%35 ALTINDA)
YONCA
PAMUK TOHUMU F
KESİF YEM
•
RASYON KARIŞIMI
2
26
4
2
11
Başarılı bir işletmede;
kağıt üzerinde verilen
formülasyon, mikser vagonda kullanılan
hammadelerin reçetedeki gibi doğru
kilolarda tartılıp yapılabilmesi ve ineklerin
verilen bu rasyonu tam olarak tüketmesi
başarının anahtarıdır.
TMR BESLEME DE BAŞARI
• ****Beslemede Tutarlılık başarının
anahtarıdır*******
*Aynı MİKTARDA
*Aynı KARIŞIM
*Her gün Aynı ZAMAN da yemleme
TMR KARIŞIMI
•
•
•
•
•
Yemlerin kuru maddesi
Yem miktarları
Yem sıralaması
Mikser kapasitesi
Karıştırma zaman
KURU MADDE(KM)
******% KM = 100 - % NEM
******BESİNLERİN KURU MADDE İÇERİĞİ
Rasyon içerisindeki KM (Kurumadde)
İneklerin tükettiği KM (kuru madde)
TMR BESLEME BİLEŞENLERİDİR.HATALI KURU
MADDE HESAPLAMASI GEREĞİNDEN EKSİK VEYA
FAZLA BESLEME HATASI YAPILMASINA NEDEN
OLUR.
YEM KURU MADDE KONTROL
**En az haftada bir kez yem de KM kontrolu
yapılmalıdır.
** TMR yem miktarları ayarlama yaparker en
fazla KM değişikliği %2 olmalıdır.
TMR KARIŞTIRMA HATALARI
ÖLÇEK VE TARTMA YANLIŞLARI
Tartı GÖSTERGESİ DOĞRU Değildir.
Yapılan besleme YANLIŞ tartımdan dolayı yapılan
DOĞRU BESLEME değildir.
TMR KARIŞTIRMA – MALZEMELE
EKLEME
• DİKEY VE YATAY MİKSERLER
• YEM BİLEŞENLERİ
-- Hububat ve proteinler
-- Küçük dahili beslemeler
***** Mineraller, vitaminler
***** Yem katkı maddeleri
-- Kaba yem
*****Kıyılmış saman-yonca –Fiğ vs
*****Silo yemleri(slaj vs)
SAPLAR İRİ İSE EKLEMEDEN ÖNCE SAPLARI KIYIN
Yüksek kaliteli kaba yemler ve doğru miktarlarda
besleme, daha
verimli ve kazanç sağlayan ineklere sahip olmamızı
sağlar.
TMR KARIŞTIRMA – MALZEMELE
EKLEME
DİKEY YEM KARMA
•
•
•
•
YEM MADDELERİ SIRALAMASI
KABA YEM(Yonca,Sap,Fiğ)
HUBUBAT VE PROTEİNLER
KÜÇÜK MİKTARDAKİ KATKILAR
****Mineral-Vitamin
****Yem Katkıları
• SİLO YEMLERİ(Slaj)
TMR KARIŞTIRMA HATALARI
YEM KARMA VAGONUNU FAZLA DOLDURMA!!!
AŞIRI DOLDURMAYIN!
• HATA:
***Eksik Karıştırma
***Yemlerin KarıştırıIma
sırası
SONUÇ *** İnekler
dengeli bir rasyon
alamaz..
TMR KARIŞTIRMA HATALARI
TMR YEM KARMA KAPASİTESİ!!!
-
EN İYİ KARIŞTIRMA YEM KARMA MİKSERİNİN
MAKSİMUM KAPASİTESİNİN % 70 İLE % 80 ‘İ
ARASINDA OLMALIDIR.
TMR KARIŞTIRMA HATALARI
YANLIŞ KARIŞTIRMA ZAMANLAMASI!!!
EKSİK KARIŞTIRMA
**** Yapılan hata yem karma 35 dakika karıştırılmış sonra diğer
hammadde eklenmiş.Rasyon
partikül boyutları çok iri
kalır,Homojen bir karışım
sağlanamaz.
FAZLA KARIŞTIRMA
****Parçacık boyutu
küçülür.İnekler rasyondan gereği
gibi beslenemezler.Besleme
prb.leri oluşabilir.
İYİ TMR KARIŞTIRMA VE BESLEMENİN
ANAHTARI
Rumeni mat’ını (rumendeki sıvıların üstünde duran sap ve saman
parçalarından oluşan hasır şeklindeki yapı) korumak
• Rumenin çokça kasılmasını
sağlamak
• Rumenin Kas elastikiyetini
korumak
• Bolca geviş getirmesini
sağlamak
• Rumeni tamponlamak
RASYONUN
FİZİKSEL ŞEKLİ
Rumen Fermentasyonunu
iyileştirmeli
İştah açıcı olmalı
Max. VFA(uçucu yağ
asidi)üretmeli
Max. microbiyel protein
üretmeli
RASYONUN FİZİKSEL GÖRÜNÜŞÜ
RASYONUN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ PERFORMANSI BÜYÜK ÖLÇÜDE
ETKİLEYEBİLİR.
•
•
•
•
•
•
•
•
Fiziksel özelliklerin etkileyen faktörler
Yem miktarı
Yem kalitesi
Yem tipi
NDF(sindirilebilir selüloz) düzeyi
Rasyon’un nemi
Uzunluk ve parçacıklarının şekli
TMR KARIŞTIRMA SÜRESİ
TMR PARTİKÜL BOYUTU
ÖNERİLER
• TMR PARTİKÜL SEPERATÖRÜ (PENN STATE ELEĞİ)
• Partikül seperatörü veya 3’lü rasyon analiz eleği
olarak bildiğimiz İşletmemizde de haftalık olarak
da özellikle rasyon geçişlerinde yaptığımız bu
uygulamada değişik senaryolar anlatacağız.
TMR PARTİKÜL(PENN STATE) ELEĞİ
NEDİR?
• TMR PARTİKÜL ELEĞİ 3 KATLIDIR
• ÜST ELEK: 19-20 mm genişliğindeki deliklerden
oluşur.19-20 mm büyük TMR partiküllerden oluşur. Bu
elekteki TMR partikül miktarı %8 olmalıdır.
• ORTA ELEK ise 8 mm deliklerden oluşur.Üst elekten
geçen 8 mm den büyük yem partiküllerinin bulunduğu
kısımdır ki % 50 civarı TMR partikülü bulunmalıdır.
• ALT ELEK kapalı kap şeklindedir, 8 mm den küçük TMR
partiküllerinin bulunduğu kısımdır. % 40- 42-TMR
partikülü bulunmalıdır.
TMR PARTİKÜL BOYUTU
ÖNERİLER
•
•
•
•
3 KATLI ELEK
ÜST ELEK
ORTA ELEK
ALT ELEK
% 6 İLE % 8 arası olmalı
> % 50 civarı fazla olmalı
< % 40 -42 civarı olmalı
TMR PARTİKÜL BOYUTU
ÖNERİLERİ
• Eğer üst elekte kalan kısım % 5 den az olursa
yeterince tampon madde yerine geçecek kaba
yem olmadığı için hayvanlarda asidoz riski
olacaktır.
• Eğer üst elekte kalan kısım %10 dan fazla
olursa İnekler büyük partikülleri yemeyip
seçeceği için hazırladığımız rasyonu tam
alamaz .
TMR PARTİKÜL BOYUTU
ÖNERİLER
• Örnek olarak 25 kg süt verimine göre hazırlanmış
rasyonumuz olsun ve partikül büyüklükleride % 10 dan fazla
olsun.İnekler büyük partikülleri yemeyip (yemlikte delik)
seçeceği için bizim rasyonumuz gerekli ihtiyaçları
sağlayamayacaktır.Ayrıca büyük partiküller yenmediği için
atılacaktır.Buradaki maliyet işletmemizin zarar hanesine
yazılmış olacaktır.Sonuç olarak bu büyük partiküller kadar
rasyonu’muzu gözden geçirmemiz gerekecek’tir. Ya
rasyonumuzu 27 kg süt verimize göre yeniden oluşturacak
veya da en doğrusu olarakta partikül büyüklüğünü istenilen
hale getibilmek yem karma makinemizi 2-3 dakika fazla
çalıştıracağız.
TMR RASYONU-TANELER
FAZLA KARIŞTIRILMIŞ TMR ÖRNEĞİ
•
• ÜST ELEK (Uzun Elyaf)
• Orta ELEK(Kısa Elyaf)
• Alt KISIM (Kalan)
YEM ÖRNEĞİ
%4.5
%39
%56,5
OLMASI GEREKEN
% 6-8
% 40-50
% 40-42
• Sonuç olarak rasyon çok ince ineklerin yemden
yararlanması çok az.Yem karma çok çalışmış.
•
ASİDOZ TEHLİKESİ
**ÖZETLE KENDİ KALEMİZE GOL ATMIŞIZ.**
ÇOK FAZLA KARIŞTIRILMIŞ TMR’IN
NEDEN OLDUĞU PROBLEMLER
• Belirtiler
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Süt üretimi azalma
Süt yağ- protein düşüklüğü
Sürekli gevşek gübre
Çiğneme geviş eksikliği
Yalama taşı ve serbest soda tüketiminde artış
Yatak, ahşap toprak yeme
Değişken km alımı
Döl tutma prb.Leri ,abomazum deplasman vs.prb.leri
Kötü beslenmiş iştahsız inekler
Topallık
TMR DEĞERLENDİRME SONUÇLAR
• Karışım zamanı kontrol edin. Gerekirse azaltın
• Kuru uzun kaba yemin nemi çok düşük ve kırılgan ve
kolayca doğranıyorsa karışım süresini azaltın
• Rasyon da en son son kuru kaba(yonca ,sap) Yemleri
ekleyin
• Verilen yemin besleme düzeyini kontrol edin.
****Doğru FORMÜL de rasyon hazırlanmışmı
kontrol et
****Yemdeki nem,düzeyi nasıl kontrol et
HATA Yem de nem fazla ise yemin KM’si azalır,
İnek daha az KM’ li yem’le beslenmiş olur.Tersi
durumda daha fazla beslenmiş olur
EKSİK AZ-Karıştırma belirtileri
• Saman ve slaj da gibi maddelerde topaklanma,
• İnekler yem yemeleri esnasında iştahsız
davranma,oyalanma
• Yeme karşı gevşeklik vs.
• Tutarsız – gevşek cıvık gübre
• İştahsız inekler
• Değişken km alımı
• Süt yağında azalma
• Zayıf inekler
• Topallık
EKSİK AZ KARIŞTIRMA SONUCU KABA
PARTÜKÜL RASYON PRB.LERİ
• Yem partikül seperatörü ile yemi kontrol etme
•
Gerçek
Hedef
•
YEM ÖRNEĞİ
OLMASI GEREKEN
• Üst elek(Uzun elyaf)
• Orta elek (Kısa elyaf)
• Alt elek (kalan)
% 15,4
% 55.5
%29.1
% 6-8
% 40-50
% 40-42
EKSİK AZ KARIŞTIRMA SONUCU KABA
PARTİKÜL RASYON
• Kuru kaba yem çok iridir.
• Karışım süresini kontrol edin- 6 dakikadan fazla değilse
artırın.
• Kuru Yemlerin NEMİ %15 üzerinde ise iyi karışmaz.
• Kuru kaba yemler çok iri ise bıçaklarda aşınma
olabilir.Bıçakları kontrol edin.Gerekirse karıştırıcı bıçak
değiştirilebilir yahut daha fazla bıçak eklenebilir veya
da bıçaklar keskinlenebilir.
• Karıştırıcının içinde çok fazla uzun kaba yem varsa
doğrama olmaz. Eğer mümkünse karıştırmaya önce
kuru kaba yemlerden başlayın.
• Kuru kaba yemler çok iri ise başka bir yerde öğütme
parçalama yapılabilir.
TMR BESLEME
GÜNLÜK BESLEME SAYISI
• Günlük besleme sayısı
ne olmalıdır.?
• • En uygunu - Günde iki kez
yemleme yapılmasıdır.
• Günde 1kez de yapılabir ancak
------- Soğuk havalarda,iyi
besleme yem itmeye dikkat
edilmelidir.
• Gün de 2 den fazlasının
minumum yararı var olup
çiftlik şartları değerlendirilir.
TMR KARIŞIMI DEĞERLENDİRİLMESİ
VE YEMLİK YÖNETİMİ KONTROLU
İYİ BESLEME VE YEMLİK KONTROLU
İYİ BESLEME VE YEMLİK KONTROLU
****İneklerin önünde en günde
18-20 saat yem olmalıdır.
****İneklerin yemlik alanları inek
başına aşağıdaki gibi olmalıdır.
a.Süt veren inek başına 45 ila 60 cm
b.60 ila 90 cm kuru ve geçiş inekler
c. Düveler için 45 cm
İYİ BESLEME VE YEM YOLU KONTROLU
• Günde en az 5- 10 kere
TMR yemi Yem yoluna
itekleyin.
• Bunlar yapılmazsa İnek
konuşabilse şunu derdi.
Yeme ulaşamıyorum,
Onlar da yemi önüme
iteklemedi ben de Yemi
yiyemiyorum.
İYİ BESLEME VE YEM YOLU KONTROLU
İYİ BESLEME VE YEMLİK KONTROLU
• 24 saat içerisinde
dağıtılan TMR karışımı
yemin yüksek verimli
grubşlarda %3 ten az
kısmı kalmalıdır veya
artmalıdır.
• Kalan veya yenilmeyen
artan yem karışımı TMR
dan çıktığı gibi
olmalıdır.Tüm yem
maddeleri eşit oranda
olmalıdır.
İYİ BESLEME VE YEMLİK KONTROLU
İNEĞİN HEDEFİ TMR RASYON İÇERİSİNDEKİ KESİF YEMLERİ VEYA
LEZZETLİ YOĞUN YEMLERİ SEÇMEK
İYİ BESLEME VE YEM YOLU KONTROLU
Yemlikte delikler var ise inek yem seçiyor demektir.
İYİ BESLEME VE YEMLİK KONTROLU
• İneklerin yem seçmesine fırsat
vermeyin!
*Yemlikte yemi İneğin önüne
doğru itin
* Kaba yem saman yonca
parça büyüklüğünü kontrol edin
*Rasyondaki nem yeterlimi
kontrol edin
YEM YOLUNDAKİ YEMİN TMR ‘DA
KARIŞIMINI (AZ VEYA ÇOK
KARIŞTIRILMIŞMI) KONTROL ET
YEM TÜKETİMİ
• Yem tüketimini ve
yemliği günlük
kontrol edin
YEM TÜKETİMİ NASIL TEŞVİK
EDİLMELİDİR.
Kaliteli Kaba Yem
Sürekli Yemlik
Doğru TMR
Hayvanları Yeme Teşvik
TMR Nem’i En Fazla % 50 İdeali %35 Olmalıdır
HAFTALIK BESLEME KAYDI
GRUB:
YÜKSEK
ORTA
DÜŞÜK
GÜN
YEMCİ ADI
PZTESİ
SALI
ÇARŞAMBA
PERŞEMBE
CUMA
CTESİ
PAZAR
HAFTA:
TMR YEM
AĞIRLIĞI kg
YEMLEME
SAATİ
ARTAN YEM
İNEK
SAYISI
BESLEME YORUMU
YEM TÜKETİMİ
• İnek başı yem toplamı
***TMR=Rasyon formulasyonu
• Yem tüketimi eşit değilse
***Yemin nemini kontrol et
***Beslenen İnek sayısı x inek başı rasyon=TMR
karışımını kontrol et
*** Rasyonu yeniden formüle et
TMR KAYIT YÖNETİMİ
• KAYIT YÖNETİMİ
•
•
•
•
Günlük yem bilgileri Rasyon kaydedilmelidir.
A- Tarih
B- Rasyon adı(hangi gruba ait olduğu)
C-TMR rasyonun toplam miktar ağırlığı ve beslenen
inek başına kalem veya grup rasyon miktarı
• D-Rasyon grup kalan yem miktarı
• E- Rasyon grubundaki hayvan sayısı
• F- Yemleme zamanı
TMR YEM TÜKETİMLERİ
AYARLANMASI
• TMR beslemede yem
miktarını ayarlama
*** Tüm yem miktarını
orantılı olarak girme ve
değiştirme
-----Yukarı aşağı
***Maksimum ayar
----- 3 kg / inek
-----Toplam rasyon
ağırlığının % 8
YEM YÖNETİMİ
TMR BESLEMEDE
BAŞARI İÇİN
HER GÜN TAZE
BOZULMAMIŞ YEMLER
İLE BESLEME YAPMAK
ÖNEMLİDİR.
YEM YÖNETİMİ
BESLEME YÖNETİMİ VE SLAJ YIĞINININ
YÜZEYİNDEN SLAJ ALMAK • Fotoğrafta görülen
hata
• HATALI BİR SLAJ ÇADIR
YÜZEYİ YÖNETİMİ
• SLAJ YÜZEYİ PÜRÜZSÜZ
DÜZ OLALIDIR
Silo içinde slaj yüzeyinin pürüzsüz ve
düz olması KM kayıplarını azaltır.
SLAJ YÖNETİMİ
• İYİ YÜZEY VE ÇADIR YÖNETİMİ
KABA YEMLER
• Kaba yem parçaları sert olmalı ve yemliğin içinde yer
aldığında yapı eksikliği bulunmamalıdır. Eğer yem
parçalarında yapı eksikliği olursa, lif etkili olmaz.
• Yüksek genetik potansiyelli inekler, süt üretmek ve
üremek için doğru besinlere gereksinim duyarlar. Eğer
inekler ihtiyaçları olan besinleri alamazsa, kilo kaybeder
ve beklenen seviyede süt üretemezler. İyi bir beslenme
programının temeli, iyi kaba yemlerle başlamaktır. Kaba
yemin kalitesi tamamen çiftçiliğin kontrolündedir.
Yüksek kaliteli kaba yemler, iyi kültürel uygulamaların
(gübreleme ve yabani ot kontrolü); zamanında ve doğru
hasatın; ve kaba yemin doğru şekilde muhafaza
edilmesinin sonucudur.
SLAJ YÖNETİMİ
• Slaj yığınının yüzeyi düz pürüzsüz tutulmalı
• Günlük slaj yığınından minumum 15 cm kısım
koparılmalıdır.
• Slaj’ın üstünde çadır kısmını 1 metre den
fazla açmayın.
• Slaj yığınındaki küflü ve çürük slajı atın
• Slaj la ilgili problemleri sıkıntıları sorumlu ile
paylaşın
Eğer Rasyonda kaba yem problemi
varsa bunu nasıl belirleyebilirim?
• Cevap, inekleri ve yemliği okumaktır. Yem dağıtıldığında
ineklerin nasıl agresif olduğuna bakın. Eğer yemlikte çok
büyük miktarda kaba yem kaldıysa, bu kaba yemin
kalitesinde bir problem ya da ineklerde asidoz olduğunu
gösterir. İnekler dinlendiklerinde en azından %50’si geviş
getiriyor olmalıdır. İnekleri sayın ve kaç tanesinin geviş
getirdiğine bakın. Geviş getirmedeki eksiklik, tüketilen lifte
eksiklik var anlamana gelir ve bu da inek tarafından daha az
tampon üretmesiyle sonuçlanır. Yemliğe yakından bakın ve
eğer yemde “delikler” bulursanız inekler yemi seçiyordur
anlamına gelir. Bu da kaba yemle ilgili bir problem olduğunu
gösterir.
YEMLİK SKORU (BİR SONRAKİ YEMLEDEN 1 SAAT ÖNCE)
• 0 Hiç Yem Kalmamış
• 1 Yemliğin çoğu boş
TMR’ı % 5 artır.
TMR’I % 2-3 artır.
• 2 Yemlik boyunca % 1 den az yem
TMR’ı değiştirme
TMR’ı kontrol et
PRB. İncele
PRB. İncele
• 3 Yemlik boyunca % 2-3 fazla yem
• 4 Yemin %50 si yemlikte kalmış
• 5 yem dağılmamış bozulmadan duruyor
•
ASİDOZ SEBEBLERİ
• Doğum Sonrası Yem Geçişinden Kaynaklanan
Prb.Ler.
• TMR da Yetersiz Veya İnce Kaba Yem
• Yüksek Verimli Grubun Yeminde Yüksek
Karbonhidrat Miktarı
• İyi Karıştırılmamış Homojen Olmayan TMR
• Sıcaklık
İYİ UYGULAMALAR
• 3 Aylıktan Tohumlamaya Kadar
**3-6 Aylık % 16 HP % 69 TDN
** 7-12 aylık % 15 HP % 66 TDN
Tohumladan Doğuma 2 Ay Kalana Kadar
** 13- 18 .aylar % 14 HP % 61 TDN
** 19-22 aylar % 14 CP %61 TDN
Doğuma Altmış Gün Kala
** Geçiş dönemi
**Amaç
--Doğuma giren düvenin kondüsyonu 3,5 olmalı
--Düveler doğumdan sonraki Kaba ve Kesif yeme
alıştırılmalı
DİKKAT DİKKAT
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Süt Yağı % 3,6altına Düşerse ASİDOZ Dur.
Asidoz=topallık + Fertilite
Topallayan İneğin Topallığı 2 Ay Önce Başlamıştır.
Toplam Ndf Minumum % 34
Kabayem Ndf Minumum % 24
Nişasta % 18-24
Sol Açlık Çukuruna Dikkat
14 Saat Geviş Getiren Hayvan Sayısı % 50 Olmalı
10 İnek Dakikada 65-70 Geviş Getirmesi Kontrol
Edilmeli
DİKKAT DİKKAT
• Kuru Dönemdeki Rasyon Şu Şekilde Olabilir 56 Kg Slaj 2 Kg Yonca 3 Kg Saman
• Dışkıda Kırık yem Taneleri Var ise Subklinik
Asidoz Vardır.
• Dışkı Parlak Slaj Kuru Ot Tanecikleri Varsa
Seluloz Prb. Vardır.
• Rasyonun % 20 İse Slaj İse Rasyona Su İlave
Edilmez.
ÖZETİN ÖZETİ
**** DOĞRU FORMÜLE VE BESLENEN BİR TMR OLURSA
-İnek için mükemmel beslenme sağlanır
-Küçük maliyetle beslemeyi sağlar.
-inek için en iyi inek sağlığı ve üretim şartları sağlanır.
**** TMR BESLEME İÇİN YÖNETİM ŞARTLARI
-Doğru formülde Rasyon
-Kaliteli yem ve katkı maddeleri
-TMR doğru karıştırma
-İneklerin yem tüketiminin takibi
-İyi yemlik yönetimi
*Partikül boyu(sap,yonca vs)
*Yemi uygun şekilde yemliğe itmek
- İyi besleme veri kaydı
*İşletme sahipleri,Zooteknist,Vet.Hekim, Yemci,
sağımcı tüm çiflik çalışanları arasındaki iletişim
YANİ TAKIM ÇALIŞMASI 4x4 olmalıdır.
BAŞARILI BİR İŞLETME İÇİN
• SORUNLAR (Gözlemlidiğiniz prb.leri sorumluya bildiriniz.)
• SORGULAMA (Sorumlu bildirilen prb. Araştırıp sorgulama yapar)
• SONUÇLAR (sorunların sonuçları ve çözümleri yöneticiye bildir)
Başarılı bir işletmede yukarıda belirttiğimiz 3S
Kuralı uygulanmalı ve kayda alınmalıdır.
**YAZDIĞINI YAP, YAPTIĞINI YAZ.**
FİNAL :İNEKLER HADİ
ARKADAŞLAR YEME GİDELİM
DİYEBİLMELİ
Download

TMR Programı Besleme