T lu m e n í a k u tn í h o n e k lid u
R a d o v a n P řik r y l, L ib o r U s to h a l
In t e r n í s e m in á ř P s y c h ia tr ic k é k lin ik y L F M U a F N
B rn o
23. d u b n a 201 0
P s y c h o m o to r ic k ý (P M ) n e k lid
• je s y m p to m e m , n e d g .
• d ěle n í d le in te n z ity
– v n it řn í n e k lid
• v n it řn í n a p ětí , k te r é s e p a c ie n to v i d a ří z v lá d n o u t
– p s y c h o m o to r ic k ý n e p o k o j
• m o to r ic k ý n e k lid , m e n š í p o d r o b iv o s t, v ý z v á m
n e o c h o tn ě v y h o v í
– p s y c h o m o to r ic k é v z r u š e n í
• p a c ie n t n a v ý z v y n e r e a g u je , v ý z v á m n e v y h o v í
– p s y c h o m o to r ic k á a g ito v a n o s t
• e x tr é m n ě v y s tu p ňo v a n ý p s y c h o m o to r ic k ý n e k lid s
a k tiv n í m n e g a tiv is m e m a v ětš in o u tr v a le jš í m i
a g r e s iv n í m i p r o je v y
P r o d r o m y P M n e k lid u
•
•
•
•
•
•
nespavost
z v ý š e n á p o d r á žd ěn o s t
m r z u to s t (m o r o z ita )
n e p řá te ls k é la d ěn í (h o s tilita )
p o s tu p n é s n i žo v á n í s p o lu p r á c e s o k o lí m
u r y c h lo v á n í p s y c h o m o to r ik y
R iz ik o v é fa k to r y p r o v ý s k y t
a g r e s iv n í h o je d n á n í
• d ří v ějš í a g r e s iv n í c h o v á n í
• o r g a n ic k é p o s ti že n í m o z k u
• flo r id n í p s y c h ó z a
•
•
•
•
•
– p ří to m n o s t b lu d ů a h a lu c in a c í , k te r é o v liv ňu jí c h o v á n í
je d in c e
– s p o je n y s ú z k o s tí a v ý r a z n o u e m o čn í la b ilito u
a b u s u s či z á v is lo s t n a a lk o h o lu n e b o d r o g á c h
n e s ta b iln í v z ta h y s o k o lí m
n e z a m ěs tn a n o s t
m la d š í v ěk (d o 3 5 le t)
m u žs k é p o h la v í
V ý s k y t P M n e k lid u a a g r e s iv ity
• p r a k tic k y u v š e c h n o z o lo g ic k ý c h je d n o te k
•
•
•
•
•
•
•
•
•
o r g a n ic k é a to x ic k é p o r u c h y
s c h iz o fr e n n í o n e m o c n ěn í
a fe k tiv n í p o r u c h y (m á n ie , a le i d e p r e s e !)
ú z k o s tn é p o r u c h y
s tr e s o v é p o r u c h y
p o r u c h y o s o b n o s ti
s e x u á ln í d e v ia c e
m e n tá ln í r e ta r d a c e
d u š e v n í p o r u c h y v z n ik lé v d ěts tv í a a d o le s c e n c i
O b e c n é z á s a d y k o n ta k tu
s n e k lid n ý m p a c ie n te m
• s n a žit s e n a v á z a t k o n ta k t – p o k u d to lz e
• d á v a t n a je v o e m p a tii a n e p o le m iz o v a t
• h o v o řit tic h ý m h la s e m
• p ři h r o z í c í a g r e s iv it ě s e v y h ý b a t s itu a c i, k d y js m e s
p a c ie n te m s a m i v u z a v ře n é m í s tn o s ti
• v y š e t řu jí c í lé k a ř b y m ěl s e d ět b lí z k o d v e ří s
m o žn o s tí ú t ěk u
O b e c n é z á s a d y k o n ta k tu
s n e k lid n ý m p a c ie n te m
• a g r e s iv n í c h p a c ie n t ů s e n e d o tý k á m e , v y h ý b á m e s e
d lo u h é m u o čn í m u k o n ta k tu , u d r žu je m e b e z p e čn o u
v z d á le n o s t (n a d é lk u p a že ), n e o b r a c í m e s e k n im z á d y , z
o k o lí o d s tr a n í m e p ře d m ěty , k te r é b y m o h ly b ý t p o u žity ja k o
z b ra ň
• m u s í m e m í t p o b lí ž d a lš í p r a c o v n í k y k z a jiš t ěn í fy z ic k é
p ře v a h y (o b e c n ě d o p o r u čo v á n o 5 čle n ů p e r s o n á lu n a
z v lá d n u tí 1 a g r e s iv n í h o p a c ie n ta )
• p ři v y s tu p ňo v a n é m n e k lid u u k o n čí m e p o h o v o r
• k e z v lá d n u tí fy z ic k y z d a tn ý c h a g r e s iv n í c h p a c ie n t ů v o lá m e
P r e v e n c e a g r e s iv n í c h s ta v ů
• v p ří p a d e c h , k d y je to m o žn é , s e n e jd ří v e s n a ží m e
v e r b á ln ě,
s e m p a tic k ý m p ří s tu p e m , z v lá d n o u t s itu a c i
• s ta n d a r d n í m p o s tu p e m je o m e z e n í z e v n í c h ir ita čn í c h
s tim u l ů, p o s k y tn u tí p r o s to r u p a c ie n to v i k v y já d ře n í je h o
p o c itů
• s itu a c e a le b ý v á n e p ře d v í d a te ln á , i k d y ž s e p e r s o n á l v
r á m c i m o žn o s tí (s o h le d e m n a b e z p e čn o s t p a c ie n ta a je h o
o k o lí ) s n a ží a g r e s iv n í m u p a c ie n to v i v y h o v ět, m ůže
a g r e s iv n í c h o v á n í g r a d o v a t
• n ěk d y p o s ta čí ta k z v a n á p r e z e n ta c e s í ly , p řiz v á n í d a lš í h o ,
p ře d e v š í m m u žs k é h o z d r a v o tn ic k é h o p e r s o n á lu
F a r m a k o lo g ic k á in te r v e n c e –
obecné zásady
• c í le m fa r m a k o te r a p ie je z v lá d n u tí a k u tn í h o n e k lid u ,
a g r e s iv n í h o c h o v á n í a z m í r n ěn í r iz ik a s e b e p o š k o z e n í
• s o u ča s n ě s e z k r a c u je d o b a n u tn o s ti fy z ic k é h o
o m e z e n í a tí m i s tr á d á n í p a c ie n ta
• i k d y ž p ři fa r m a k o te r a p ii p r e fe r u je m e p o d á v á n í
m e d ik a c e p e r o s (p . o .), p ři n e s p o lu p r á c i p a c ie n ta s e
n e o b e jd e m e b e z p a r e n te r á ln í h o p o d á v á n í
p s y c h o fa r m a k
• n e v ý h o d y lé čb y p . o . m o h o u b ý t s n í že n y p o u žití m
r y c h le r o z p u s tn ý c h ta b le t n e b o r o z to k u lé k u
F a r m a k o lo g ic k á in te r v e n c e – c o
d á t?
• b e n z o d ia z e p in y , a n tip s y c h o tik a 1 G i 2 G ,
a n tih is ta m in ik a (p r o m e th a z in )
• u p ře d n o s tn it b y c h o m m ěli fa r m a k a s r y c h lý m
n á s tu p e m ú čin k u a k r á tk o u d o b o u p ůs o b e n í
• u a g r e s iv n í c h p a c ie n t ů b ý v á v ý b ěr p s y c h o fa r m a k
o m e z e n n a ta , k te r á js o u k d is p o z ic i i p r o p a r e n te r á ln í
a p lik a c i
• o b e c n ě p la tí , že a n tip s y c h o tik a 2 G d o s tu p n é v
p a r e n te r á ln í fo r m ě m a jí r y c h le jš í n á s tu p ú čin k u , k r a tš í
p o lo ča s a m é n ě n e žá d o u c í c h ú čin k ů n e ž
a n tip s y c h o tik a 1 G
F a r m a k o lo g ic k á in te r v e n c e – p o d le
če h o d á t?
• fa r m a k a m u s í m e v o lit p o d le a k tu á ln í p s y c h ia tr ic k é
s y m p to m a tik y
• u ú z k o s tn ý c h s ta v ů p r e fe r u je m e b e n z o d ia z e p in y , u a g ito v a n é
d e p r e s e n e v o lí m e a n tip s y c h o tik a 1 G , n e jv h o d n ějš í je z d e
k o m b in a c e a n tip s y c h o tik 2 G a b e n z o d ia z e p in ů
• t ěžk o u v o lb u m á m e u n e k lid n ý c h p a c ie n t ů, u k te r ý c h je
p o d e z ře n í n a in to x ik a c i, k d e js o u d e fa c to v š e c h n a
p s y c h o fa r m a k a k o n tr a in d ik o v á n a
• p o k u d n e p o s ta čí je n fy z ic k é o m e z e n í , je lé k e m v o lb y k e
z v lá d n u tí n e k lid u h a lo p e r id o l, k te r ý je m é n ě s e d a tiv n í n e ž jin á
n í že u v e d e n á p s y c h o fa r m a k a
P s y c h o tic k ý n e k lid – v ý b ěr lé k ů
(A P 1 G )
• le v o m e p r o m a z in (T is e r c in ), i. m . d o 3 7 5 m g , p . o . d o
600 m g d e n n ě
• h a lo p e r id o l (H a lo p e r id o l), p . o ., i. m ., i. v ., i k d y ž
m a x im á ln í d e n n í d á v k a s e u v á d ěla d o 6 0 – 8 0 m g
(n y n í d o 1 8 m g ), n e n í r a c io n á ln í p ře k r a čo v a t 1 2 m g
d e n n ě, v e v y s o k ý c h d á v k á c h s e n e z v y š u je
te r a p e u tic k ý ú čin e k , a le je v y s o k é r iz ik o v ý s k y tu
e x tr a p y r a m id o v ý c h p ří z n a k ů
• z u c lo p e n th ix o l (C is o r d in o l), p . o . d o 7 5 m g (1 5 0 m g )
d e n n ě; i. m . d o 1 5 0 m g z a 2 d n y (o b v y k le 1 0 0 m g ),
d o 4 0 0 m g v je d n é lé če b n é k ůře
P s y c h o tic k ý n e k lid – v ý b ěr lé k ů
(A P 2 G )
• o la n z a p in (Z y p r e x a ), p . o . i v e fo r m ě r y c h le r o z p u s tn ý c h
ta b le t , i. m ., d o 2 0 m g (3 0 m g ) d e n n ě
– C A V E : n e k o m b in o v a t i.m . o la n z a p in s B Z D
• r is p e r id o n (R is p e r d a l a n e jm é n ě 1 0 d a lš í c h g e n e r ik ),
p .o ., i v e fo r m ě r y c h le r o z p u s tn ý c h ta b le t a r o z to k u , d o
1 6 m g denně
• z ip r a s id o n (Z e ld o x ), p . o . d o 1 6 0 m g d e n n ě, i. m . d o 4 0
m g denně
• a r ip ip r a z o l (A b ilify ), p . o ., d o 3 0 m g d e n n ě, i.m . d o 3 0 m g
denně
• q u e tia p in (S e r o q u e l), p . o ., d o 8 0 0 m g d e n n ě (a ž
1 200m g )
• s u lp ir id (D o g m a til, P r o s u lp in ), p .o . d o 1 6 0 0 m g
P s y c h o tic k ý n e k lid – jin é
m o žn o s ti
• v y s o k é d á v k y b e n z o d ia z e p in ů
• k o m b in a c e a n tip s y c h o tik s b e n z o d ia z e p in y
• k o m b in a c e a n tip s y c h o tik 2 G s 1 G
(b a z á ln í )
– C A V E : k o m b in a c e b a z á ln í c h A P a B Z D p r o
r iz ik o ú tlu m u d e c h o v é h o c e n tr a !
• u d é le tr v a jí c í h o n e z v la d a te ln é h o
p s y c h o tic k é h o n e k lid u , k d e s e p a c ie n t
o h r o žu je n a živ o t ě, je v o lb o u a p lik a c e E C T
F y z ic k é o m e z e n í
• p o u ží v á m e v p ří p a d ě, k d y p a c ie n t b e z p r o s t ře d n ě o h r o žu je
s e b e n e b o s v é o k o lí a v y če r p a li js m e jin é p r o s t ře d k y k je h o
z k lid n ěn í
• z a fy z ic k é o m e z e n í p o v a žu je m e :
– m a n u á ln í fix a c i (o m e z e n í p a c ie n ta o š e t řu jí c í m p e r s o n á le m ,
p r o v á d í ji 3 – 5 v y š k o le n ý c h p r a c o v n í k ů, k te ří p a c ie n ta d r ží v e
s to je n e b o n a z e m i p o d o b u n ěk o lik a m in u t) z a ú če le m a p lik a c e
m e d ik a c e „p r o ti v ůli“ p a c ie n ta
– u p í n a c í p o p r u h y n a l ůžk u (k u r ty )
– s v ěr a c í k a z a jk u
– s í ťo v é l ůžk o , k te r é je u z a v ře n o
– iz o la čn í m í s tn o s t, k te r á je u z a v ře n a .
• z a fy z ic k é o m e z e n í s e n e p o v a žu je
– p o b y t v s í ťo v é m l ůžk u a iz o la čn í m í s tn o s ti, p o k u d n e js o u
u z a v ře n y
– p řip o u tá n í k o n če tin y p ři a p lik a c i in fu z e
– fix a c e v k ře s le p r o u d r že n í s ta b ility , z á b r a n y u l ůžk a .
F y z ic k é o m e z e n í
• fy z ic k é o m e z e n í m á tr v a t c o n e jk r a tš í d o b u , r o z h o d u je o n ěm
lé k a ř, k te r ý ja s n ě d e fin u je a d o k u m e n tu je d ův o d y v e d o u c í k
o m e z e n í a je h o d é lk u
• fy z ic k y o m e z e n é m u p a c ie n to v i je t ře b a v ěn o v a t z v ý š e n o u
o š e t řo v a te ls k o u p é či, k o n tr o lo v a t je h o živ o tn í fu n k c e , d b á t o
je h o h y d r a ta c i
• lé k a ř m u s í k u r to v a n é h o p a c ie n ta k a žd é 2 – 3 h o d in y
k o n tr o lo v a t a r o z h o d n o u t o d a lš í m p o s tu p u , p ří p a d n é d a lš í
o m e z e n í z n o v u n a o r d in o v a t a p o p s a t d ův o d y
• p a c ie n t ta k é m u s í b ý t s r o z u m ite ln ě s v é m u s ta v u in fo r m o v á n o
d ův o d e c h fy z ic k é h o o m e z e n í (p o k u d to o v š e m lz e )
• p o k u d p a c ie n t d o 2 4 h o d in o d z a čá tk u fy z ic k é h o o m e z e n í
n e p o d e p í š e s o u h la s s fy z ic k ý m o m e z e n í m , m u s í b ý t z a h á je n o
ří z e n í d le § 2 3 a § 2 4 z á k o n a 2 0 /1 9 6 6
P o u žití fy z ic k é h o o m e z e n í p s y c h o tic k é h o
n e k lid u z a p r v n í 3 m ěs í c e r o k u 2 0 1 0
• C e lk e m p řija to k a k u tn í h o s p ita liz a c i 3 3
p a c ie n t ů s d g . z e s c h iz o fr e n n í h o o k r u h u
• 2 p a c ie n ti (6 % ) o m e z e n i v S T
• U je d n o h o z n ic h (3 % ) 1 x a p lik o v á n a
in je k čn í te r a p ie z a a s is te n c e M P
Použití injekční terapie psychotického
neklidu za první 3 měsíce roku 2010
• Z p o čtu 3 3 p a c ie n t ů u 4 (1 2 % ) n u tn o tlu m it
n e k lid p a r e n te r á ln í a p lik a c í p s y c h o fa r m a k a
• A p lik a c e in je k čn í h o z u c lo p e n th ix o lu 4 x (v
k o m b in a c i s le v o m e p r o m a z in e m )
• A p lik a c e in je k čn í h o o la n z a p in u 1 x
Z á v ěr
• a g ito v a n ý a n e k lid n ý p a c ie n t je b ěžn o u s o u čá s tí
p s y c h ia tr ic k é p r a x e a n a š í p o v in n o s tí je ty to s ta v y
p r o fe s io n á ln ě z v lá d a t
• v e v ětš in ě t ěc h to p ří p a d ů p a c ie n t n e s p o lu p r a c u je
a te r a p ie a fy z ic k é o m e z e n í s e m u s í u s k u te čn it i
p r o ti je h o v ůli
• p r o b lé m e m je n e d o s ta te k k v a lifik o v a n é h o a
fy z ic k y z d a tn é h o p e r s o n á lu v k o m b in a c i s
n e v y h o v u jí c í m p r o s t ře d í m (n e d o s ta te k o d lu k o v ý c h
m í s tn o s tí , tr v a lá m o n ito r a c e a p o d .)
Děkuji za pozornost
Download

Tlumení akutního neklidu