Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
NEDEN BİLİŞİM SİSTEMLERİ?
Bilişim Sistemi Nedir?
1.1
Bir organizasyonda karar vermeye ve
kontrole destek olmak amacıyla ham
verileri girdi olarak alan ve birbiri ile
bağlantılı parçaların (donanım, yazılım,
ağ, insan, ve veritabanı) bu veriyi
toplaması, düzenlemesi, işlemesi,
özetlemesi ile bilgi üreten ve bu bilgiyi
saklayıp, gerekli kişi ve departmanlara
dağıtan, asıl amacı hızlı ve doğru karar
vermeyi destekleyerek firmaya rekabet
üstünlüğü sağlamak olan
sistemlerdir.
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
NEDEN BİLİŞİM SİSTEMLERİ?
Bilişim Sistemi Nedir?
•
Teknik olarak bilişim sistemleri bilgi
toplayan, geri çağıran, işleyen,
depolayan ve dağıtan ve örgütte karar
verme sürecini destekleyen ilişkili
sistemlerdir
• Bilgi sistemleri karar verme,
koordinasyon ve kontrolü
desteklemenin yanında, çalışanlara
karmaşık problemleri çözme ve analize
etme yeteneğini de verir
1.2
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
NEDEN BİLİŞİM SİSTEMLERİ?
Bilişim Sistemi Nedir?
• Veri: Ham verilerin akışı olayları temsil
eder. Ticari işlemler gibi…
• Bilgi: Organizasyonlardaki insanlar için
anlamlı ve yararlı olan gerçekler
kümesidir. Karar vermek gibi…
1.3
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
NEDEN BİLİŞİM SİSTEMLERİ?
Bilişim Sistemi Nedir?
Veri ve Bilgi
Sekil 1-2
1.4
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
NEDEN BİLİŞİM SİSTEMLERİ?
Bilgi Sistemleri bilgisayar Teknolojileri
• Bilgisayar teknolojileri, yazılımlar
bilgi sistemlerinin birer parçasıdır
• Bu sistemler bilişim sistemlerinin teknik
parçalarını oluşturur
• İnsan unsuru diğer bir önemli parçadır
1.5
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
NEDEN BİLİŞİM SİSTEMLERİ?
Bilişim Sistemi Nedir?
• Örgütler dört faaliyette bilgi üretirler
– Karar vermek
– Faaliyetleri kontrol etmek
– Problemleri analiz etmek
– Yeni ürün ve hizmetler yaratmak
• Girdiler işletme çevresinden ham verileri toplar
• İşlemler bu ham verileri anlamlı hale getirir
• Çıktı işlenmiş bilgileri kullanılmak üzere ilgililere
iletir
• Geri besleme uygun örgüt üyelerine girdi
aşamasını düzeltmek için yapılan çıktıdır
1.6
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
NEDEN BİLİŞİM SİSTEMLERİ?
Bilişim Sisteminin Fonksiyonları
Girdi
İşleme ve
Süreç
Çıktı
GERİBESLEME
1.7
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
NEDEN BİLİŞİM SİSTEMLERİ?
Bilişim Sisteminin Fonksiyonları
1.8
Sekil 1-3
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
NEDEN BİLİŞİM SİSTEMLERİ?
Bilişim Sistemi Nedir?
• Çiviler, tahtalar, çekiçler bir ev
oluşturmak için elzemdir
• Ama bunlar evi tek başlarına
oluşturamaz
• Mimarlık, ustalık, tasarım vb de bir ev
oluşturmak için gereklidir
1.9
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
NEDEN BİLİŞİM SİSTEMLERİ?
Bilgisayar Sistemleri ve Bilişim Sistemleri
Bilgisayarın donanım ve yazılımına
bağlıdır.
• Bilginin işlenmesi ve yayılması
• En önemli fark bilişim sisteminin
İNSAN unsurunu içermesidir.
1.10
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
NEDEN BİLİŞİM SİSTEMLERİ?
Bilişim Sistemleri Üzerine Ticari Bir Bakış Açısı
• Yönetsel ve organizasyonel bir
çözüm
• Bilgi teknolojileri üzerine kurulur.
• Çevreye karşı meydan okuyan
rekabetçi bir duruş
1.11
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
NEDEN BİLİŞİM SİSTEMLERİ?
Bilişim Sistemi Unsurları?
• Bilişim Sistemlerini tam olarak anlayabilmek
için onu oluşturan geniş yönetsel, teknik ve
örgütsel unsurları da anlamamız gereklidir
• Yönetim bilişim sistemleri (YBS) bu geniş
bakış açısına ve anlayışa ulaşmaya
çalışmaktadır
• YBS hem teknik ve örgütsel hem de sosyal
bakış açısıyla bilgi teknolojilerinin örgüt ve
insan üzerindeki etkisini incelemektedir
1.12
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
Bilişim Sisteminin Unsurları
Bilgi Sisteminin Boyutları
• Bilgi Sistemlerini tam olarak
anlayabilmek için, geniş örgütsel,
yönetsel ve teknoloji unsurlarını ve
bunların sahip oldukları değişim
gücünü anlamamız gerekmektedir
1.13
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
NEDEN BİLİŞİM SİSTEMLERİ?
Bilişim Sistemleri
ORGANİZASYONLAR TEKNOLOJİ
BİLİŞİM
SİSTEMLERİ
Yönetim
1.14
Sekil 2-4
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
Bilişim Sisteminin Unsurları
ÖRGÜT
• Bilişim Sistemleri örgütlerin içsel bir
parçasıdır
• Örgüt değişik seviye ve uzmanlık alanlarına
sahip birimlerden oluşur – bir piramittir
• Bazı işletmeler için yapılan tüm iştir
• Üst yönetim stratejik kararlar verir
• Orta yönetim faaliyetler ile ilgili kararlar verir
• Alt yönetim işe günlük işlerle ilgilenir
1.15
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
Bilişim Sisteminin Unsurları
ÖRGÜT
1.16
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
Bilişim Sisteminin Unsurları
ÖRGÜT
• Bilgi işçileri bilgi üretir ve işler
(Mühendisler)
• Veri işçileri veri ile uğraşır (Memurlar)
• Üretim ve hizmet işçileri asıl üretim
faaliyetini gerçekleştirir (İşçiler)
• Örgütün her kademesi ve her farklı çalışan
için ayrı Bilgi teknolojisi vardır
• Örgüt kültürü bilgi sistemlerine işlemiştir
1.17
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
Bilişim Sisteminin Unsurları
ÖRGÜT
• Birçok örgütte uzun yıllar içerisinde
geliştirilmiş resmi kurallar ve iş süreçleri
vardır
• Bazı kurallar ve iş süreçleri yazılıdır, bazıları ile
gayrı resmidir
• Bilgi teknolojileri bu iş süreçlerini
otomatikleştirmeye önemli yardımcıdır
• Her örgütün kültürü vardır – temel varsayımlar
bütünü ve sistemi
1.18
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
Bilişim Sisteminin Unsurları
ÖRGÜT
• Kültür örgütün pek çok üyesi tarafından işleri
yapma biçimi olarak kabul edilmiştir
• İşletme kültürü örgütün bilgi teknolojilerine de
yansımıştır
1.19
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
Bilişim Sisteminin Unsurları
YÖNETİM
• Yönetimin görevi farklı verilerden en doğru
kararları vermek ve örgütü başarıya
ulaştırmaktır
• Yönetim planlar yapar, stratejiler geliştirir
• Örgütün kaynaklarını örgüt amaçlarına
ulaşmak için organize eder
• Yöneticilerin önemli bir işi yeni bilgi ve
teknolojiye dayanarak yeni ürün ve
hizmetler geliştirmektir
1.20
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
Bilişim Sisteminin Unsurları
BİLGİ TEKNOLOJİLERİ
• Bilgi teknolojileri değişimle baş edebilmek için
gerekli bir araçtır
• Bilgi teknolojilerinin çeşitli unsurları vardır
• Donanım bilgisayarı oluşturan fiziksel girdi,
işlem ve çıktı parçalarıdır
• Veri yönetim sistemleri işletme verisini
depolayan, işleyen ve paylaşan sistemlerdir
• Ağ ve iletişim teknolojileri bilgi sistemlerini
birbirine bağlayan, iletişim ve etkileşim
gerçekleştiren unsurlardır
1.21
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
Bilişim Sisteminin Unsurları
BİLGİ TEKNOLOJİLERİ
• Dünyanın en büyük ve yaygın bilişim Ağı
Internet’tir
• İşletme içinde özel ve Internet teknolojisi ile
kurulan ağlar Intranet diye adlandırılır
• Kullanıcılara erişim imkanı veren özel işletme
ağları Extranet diye adlandırılır
• WWW uluslararası standartlar ile Internet
kullanıcılarına veri depolama, saklama, indirme
yükleme ve sayfaları görme imkanı veren
sistemdir
1.22
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
Bilişim Sistemi Sadece Teknoloji Değildir
BİLGİ SİSTEMLERİ VE İŞ BAKIŞ
AÇISI
• BT’ye yatırım değer yarattığı için yapılır
• BT yatırımlarını getirisi diğer yatırımlardan
fazladır
• Artan verimlilik, artan gelirler, bir piyasada
daha iyi konumlanma vb
• Daha etkin karar vermek, artan örgüt
performansı ve nihai karlar
1.23
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
Bilişim Sistemi Sadece Teknoloji Değildir
BİLGİ SİSTEMLERİ VE İŞ BAKIŞ AÇISI
• BT’nin getirisi diğer işletme varlıklarından
fazladır
• Bilgi sistemleri işletmeye değer yaratan bir dizi
faaliyetler zinciri olarak adlandırılabilir
1.24
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
NEDEN BİLİŞİM SİSTEMLERİ?
Yönetim Bilişim Sistemlerine Yaklaşımlar
• YBS çok çoklu bir bilim dalıdır
• Teknik ve davranışsal yaklaşımlar olarak 2 ana
yaklaşımın etkisi vardır
• Dolayısıyla, YBS Sosyo-Teknik bir sistemdir
• Fiziksel teknik yanı olmasına rağmen, önemli
bir sosyal, örgütsel ve entelektüel yatırım
gerektirir
1.25
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
BİLİŞİM SİSTEMLERİNE ÇAĞDAŞ YAKLAŞIMLAR
TEKNİK YAKLAŞIMLAR
BİLGİSAYAR
BİLİMİ
YÖNEYLEM
ARAŞTIRMASI
YÖNETİM
BİLİMİ
YBS
SOSYOLOJİ
SİYASET
BİLİMİ
PSİKOLOJİ
DAVRANIŞSAL YAKLAŞIMLAR
Sekil 1-5
1.26
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
NEDEN BİLİŞİM SİSTEMLERİ?
Yönetim Bilişim Sistemlerine Yaklaşımlar
• YBS işletmelerde ve kamu kuruluşlarında
bilişim teknolojileri kullanmak ve bunun
sonuçları üzerine odaklanır
• Teknoloji kullanılarak gerçek dünyanın
sorunlarını çözmek üzerine odaklanır
• Tek bir yaklaşım YBS’yi tam olarak
kavrayamamaktadır
• Bilişim Sistemlerinin başarısızlığı sadece
teknik veya sadece davranışsal değildir
• Teknoloji bireysel ve örgütsel amaç ve
hedeflere uyum sağlamak için optimize
edilmelidir
1.27
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
NEDEN BİLİŞİM SİSTEMLERİ?
Sosyo-Teknik Sistemler
Sistemlerin Performansını Optimize
Etmek:
• Teknoloji ve organizasyon beraber
optimize edilir
• Uyum tatmin edici düzeyde oluncaya
kadar organizasyon ve teknoloji
unsurları karşılıklı olarak birbirlerini
düzeltir
1.28
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
NETWORK DEVRİMİ VE İNTERNET
Bilişim Sistemlerinin Genişleyen Alanı
• 1950’ler: Teknik değişiklikler
• 60’lar-70’ler: Yönetsel Kontroller
• 80’ler-90’lar: Endüstriyel Çekirdek
Aktiviteler
• 2000’ler ve sonrası: Tedarikçiler,
müşteriler ve işletmenin ötesi
önem kazandı
1.29
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
NETWORK DEVRİMİ VE İNTERNET
Bilişim Sistemlerinin Genişleyen Alanı
Sekil 1-8
1.30
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
DİJİTAL FİRMAYA DOĞRU
İnternet İle Neler Yapılabilir?
• İletişim ve ortak çalışma
• Bilgiye ulaşmak
• Tartışmalara katılmak
• Tedarik bilgileri
• Eğlence
• Ticari işlemleri karşılıklı olarak yapabilme
1.31
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
DİJİTAL FİRMAYA DOĞRU
Örgüt Tasarımı İçin Yeni Seçenekler
• Organizasyonun hiyerarşik kademelerini
azaltmak
• Bağımsız birimler oluşturmak
(yerleşimden bağımsız olmak)
• İş akışlarını yeniden düzenlemek
• Esnekliği arttırmak
• Organizasyonun sınırlarını yeniden
tanımlamak
1.32
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
DİJİTAL FİRMAYA DOĞRU
Bilişim Sistemlerinin Yassılaşan Örgüt Yapısı
Sekil 1-9
1.33
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
DİJİTAL FİRMAYA DOĞRU
İş Akışının Yeniden Düzenlenmesi
Sekil 1-10
1.34
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
DİJİTAL FİRMAYA DOĞRU
Dijital Firma
• Elektronik ticaret
• Elektronik iş
• Elektronik pazar: Bilişim sistemleri
bağlantıları, alıcı ve satıcılar arası bilgi
transferi, ürünler, hizmetler, ödemeler
1.35
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
DİJİTAL FİRMAYA DOĞRU
1.36
Sekil 1-11
© 2003 by Prentice Hall
Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm 1 Bilişim ve İş Dünyası
DİJİTAL FİRMAYA DOĞRU
Elektronik Ticaret
• İnternet bağlantılı alıcı ve satıcılar
• Düşük işlem maliyetleri
• Mal ve hizmetlerin dünya çapında
reklamı, alım ve satımı
• B2B işlemlerinin artması
1.37
© 2003 by Prentice Hall
Download

NEDEN BİLİŞİM SİSTEMLERİ?