İÇİNDEKİLER
Bilgisayara Giriş …………………………………………………………………………………………………………………………………2
Bilgisayarın Tanımı …………………………………………………………………………………………………………………………….4
Bilgisayar Bellek Ölçü Birimleri …………………………………………………………………………………………………………..4
Bilgisayarın İşlevleri ……………………………………………………………………………………………………………………………4
İlk Bilgisayarlar …………………………………………………………………………………………………………………………………..5
1946'dan Günümüze Bilgisayar Kuşakları …………………………………………………………………………………………10
Bilgisayarın Yapısı ve İşleyişi
………………………………………………………………………………………………………12
Bilgisayarın Temel Yapı Taşları …………………………………………………………………………………………………………12
1
BİLGİSAYARA GİRİŞ
AMAÇLARIMIZ
Bu üniteyi tamamladıktan sonra






Bilgisayar kavramının nasıl ortaya çıktığı,
Bilgisayarın tarihçesi,
Bilgisayar ile ilgili temel kavramlar,
Bilgisayarın temel bileşenleri,
Bilgisayarın ana özellikleri ve becerileri,
Bilgisayarın faydaları ve bilişim sistemleri
konularında bilgi sahibi olacaksınız.
ANAHTAR KAVRAMLAR







Bilgisayarın tarihçesi
Bilgisayarın temel özellikleri
Bilgisayar bileşenleri
Bilgisayar donanımı
İlk bilgisayarlar
Bilgisayar ölçü birimleri
Bilgisayar çevre birimleri
2
GİRİŞ
İnsanoğlu ilk çağlardan beri artan ihtiyaçlar doğrultusunda çeşitli yöntemler ve araçlar
geliştirmiştir. Nüfus arttıkça ihtiyaçlarda artmaya devam etmiştir. Hesaplamalar ile ilgili ihtiyaçlar ilk
başlarda parmak hesabı ile yapılmıştır. Parmak hesabının yetersiz olduğu yerlerde ise taşlar
yardımıyla daha büyük hesaplamalar yapılabilmiştir. Yerleşik hayata geçilmesiyle ihtiyaçlar daha da
artmıştır ve buna göre farklı araçlar geliştirilmiştir. Bütün bu gelişmeler basit anlamda Bilgisayarların
temelini oluşturmuştur.
Bilim ve teknolojinin gelişmesiyle birlikte insanlar matematiksel hesaplarını yapabilecekleri
farklı aygıtlar geliştirilmiştir. Şüphesiz her yeni icat ve teknoloji bir sonraki icatlar ve teknolojiler için
birer adım olmuştur. Ve tüm bunlar zincirin birer halkası olarak günümüzdeki bilgisayar teknolojisinin
oluşturulmasına ve geliştirilmesine olanak sağlamıştır.
Günümüzde artık bilgisayarlar ile bir çok işlemi binlerce kat daha hızlı bir şekilde
gerçekleştirebiliyoruz. Bu da dünyanın gelişimi açısından çok önemli bir etkendir. Teknoloji Dünyanın
gelişimi ile tamamen doğru orantılıdır. Teknoloji ne kadar gelişirse Dünya bir o kadar gelişir.
Bu bölümde Bilgisayarın ilk çağlardan bu zamana tarihi sürecini ve gelişimi ile birlikte
günümüzde kullanılan bilgisayarları temel olarak işleyeceğiz.
3
1) BİLGİSAYARIN TANIMI
Bilgisayar:Kullanıcılardan aldığı veri bilgi veya komutlar doğrultusunda ,bu verileri matematiksel
olarak işleyebilen, hesaplayabilen, yorumlayabilen, karşılaştırmalar yapabilen; gerektiğinde verileri,
bilgileri ve sonuçları Disket, CD, DVD, Hard Disk, Flash Bellek gibi depolama aygıtlarında istenildiği
sürece saklayabilen, tekrar okuyabilen; yazılı, sesli, görüntülü şekilde çıktı verebilen elektronik
aygıtlara Bilgisayar denir.
Veri: Bilgiyi oluşturan parçalara veri denir. Veri tek başına anlamlı bir bütünlük oluşturamaz. Örn. Bir
makinanın seri numarası bir veridir veya bir kişinin kimlik numarası, adı , yaşı birer veridir.
Bilgi: Verilerin işlenerek bir sonuca ulaşmış halidir. Herhangi bir hesaplama işleminde kullanılan
sayılar birer veridir. Bu hesaplama işlemi ve işlemin sonucu birer bilgidir.
2) BİLGİSAYAR BELLEK ÖLÇÜ BİRİMLERİ
Bilgisayarda veriler elektrik ve manyetik sinyallerin olup olmamasına göre saklanır. Yani
bilgisayar sinyalin varlığı ve yokluğuna göre farklı dizilimler elde ederek bilgi elde eder.
Bilgisayarda en temel büyüklük birimi bit’tir. Bit ikili sayı sisteminde değerlendirilir. Yani bit 1
veya 0 olabilir. Bu da verinin var veya yok, doğru veya yanlış olduğunu gösterir. Bilgisayardaki diğer
tüm bilgiler bu bitlerin farklı şekillerde yan yana dizilmesiyle elde edilir. Yani bilgiler insanların
anlamayacağı ikili sayı sistemiyle elde edilir. İnsanların kullandığı sistem onluk sistem olduğundan
bilgiler insanlara sunulurken bu sistemlere dönüştürülerek anlamlı birer bilgi halini alır. 8 bitin bir
araya gelmesiyle bir byte elde edilir. Aşağıda ölçü birimlerinin dönüşümü verilmiştir.
8 bit = 1 Byte
1024 Byte = 1 KiloByte(KB)
1024 KB = 1 MegaByte(MB)
1024 MB = 1 GigaByte(GB)
1024 GB = 1 TeraByte(TB)
Sıra Sizde: 12 GB verinin kaç KB eder?
3) BİLGİSAYARIN İŞLEVLERİ
Bilgisayarın temel olarak 5 işlevi vardır. Giriş işlemleri, Çıkış işlemleri, Aritmetik işlemler,
Depolama işlemleri, Kontrol ve koordinasyon işlemleri.
3.1) Giriş işlemleri
Bilgisayara veri girişi yapılmasını sağlayan işlemlerdir. Genelde klavye, fare, CD-ROM,
mikrofon gibi aygıtlarla veri girişi sağlanır.
3.2) Çıkış işlemleri
4
Girilen bilgilerin işlendikten sonra anlamlı bir şekilde resim, grafik, ses vb. formatlarda çeşitli
aygıtlar aracılığıyla çıkışını sağlayan işlemlerdir. Çıkış aygıtı olarak kullanılan aygıtlardan bazıları
Monitör, Printer, Hoparlör gibi aygıtlardır
3.3) Aritmetik İşlemler
Toplama, çıkarma, çarpma, bölme, karekök alma, üs alma gibi Matematiksel işlemleri sağlar.
Sayısal değerlerin birbirleri ile karşılaştırılması ve yorumlanması yine Aritmetik işlemler arasında yer
alır.
3.4) Depolama İşlemleri
Bilgisayarların verileri ham olarak veya işlendikten sonraki sonuçlarını, daha sonra kullanıcılar
veya programlar tarafından kullanılmak üzere Disket, Hard Disk, CD vb depolama aygıtlarına
kaydetmesi işlemidir.
3.5) Kontrol ve Koordinasyon İşlemleri
Bilgisayardaki donanımsal aygıtlar ile işletim sistemi ve yazılımlar arasında, veri alışverişinin
düzenlenmesi ve kontrol edilmesi işlemleridir. Bu işlemler Bilgi işlem elemanları(Mikro İşlemci, RAM,
Anakart vb.) tarafından gerçekleştirilir.
4) İLK BİLGİSAYARLAR
4.1) Abacus(Abaküs)
Günümüzde ilkokullarda sayı sayma ve
basit toplama çıkarma hesaplarını öğretme
aracı olarak kullanılan abaküsler, aslında M.Ö.
1000’li yıllarda Çinliler tarafından kullanılmaya
başlanmıştır. Basit bir hesaplama aygıtı olan
abaküs hesaplama işlemlerini yapabilmesi
açısından ilk Bilgisayar’dır diyebiliriz.
5
4.2) Pascalline Hesap Makinesi
Pascalline hesap makinesi isminden de anlaşılacağı üzere Fransız
matematikçi Blaise Pascal tarafından icat edilmiştir. Hesap makinesi
olarak yapılan ilk ciddi icattır. Babasının vergi dairesinde memur
olarak çalışan pascal babasının işlerinde yardımcı olması amacıyla
1642 yılında bu hesap makinasını yapmıştır. Mimari olarak değişik
sayıda dişleri olan çarklardan meydana gelmektedir. Bu hesap
makinası sadece toplama ve çıkarma işlemi yapabilmektedir.
4.3)Leibniz Çarkı
Leibniz çarkı pascalline hesap makinasının geliştirilmesiyle ortaya çıkan bir
makinadır. Alman matematikçi Gottfried Wilhelm Leibniz tarafından 1671
yılında icat edilmiştir. Sadece toplama ve çıkarma işlemi yapabilen
pascalline hesap makinasının aksine bu aygıt toplama çıkarma çarpma
bölme ve hatta karekök alma işlemlerini de yapabilmektedir.
6
4.4)Fark Makinası
Bu makine matematiksel basit işlemlerin yanı sıra farklı bir çok işlemi
de yapabilen bir makine olarak Charles Babbage tarafından
tasarlanmıştır. Bu makinanın icat edilebilmesi için ciddi bir maddi
kaynağa ihtiyaç vardı. Babbage bu konuda İngiliz hükümetine projeyi
sunarak maddi destek talep etmiştir. Babbage İngiliz hükümetinin
yaptığı maddi destekle 1830 yılında Fark Makinasını icat etmiştir.
Babbage bu makinanın daha da geliştirilebileceğine inanarak Analitik
Makine adında bir proje üreterek bunun üzerinde çalışmaya
başlamıştır. Analitik makine buhar gücüyle çalışan ve diğer hesap
makinalarının aksine bir çok fonksiyon barındıracaktı. Fakat istenilen
neticeye ulaşamadan Babbage
1871 yılında öldü. Analitik
makinanın mimarisi Mantıksal
işlem birimi, Veri depolama
birimive giriş çıkış ünitelerini
barındıracak şekilde tasarlanmıştır.
Bu
mimari
günümüz
bilgisayarlarının temel mimari
yapısıdır. Bu sebepten Babbage
Bilgisayarın
babası
olarak
adlandırılmıştır.
7
4.5) Mark-I
Amerika da 1890 nüfus sayımı delikli kart kullanılarak geliştirilen bir
makine tarafından yapıldı. Bu makine kartları verilen kodlara göre delerek
kaydediyordu. Ve delikli karttaki bilgiyi tekrar okuyabiliyor ve tekrar
kullanabiliyordu. Mark-I insan müdahelesi ile çalıştığı için yarı otomatik
bir yapıdaydı. Dğer makinalara göre daha iyi özelliklere sahip olmasına
rağmen istenilen hız elde edilememiştir. Ama yine de nüfus sayımı bu
makinanın mucidi olan Amerikalı istatistikçi Herman Hollerith
sayesinde dörtte bir sürede tamamlanmıştır.
HermanHollerith makine da bazı
değişiklikler yaparak 1986 yılında
kurduğu “Tabulating Machine
Company” adlı şirkette üretime
devam etmiştir. Daha sonra bu
firma başka bir firma ile
birleşerek “IBM” ismini aldı.
1944 Yılında bu proje Harward
Üniversitesinde
daha
da
geliştirilerek IBM tarafından
tekrar MARK-I üretildi.
4.6) Eniac
Pensilvanya Üniversitesinde tamamlanan ENIAC (Elektronik Sayısal
Hesaplayıcı ve Doğrulayıcı) 1946 yılında John Mauchly ile tamamlandı.
Top mermilerinin menzil hesabında kullanılmak üzere askeri amaçla
üretilen ENIAC 18,000 tane elektronik tüp kullanılarak yapılmıştır. 50
ton ağırlığında olan bu makine 167 metrekare yer kaplıyordu. 10kwatt
gücüne sahip bu makine MARK-I ‘den binlerce kat daha hızlıydı. ENIAC
elektronik temelli ilk bilgisayardır.
8
4.7) Edvac
Matematikçi John VonNeumeENIAC’ın geliştirilmesi için bazı
önerilerde bulunmuştur. Ve bunun üzerine EDVAC(Elektronik Soyut
Değişken Otomatik Bilgisayar) geliştirilip üretilmiştir. ENIAC’tan 10 kat
daha küçük olan bu makine ENIAC’tan yaklaşık 100 kat daha hızlı
çalışabilmekteydi.
EDVAC
komutların dışarıdan girilmesini
sağlamıştır. Bu sebepten dolayı
Programcılığın
gelişmesinde
büyük katkıları olmuştur.
4.8)Univac
1951 yılında ENIAC’ı yapan kişiler tarafından geliştirilmiştir. İlk defa depolama birimi olarak Manyetik
Teyp kullanılmıştır.
Bilgisayar geçmişten günümüze bu şekilde gelmiş ve hala gelişmeye devam etmektedir.
Vakum tüplerinin çok enerji harcaması ve ısınması bilgisayarın sürekli arıza yapmasına neden
oluyordu. Boyut olarakta çok büyük olması gelişmesi açısından büyük bir dezavantajdı. Ancak yıllar
geçtikçe vakum tüpleri yerini Transistör denilen elektronik devre elemanlarına bırakmıştır.
Transistörler vakum tüplerine göre çok daha az enerji harcıyor, çok daha küçük ve fazla ısınmayordu.
Transistör kullanan ilk bilgisayar PhilcoTransac S-200 IBM 1401’dir.
9
Sıra Sizde: Transistör’ün bilgisayar tarihindeki önemi nedir? İlk hangi bilgisayarda kullanılmıştır?
5) 1946’DAN GÜNÜMÜZE BİLGİSAYAR KUŞAKLARI
İlk çağlardan bugüne Bilgisayarın gelişimi ile ortaya çıkan makine ve sistemlerin bazılarını
tanıdık. Genel olarak Bilgisayar Tarihçesi işlendiğinde Bilgisayarın gelişimi kuşaklara bölünebilir.
Bilgisayarın gelişimi genel olarak 5 kuşakta gerçekleşmiştir. Her yeni kuşakta bilgisayar parçalarının
küçülüp işlevlerininse büyüdüğünü görebiliriz.
5.1) 1.Kuşak Bilgisayarlar (1946-1959)
Temel Özellikler






İşlemci olarak vakum tüpleri kullanılırdı. Vakum Tüpleri boyut olarak oldukça büyüktü.
Çok fazla enerji harcarlardı.
Çok ısınırlardı.
Veri kümelerini ana belleklerinde tutarlardı.
Veri saklamak için manyetik teyp kullanılırdı.
Makine dilinde programlama yapılırdı. Ve bu çok fazla detay gerektirirdi.
İlk genel amaçlı bilgisayar olan ENIAC bu kuşakta yer almaktaydı. Bu bilgisayarın Genel olarak
özellikleri aşağıdaki gibiydi.
Ağırlık : 50 ton
Vakumlu Tüp Adeti : 18.000
Veri GirişAygıtı : IBM 405 Kart Okuyucu
KapladığıAlan : 167 m²
Yaptığıİşlemler : Toplama, Çıkarma, Çarpma, Bölme, Karekök Hesaplama
Saniyede Yapılan İşlem Adeti : 5.000 adet toplama işlemi
5.2) 2.Kuşak Bilgisayarlar (1959-1964)
Temel Özellikler




İşlemci olarak Transistörler kullanılırdı. Ortalama 10.000 transistör ile işlev görürdü.
Öncekilere göre çok daha az enerji harcarlardı.
Öncekilere göre daha az ısınırlardı.
İşlemci olarak kullanılan Transistörler Tablo üzerine el ile monte edilerek çalışırdı.
Transistör teknolojisiyle üretilen bilgisayarlar bu kuşakta yer almaktadır. Transistör teknolojisiyle
üretilen ilk bilgisayar IBM 1401 Modelidir. 1.Kuşak bilgisayarlara göre boyut olarak çok küçüktü ve
performans olarak çok büyük gelişim sağlamıştır.
5.3) 3.Kuşak Bilgisayarlar (1964-1970)
Temel Özellikler



İşlemci olarak entegre devrelerin kullanıldığı bilgisayarlardır.
Daha az enerji harcayıp daha az ısınırlardı.
Daha düşük maliyetlerle üretilebilmekteydi.
10


Hafıza birimi olarak manyetik diskler kullanılmaya başlanmıştır.
Veriler geçici değil kalıcı olarak saklanabilmekteydi.
Boyut olarak önceki kuşaklara göre kıyaslanamayacak kadar küçüktüler. Ve ciddi performans artışı
sağlanmıştır. Entegre devre teknolojisi ile üretilen ilk bilgisayar IBM 360 modelidir.
5.4) 4.Kuşak Bilgisayarlar (1970-…)
Temel Özellikler







Mikroişlemcilerde silikon yonga teknolojisi kullanılmaya başlanmıştır.
Mikro işlemcilerle birim zamanda daha fazla işlem yapılabilmekteydi.
Daha fazla veri ve program saklanabilecek CD ve diskler kullanılmaya başlanmıştır.
Yapay zeka kavramı oluşmaya başlamıştır.
Bilgisayar arası ağ kurulup ağ iletişimi sağlanmıştır.
Bilgisayarlar boyut olarak çok küçülmüştür.
Performans olarak çok ciddi gelişim sağlanmıştır.
Silikon yonga teknolojisi sayesinde bilgisayar boyut olarak çok küçülmüştür. Enerji tüketimin ciddi
şekilde azalmış ve performans yüksek oranlara ulaşmıştır. Silikon yonga teknolojisiyle üretilen ilk
işlemci Intel 4004 işlemcisidir. Bu işlemci bir çok bilgisayarda kullanılmıştır.
5.5) 5.Kuşak Bilgisayarlar (1990-...)
Günümüzde de kullanılan yapay zeka teknolojisinin kullanıldığı bilgisayarlardır. Yapay zeka
kullanımı ciddi boyutlara ulaşmıştır. Hatta Deep Blue isimli bilgisayar satranç şampiyonu Kasparov’la
yaptığı maçlarda ilk maçları kaybederken yapay teknoloji sayesinde sonraki maçlarda Kasparov!u
yenmeyi başarmıştır.
Sıra Sizde: Yapay zeka kavramı ilk hangi kuşak bilgisayarlarda ortaya çıkmıştır?
11
6) BİLGİSAYARIN YAPISI VE İŞLEYİŞİ
Bilgisayar genel olarak giriş ve çıkış birimleri sayesinde işlev görürler. İşlemler genel olarak şöyle
sıralanabilirler.




Bilgisayarın girdi birimleri kullanılarak herhangi bir işlem başlatılır.
Başlatılan işleme göre sabit diskten bir veri bellek aracılığıyla alınıp işleme sokulur.
Gerekli işlemler yapıldıktan sonra yine bellek aracılığıyla sabit diske kaydedilebilir.
İşlem gören herhangi bir veri çıktı işlemleri ile kullanıcıya veya başka cihazlara iletilebilir.
Genel olarak bilgisayarda bir işlem bu şekilde gerçekleşir. Ancak bazen çıktı birimine gönderilen
veri tekrar kullanılmak istenebilir. Geri istenen bilgi iki şekilde işleme alınabilir.
1.Tip Dönüş : Eğer işlenip çıktı olarak alınan bir bilgi tekrar girdi olarak kullanılıp işlenmek istenirse 1.
Tip döngü kullanılır ve çıktı tekrar girdi olarak alınıp farklı işlemlere tabi tutulabilir.
2.Tip Dönüş : Eğer çıktı olarak alınan bilgi tekrar aynı işleme sokulmak istenirse 2.Tip döngü kullanılır.
Sıra Sizde: Bilgisayarda bir toplama işleminin yapılması ve sonucun ekrana basılması olayını
Bilgisayarın işleyiş mantığına göre adım adım anlatınız.
7) BİLGİSAYARIN BİLEŞENLERİ
Bilgisayarlar temel olarak donanım ve yazılım adı verdiğimiz yapılardan oluşur. Bilgisayarı
oluşturan fiziksel aygıtların tümüne Donanım adı verilir. Donanımlar;




Girdi elemanları
Bilgi işlem elemanları
Depolama elemanları
Çıktı elemanları
12
Olmak üzere 4 başlık altında toplanabilir. Ama bilgisayarların işlev sağlaması için donanımın tek
başına hiçbir anlamı yoktur. Bilgisayarın iş yapabilmesi için ona onun anlayacağı dilde komutlar
vermek gerekir. Komutların verilmesini sağlayan bileşene Yazılım adı verilir. Yazılımlar;


Sistem Yazılımları
Uygulama Yazılımları
Olmak üzere 2 Başlık altında toplanabilir. Sistem yazılımları donanım (bilgisayarı oluşturan
parçalar) parçaları arasında iletişimi sağlar. Bu yazılımların en önemlisi İşletim sistemleridir. İşletim
sistemleri bilgisayar parçaları arasındaki iletişimi, Parçaların biribirleriyle uyum içerisinde çalışmalarını
,kaynakların paylaşımını, kullanıcının kullanacağı disk alanını kısacası bilgisayarın temel olarak
yapması gereken işlevleri düzenleyen ve yöneten yazılımlardır. Uygulama yazılımları ise kullanıcı ile
bilgisayar arasındaki iletişimi sağlar. Yazı yazmak, çizim yapmak, sunum oluşturmak, hesaplamalar
gibi kullanıcıya özel işlemlerin gerçekleştirilmesini sağlar.
7.1) DONANIMLAR
Bir bilgisayarın işlevlerini yerine getirebilmesi için gerekli olan bütün elektronik ve
elektromanyetik parçaların tamamına donanım denir. Donanımlar Girdi Elemanları, Bilgi işlem
elemanları, Depolama elemanları ve Çıktı elemanları olarak 4’e ayrılabilir.
7.1.1) Girdi Elemanları
Bir bilgisayara veri girmek için kullanılan aygıtların tümüne girdi elemanları denir. Klavye, Mouse,
Tarayıcı, Webcam gibi bazı aygıtlar bu grupta yer almaktadır. Teknolojinin sürekli geliştiğini
düşünürsek mevcut aygıtlara sürekli yenileri eklenmektedir.
Klavye : Klavye bilgisayarın, yazı yazmak ve komutlar vermek gibi işlemlerin yapılabilmesini
sağlayan parçasıdır. Klavyeler genellikle bilgisayara bir kablo ile bağlıdırlar. Ancak günümüzde
kablosuz, kızılötesi ışınlarıyla çalışan türleri de vardır.
Fare (Mouse) : Menü komutlarını veya araç çubuklarındaki düğmeleri tıklayıp etkin duruma
getirmek, fare işaretçisini yada imleci istenilen konuma taşımak, bir seçimi belirlemek ve taşımak gibi
amaçlar için kullanılan bir girdi donanımıdır. Grafiksel çizimler için de sıkça kullanılmaktadır. Ayrıca
pencerelerde, çeşitli işlevlere sahip düğmelerin, seçenek kutucuklarının veya kontrol kutucuklarının
işaretlenmesinde de işleve sahiptir.
13
Dokunma Yüzeyleri (Touchpad) : Farenin işlevini yerine getiren farklı bir girdi aygıtıdır. Genellikle
“laptop” veya “notebook” adı verilen diz üstü bilgisayarlarda kullanılır. Bunlar, bir yüzey üzerinde
parmak hareketiyle fare işaretçisinin hareket etmesini sağlarlar. Bu yüzey üzerine parmakla bir kez
vurma tıklama, iki kez vurma çift tıklama işlevine karşılık gelir.
Tarayıcılar (Scanner) : Bu girdi aygıtları, bir resim, çizim, slayt yadadökümanıresim formatında
okuyup bilgisayara aktarırlar. Dökümanların metin hale dönüştürülmesi için OCR adı verilen özel
uygulama yazılımlarına ihtiyaç vardır. Bu donanımlar resimleri bir çokfarklı formatta bilgisayara
aktarabilmektedir.
Oyun Çubukları (Joystik) : Oyunlarda kullanılmak üzere tasarlanmış girdi aygıtlarıdır. Uçak levyesi
gibi veya direksiyon gibi şekilleri olabilir. Levyeye veya direksiyona verilen hareket bilgisayara iletilir
14
ve yönetilen öğenin bu yönde hareket etmesi sağlanır. Simülasyon oyunlarında ateş etme ve benzeri
işlev için oyun çubuklarında tuşlar yer alır. Bu donanımlar da sürücü dosyası gerektirebilir.
Mikrofonlar: Bilgisayarların ses kartlarına bağlanabilen bir girdi aygıtıdır.Mikrofonda üretilen ses
sinyali, ses kartı vasıtasıyla dijital olarak bilgisayara gönderilir.Bilgisayarda bulunan bir yazılımla bu ses
dinlenebilir ve kaydedilebilir.
CD-ROM: CD içerisinde bulunan verileri okumak için kullandığımız aygıtlara CD-ROM denir. CDROM ile resim, müzik, video, doküman, sunum gibi bir çok veri CD’den okunabilir. CD en fazla 500 mb
bilgi saklayabildiği için CD-ROM daha fazla veriyi okuyamaz.
15
DVD-ROM: DVD içerisinde bulunan verileri okumak için kullandığımız aygıtlara DVD-ROM denir.
CD-ROM ile resim, müzik, video, doküman, sunum gibi bir çok veri DVD’den okunabilir. DVD’ler
CD’şere göre daha fazla veri saklayabilmektedir. DVD-ROM sürücüleri CD-ROM’dan daha fazla veriyi
okuyabilmektedir.
TV ve RADYO KARTI: TV ve RADYO Kartları sayesinde bilgisayarı bir Televizyon ve Radyo aygıtına
dönüştürmek mümkündür. Bu kartlar üzerinde uygun anten girişleri bulunmaktadır.
7.1.2) Bilgi İşlem Elemanları
Ana Kart: Bilgisayarın donanımı arasındaki bağlantıyı sağlayan en temel donanımdır. Ana kart
olmadan bilgisayar çalıştırılamaz. Bilgisayar parçaları ana kart üzerine doğrudan, kablolarla veya
konnektörler vasıtasıyla bağlanırlar. İşlemci, Ram, ekran kartı, TV kartı gibi parçalar ana kart üzerine
doğrudan, CD-ROM harddisk gibi parçalar ise kablolar vasıtasıyla bağlanırlar. Günümüzde ana kart
üzerinde onboard olarak ekran kartı, ethernet kartı gibi bazı donanımlar tümleşik olarak
üretilmektedir.
16
Merkezi İşlem Birimi (Mikro İşlemciler): Mikro işlemciler bilgisayarın en önemli parçasıdır.
Bilgisayarın Beyni olarak nitelendirilebilir. Mikro işlemciler Hafıza birimi ve diğer donanımlar
arasındaki veri trafiğini düzenler ve verileri işler. Veri yolları dediğimiz veri iletimini sağlayan iletim
demetleri sayesinde ana hafızadan aldığı verileri diğer donanımlara iletir ve onlara belli işlevleri
yerine getirmesi için komutlar gönderir. Yapılan işlem sonunda yine verileri aynı veri yolları
aracılığıyla hafıza birimine iletir. Böylelikle Aritmetik ve Mantıksal işlemlerin gerçekleşmesi sağlanır.
Mikro işlemcilerin hızları MHz ve günümüzde de GHz olarak ifade edilir. MHz işlemcinin saniyede 1
milyon GHz ise işlemcinin saniye de 1 Milyar işlem yapabileceğini ifade eder. Mikro işlemciler genelde
CPU ismi ile ifade edilir.
Geçici Bellekler (EDO-RAM-SDRAM-DDR-RDRAM): Geçici bellekler herhangi bir işlem sırasında
verilerin geçici olarak sağlanmasını sağlarlar. Bu veriler üzerinde geçici olarak saklanan veriler
üzerinde değişiklik yapılabilir. Bilgisayarın işlem yapabilmesi için bu geçici belleklere ihtiya.ları vardır.
Daha sonra işlenen veriler istenirse depolama aygıtlarında saklanabilir. Bilgisayarın kapanması ile
geçici bellek üzerindeki tüm veriler silinir. Geçici belleklerin büyüklüğü bilgisayarın hızı için önemli bir
etkendir. Çünkü Geçici bellek ne kadar büyükse bilgisayar üzerinde o kadar fazla veri ile işlem
yapılabilir. Geçici bellekler depolama aygıtlarına göre çok daha hızlıdır.
17
Kalıcı Bellekler ( ROM-Flash ROM-EPROM vb): Bilgisayar üzerindeki donanımın çalışması için
donanım ile ilgili gerekli bilgilerin saklandığı parçalardır. Donanımın çalışması için üretici firma
tarafından hazırlanan veriler bu belleklere yüklenir. Bu bellekler hazır bir şekilde anakart üzerinde
gelmektedir.
BIOS: Bios bilgisayar üzerindeki donanımlar ile ilgili bilgilerin ve bu donanımların özelliklerini
saklayan bir çeşit ROM bellek yani kalıcı bellektir. BIOS bilgisayar açılırken tüm donanımları kontrol
edip bilgisayarın hatasız bir şekilde açılmasını sağlar.
7.1.3) Depolama Elamanları
Disket Sürücüler: Verilerin kalıcı olarak saklanmasını sağlayan manyetik diskleri okuyan
sürücüdür. Dış etkilerden kolay etkilenmesi ve hafızaların yetersiz büyüklükte olmasından dolayı
günümüzde kullanımı yok denecek kadar azdır. 360 KB, 720 KB, ve Günümüzde de kullanılan 1.44MB
hafızaya sahip 3 çeşit Disket bulunmaktadır.
Sabit Diskler: Sabit diskler verilerin kalıcı olarak saklanmasını sağlayan ikincil saklama birimleridir.
Disketlere göre çok hızlı ve çok daha fazla bilgi saklayabilmektedir. İşletim sistemleri de sabit diskler
üzerinden saklandığından kritik öneme sahiptir. Sabit disklerin hızı bilgisayar performansını önemli
biçimde etkilemektedir. Bu yüzden satın alınırken yüksek hızda sabit diskler tercih edilmelidir. Sabit
disklerin büyüklükleri günümüzde Megabyte, Gigabyte ve Terabyte olarak ifade edilmektedir. Sabit
disklerin hızı ise RPM(Dakikadaki Dönüş sayısı) olarak ifade edilmektedir. Günümüzde en çok
18
kullanılan sabit diskler 5400rpm ve 7200rpm hızlara sahiptir. 15000rpm hızındaki sabit disklerde
bulunmaktadır. IDE, SCSII, Serial ATA(SATA) kontrol devreleri ile bilgisayara bağlanırlar.
CD/DVD-Yazıcılar: Verilerin kalıcı olarak saklayan aygıtlardan biri de CD/DVD yazıcılardır. Bu
aygıtlar lazer ışınları ile CD-R, CD-RW, DVD-R, DVD-RW gibi optik disklere yakma sonucu verilerin
saklanmasını sağlar.CD-R ve CD-RW kapasiteleri 700mb iken DVD-R ve DVD-RW disklerin depolama
kapasiteleri 4.7 GB’tır.
Flash Bellekler: Bazı bilgileri bir bilgisayardan diğerine aktarılması durumunda kullanılan
depolama aygıtlarıdır. USB port üzerinden bilgisayara bağlanırlar.
Harici Bellekler: Genelde USB port üzerinden bilgisayara bağlanan ve sabit disk ile aynı özelliklere
sahip depolama aygıtlarıdır. Sabit Disklerden Tek farkı bilgisayara harici olarak bağlanıp sökülebilmesi
ve taşınabilmesidir.
19
7.1.4) Çıktı Elemanları
Ekranlar(Monitörler): Monitörler işlenen verilerin görüntülenmesini sağlayan aygıtlardır. En
önemli parametreleri çözünürlük ve renk desteğidir. Ekran kartına göre de bu özellikler farklılık
gösterebilmektedir. Görüntü kalitesi çözünürlük ile nitelendirilir. Ekran üzerindeki her nokta piksel
olarak nitelendirilir. Çözünürlük ise bir ekran üzerindeki piksel sayısı ile ölçülür. Örneğin 800x600
ekranda bu sayıda piksel olduğunu gösterir. Günümüzde masaüstü bilgisayarlar CRT, LCD ve LED
monitörler kullanırlar. Dizüstü bilgisayarlar ise LCD ve LED monitörler kullanırlar.
Yazıcılar: Bilgisayarımızda işlenen bilgilerin sonuçlarını, kağıda dökmemizi sağlayan
donanımlardır. Bu ürünler, doküman, resim , fotoğraf baskısında kullanılabilmektedir. Kullanılan
teknolojiye göre, nokta vuruşlu, mürekkep püskürtmeli, lazer yazıcılar olmak üzere üç gruba ayrılırlar.
Nokta vuruşlu yazıcılar sürekli formda kağıda baskı yaparlar. Oldukça gürültülü ve yavaş aygıtlardır.
Ancak bu olumsuzluklara rağmen kanuni zorunluluklar sebebiyle halen kullanılmaktadır. Mürekkep
püskürtmeli yazıcılar, kartuşlardaki mürekkepleri kağıda püskürtmek suretiyle yazarlar. Bu yazıcılarla,
özel kağıtlar kullanılarak, fotoğraf baskısı da mümkündür. En önemli parametreleri hız, çözünürlük ve
renk desteğidir. Çözünürlük ve renk desteği tarayıcılardaki gibi değerlendirilmelidir. Hız dakikada
basılan sayfa sayısı olarak ifade edilir. Renkli ve siyah beyaz baskı hızları farklıdır. Bu yüzden üretici
firmalar her iki hızı da ayrı olarak gösterirler. Bu donanımlar bilgisayara paralel veya USB portlarıyla
20
bağlanırlar. Günümüzdeki bazı yazıcılar hem yazıcı, hem tarayıcı, hem fotokopi, hem de fax
özelliklerine sahiptirler.
Hoparlörler : Bilgisayara üretilen ses sinyallerinin ses kartından alınıp bize aktarılmasını sağlayan
aygıtlardır. Çok çeşitli tipleri bulunmaktadır.
Projektörler : Monitörünüzdeki görüntüyü düz bir zemine yansıtmayı sağlayan bir aygıttır.
Böylece daha fazla insanın bu görüntüyü görmesi sağlanır. Genellikle sunum yapmak için kullanılır.
7.1.5) Girdi-Çıktı Elemanları(Hem girdi hem çıktı olarak kullanılan aygıtlar)
Ses Kartı : Temel olarak bir bilgisayar sadece Bip sesi çıkarabilmektedi. Farklı sesler elde etmek
istiyorsak bilgisayara takılı bir ses kartı olmalıdır. Ses kartı ses sinyallerini dönüştürüp hoparlörlere
aktarır. Bu yönüyle bir Çıktı Elemanıdır. Ses kartı üzerinde bulunan konektör sayesinde mikrofon
takılabilir. Mikrofon sayesinde dışarıdan bir sesi bilgisayara yine ses kartı üzerinden aktarabiliriz. Bu
yönüyle ise bir Girdi Elemanıdır.
21
Modemler : Bilgisayarın internere bağlanmasını sağlayan aygıttır. Modemler bilgisayardan gelen
talepleri internete internetten gelen cevapları ise bilgisayarlara iletirler. Yani hem girdi hemde çıktı
aygıtı olarak kullanılırlar.
Ağ Birimleri : Bilgisayarların biribirine bağlanmasını ve aralarında veri iletişimini sağlayan
aygıtlardır. Bir bilgisayardan diğer bilgisayara talepleri iletir. Ve diğer bilgisayarlardan gelen cevapları
da bilgisayara iletir. Bu yönüyle hem girdi hem çıktı elemanıdır.
Bu şekilde Hem giriş hem çıkış işlemi sağlayan birçok aygıt vardır. Ve günümüzde teknolojinin
gelişimine bağlı yeni aygıtlarda ortaya çıkmaktadır.
Sıra Sizde: Modem neden hem girdi hem çıktı elemanı olarak tanımlanır?
22
KENDİMİZİ SINAYALIM
1) Aşağıdakilerden hangisi bilgisayarın en
küçük büyüklük birimidir.
A) Byte
B) GigaByte
C) MegaByte
D) Bit
E) TeraByte
2) Aşağıdakilerden hangisi bilgisayarın
temel işlevlerinden değildir.
A) Aritmetik İşlemler
B) Depolama İşlemleri
C) Resim Düzenleme İşlemleri
D) Çıkış İşlemleri
E) Kontrol ve Koordinasyon İşlemleri
3) Elektronik temelli ilk bilgisayar
aşağıdakilerden hangisidir.
A) Eniac
B) Univac
C) Edvac
D) Mark-I
E) Fark Makinası
4) Vakum Tüpleri hangi kuşak
bilgisayarlarda kullanılmıştır?
A) 1.Kuşak
B) 2.Kuşak
C) 3.Kuşak
D) 4.Kuşak
E) 5.Kuşak
5) Transistörler ilk hangi kuşak
bilgisayarlarda kullanılmıştır?
A) 1.Kuşak
B) 2.Kuşak
C) 3.Kuşak
D) 4.Kuşak
E) 5.Kuşak
6) Bilgisayar Ağ iletişimi ilk defa hangi
kuşak bilgisayarlarda kullanılmıştır?
A) 1.Kuşak
B) 2.Kuşak
C) 3.Kuşak
D) 4.Kuşak
E) 5.Kuşak
7) Aşağıdakilerden hangisi girdi elemanı
değildir.
A) Mouse
B) Klavye
C) Tarayıcı
D) RAM
E) Touchpad
8) Aşağıdakilerden hangisi hem girdi hem
çıktı elemanıdır.
A) Modem
B) Klavye
C) Hoparlör
D) Yazıcı
E) Monitör
9) Aşağıdakilerden hangisi olmazsa
bilgisayar çalıştırılamaz.
A) Klavye
B) Ses Kartı
C) Anakart
D) Modem
E) CD-ROM
10) 7 GB’lık bir veri kaç KB eder?
A) 7168
B) 8256985
C) 7340032
D) 4096
E) 14336
23
Kendimizi Sınayalım Cevap Anahtarı
1) D
Cevabınız yanlış ise “BİLGİSAYAR BELLEK ÖLÇÜ BİRİMLERİ” konusunu tekrar
ediniz.
2) C
Cevabınız yanlış ise “BİLGİSAYARIN İŞLEVLERİ” konusunu tekrar ediniz.
3) A
Cevabınız yanlış ise “İLK BİLGİSAYARLAR” konusunu tekrar ediniz.
4) A
Cevabınız yanlış ise “1946’DAN GÜNÜMÜZE BİLGİSAYAR KUŞAKLARI” konusunu
tekrar ediniz.
5) B
Cevabınız yanlış ise “1946’DAN GÜNÜMÜZE BİLGİSAYAR KUŞAKLARI” konusunu
tekrar ediniz.
6) D
Cevabınız yanlış ise “1946’DAN GÜNÜMÜZE BİLGİSAYAR KUŞAKLARI” konusunu
tekrar ediniz.
7) D
Cevabınız yanlış ise “BİLGİSAYARIN BİLEŞENLERİ” konusunu tekrar ediniz.
8) A
Cevabınız yanlış ise “BİLGİSAYARIN BİLEŞENLERİ” konusunu tekrar ediniz.
9) C
Cevabınız yanlış ise “BİLGİSAYARIN BİLEŞENLERİ” konusunu tekrar ediniz.
10) C
Cevabınız yanlış ise “BİLGİSAYAR BELLEK ÖLÇÜ BİRİMLERİ” konusunu tekrar
ediniz.
24
Download

Bilgisayara giriş vize ders notu