ZORUNLU
FİNANSAL YÖNETİM
3. YARI YIL
GÜZ DÖNEMİ
Teori: 3
Uygulama: 1
TÜRKÇE
4 SAAT/HAFTA
Muhasebe ve Vergi
Uygulamaları Programı
Dersin Sorumlu Öğretim Elemanı: Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış YEŞİLAY
I.
Dersin Amacı
Finansmanla ilgili temel kavramlar ve finansal analiz araçları (oranlar), işletme sermayesi yönetimi,
yatırım (sermaye) bütçelemesi ve yatırım kararları, kaynak maliyeti ile ilgili bilgiler verilir.
II.
Dersin İçeriği
1. İşletme finansının tanımı ve amaçları, finans yöneticisinin işletme içindeki yeri ve önemi,
enflasyonun işletme finansına etkileri.
2. Finansal piyasalar.
3. Finans kurumları.
4. Paranın zaman değeri.
5. Finansal planlama ve süreci.
6. Kar planlaması ve kontrol, başa baş noktası modelinin amacı ve kullanımı.
7. Nakit ve serbest menkul değerler yönetimi.
8. İşletme sermayesinin yönetimi.
9. Alacakların yönetimi.
10. Stok yönetimi.
11. Sermaye bütçesi teknikleri ve yatırım kararları.
12. Risk ortamında yatırım proje değerlemesi.
13. İşletmelerin büyümesi.
14. İşletmelerde başarısızlık ve finansal yapıyı güçlendirici önlemler
III.
Dersin değerlendirme yöntemi
Bir yazılı ara sınav, bir de yazılı yarıyıl sonu sınavı olmak üzere iki sınav yapılır. Ara sınavın % 40’ının
yarıyıl sonu sınavının %60’ının toplamı alınarak başarı notu hesaplanır. Başarı notu 60’ı geçerse ve
yarıyıl sonu sınavından da en az 45 alınmışsa öğrenci başarılı olur.
IV.
Önerilen kitap
Süleyman Yükçü, Finansal Yönetim, İzmir, Vizyon Yayınları, 1999.
V.
Internet siteleri
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, http://www.bddk.org.tr
T.C. Başbakanlık Sermaye Piyasası Kurulu, http://www.spk.gov.tr
Borsa İstanbul, http://www.borsaistanbul.com
1
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, http://www.tcmb.gov.tr
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu, http://www.tmsf.org.tr
Türkiye İstatistik Kurumu, http://www.tuik.gov.tr
T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, http://www.hazine.gov.tr
T.C. Kalkınma Bakanlığı, http://www.dpt.gov.tr
T.C. Maliye Bakanlığı, http://www.maliye.gov.tr
VI.
Öğrenme yöntemleri
Slayt ve sözlü anlatım, konu üzerinde tartışma ve ödev.
2
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
2
Finans kavramı
• Bir işletmenin firma değerini ve ortaklarının işletmeye
koymuş oldukları sermayeyi (serveti) maksimum seviyeye
çıkarmak amacıyla,
işletme için gerekli olan fonların elde edilmesi ve
bu fonların işletme amaçları doğrultusunda etkin bir
şekilde kullanılarak
verimli aktiflere yatırılması anlamına gelmektedir.
FİNANSAL YÖNETİM
01. TEMEL KAVRAMLAR
Güz 2014
Finansal Yönetim
3
Güz 2014
Finansal Yönetim
4
Finans ve yatırım tercihleri
Kişisel servet maksimizasyonu
• Elinde fazla nakdi bulunan veya fon fazlası
• Kişilerin finansal alandaki sorunu, sahip olduğu
bulunan bir yatırımcı, bu tasarrufunu menkul
kıymetler piyasasında en fazla getiri sağlama
ihtimali olan hisse senetlerine yatırma gibi bir
tercihte bulunabilecektir.
• Ya da bu kişi, biriktirmiş olduğu tasarruflarını
hazine bonosu satın alarak güvenli bir gelir
sağlamayı tercih edebilecektir.
• Finans, potansiyel yatırımcıların, hangi alanlara
yatırım yapacağının belirlenmesi konusunda
önemli bir görev almaktadır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
5
mevcut kaynakları rasyonel bir şekilde kullanarak
kendi servetlerini maksimize edebilmektedir.
• Finans, tüketim (yiyecek giyim v.b.) ile yatırım
(hisse senedi, tahvil, gayrimenkul vb.) arasında
gelirlerin nasıl dağıtıldığını,
yatırım seçenekleri arasından nasıl seçim
yapıldığını ve
artan tüketim ile yatırım eğilimleri için gerekli olan
fonların nasıl sağlandığını ve
bunların hangi alanlara yatırıldığını ele almaktadır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
6
İşletme finansı
Finans fonksiyonunu etkileyen gelişmeler
• İşletme finansı işletme için gerekli fonların uygun
1. İşletmelerin büyük ölçekte faaliyet göstermeleri,
koşullarda ele geçirilmesi ve bu fonların işletme
içerisinde etkin bir şekilde dağıtımını konu
edinmektedir.
• Yani, işletme finansı, işletmenin bilançosunda yer
alan dönen ve duran varlıklar, kısa vadeli ve uzun
vadeli yabancı kaynaklar ile özkaynakların
yönetilmesidir.
2. İşletmelerin çeşitli tür mamul üretmeleri ve
çeşitli piyasalarda faaliyette bulunmaları,
3. Ekonominin değişme temposunu hızlandıran
araştırma geliştirme harcamalarındaki artış,
4. Ekonomide ve ekonominin birçok kesiminde
büyümeye daha fazla önem verilmesi
1
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
7
Güz 2014
Finansal Yönetim
Finans fonksiyonunu etkileyen gelişmeler
İşletme finansının amaçları
5. İşletmeler arasında birleşmelere gidilmesi ve
a. İşletmenin birinci amacı kar
diğer işletmelerin aktif ve pasifinin satın
alınması
6. İletişim imkanlarının hızla yaygınlaşmasının
uluslararası para ve sermaye piyasalarının
gelişmesine katkıda bulunması ve söz konusu
piyasalardan fon sağlama imkanlarının artması,
7. Teknolojik ilerlemeler,
8. Bazı sektörlerde şiddetli rekabet sonucu kar
marjlarının daralması.
Güz 2014
Finansal Yönetim
9
maksimizasyonudur yani işletmenin marjinal
gelir ile marjinal maliyetin eşit olduğu noktada
faaliyet göstermesidir.
b. İkinci önemli amaç, işletmedeki ortakların
servetini maksimize etmektir.
Ortakların servetinin maksimizasyonu,
işletmedeki hissedarların gelecekte elde etmeyi
beklediği tüm getirilerin net bugünkü değerinin
maksimizasyonunu ifade etmektedir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
İşletme finansının amaçları
Finans yöneticisini işletmedeki rolü
o Ortakların serveti, şirket hisse senetlerinin piyasadaki
Finans yöneticisinin, işletmeye fon arz eden finans
değerine göre ölçülmektedir.
o Ortakların sahip olduğu hisse senetlerinin piyasa değeri
borsada işlem gördüğü fiyata göre belirlenir.
o Hisse senetlerinin borsa fiyatı ise, işletme yönetimine,
işletme yönetiminin yatırım kararlarına, yatırımların
finansman kaynaklarına, işletmenin kar payı dağıtım
politikasına vb. faktörlere bağlıdır.
o Hisse senetlerinin piyasa fiyatının yükselmesi ve düşmesi,
yönetimin başarı ya da başarısızlığını göstermektedir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
11
8
10
piyasaları ile işletme faaliyetleri arasında bir aracıdır.
Finansal yönetim, işletme için gerekli fonların en uygun
fiyattan sağlanması ve elde edilen bu fonların
maliyetinden daha fazla getiri sağlayan aktiflere
yatırılması sürecidir.
Finans yöneticisinin bu süreci doğru bir şekilde işletmesi,
işletmenin borsada işlem gören hisse senetlerinin fiyatını
arttıracaktır.
Artan hisse senedi fiyatları da ortakların servetini
yükseltecektir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
12
Finans yöneticisinin amaçları
Finans yöneticisinin amacı, işletmenin
değerini maksimize edecek fonları elde etmek
ve elde edilen bu fonları verimli üretken
yatırım alanlarında kullanmaktır.
Finans yöneticisinin bu amaca ulaşmak için
başlıca üç fonksiyonu yerine getirmesi
gerekmektedir:
a. Finansal analiz ve planlama,
b. Aktif yönetimi,
c. Finansal yapının yönetimi.
2
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
13
Güz 2014
Finansal Yönetim
14
Finans yöneticisinin görevleri
Finansal analiz ve planlama
• Finansal analiz ve planlama
• Finans yöneticisi, geçmiş yıllara ait verileri
incelemek ve farklı ekonomik olaylar
karşısında karşılaştırmalarda bulunmak,
işletmenin diğer yöneticileriyle ilişki kurarak
işletmenin gelecekteki hedefini
öngörümlemek ve
bu konudaki plan ve programları geliştirmek
zorundadır.
• Önemli finansman ve yatırım kararları
• Aktif yönetimi
• Koordinasyon ve kontrol
• Finans piyasalarıyla ilgilenme
• İşletmenin karşılaştığı özel sorunların
çözümü
Güz 2014
Finansal Yönetim
15
Güz 2014
Finansal Yönetim
16
Önemli finansman ve yatırım kararları
Aktif yönetimi
• Finans yöneticisi, optimum satış oranının belirlenmesinde
• Finans yöneticisi, işletmenin likit kaynaklarının ne
•
•
•
•
pazarlama departmanı ile yakın bir ilişki içinde olmalıdır.
Ayrıca hangi aktiflere yatırım yapacağını ve bu yatırımı
nereden finanse edeceğini de belirlemesi gereklidir.
Yani yapılacak olan yatırımlar özkaynaklarla mı yoksa
yabancı kaynaklarla mı finanse edilecektir?
Eğer yabancı kaynağa başvurulacaksa bunun süresi ve
maliyeti ne olacaktır?
İşte finans yöneticisinin, bu soruların cevaplarını
işletmenin karlılığını ve sürekliliğini sağlayacak şekilde
vermeye çalışması gerekmektedir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
17
kadarını nakit olarak tutulacağından ve bu
kaynakların ne kadarını menkul kıymetlere veya
maddi duran varlıklara yatırılacağından birinci
derecede sorumludur.
• Finans yöneticisinin, nakit giriş ve çıkışları
arasında düzenli bir dengenin kurulmasına da
özen göstermesi gerekir.
• Bunun için kredili satışlara ayrı bir özen
gösterilmeli ve stok düzeyleri ile maddi duran
varlıkların türü ve miktarı hakkında da doğru
kararlar alınmalıdır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
18
İşletmenin karşılaştığı özel sorunların
çözümü
Konkordato
İşletmenin başka bir işletmeyi satın alması,
• Elinde olmayan sebeplerle işleri iyi gitmeyen ve mali
işletmenin başka işletmelerle birleşmesi,
işletmenin tamamının veya bir bölümünün
satılması, konkordato önerilerinin kabulü ya da
konkordato teklif edilmesi, halka açılma ve tasfiye
işlemleri, işletmelerin ekonomik ömrü boyunca
karşılaştığı özel sorunlardır.
Finans yöneticisi, yukarıda belirtilen sorunlarla
ilgili kararların alınmasında önemli rol oynar.
durumu bozulmuş olan dürüst borçluları korumak için
kabul edilmiş bir müessesedir.
• Buna göre konkordato, borçlunun alacaklılarının (en az
2/3) çoğunluğu ile yaptığı ve ticaret mahkemesinin tasdiki
ile hüküm ifade eden öyle bir anlaşmadır ki, bununla
imtiyazsız alacaklılar borçluya karşı alacaklarının belirli bir
yüzdesinden feragat ederler ve borçlu, borçlarının
konkordatoda kabul edilen kısmını (yüzdesini) ödemekle,
borçlarının tamamından kurtulur.
3
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
19
Güz 2014
Finansal Yönetim
20
Enflasyonun işletme finansına etkileri
Faiz oranlarının yüksekliği
1. Faiz oranlarının yüksekliği
Enflasyon oranı ile faiz oranları arasında sıkı bir ilişki
2. Planlama zorlukları
Enflasyonist dönemlerde, özellikle yabancı kaynaklardan
vardır.
sağlanan fonların maliyetinde önemli artışlar olmaktadır.
3. Kaynak talebinin artışı
Fonların maliyetinin artması sermaye yapısında borca
4. Tahvil fiyatlarının düşüşü
ağırlık veren işletmeler için ciddi sorunlar
yaratabilmektedir.
5. Yatırımların planlanmasında ihtiyatlı
davranılması
6. Muhasebe sorunları
Güz 2014
Finansal Yönetim
21
Güz 2014
Finansal Yönetim
22
Planlama zorlukları
Kaynak talebindeki artış
• Enflasyon, geleceğin belirsizliğini arttırmakta,
Enflasyon dönemlerinde işletmelerin reel olarak aynı
öngörümleme tekniklerini geliştirme çabalarına karşın
doğru tahminler yapmayı güçleştirmekte, hatta imkansız
hale getirmektedir.
• Bu durum finansal planlamanın ekonomide artan
belirsizliği yansıtacak şekilde daha esnek olması
gerektiğini ortaya çıkarmaktadır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
23
düzeyde iş hacmini sürdürebilmeleri için daha fazla
miktarda fon kaynağına ihtiyaçları bulunmaktadır.
Enflasyon nedeniyle yatırım malları fiyatlarının
yükselmesi, maliyet unsuru olan kalemlerin
fiyatlarının yüksek oluşu, finans yöneticisini yeni
kaynaklar bulmaya zorlar, öte yandan bu dönemlerde
enflasyon hızını düşürmek için devlet para arzını
kısar ve fonları daraltma yoluna gider.
Alınan tüm bu önlemler işletmelerin finansman
güçlüklerini arttırır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
24
Tahvil fiyatlarındaki düşüş
Yatırım planlarında ihtiyatlı davranılması
Faiz oranlarındaki artış, sabit gelir sağlayan uzun
• Enflasyonun işletmeler üzerinde yaptığı önemli bir etki de
vadeli tahvil fiyatlarında düşüşe neden olmaktadır.
Değer kaybına uğrama riskine karşı tasarruf
sahipleri, enflasyon dönemlerinde uzun vadeli
borç verme yerine, kısa vadeli borç vermeyi tercih
etmekte ve bu tercih, uzun vadeli fonlardan kısa
vadeli fonlara doğru bir kaymaya yol açmaktadır.
Tasarruf sahipleri, uzun vadeli borç verirken
tahvil faizlerinin de genel fiyat düzeyine paralel
olarak yükselmesini istemektedir.
yatırım yapma konusunda ortaya çıkan belirsizlik
ortamıdır.
• Artan kredi maliyetleri, fon arzındaki daralmalar, geleceğin
belirsizliği gibi nedenlerle işletmeler yatırım yapmak
istememektedirler.
• Uzun vadeli planlama güçlükleri de yatırımların
yapılmasını önemli ölçüde zorlaştırmaktadır.
4
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
25
Muhasebe sorunları
Muhasebe kayıtlarında klasik muhasebe ilkelerinin
uygulanması, enflasyon dönemlerinde gerçek olmayan
fiktif kar hesaplamalarına neden olmaktadır.
Çünkü, klasik muhasebede stoklar maliyet bedeli ile
değerlendirilmekte, amortismanlar da tarihsel maliyetler
üzerinden ayrılmaktadır.
Düşük maliyetli stoklar yüksek kar hesaplamasına yol
açarken, yaratılan nakit akışları stokların yenilenmesinde
yetersiz kalmaktadır.
Aynı şeyler amortismanlar içinde söylenebilir.
5
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
2
Finans kurumları ve piyasaları
• Finans kurumları, mevduat kabul eden ve daha
sonra başkalarına ödünç para veren veya
toplamış olduğu bu mevduatları yatırım yaparak
değerlendiren bankalar gibi örgütlerdir.
• Finans piyasaları ise, fon arz edenler ile fon talep
edenlerin işlem yapmak için bir araya geldiği
organize olmuş bir piyasa türüdür.
FİNANSAL YÖNETİM
02. FİNANSAL PİYASALAR
Güz 2014
Finansal Yönetim
3
Güz 2014
Finansal Yönetim
4
Finans piyasası türleri
Para ve sermaye piyasası
1. Para piyasası
• Sermaye piyasası, fon arz eden tasarruf sahipleri
2. Sermaye piyasası
ile fon talep eden girişimcilerin karşılaştığı bir
ekonomik pazardır.
• Bu pazarda, kısa vadeli fonların arz ve talebinin
karşılaştığı piyasalar para piyasası, uzun ve
sonsuz vadeli fonların arz ve taleplerinin
karşılaştığı piyasalar ise sermaye piyasası
olarak adlandırılmaktadır.
3. Menkul kıymet piyasası (hisse senedi ve tahvil
gibi yatırım araçları alınıp-satılır)
4. Kambiyo piyasası (yabancı paralar alınıp satılır
ve bu paralar yatırım aracı işlevi görür)
5. Gayrimenkul piyasası
Güz 2014
Finansal Yönetim
5
Finansal Yönetim
6
Finans piyasalarının işlevleri
YATIRIM SÜRECİ
a. Bireysel tasarrufları özendirerek sermaye
Finans Kurumları
birikimini sağlamak
b. Fonların etkin kullanımını mümkün kılmak
Bankalar
Ticaret ve İhtisas Bankaları
Yatırım ve Kalkınma Bankaları
Kredi Kurumları
Sigorta Şirketleri
Sosyal Güvenlik Kuruluşları
Fon
Arz Edenler
Güz 2014
Fon
Talep Edenler
• Finans piyasaları örgütlenip kurum ve kurallarıyla
işlerlik kazandığı ölçüde ekonomiye kaynak
aktarımı hızlanmaktadır.
Finans Piyasaları
Para Piyasası
Sermaye Piyasası
1
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
7
Güz 2014
Finansal Yönetim
8
Finans piyasaları ve ekonomi
Para Piyasası
Gelişmiş bir finans piyasası sistemi, ekonomideki
• Kısa vadeli fonların arz ve talebinin karşılaştığı
refah düzeyinin daha da yükselmesini sağlar.
Finans piyasalarının mevcut olmaması ya da iyi
işlememesi durumunda tasarruflar, bu fonlara
ihtiyaç duyan ekonomik birimlere
aktarılamayacaktır.
Böylece, aktif duruma geçemeyen veya yatırım
alanlarına yönelmeyen bu fonlar, o ülkenin ve
ülke içinde faaliyet gösteren işletmelerin
gelişmesini engelleyeceğinden ekonomik
kalkınma gerçekleşmeyecektir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
9
yerdir.
• Fon arz edenler: ticari bankalar, finans kuruluşları
ve kredi kurumları.
• Sistem bankalar aracılığı ile işlediğinde organize
olmuş, bankalar dışında işletmelerin birbirleri
veya müşterileri ile olan kredi ilişkileri ise
organize olmamış para piyasasını oluşturur.
Güz 2014
Finansal Yönetim
Para piyasası araçları
Ticari Bankalar
• Para piyasasının ana kaynağı, tasarruf
• Para piyasasının en önemli kuruluşları ticari
sahiplerinin bankalara yatırmış oldukları
mevduatlardır.
• Para piyasası araçları: poliçe, bono, çek gibi
kambiyo senetleri ile kredi anlaşmaları, ticari
mevduat hesapları ve kredi kartlarıdır.
• Bu piyasada süre kısa olduğu için risk ve faiz
oranları sermaye piyasasına oranla daha
düşüktür.
Güz 2014
Finansal Yönetim
11
bankalardır.
• Ticari bankalar, toplamış oldukları tasarrufları,
kısa vadeli fon ihtiyaçları bulunan kuruluşlara
borç vermek ve karşılığında faiz almak suretiyle
gelir elde ederek para piyasasının etkin
çalışmasında rol oynamaktadır.
• Ayrıca, bu bankaların kambiyo senetlerini iskonto
ederek işletmelere bir tür kaynak sağlama yoluna
gitmesi de oldukça önemlidir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
Net Getiri
Organize olmuş para piyasası
• Fon arz edecek veya tasarruflarını
Organize olmuş para
piyasası, işlemlerin belirli
kurallara göre yapıldığı
piyasalardır. Bu piyasalara
en iyi örnek ticari
bankalardır.
Bankaların para
piyasasında yapmış
oldukları işlemler:
• Havale
• Çek, senet ıskontosu ve
tahsili
• Kredi verme
değerlendirecek olan kişi ya da kurumların,
mevcut fazla fonlarını nereye yani hangi piyasaya
aktaracakları konusunda belirleyici olan kriterlerin
başında vergi ve faiz oranları gelmektedir.
• Fon ihtiyacı olan kişiler de bu ihtiyaçlarını,
bankaların vermiş olduğu kredi faiz oranlarını
dikkate alarak yapacaktır.
10
12
• Akreditif açma
• Tasarruf toplama
• Mevduat sahiplerine kredi
kartı verme
• Maaş ve ikramiye
ödenmesi
• Döviz alıp satma
• Emekli, dul ve yetim
aylıklarının dağıtımı
• Vergi ve SSK tahsilatı
yapma
• Kiralık kasa hizmeti verme
2
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
13
Güz 2014
Finansal Yönetim
Organize olmamış para piyasası
Sermaye piyasası
Bu piyasanın aracıları, kişiler (tefeciler) veya piyasa
• Orta, uzun ve sonsuz vadeli fonların arz ve
bankerlik kuruluşlarıdır.
Bu piyasa türünün belirli kuralları yoktur.
Genellikle bu piyasadan sağlanacak fonun maliyeti,
organize para piyasasına oranla daha pahalıdır.
Organize olmamış para piyasasından fon talep edenler,
genellikle, organize para piyasasından fon sağlayamayan
küçük ve orta büyüklükteki işletmelerdir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
15
talebinin yardımcı kuruluşlar aracılığıyla ve
menkul kıymetlere dayalı olarak karşılaştığı
piyasa.
• Uzun vadeli fonlar: tahviller
• Sonsuz vadeli fonlar: hisse senetleri
Güz 2014
Finansal Yönetim
Sermaye piyasasına neden başvurulur?
Sermaye piyasasının avantajları
• İşletmeler, para piyasasına genellikle geçici nakit
1.
sıkıntılarını gidermek ve işletme sermayesi
ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla başvururken,
sermaye piyasasına uzun vadeli yatırım
projelerini finanse etmek ve sermayelerini
arttırmak üzere başvururlar.
• Bir çok ülkede sermaye piyasalarının gelişimi ile
ekonomik kalkınma birlikte görülmektedir.
Güz 2014
Para Piyasası
Finansal Yönetim
17
Sermaye Piyasası
Araçlar
Çek, senet, poliçe ve hazine Hisse senedi ve tahvil gibi
bonosu gibi kıymetli evraklar menkul kıymetler
Vade
Kısa; risk ve faiz oranı düşük Uzun; risk ve faiz oranı
yüksek
Başvuru nedeni
Geçici ve rutin nakit
Sermayenin ve uzun vadeli
sıkıntılarının giderilmesi
projelerin finansmanı
Kaynaklar
En fazla bir yıl vadeli veya
Devamlılık gösteren
vadesiz tasarruflar
tasarruflar (BES)
14
16
Sermayenin çok sayıdaki tasarruf sahipleri
arasında paylaştırılması nedeniyle, ülkedeki gelir
dağılımının düzelmesine yardımcı olabilir,
2. Küçük tasarruf sahipleri için karlı finansal yatırım
olanaklarını ortaya çıkartarak tasarrufların
artmasına yardımcı olabilir,
3. Öz kaynakları yeterli olmayan işletmelerin uzun
vadeli finansman sorunlarına uygun çözümler
getirebilir,
4. Fon arz edecek kişilerin kaynakları, verimli-üretken
yatırım alanlarına aktarılabilir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
18
Sermaye piyasası türleri
• Birincil piyasa
• Doğrudan çıkarım
• Dolaylı çıkarım
• İkincil piyasa
• Üçüncül piyasa
• Dördüncül piyasa
3
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
19
Güz 2014
Finansal Yönetim
20
Birincil piyasa
Doğrudan çıkarım ve dolaylı çıkarımın
kıyaslanması
Tasarruf sahiplerinin tahvil ve hisse senedi gibi
Doğrudan çıkarımın avantajı, çıkarıma aracılık
menkul kıymetleri doğrudan doğruya ihraç eden
anonim şirket şeklinde kurulmuş olan kuruluşlardan
veya bunlara ihraçta aracılık eden kurumlardan
alabildikleri piyasa.
Doğrudan çıkarım: menkul kıymetlerin doğrudan
ihraç eden kurum ya da kuruluştan alınması
Dolaylı çıkarım: çıkarıma aracılık eden kurumlardan
alınması.
Güz 2014
Finansal Yönetim
21
eden bir kurumun arada bulunmaması nedeniyle
menkul kıymet ihracında katlanılan giderlerin
düşük olmasıdır.
Risk ise menkul kıymetlerin tümünün öngörülen
süre içerisinde satılamamasıdır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
Doğrudan çıkarım ve dolaylı çıkarımın
kıyaslanması
İkincil piyasa
Dolaylı çıkarımın avantajı menkul kıymet ihracına
• İkincil piyasa, daha önce birincil piyasada
aracılık eden kurumun satışın tümünü garanti
etmesi yani satılamayan menkul kıymetlerin bu
garanti kapsamında kendi portföyüne alarak
bedelini ihraç eden kuruma ödemesidir.
22
sunulmuş ve halen dolaşımda olan menkul
kıymetlerin alınıp satılabilmesine olanak sağlayan
bir piyasadır.
• Türkiye' de bu görevi «Borsa İstanbul (BİST)»
yürütmektedir.
Fakat, her dolaylı çıkarım işleminde aracı
kurumlar böyle bir yüklenim altına girmeyebilir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
23
Güz 2014
Finansal Yönetim
24
Üçüncül piyasa
Dördüncül piyasa
• Üçüncül piyasa, borsaya kayıtlı hisse senetlerinin
• Dördüncül piyasalar, menkul kıymet alışverişinin
işlem gördüğü bir tezgah üstü (over the counter)
piyasadır.
• Üçüncül piyasada satıcılar, borsa bankerliği
olmayan kişi ve kurumlardır.
• Bunlar, alıcılar için sadece kayıt tutma ve
uygulama hizmeti verirler.
• Bu piyasadaki satıcılar, düşük komisyonlar
karşılığı küçük müşteri hizmetleri vererek
sağladıkları maliyet tasarrufları ile borsa üyesi
aracı kuruluşlar karşısında rekabette bulunurlar.
finansal yatırımcılar arasında gerçekleştiği en
yeni piyasalardır.
• Bu piyasalarda, özellikle zengin kurum ve kişiler
faaliyette bulunmaktadır.
• Söz konusu kişilerin amaçları, herhangi bir aracı
kuruma komisyon ödemeksizin menkul kıymet
alım-satımını gerçekleştirmektir.
• Bu piyasalarda alıcı ve satıcıyı buluşturan kişiler
vardır.
4
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
25
Dördüncül piyasa
• Diğer piyasalarda görülen stok tutma, risk
yükleme, kredi hazırlama gibi faaliyetler ve
aracılar bu piyasada görülmemektedir.
• Bu sistemde, alıcı ve satıcılar birbirlerinin
kimliklerini hiçbir şekilde öğrenmemektedirler.
• Dördüncül piyasada faaliyette bulunmanın belli
başlı nedenleri, daha iyi bir fiyat sağlama umudu,
komisyondan tasarruf, işlemlerin hızla
sonuçlandırılması, işletme adının gizli
tutulmasıdır.
5
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
2
Finansal kurumlar
• Mevduat kabul eden ve daha sonra başkalarına ödünç
para veren ya da toplamış olduğu bu mevduatları
yatırım yaparak değerlendiren kurumlardır.
• Finansal kurumların görevi piyasadaki taraflar arasında
aracılık yapmaktır.
• Taraflar yalnızca bir araya getirilmez; istekleri birbirine
uygun tarafların bulunması ve pazarlık sürecinin
başarıyla yürütülmesi gerekir.
• Böylece her iki taraf için de birbirleriyle doğrudan
karşılaşsalardı elde edebileceklerinden daha iyi
şartların yaratılması hedeflenir.
FİNANSAL YÖNETİM
03. FİNANSAL KURUMLAR
Güz 2014
Finansal Yönetim
3
Güz 2014
Finansal Yönetim
4
Finansal kurumların temel işlevleri
Finansal kurumların temel işlevleri
1. Finansal varlıkları piyasada daha çok tercih
4. Müşterileri için yeni finansal araçlar yaratmak
edilebilecek farklı finansal varlıklara
dönüştürmek (bu işlev aracı kurumlar
tarafından gerçekleştirilen işlevlerin başında
gelir),
2. Finansal piyasalarda müşterilerinin nam ve
hesabına işlem yapmak,
3. Finansal piyasalarda kendi hesaplarına işlem
yapmak,
ve bu araçları farklı piyasalarda, diğer
yatırımcılara satmak,
5. Müşterilerini finansal araçlar ve finansal
piyasalar konusunda bilgilendirmek,
6. Müşterilerinin portföylerini (yatırım cüzdanlarını)
yönetmektir.
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
5
Finansal Yönetim
6
Finans kurumu türleri
Finans kurumu türleri
1. Para Yaratan Finans Kurumları
3. Sermaye Piyasasına Hizmet Veren Kurumlar
• T.C. Merkez Bankası (TCMB)
• Aracı Kurumlar
• Bankalar
• Yatırım Ortaklıkları
2. Para Yaratmayan Finans Kurumları
• Yatırım Fonları
• Kalkınma ve Yatırım Bankaları
• Sosyal Güvenlik Kurumları
• Sigorta Şirketleri
• Kredi ve Kefalet Kooperatifleri
1
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
7
Güz 2014
Finansal Yönetim
8
TCMB
TCMB’nin temel amacı
• Para basma (emisyon) yetkisi ve reeskont
• Bankanın temel amacı fiyat istikrarını sağlamaktır.
uygulaması ile, ekonominin para yaratan en
önemli kuruluşudur.
• İşlevsel açıdan merkez bankası, bir ekonomideki
para, kredi ve döviz politikalarının oluşturulması,
yürütülmesi ve denetimini yapmakla yükümlüdür.
• Banka, fiyat istikrarını sağlamak için uygulayacağı
para politikasını ve kullanacağı para politikası
araçlarını doğrudan kendisi belirler.
• Banka, fiyat istikrarını sağlama amacı ile
çelişmemek kaydıyla Hükümetin büyüme ve
istihdam politikalarını destekler.
• Web sitesi : http://www.tcmb.gov.tr
Güz 2014
Finansal Yönetim
9
Güz 2014
Finansal Yönetim
10
TCMB’nin temel görevleri
TCMB’nin temel görevleri
1) Açık piyasa işlemleri yapmak,
3) Bankaların ve Bankaca uygun görülecek diğer
2) Hükümetle birlikte Türk Lirasının iç ve dış
mali kurumların yükümlülüklerini esas alarak
zorunlu karşılıklar ve umumi disponibilite ile
ilgili usul ve esasları belirlemek,
4) Reeskont ve avans işlemleri yapmak,
5) Ülke altın ve döviz rezervlerini yönetmek,
6) Türk Lirasının hacim ve tedavülünü
düzenlemek, ödeme ve menkul kıymet transferi
ve mutabakat sistemleri kurmak,
değerini korumak için gerekli tedbirleri almak ve
yabancı paralar ile altın karşısındaki denkliğini
tespit etmeye yönelik kur rejimini belirlemek,
Türk Lirasının yabancı paralar karşısındaki
değerinin belirlenmesi için döviz ve efektiflerin
vadesiz ve vadeli alım ve satımı ile dövizlerin
Türk Lirası ile değişimi ve diğer türev işlemlerini
yapmak,
Güz 2014
Finansal Yönetim
11
Güz 2014
Finansal Yönetim
TCMB’nin temel görevleri
MB para politikası araçları
7) Finansal sistemde istikrarı sağlayıcı ve para ve
• 1. Açık Piyasa İşlemleri
döviz piyasaları ile ilgili düzenleyici tedbirleri
almak,
8) Mali piyasaları izlemek,
9) Bankalardaki mevduatın vade ve türlerini
belirlemektir.
• 2. Reeskont Politikası
12
• 3. Yasal (Zorunlu) Karşılık Oranları
2
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
13
Güz 2014
Finansal Yönetim
14
Açık piyasa işlemleri (APİ)
APİ
• APİ, MB kanalı ile piyasadaki mevcut para
• Örneğin ekonomide enflasyon hali mevcutsa bu
miktarını azaltmaya veya çoğaltmaya yönelik bir
para politikası aracıdır.
• MB bu işlevini eğer ekonomide fazla miktarda
para varsa elinde bulunan (buna teknik deyimle
portföyünde bulunan da denir) tahvilleri satışa
çıkararak piyasadaki fazla parayı çekmek, ya da
aksine ekonomide para azlığı varsa, piyasadan
tahvil alarak ekonomiye ek para sürmek şeklinde
gerçekleştirir.
takdirde bu duruma yol açan fazla parayı
dolanımdan geri çekmek diğer bir deyimle para
arzını azaltmak gerekiyorsa, MB piyasaya tahvil
satar.
• Satın alınan tahvil kadar para, halkın ve
kurumların ellerinden MB kasalarına girer ve
halkın satın alma gücü bu ölçüde azalır.
• Bu birinci etkinin yanında bir diğer etki daha
vardır.
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
15
Finansal Yönetim
16
APİ
APİ
• Tahvil satın alan kişi ve kurumlar bu paralarını
• Diğer yandan MB’nin piyasaya tahvil sürmesi bir
ticarî bankalardan çekerek tahvil satın
alacaklarından, mevduatları azalacaktır.
• Mevduatları azalan bankalar da, bir taraftan
mevduat çarpanı formülünün, diğer yandan da
kredi çarpanı formülünün ters yöndeki etkileri
nedeniyle daha az kaydi para yaratabileceklerdir.
• Böylece MB’nin piyasaya tahvil çıkararak
satması, hem ekonomideki para arzını azaltmış,
hem de bankaların kaydi para yaratmaları
olanağını sınırlamış olacaktır.
taraftan aynı miktar paranın piyasadan
emilmesini sağlarken, diğer taraftan da piyasada
tahvil miktarının artması nedeniyle tahvil
fiyatlarının düşmesine yol açacaktır.
• Bu ise piyasada faiz oranlarının yükselmesi
sonucunu doğuracaktır.
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
17
Finansal Yönetim
18
APİ
APİ
• Varsayalım ki MB nominal değeri (tahvilin üzerinde
• Enflasyon döneminde piyasadaki fazla parayı
yazılan değeri ) 1.000 TL. olan ve % 14 faiz getiren
tahvilleri bol miktarda piyasaya sürsün.
• Piyasada bol olması nedeniyle 1.000 TL’lik tahvillerin bir
süre sonra 800 TL’ye satıldığını varsayalım.
• 800 TL’ye tahvil alan kimse bu parası için yılda (1.000
TL’ye 140 TL faiz alacağı için) yine 140 TL. faiz alacaktır.
• Bu durumda, 800 TL, 140 TL faiz getirdiği için faiz oranı
%14 den %17,5 a yükselmiş olacaktır.
çekmek amacıyla uygulanan açık piyasa
işlemleri, aynı şekilde ekonomide paranın kıt
olduğu deflasyon dönemlerinde de kullanılır.
• Bu durumda da MB piyasadan tahvil satın alarak,
aldığı miktar kadar parayı piyasaya sürmüş olur.
• Bu operasyonun etkileri, enflasyon döneminde
açıkladığımız operasyonun aksinedir.
3
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
19
Güz 2014
Finansal Yönetim
20
Reeskont Politikası
Reeskont Politikası
• Reeskont politikasının yürütücüsü MB’dir.
• Eğer iskonto oranı %5 ise banka 10.000 liralık
• MB dışındaki diğer bankalar, kendilerine
senet karşılığında A’ya 9.500 lira öder.
• Bu senedi alan banka MB’ye giderek senedi belli
bir iskonto karşılığında kırdırabilir.
• Buna senedin reeskontu denir.
• Eğer reeskont oranı %3 ise MB 10.000 liralık
senet karşılığında bankaya 9.700 lira öder.
• Banka reeskonta verdiği senet için 200 lira
kazanmış olur.
kırdırılmak üzere kişi ve şirketlerce getirilen ticari
senetleri MB götürerek kırdırırlar.
• Bu işleme senetlerin MB reeskontu denir.
• Örneğin A şirketi B’ye 10.000 liralık mal satsın ve
B mal karşılığını A’ya 10.000 liralık bir ticaret
senedi vererek ödemiş olsun.
• A nakit paraya ihtiyacı olduğu için senedi
vadesinden önce herhangi bir bankaya götürerek
belli bir iskonto karşılığında kırdırabilir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
21
Güz 2014
Finansal Yönetim
22
Reeskont Politikası
Zorunlu (Munzam) Karşılıklar
• MB reeskont oranını yükselterek veya düşürerek
• Disponibilite: "kullanılabilirlik; elde bulunan ve
piyasaya az veya çok para çıkmasını (para
arzının artıp azalmasını) etkileyebilir.
• Enflasyon dönemlerinde, MB reeskont oranlarını
yükseltir, reel gelire kıyasla büyümüş olan
nominal geliri, para arzını kısarak gidermeye
çalışır.
• Deflasyon dönemlerinde ise reeskont oranlarını
düşürür, piyasaya daha fazla para arz etmiş olur.
Böylece ekonomiyi canlandırmaya çalışır.
kullanılabilecek durumda olan para; tasarruf;
açığa çıkarılmış, bakanlık emrine alınmış" gibi
anlamlar taşımaktadır.
• Sözün bankacılık alanındaki "Bankalarda mevcut
nakit ve derhâl paraya çevrilebilecek kıymet"
anlamındaki kullanımı için hazır para karşılığı
önerilmektedir.
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
23
Zorunlu (Munzam) Karşılıklar
24
Zorunlu karşılık oranları
TÜRK LİRASI
• Zorunlu Karşılıklar, Türk Lirası yükümlülükler için
Türk Lirası olarak, yabancı para yükümlülükler
için ise ABD Doları ve/veya Euro olarak T.C
Merkez Bankası'ndaki hesaplarda tesis
edilmektedir.
Finansal Yönetim
Tebliğ No
Oranı
2002/1
6,0
2005/1
Yürürlük
Devresi
YABANCI PARA
Yürürlük
Devresi
Tebliğ No
Oranı
10.05.200215.12.2005
2002/1
11,0
10.05.200227.11.2008
6,0
16.12.200501.10.2009
2008/7
9,0
28.11.200829.04.2010
2009/7
5,0
02.10.200930.09.2010
2010/5
9,5
30.04.201005.08.2010
2010/9
5,5
01.10.2010-…
2010/7
10,0
06.08.201030.09.2010
2010/9
11,0
01.10.2010-…
4
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
25
Güz 2014
Finansal Yönetim
26
TCMB’nin temel yetkileri
TCMB’nin temel yetkileri
Türkiye’de banknot ihracı imtiyazı tek elden
Bankaya aittir.
1) Banka, Hükümetle birlikte enflasyon hedefini
tespit eder, buna uyumlu olarak para
politikasını belirler. Banka, para politikasının
uygulanmasında tek yetkili ve sorumludur.
2) Banka, fiyat istikrarını sağlamak amacıyla
Kanunda belirtilen para politikası araçlarını
kullanmaya, uygun bulacağı diğer para
politikası araçlarını da doğrudan belirlemeye ve
uygulamaya yetkilidir.
3) Banka, olağanüstü hallerde ve Tasarruf Mevduatı Sigorta
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
27
Fonunun kaynaklarının ihtiyacı karşılamaması durumunda,
belirleyeceği usul ve esaslara göre bu Fona avans
vermeye yetkilidir.
4) Banka, nihai kredi mercii olarak bankalara kredi verme
işlerini yürütür.
5) Banka, bankaların ödünç para verme işlemlerinde ve
mevduat kabulünde uygulayacakları faiz oranlarını
bankalardan istemeye yetkilidir.
6) Banka, mali piyasaları izlemek amacıyla bankalar ve diğer
mali kurumlardan ve bunları düzenlemek ve denetlemekle
görevli kurum ve kuruluşlardan gerekli bilgileri istemeye ve
istatistiki bilgi toplamaya yetkilidir.
Bankalar
Bankacılık işlemleri
• Banka, türü, kuruluşu, faaliyete geçmesi, faaliyeti,
• Mevduat kabulü,
mali bünyesi, teşkilatı ve denetimi Bankalar
Kanununda -veya istisnaen özel bir kanunda kısmen de MB Kanununda kamu hukuku kuralları ile
düzenlenmiş bulunan işletmenin kanuni adıdır.
• Banka işletmesi ancak bir anonim ortaklık şeklinde
işletilebilir.
• Banka halka açık anonim ortaklıklara ilişkin
hükümlere tabi olmayan bir anonim ortaklıktır.
• Banka işletmesinin çalışma alanı mevduat kabulü ve
bankacılık işlemleri yapmaktır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
29
• senet ıskontosu ve
iştiraı,
• menkul kıymet, döviz
ticareti ve bunların alım
satımında aracılık,
underwriting,
• yatırım ve fon yönetimi
danışmanlığı,
• mali istihbarat,
Güz 2014
Finansal Yönetim
28
• mali durum
değerlendirmesi,
• altın ticareti,
• havale, akreditif, vesika
ve mal karşılığı, çek
muhataplığı gibi ödeme
ve tahsil işlemlerini,
• kiralık kasacılık,
• danışmanlık
• kambiyo işlemleri
Finansal Yönetim
30
Sadece bankalarca yapılabilecek
işlemler
Bankalarca da yapılabilecek işlemler
• Mevduat kabulü
• Sermaye piyasası işlemleri
• Menkul kıymetler dışında kalan kıymetli evrak ile mali
• Basılı ve külçe altın alım satımı
değerleri temsil eden veya ihraç edenin mali
yükümlülüklerini içeren her türlü evrakın halka arzı
• Menkul kıymetler yatırım fonu kurulması ve işletilmesi
• Kredi verilmesi
• Kambiyo işlemleri
• Vesikalı akreditif
• Çek muhataplığı
• Havale
• Kambiyo senedi iştirası ve ıskontosu
• Saklama ve kiralama işlemleri
• Danışmanlık.
5
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
31
Güz 2014
Finansal Yönetim
32
Bankaların sermaye piyasasında
yapabileceği işlemler
Bankaların sermaye piyasasında
yapabileceği işlemler
1) Kurul kaydına alınacak sermaye piyasası
4) Sermaye piyasası araçlarının geri alım veya
araçlarının ihraç veya halka arz yoluyla satışına
aracılık,
2) Daha önce ihraç edilmiş olan sermaye piyasası
araçlarının aracılık amacıyla alım satımı,
3) Ekonomik ve finansal göstergelere, sermaye
piyasası araçlarına, mala, kıymetli madenlere ve
dövize dayalı vadeli işlem ve opsiyon
sözleşmeleri dahil her türlü türev araçların alım
satımının yapılmasına aracılık,
satım taahhüdü ile alım satımı,
5) Yatırım danışmanlığı,
6) Portföy işletmeciliği veya yöneticiliği yapmak.
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
33
Finansal Yönetim
34
Mevduat kabul eden bankalar
Mevduat kabul eden bankalar
• Mevduat bankaları mevduat kabul ederler ve
• Parayı halkın ayağına giderek toplamak zorunda
topladıkları paraları kredi olarak satarlar.
• Onun için binlerce tasarruf sahibi ve binlerce
müşteri ile çalışırlar.
• Bu bankaların amaçları toplam mevduatı en
yüksek kar elde etme ilkesine göre işletmek, yani
en ucuz ve müsait şartlarla parayı satın almak ve
en pahalı fiyatla satmaktır.
olduklarından mevduat bankaları çok şube ile
yani, masraflı çalışırlar.
• İki türü vardır:
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
35
• Ticaret bankaları
• İş bankaları
Finansal Yönetim
36
Ticaret Bankaları
İş bankaları
• Ticaret bankaları paranın ticaretiyle uğraştıklarından
• Ticaret bankaları ile iş bankaları arasındaki fark,
parayı kısa vadeli işlemlerle işletmeyi tercih ederler.
• Teminatlı ve açık kredi, kambiyo alım satımı, senet
ıskontosu ve iştiraı ve gereğinde altın ticareti, ticaret
bankalarına özgü işlemlerdir.
• Krediye hakim olabilmek, paranın güvenliğini
sağlayabilmek amacı ile teminat almak yanında, kısa
süreli kredi ticaret bankalarının tercih ettikleri
yöntemlerdir.
• Kısa süreli krediler vadesi geldikçe uzatılır, limitler
yükseltilir.
mevduat olarak aldıkları paranın işletilme şekli ile
işletildiği yerdir.
• İş bankaları kısa vadeli kredi yanında uzun vadeli
yatırımlarda bulunur; sanayii, ortaklıklara iştirak
ederek ve onlara uzun vadeli fonlar sağlayarak
finanse ederler.
• Bankalar Kanunu'nun ilk hedefi mevduatı korumak,
ikincisi ise banka kredilerinin önce genel olarak,
sonra türleri itibariyle ülke ekonomisinin ihtiyaçlarına
göre sağlıklı bir şekilde dağıtılmasını sağlamaktır.
6
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
37
Güz 2014
Finansal Yönetim
Kalkınma ve yatırım bankaları
(KVYB)
Çıkarım aracılığı
• Gelişmiş ülkelerdeki yatırım bankalarına gelişme
• KVYB’lerin faal oldukları bir diğer alan da
halinde bulunan ülkelerde kalkınma bankaları
denilmektedir.
• KVYB mevduat toplamaz ve kendi öz kaynaklarını ya
da diğer mali kurumlardan sağladıkları fonları satarlar.
Bu sebeple anılan bankalar, mevduat bankalarının
aksine, fonları uzun vadeli finansman tekniğine göre
kullanmak olanağına sahiptirler.
• Parayı binlerce mevduat sahibinden değil de belli ve
sınırlı sayıdaki kurumlardan sağlayan bu bankalar, az
şube ile çalışır ve krizleri daha kolay atlatabilirler.
Güz 2014
Finansal Yönetim
39
sermaye piyasası işlemleridir. Bu işlemlerden
underwriting'de (çıkarım aracılığı) uzmandırlar.
• Underwriting fonksiyonunu, özel sektör
şirketlerinden veya kamu kurumlarından ihraç
edilen menkul değerlerin satın alınmasını, emekli
sandıkları, sigorta şirketleri gibi ellerindeki
paraları bazı değerlere yatıran şirketlere veya
münferit yatırımcılara satılmasını ifade eder.
Güz 2014
Finansal Yönetim
Kalkınma bankalarının işlevleri
Kalkınma bankalarının işlevleri
• Sanayi sektörüne uzun vadeli fon sağlamak,
• Yeni yatırım alanlarına öncülük etmek,
• Ülke içinde toplanan kaynakları harekete
• Devlet Planlama Teşkilatı'nın önerilerinin
geçirerek sanayi sektörüne yöneltmek,
• Sermaye piyasasının gelişmesine katkıda
bulunmak,
• Girişimcilere proje düzeyinde teknik yardımda
bulunmak,
• Uygun yatırım imkanları ve alanları konusunda ön
araştırmalar yapmak,
uygulanmasını kolaylaştırmak ve plan
hedeflerinin gerçekleştirilmesine katkıda
bulunmak,
• Yabancı ülkelerden ve uluslararası finans
kuruluşlarından sağlanacak fonları ve teknik
yardımları sanayi sektörüne yöneltmek.
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
41
Finansal Yönetim
Türkiye'deki kalkınma bankaları
Türkiye İhracat Kredi Bankası
• Türkiye Sınai Kalkınma Bankası
• Türkiye İhracat Kredi
(http://www.tskb.com.tr)
• Türkiye İhracat Kredi Bankası (Türk
Eximbank) (http://www.eximbank.gov.tr/)
• Türkiye Kalkınma Bankası
(http://www.tkb.com.tr/)
38
Bankası (Türk Eximbank)
1987 yılında kurulmuştur.
• Türk Eximbank'ın temel
amaçları:
1. ihracatın geliştirilmesi,
2. ihraç edilen mal ve
hizmetlerin
çeşitlendirilmesi,
3. ihraç mallarına yeni
pazarlar kazandırılması,
40
42
ihracatçıların
uluslararası ticarette
paylarının artırılması ve
girişimlerinde gerekli
desteğin sağlanması,
5. ihracatçılara uluslararası
piyasalarda rekabet
gücü ve güvence
kazandırılması,
6. yurt dışında yapılacak
yatırımlar ile ihracat
maksadına yönelik
yatırım malları üretim ve
satışının desteklenerek
teşvik edilmesidir.
4.
7
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
43
Güz 2014
Finansal Yönetim
Türkiye İhracat Kredi Bankası
Sosyal güvenlik kurumları (SGK)
• Türkiye'de ihracatın kurumsallaşmış tek asli
• SGK sermaye piyasasının en önemli
teşvik unsuru olan Türk Eximbank, bu amaca
yönelik olarak ihracatçıları, ihracata yönelik
üretim yapan imalatçıları ve yurt dışında faaliyet
gösteren müteahhit ve girişimcileri kısa, orta ve
uzun vadeli nakdi ve gayri nakdi kredi, sigorta ve
garanti programları ile desteklemektir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
45
44
kurumlarından biridir.
• Bu kurumlar, üyelerinden sağlamış oldukları
kaynakları önemli miktarda hisse senedi, kısmen
de kamu ve özel kesim tahvil, senet ve bonolarını
satın alarak, üyelerinin paralarını verimli bir
şekilde değerlendirmeye çalışmaktadır.
• Türkiye´de sosyal güvenlik kuruluşları niteliğinde
faaliyet gösteren kamu kurumları, Emekli Sandığı,
Bağ-Kur ve Sosyal Sigortalar Kurumu´dur.
Güz 2014
Finansal Yönetim
46
T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu
Sigorta şirketleri
• Bunlar T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu çatısı
• Sigorta şirketleri belirli bir ücret karşılığında, gelecekte
altında toplanmıştır.
• Bkz. http://www.sgk.gov.tr kurumun temel amacı;
sosyal sigortacılık ilkelerine dayalı, etkin, adil,
kolay erişilebilir, aktüeryal ve malî açıdan
sürdürülebilir, çağdaş standartlarda sosyal
güvenlik sistemini yürütmektir.
karşılaşılabilecek beklenen veya istenmeyen bir olay
karşısında (tedbirli olmak amacıyla) sigorta sahibine belli
bir ödeme yapmayı yükümlenen finansal kurumlardır.
• Sigorta poliçesi, sahibine, ödediği primler karşılığında,
gelecekte belli bir olayın gerçekleşmesi üzerine önceden
anlaşılan miktarın sigorta şirketi tarafından ödenmesini
sağlayan hukuki anlaşmadır.
• Temel işlevi riske karşı engel oluşturmak olan sigorta
şirketlerinin üç türü vardır: Hayat sigortası; mal ve mali
sorumluluk sigortası; reasürörler.
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
47
Finansal Yönetim
48
Hayat sigortası şirketleri
Hayat dışı sigorta şirketleri
• Konusu insan hayatına ilişkin riskleri teminat
• Hayat sigortası dışında kalan her türlü sigorta mal
altına almak olan bu şirketler, üstlendikleri risklere
göre üç ana gruba ayrılır:
• Hayatta kalma durumunu teminat altına alan sigortalar
• Ölüm durumunu teminat altına alan sigortalar
• Karma Sigortalar
ve sorumluluk sigortası kapsamına girmektedir.
• Mal sigortaları, sigortalıya ait olan veya üzerinde
sigortalının, sigortalanabilir menfaati olan fiziki
malların sigortalanması işlemidir.
• Sorumluluk sigortaları ise, günlük yaşamda
üçüncü şahıslara verilebilecek her türlü zarar ve
ziyana karşı verilen sigorta teminatlarıdır.
8
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
49
Güz 2014
Finansal Yönetim
50
Hayat dışı sigorta şirketleri
Reasürans
• Mal sigortaları kapsamına; yangın sigortaları,
• Reasürans Şirketleri, sigorta şirketlerinin yaptıkları işlemleri
kaza sigortaları, nakliyat sigortaları, makinemontaj sigortaları, tarım sigortaları girmektedir.
• Sorumluluk sigortalarını; Karayolları Trafik
Kanunu Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası,
otobüs zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası vb.
Güz 2014
Finansal Yönetim
51
Reasüransa ihtiyaç duyulmasının
nedenleri
Finansal Yönetim
Güz 2014
Finansal Yönetim
52
Sermaye Piyasası Kurulu
• Rizikonun yayılması,
• Sigortacının iş kabul kapasitesinin artması,
• Sigortacının iş kabul esnekliğinin artması,
• Sigorta şirketinin mali yapısının desteklenmesi,
• Birikim (Kümül) Fazlasının yol açabileceği doğal
afet hasarlarının kontrolü,
• Reasürörden sigortacıya teknik bilgi aktarımı.
Güz 2014
tekrar sigortalayan yani "sigorta şirketlerinin sigortacısı"
olan şirketlerdir. Sigorta şirketlerinin kabul edebilecekleri
risklerin büyüklüğü bakımından genel olarak bir limitleri
yoktur. Bu nedenle sigorta şirketlerinin sermaye ve diğer
varlıkları ne kadar fazla olursa olsun, astronomik rakamlara
ulaşan risklerin gerçekleşmesi ve birkaç büyük hasarın aynı
anda meydana gelmesi halinde sigorta şirketlerinin öz
varlıkları ile bu hasarları karşılayabilmeleri olanaksızdır. Bu
sebeplerle, sigorta şirketleri teminat verdikleri risklerin
anlaşma yoluyla önceden belirlenmiş bir kısmını prim
karşılığında başka sigorta şirketlerine devrederler.
53
• http://www.spk.gov.tr
• SPK, biri başkan, biri başkan vekili olmak üzere yedi
üyeden oluşan, Maliye Bakanlığı’na bağlı tüzel
kişiliğe sahip bir kuruluştur.
• SPK, şeffaflık ilkesi gereğince kamunun
aydınlatılmasını, sermaye piyasasının güven, açıklık
ve kararlılık içinde çalışmasını, tasarruf sahiplerinin
hak ve çıkarlarının gözetilmesini temel amaç
edinmiştir.
• SPK’nin görev ve yetkileri SPK kanunu madde 22’de
sıralanmıştır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
Aracı kurumlar
Aracı kurumların işlevleri
• Aracı Kurumlar alım satım komisyonu (işlem
1. Finansal varlıkların vadelerini değiştirmek
maliyeti) karşılığında finansal piyasaların işleyişi ve
alınıp satılan finansal varlıkların taşıdıkları risk ve
vaat ettikleri getiri hakkında yeterli bilgisi olmayan fon
sahiplerine, hem piyasa ile ilgili bilgi vererek, hem de
yatırımlarını yönlendirerek yardımcı olurlar.
• Aracı kurumlar yatırımcıların kendilerine emanet
ettikleri bu fonları topluca ve dünyanın yatırım
yapılabilir farklı piyasalarında farklı finansal araçlara
yatırarak değerlendirebilirler.
54
2. Yatırım çeşitlendirmesi yoluyla riski en aza
indirmek
3. Arama, bilgi edinme ve işlem maliyetlerini en
aza indirmek
4. Bir ödeme mekanizması yaratmak
9
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
55
Finansal varlıkların vadelerini
değiştirmek
Güz 2014
Finansal Yönetim
56
Finansal varlıkların vadelerini
değiştirmek
• Piyasadaki borç verenlerin genel eğilimi kısa
vadeyi tercih etmek yönündedir.
• Buna karşın borç arayanlar gelecekteki
yatırımlarını gerçekleştirebilmek için mümkün
olan en düşük faizle en uzun vadeli kaynağı
bulmayı arzularlar.
• Bu iki tarafın aynı noktada buluşturulması finansal
piyasalarda; her iki tarafı birden memnun etmese
de koşullarda anlaştırabilecek olan finansal
kurumlar aracılığıyla gerçekleşir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
57
• Aracı kurumlar borç verenlerin sunduğu kısa
vadeli fonları uygun bir faiz ve anaparalarının bu
sürenin sonunda geri ödenmemesi riskini ortadan
kaldıran bir garanti ile yatırımcılar için uzun vadeli
kaynağa dönüştürürler.
Güz 2014
Finansal Yönetim
Yatırım çeşitlendirmesi yoluyla riski
en aza indirmek
Arama, bilgi edinme ve işlem
maliyetlerini en aza indirmek
• Aracı kurumlar ellerinde küçük çapta birikimleri bulunan
• Piyasadaki tüm yatırımcı adaylarının,
58
yatırımcıların kaynaklarını bir havuzda toplayıp, değişik
seçeneklere yatırım yaparak riski en aza indirebilirler.
• Küçük yatırımcılar; hangi seçeneklerin bir araya
geldiklerinde riski en aza indirilmiş bir portföy (yatırım
cüzdanı) oluşturacaklarını bilemeyebilirler. Bilseler de bu
portföyü oluşturabilecek yeterli birikimleri genellikle yoktur.
• Aracı kurumların daha riskli finansal varlıkları, daha az
riskli finansal varlıklara dönüştürerek yaptıkları bu
çeşitlendirme aynı zamanda finansal piyasaların daha
etkin çalışmasını sağlar.
yatırım yapabilecekleri seçenekleri tam isabetle bulmaları,
bu seçeneklerle ilgili piyasadaki tüm bilgiye mümkün olan
en kısa sürede ulaşabilmeleri ve
bilgiyi en iyi biçimde analiz ederek yapılabilecek en doğru
yatırımı,
en düşük işlem maliyetiyle gerçekleştirebilmeleri teorik
olarak olası gözükse de bunun gerçek yaşamda
karşılaşılması en düşük olasılıklardan biri olduğu herkesin
malumudur.
• Aracı kurumlar yasal çerçeve içinde kalmak koşuluyla
müşterilerine tüm bu hizmetleri makul bir ücret
karşılığında sunarlar.
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
59
Finansal Yönetim
Bir ödeme mekanizması yaratmak
Yatırım Ortaklıkları (YO)
• Günümüzde finansal piyasalardaki ödemelerin
• YO, sermaye piyasası araçları ile ulusal ve
çoğu nakit dışındaki ödeme araçlarıyla ve hatta
elektronik fon transferi yoluyla yapılmaktadır.
• Aracı kurumlar müşterilerine ait hesaplardan bu
ödeme işlemlerini gerçekleştirebildikleri gibi;
onlara belli limitler dahilinde kredi de
kullandırabilirler.
60
uluslararası borsalarda veya borsa dışı organize
piyasalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli
madenler portföyü işletmek üzere, kayıtlı sermaye
esasına göre anonim ortaklık şeklinde kurulan,
hisse senetlerini satın aldıkları ortaklıkların
herhangi bir şekilde sermayesine ve
yönetimlerine hakim olma amacını taşımayan
sermaye piyasası kurumlarıdır.
10
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
61
Güz 2014
Finansal Yönetim
Yatırım Ortaklıkları (YO)
YO işlevleri
• YO ile bireylerin tasarruflarını riske karşı korumak
• Ortaklık portföyünü oluşturmak, yönetmek ve
amacıyla farklı finansal araçlara bilimsel
yöntemler dahilinde yatırılarak portföy
oluşturulmakta ve böylece fon arz edenlerin tek
başlarına edinemeyecekleri finansal uzmanlık
sayesinde hem bireysel yatırım riskleri dağıtıp,
sınıflandırılmakta hem de tasarrufların yatırım
portföyü biçiminde sermaye piyasasına
aktarılması ve yönetimi sağlanmaktadır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
63
62
gerektiğinde portföyde değişiklikler yapmak,
• Portföy çeşitlendirmesiyle yatırım riskini, faaliyet
alanlarına ve ortaklıkların durumlarına göre en aza
indirecek şekilde dağıtmak,
• Menkul kıymetlere, finans piyasası ve kurumlarına,
ortaklara ilişkin gelişmeleri sürekli izlemek ve portföy
yönetimiyle ilgili olarak gerekli önlemleri almak,
• Portföyün değerini korumaya ve arttırmaya yönelik
araştırmalar yapmaktır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
64
Yatırım Fonları (YF)
Yatırım Fonları (YF)
• Sermaye Piyasası Kanun hükümleri uyarınca halktan
• YF, bankalar, sigorta şirketleri, aracı kurumlar,
katılma belgeleri karşılığında toplanan paralarla, belge
sahipleri hesabına riskin dağıtılması ilkesi ve inançlı
mülkiyet esaslarına göre sermaye piyasası araçları,
gayrimenkul, altın ve diğer kıymetli madenler portföyü
işletmek amacıyla kurulan malvarlığına "Yatırım Fonu" adı
verilmektedir.
• Yatırım fonunun tüzel kişiliği yoktur; fakat malvarlığı
kurucunun malvarlığından ayrıdır.
kanunlarında engel bulunmayan emekli ve yardım
sandıkları tarafından kurulabilir.
• Fon kurmak isteyen banka ve aracı kurumların, sermaye
piyasaları faaliyetlerinde bulunmak üzere SPK’dan izin
almış olmaları, aracı kurum ve sigorta şirketlerinin
tamamen veya belirli faaliyet alanları itibariyle sürekli ya
da 6 aya kadar geçici olarak durdurulması kararı
verilmemiş olması, kurucuların yetkilileri hakkında
sermaye piyasası ve ilgili mevzuata aykırılıktan dolayı
mahkumiyetlerinin bulunmamış olması gerekmektedir.
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
65
Finansal Yönetim
66
Yatırım Fonları (YF)
Menkul Kıymet Borsaları (MKB)
• YF kuran banka, katılma belgeleri çıkararak halka arz
• Alıcı ve satıcıların, belirli kural ve yönetmelikler
eder. YF, kendi ortakları için yatırım yöneticisi şeklinde
hareket ederler ve tıpkı yatırım ortaklıkları gibi menkul
kıymet alıp satarlar. Menkul kıymet alım satımındaki
başarı ve başarısızlıklara göre, katılma belgelerinin
fiyatı artar veya azalır.
• YF, küçük tasarruf sahipleri için oldukça çekicidirler.
Çünkü küçük tasarruf sahiplerinin tek başlarına
yapamayacakları, menkul kıymet çeşitlendirilmesi,
muhasebe kayıtlarının tutulması vb. işlemleri kurucular
en iyi şekilde yapmaya çalışırlar .
çerçevesinde menkul kıymetler üzerine alım satım
yapmak amacıyla bir araya geldikleri ve belirli bir yerleşim
yeri bulunan pazarlara “MKB” adı verilmektedir.
• MKB’de alım satım yapan tasarruf sahibinin, kar elde
etmek gibi bir amacı vardır. Kar amacı, özellikle menkul
kıymet borsalarının temelini oluşturan hisse senetleri alım
ve satımında önemli bir belirleyici unsurdur.
• Hisse senedi satın alan kişi, yatırımına temettü almak
veya yatırımını daha yüksek bir fiyatla satarak sermaye
kazancı sağlamak amacıyla hareket eder.
11
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
67
Güz 2014
Finansal Yönetim
MKB
MKB işlevleri
• Anglosakson finans piyasalarında oluşmuş bir
• Likitide Sağlama ve Sürekli Bir Pazar
deyim olan iyimser hava boğa davranışı (bullish
attitude), kötümser hava ise ayı davranışı
(bearish attitude) olarak nitelendirilir ve iyimser
düşünenlerin kötümserlerden fazla olması
durumunda boğalar hakim denilir.
• Kısaca ifade etmek gerekirse, "borsaya boğalar
hakim olduğunda fiyatlar yükselir, ayılar hakim
olduğu zaman fiyatlar düşmektedir".
68
Oluşturma
• Piyasada Tek Fiyat Oluşumunu Mümkün
Kılma
• Güvence Sağlama
• Mülkiyetin Tabana Yayılmasına Yardımcı
Olma
• Ekonomiye Kaynak Sağlama
12
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
2
Paranın Zaman Değeri (PZD)
PZD bugün alınan 1TL’nin yarın alınacak 1TL’den
daha değerli olduğu yaklaşımıdır. Bunun nedeni
yarın gelecek olan paranın bugün alınamamasının
riskidir. Doğal olarak riskli para garanti paradan daha
az değer taşır. Bunların yanı sıra para ne kadar
erken ele geçerse o kadar fazla yatırım için kullanma
imkanı doğar. Bugün elde bulunan para faiz
kazanacağı için çoğalacaktır. Ne kadar erken elde
edilirse o kadar çok faiz getirir. Bu nedenle; zaman,
kararlarda ve değerlendirmelerde göz önüne
alınması gereken önemli bir faktördür.
FİNANSAL YÖNETİM
04. PARANIN ZAMAN DEĞERİ
Güz 2014
Finansal Yönetim
3
Paranın Gelecekteki Değeri
Güz 2014
Finansal Yönetim
4
Bileşik Faiz
• Basit Faiz Hesaplama:
• Gelecekteki Değer (FV)
• Bugünkü Değer (PV)
• Faiz Oranı (i)
FV= (PV) x (1+i)n
FV= 400 x (1+0.12)3
FV= 400 x 1.123
FV= 400 x 1.405
FV=562
FV= (PV) x (1+i)
 Bu formülde bileşik faiz varsayımı vardır yani, kazanılan
faizin yatırımda kullanıldığı kabul edilmiştir. Bileşik faiz
kavramını Benjamin Franklin’in “Para parayı çeker ve
paranın çektiği para daha çok para çeker “ sözü güzel bir
şekilde açıklamaktadır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
5
Güz 2014
Finansal Yönetim
6
Faiz ödemeleri yılda 1 defadan fazla
yapılıyorsa, gelecek değer şöyle hesaplanır
N zaman dilimi sonunda 1 TL’nin GD’si
 Örneğin, yatırımcı, 1.000 lirasını, bir bankaya, 3 yıl için,
• PZD problemini çözmede kullanılabilecek uygun araç
faiz oranı yıllık %60’dan 6 ay vadeli olarak yatırmıştır.
Yatırımcının 3. yıl sonunda parası kaç lira olacaktır?

FVnm =PV×  1 


i 
m 
FVnm  1.000  1 

nm
0, 60 
2 
kitabın sonundaki N ZAMAN DİLİMİ SONUNDA 1 TL’NİN
GELECEKTEKİ DEĞERİ tablosudur. Bu tablo (kitapta
tablo 3) yatay olarak uygun faiz oranının ve dikey olarak
uygun dönem sayısının belirlenmesi ile bir katsayıya
ulaşmak için kullanılır. Bu katsayıya gelecekteki değer
katsayısı adı verilir.
3×2
FVnm  1.000  1  0, 30   1.000 1, 306
FVnm  1.000  4,827  4.827
6
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış Yeşilay
1
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
7
Güz 2014
Finansal Yönetim
8
72 kuralı
GD’nin özellikleri
• Bu kural paranın belirli bir faiz oranıyla ne kadar
• GD pozitif faiz oranları uygulandığında bugünkü değerden
zamanda iki katına çıkacağını hesaplamakta
kullanılır. Kurala göre bu zaman faiz oranı 72’ye
bölünerek bulunur. Örneğin bir işletme %10 temettü
dağıtıyorsa yatırılan paranın iki katına çıkması 72 / 10
=7,2 yıl içinde gerçekleşecektir. Kural ayrıca belirli bir
süre içinde paranın iki katına çıkması için gerekli
faizin hesaplanmasında da kullanılabilir. Örneğin 5 yıl
içinde belli miktardaki paranın iki katına çıkması için
72 / 5 = %14,4 faiz getirmesi gerekmektedir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
9
Gelecek Zaman Değeri
Katsayısı
fazla olduğu için gelecekteki değer katsayıları her zaman
1’den büyüktürler.
• Belirli dönem sayısı için faiz oranı arttıkça gelecekteki
değer katsayısı artar. Aynı şekilde gelecekteki değer de
artar.
• Yatırımın faiz kazandığı dönem sayısı arttıkça GD
katsayısı ve GD artar.
Güz 2014
Finansal Yönetim
10
Paranın Bugünkü Değeri (PV)
6
FV= (PV) * (1+i)n
PV =FV / (1+i)n
PV =FV * (1+i)-n
PV =FV * (1 / (1+i) n)
%30
%20
5
4
%10
Formüle göre bugün elde olsaydı 1000TL üç yıl sonunda
3
%10 faiz ile 1331 TL olacağı için 1000 TL %10 faizle 3 yıl
sonraki 1331 TL’nin bugünkü değeridir.
2
%0
1
2
4
6
8
10
Güz 2014
12
14
zaman,t
16
Finansal Yönetim
11
Güz 2014
Finansal Yönetim
12
ÖRNEK
ÖRNEK
 Bugün bir bankaya üç ay vadeli olarak yatırılan bir
 Bugün bir bankaya altı ay vadeli olarak yatırılan bir
mevduat karşılığında 2 yıl sonunda hesapta 5600 YTL
birikmiş olduğu görülmektedir. Üç aylık faiz oranı %10 ise
acaba hangi miktarda mevduat yatırılmıştı?
n
2 x12
8
3
PVn =FV×
mevduat karşılığında 3 yıl sonunda hesapta 7200 YTL
birikmiş olduğu görülmektedir. Altı aylık faiz oranı %18 ise
acaba hangi miktarda mevduat yatırılmıştı?
n
1
1  i 
n
=5600×
1
1  0,10 
8
3x12
6
6
1
PVn =FV×
1  i 
n
=7200×
1
1  0,18 
6
 7200×
1
2, 699
1
PVn  7200×
 7200×0,370=2667
2, 699
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış Yeşilay
2
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
13
Güz 2014
Finansal Yönetim
14
ÖRNEK
PV
 Bugün bir bankaya 4 ay vadeli olarak yatırılan bir
• Bugünkü değerin kullanıldığı diğer problem türü ise farklı
mevduat karşılığında 2 yıl sonunda hesapta 5200 YTL
birikmiş olduğu görülmektedir. Yıllık faiz oranı %12 ise
acaba hangi miktarda mevduat yatırılmıştı?
n
2 x12
6
4
PVn =FV×
Güz 2014
i
1
1  i 
n
%12
 %4
3
=5200×
zamanlarda ele geçecek farklı miktarların bugünkü
değerlerinin karşılaştırılmasıdır. Bu değerlendirme iki nakit
akışının bugünkü değerinin karşılaştırılması ile mümkün
olur. Çünkü iki miktarın karşılaştırılması ancak aynı
zamandaki değerlerin karşılaştırılması ile sağlanabilir.
1
1  0, 03
6
Finansal Yönetim
15
Güz 2014
Finansal Yönetim
16
PV
PV
Örneğin, iki yıl sonundaki 5000TL mi üç yıl sonundaki
Örneğin, iki yıl sonundaki 6000TL mi üç yıl sonundaki
5500 TL mi tercih edilmelidir? Burada faiz oranı
bilindiğinde bu miktarların bugünkü değerleri
karşılaştırılarak cevaba ulaşılabilir. Eğer faiz oranı %12
kabul edilirse;
PV = 5.000TL ( PV Katsayısı 0,12, 2) = 5000 TL ( 0,7972) =
3986 TL
ve
PV= 5.500TL ( PV Katsayısı 0,12, 3 )= 5500 TL ( 0,7118)=
3.915 TL
olarak hesaplanır. 3986 > 3915 olduğu için iki yıl sonunda
alınacak olan 5000 TL tercih edilmelidir.
6500 TL mi tercih edilmelidir? Burada faiz oranı
bilindiğinde bu miktarların bugünkü değerleri
karşılaştırılarak cevaba ulaşılabilir. Eğer faiz oranı %8
kabul edilirse;
PV = 6.000TL ( PV Katsayısı 0,08, 2) = 6000 TL ( 0,857) =
5142 TL
ve
PV= 6.500TL ( PV Katsayısı 0,08, 3 )= 6500 TL ( 0,794)=
5161 TL
olarak hesaplanır. 5161 > 5142 olduğu için üç yıl sonunda
alınacak olan 6500 TL tercih edilmelidir.
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
17
Finansal Yönetim
18
PV
PV
Örneğin, iki yıl sonundaki 6000TL mi üç yıl sonundaki
3 yıl sonundaki 6000 TL mi 4 yıl sonundaki 7000 TL mi
6300 TL mi tercih edilmelidir? Burada faiz oranı
bilindiğinde bu miktarların bugünkü değerleri
karşılaştırılarak cevaba ulaşılabilir. Eğer faiz oranı %8
kabul edilirse;
PV = 6.000TL ( PV Katsayısı 0,08, 2) = 6000 TL ( 0,857) =
5142 TL
ve
PV= 6.300TL ( PV Katsayısı 0,08, 3 )= 6300 TL ( 0,794)=
5002 TL
olarak hesaplanır. 5142 > 5002 olduğu için iki yıl sonunda
alınacak olan 6000 TL tercih edilmelidir.
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış Yeşilay
tercih edilmelidir? Her iki dönem için faiz oranı % 14
olsun.
PV = 6.000TL ( PV Katsayısı
0.14,3) = 6000 TL x (0,675) =
4050 TL
ve
PV= 7.000TL ( PV Katsayısı 0.14,4 )= 7000 TL x (0,592)=
4.144 TL
olarak hesaplanır. 4144 > 4050 olduğu için 4 yıl sonunda
alınacak olan 7000 TL tercih edilmelidir.
3
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
19
Bugünkü değerin özellikleri
Güz 2014
Finansal Yönetim
20
Bugünkü Zaman
Değeri Katsayısı
Bugünkü değer tüm pozitif faiz oranları için
Güz 2014
Finansal Yönetim
21
%0
gelecekteki değerden daha az olduğundan
bugünkü değer katsayısı her zaman 1’den
küçüktür.
Faiz oranı arttıkça bugünkü değer katsayısı
küçülür. Aynı şekilde bugünkü değer de küçülür.
Nakit akışı ne kadar uzak gelecekte
gerçekleşirse (yani n ne kadar büyük olursa)
bugünkü değer katsayısı ve bugünkü değer
küçülür.
1
0,80
%10
0,60
%20
0,40
0,20
%30
2
Güz 2014
4
6
8
10
12
14
16
Finansal Yönetim
Zaman , t
22
Gelecekteki Değer ile Bugünkü
Değerin Karşılaştırılması
 Aynı i ve n değerleri için bugünkü değer katsayısı
• Bugünkü değer hesaplanırken, gelecekteki değer
gelecekteki değer katsayısının tersidir:

PV Katsayısı i,n = 1/ FV Katsayısı i,n
bugünkü değer katsayısı ile çarpılabildiği gibi, gelecekteki
değer katsayısına da bölünebilir. İki işlem de aynı
bugünkü değeri verir.
• Örnekteki sayılar kullanılarak bunu kanıtlamak
mümkündür. 3 yıl sonunda %10 faiz altında elde edilen
1331 TL’nin bugünkü değeri iki yolla da 1000 TL olarak
bulunur.
• PV = FV ( PV Katsayısı)= 1331 ( 0,7513)= 1.000 TL
• veya
• PV= FV / ( FV Katsayısı)= 1331 / (1,331)=1.000 TL
 Daha önce verilen örneğe geri dönüldüğünde %10 faiz ile
3 yıl için hesaplanan gelecekteki değer katsayısı olan
1,331’in bugünkü değer katsayısı tersi olmalıdır:

PV Katsayısı %10,3yıl = 1 / 1,331 = 0, 7513
 Bu özellik bugünkü değerin hem çarpım hem bölme
işlemi ile bulunabilmesini sağlar.
Güz 2014
Finansal Yönetim
23
Güz 2014
Finansal Yönetim
24
YILLIK ÖDEMELER
YILLIK ÖDEMELERİN (ANUİTE)
GELECEKTEKİ DEĞERİ
• Yıllık ödemeler zaman içinde eşit aralıklarla ortaya çıkan
• Yıllık ödemeler genelde yıl sonunda, yani dönem sonunda
eşit nakit akışlarıdır. Bu nakit akışları yatırımların getirisi
olan gelirler veya gelecekte gelir elde etmek için yatırılan
fonlar yani giderler olabilir. Genelde yıllık ödemeler her yıl
sonunda ortaya çıkan nakit akışları için kullanılır.
• Ayrıca artan yıllık ödemeler de vardır. Birçok işletme
gerek büyümelerinin sonucunda gerek enflasyondan
dolayı temettülerini ve benzer ödemelerini her yıl belirli
oranlarla arttırırlar. Bu durumda artan yıllık ödeme
formülleri kullanılarak gelecekteki ve bugünkü değer
bulunur.
gerçekleşir. Konuyu bir örnek üzerinde açıklamak yararlı
olacaktır. Örneğin; “Her yıl sonunda 10.000 TL alınarak 3
yıl boyunca %30 faize yatırılırsa bu miktarın gelecekteki
değeri nedir?” sorusu iyi bir açıklama örneğidir.
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış Yeşilay
4
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
25
Güz 2014
Finansal Yönetim
26
YILLIK ÖDEMELERİN (ANUİTE)
GELECEKTEKİ DEĞERİ
• FVn : n yılın sonunda gelecekteki değeri
• FVn= 10.000 x ((1+0,30)3 – 1)/0,30)
• PMT : Yıllık ödemeler
• FVn= 10.000 x ((1,3)3 – 1)/0,30)
• FVAi,n : Yıllık ödemelerin gelecekteki değer katsayısı
Güz 2014
Finansal Yönetim
• FVn= 10.000 x (2,197– 1)/0,30)
• FVn= 10.000 x (1,197/0,30)
(1  i)  1
FVn =PMT 
i
n
• FVn= 10.000 x 3,99
• FVn= 39.900
27
Güz 2014
Finansal Yönetim
28
ÖRNEK
ÖRNEK
• Bir işletmenin 10 ay sonra ödemesi gereken borcu için her
• Bir işletmenin 3 ay sonra ödemesi gereken borcu için her
ay sonunda bankaya 50.000 YTL yatırması
gerekmektedir. Bu işletmenin 10 ay sonunda borcu ne
kadardır. Aylık faiz oranı %3 tür.
FVn =PMT 
(1  i ) n  1
(1  0, 03)10  1
 50000 x
i
0, 03
(1, 03)10  1
1, 344  1
FV10 =50000 x
 50000 x
0, 03
0, 03
0, 344
FV10 =50000 x
 50000 x11, 467  573.350
0, 03
Güz 2014
Finansal Yönetim
29
FVn =PMT 
(1  i )  1
(1  0, 06)  1
 6000 x
i
0, 06
(1, 06)3  1
1,191  1
 6000 x
0, 06
0, 06
0,191
FV3 =6000 x
 6000 x3,183  19.098
0, 06
FV3 =6000 x
Güz 2014
Finansal Yönetim
30
VADESİ GELMİŞ YILLIK ÖDEMELERİN
GELECEKTEKİ DEĞERİ
ÖRNEK
• Bir işletmenin 4 ay sonra ödemesi gereken borcu için her
ay sonunda bankaya 700 YTL yatırması gerekmektedir.
Bu işletmenin 4 ay sonunda borcu ne kadardır. Aylık faiz
oranı %9 dur.
FVn =PMT 
ay sonunda bankaya 6.000 YTL yatırması gerekmektedir.
Bu işletmenin 3 ay sonunda borcu ne kadardır. Aylık faiz
oranı %6 tür.
n
3
(1  i ) n  1
(1  0, 09) 4  1
 700 x
i
0, 09
(1, 09) 4  1
1, 41  1
 700 x
0, 09
0, 09
0, 41
FV4 =700 x
 700 x 4, 56  3.192
0, 09
FV4 =700 x
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış Yeşilay
Genelde yıllık ödemeler yıl sonunda gerçekleşir. Ancak
bazı zamanlarda dönem başında da ortaya çıkabilirler.
Buna vadesi gelmiş ödeme denir. Aynı örnek ödemelerin
yılın başında yapıldığı varsayılırsa bu duruma örnek
oluşturur. Zaman çizgisi açısından her ödeme sola kayar.
Yani ilk ödeme yıl=0’da gerçekleşir. Bu durumda her
ödeme fazladan bir yıl faiz kazanmış olur. Formül değişir:
(1  i)n  1
FVn =PMT 
 (1  i)
i
5
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
31
Güz 2014
Finansal Yönetim
32
ÖRNEK
VADESİ GELMİŞ YILLIK ÖDEMELERİN
GELECEKTEKİ DEĞERİ
• Her yıl sonunda (başında) 8.000 TL 4 yıl boyunca %20
• Vadesi gelmiş yıllık ödemelerin gelecekteki değeri yıl
faize yatırılırsa bu miktarın gelecekteki değeri nedir?
• Her yıl başında 6.000 TL 5 yıl boyunca %5 faize yatırılırsa
bu miktarın gelecekteki değeri nedir?
sonunda gerçekleşen yıllık ödemelerin gelecekteki
değerinden daha fazladır. Çünkü her ödeme fazladan bir
yıl faiz kazanır. Bu nedenle, bu tür ödemeler de dönem
sonlu ödemelere göre daha yüksek ödeme tutarı
hesaplanır.
• Her yıl başında 4.000 TL 6 yıl boyunca %3,3 faize
yatırılırsa bu miktarın gelecekteki değeri nedir?
Güz 2014
Finansal Yönetim
33
YILLIK ÖDEMELERİN BUGÜNKÜ
DEĞERİ
34
Formül:
bulunması gibi yıllık
ödemelerin bugünkü
değerinin bulunması
da mümkündür. Üç
yıl boyunca %30
faizle her yıl sonunda
10.000 TL ödeme
gerçekleşen örnek
ele alındığında bu
ödentilerin bugünkü
değeri yandaki
şekilde
hesaplanabilir.
PV0 =PMT×
(1+i)n -1
(1+i)n ×i
(1+0.3)3 -1
(1+0.3)3×0.3
PV0 =10.000×1.816  18.160
PV0 =10.000×
Finansal Yönetim
35
VADESİ GELMİŞ YILLIK ÖDEMELERİN
BUGÜNKÜ DEĞERİ
Vadesi gelmiş yıllık ödemelerin bugünkü
değerinin hesaplanmasında ise, bulunan sayı
(1+i) ile çarpılır. Çünkü ödemeler bir yıl fazla faiz
kazanmaktadırlar. Buna göre, formül aşağıdaki
şeklini almaktadır.
PV0 =PMT 
Finansal Yönetim
YILLIK ÖDEMELERİN BUGÜNKÜ
DEĞERİ
• Gelecekteki Değerin
Güz 2014
Güz 2014
(1  i)n  1
 (1  i)
(1  i)n  i
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış Yeşilay
Güz 2014
Finansal Yönetim
36
ÖRNEK
• Devre faiz oranı %6 iken, 5 yıl boyunca her dönem
sonunda (başında) alınacak olan 1000 YTL’nin bugünkü
değeri ne olacaktır?
PV0 =PMT 
(1  i) n  1
(1  i) n  i
(1  0,06)5  1
1,339  1
 1000 
(1  0,06)5  0,06
1,339  0,06
0,339
PV0 =1000 
 1000 x4, 238  4238
0,08
PV0 =1000 
6
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
37
Güz 2014
Finansal Yönetim
38
ARTAN YILLIK ÖDEMELER
• İşletmelerin nakit akışları işin büyümesi veya enflasyon
sonucunda artar. Belirli sayıda dönem için artan yıllık
ödemelere artan yıllık ödemeler adı verilir.
• PMT: ilk dönem sonunda gerçekleşen ödeme
• g: büyüme oranı
• i: faiz oranı
 1 1  1+g n 
PV=PMT×  -  
 
 i-g i-g  1+i  
Güz 2014
Finansal Yönetim
 Örnek olarak bir çalışanın maaşı ele alınabilir. Çalışan
kişiye belirli bir iş karşılığı önerilen yıllık maaş 5.000 YTL
ve bu maaşın artma oranı yılda %9 olsun. Kişi 40 yıl
sonra emekli olacaktır. Yıllık faiz oranı %20’dir. Bu kişinin
40 yıl boyunca alacağı maaşının bugünkü değeri nedir?
Problemin çözümünün basitleştirilmesi için maaşın birinci
yıl sonunda verilmeye başlanacağı ve her yıl yıllık
ödeneceği varsayımı kabul edilmiştir. Buna göre, 40 yıllık
maaşın bugünkü değeri;
40
 1
1
 1+0.09  
PV=5000× 

 
 0.20-0.09 0.20-0.09  1+0.20  
39
Güz 2014
Finansal Yönetim
40
ÖRNEK
40
 1
1  1.09  
PV=5000× 

 
 0.11 0.11  1.20  
 Çalışan kişiye belirli bir iş karşılığı önerilen yıllık maaş
9.000 YTL ve bu maaşın artma oranı yılda %8 olsun.
Kişinin 4 yıl boyunca çalışacağı varsayılsın. Yıllık faiz
oranı %18 ise kişinin 4 yıl boyunca alacağı maaşının
bugünkü değeri nedir? Problemin çözümünün
basitleştirilmesi için maaşın birinci yıl sonunda verilmeye
başlanacağı ve her yıl yıllık ödeneceği varsayımı kabul
edilmiştir. Buna göre, 4 yıllık maaşın bugünkü değeri;
40
PV=5000× 9.091  9.091  0.908  


PV=5000× 9.091-9.091×0.021
PV=5000×  9.091-0.191
PV  5000  8.9  44500
Güz 2014
Finansal Yönetim
41
 1
1
 1+0.08  
PV=9000× 


0.18-0.08
0.18-0.08
 1+0.18  

4
 1 1  1.08  
PV=9000×  
 
 0.1 0.1  1.18  
4
PV=9000× 10  10   0.915  


PV=9000×10  10  0.701
4
PV=9000× 10-7.01  26.910
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış Yeşilay
Güz 2014
Finansal Yönetim
42
BİR YILDAN FAZLA ARALIKLARLA
YAPILAN ÖDEMELER
 Her iki yılda bir 450.000 TL ödeme yapılacaktır.
Ödemeler 20 yıl sürecek ve ilk ödeme ikinci yıl
yapılacaktır. Yıllık faiz oranı %6 olarak belirlenmiştir.
 Burada önemli olan iki yıllık dönem için faiz oranını
belirlemektir. Faiz oranı

1,06 x 1,06 -1= %12,36’dır.
 Yani iki yıl vadeli yatırılan 100 TL iki yıl sonunda ana para
ve faiz olarak 112,36TL getirecektir.
 Problemde yapılması istenen 450.000 TL’lik iki yılda bir
yapılan ödemelerin 10 yıl boyunca yapılmışçasına yıllık
%12,36 faiz ile bugünkü değerinin bulunmasıdır. Formül
uygulandığında;
 PV= 450.000 TL x PVA 10, 0,1236
7
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
43
Finansal Yönetim
Finansal Yönetim
44
• Her iki yılda bir 60.000 TL ödeme yapılacaktır. Ödemeler
(1+0.1236)10 -1
(1+0.1236)10 ×0.1236
3.207-1
PV=450000×
3.207×0.1236
2.207
PV=450000×
0.396
PV=450000×5.573=2.507.850
8 yıl sürecek ve ilk ödeme ikinci yıl yapılacaktır. Yıllık faiz
oranı %4 olarak belirlenmiştir. Ödemelerin bugünkü
değerini hesaplayınız?
PV=450000×
Güz 2014
Güz 2014
(1+0.0816)4 -1
(1+0.0816)4 ×0.0816
1.369-1
PV=60000×
1.369×0.0816
0.369
PV=60000×
0.112
PV=60000×3.295=197.700
PV=60000×
45
Güz 2014
Finansal Yönetim
46
SONSUZ ÖDEMELER
• Her üç yılda bir 4.000 TL ödeme yapılacaktır. Ödemeler 6
• Yıllık ödemelerin sonsuza kadar devam ettiği yani dönem
yıl sürecek ve ilk ödeme üçüncü yıl yapılacaktır. Yıllık faiz
oranı %9 olarak belirlenmiştir. Ödemelerin bugünkü
değerini hesaplayınız?
sayısının olmadığı durumlarda sonsuz ödemeler ortaya
çıkar. Bunlara “Consol” adı verilmektedir.
• PV ( Sonsuz ödenek) = C / i
•
Örneğin; sonsuza kadar her yıl 100.000 TL ödeme
yapılacağı belirlenmiş ve faiz oranı %40 olarak saptanmış
ise, bu nakit akışının bugünkü değeri nedir? Bu soru
yukarıdaki formül ile kolaylıkla çözülebilir.
•
PV = 100.000TL / 0,40 = 250.000 TL
Güz 2014
Finansal Yönetim
47
 Yıllık ödemelerde olduğu gibi sonsuz ödemeler de artan bir
trend izleyebilir. Artan trend yaklaşımında önemli olan nakit
akışının sonsuza kadar aynı oranda artmasıdır. Bu durumda
artan (büyüyen) sonsuz ödeme elde edilmiş olur. Büyüyen
sonsuz ödeme için bugünkü zaman formülü ise;

PV = C / ( i-g)
 Burada dikkat edilmesi gereken konu, birinci ödeme C, 0. yılda
değil 1. yıl sonunda yapılan ödemedir.
Örneğin bugün 3.000TL ödeyecek olan ve sonsuza kadar olan
ödemeleri içeren bir tahvil %5 büyüme hızına sahip ve faiz
oranı %10 ise PV aşağıdaki şekilde hesaplanmalıdır:

PV= 3.000 TL + ( 3.150 / (0,10 - 0, 05)) = 66.000 TL
 66.000 TL hem bugün alınan ödeneği hem de gelecek yıldan
itibaren elde edilecek ödemelerin bugünkü değerini
içermektedir.
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış Yeşilay
Güz 2014
Finansal Yönetim
48
Örneğin bugün 2.600TL ödeyecek olan ve sonsuza kadar
olan ödemeleri içeren bir tahvil %12 büyüme hızına sahip
ve faiz oranı %20 ise PV aşağıdaki şekilde
hesaplanmalıdır:
C=2.600+(2600 *1,12) / (1,20-1,12)
C=2.600+2912 / 0,08
C=2600+36400 = 39000
8
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
49
Güz 2014
Finansal Yönetim
50
YATıRıM YAPıLıR VE SONSUZA KADAR HER YıL
EŞIT ÖDEMELER ELE GEÇER
Örneğin bugün 2000 TL ödeyecek olan ve sonsuza kadar
olan ödemeleri içeren bir tahvil %9 büyüme hızına sahip
ve faiz oranı %12 ise PV aşağıdaki şekilde
hesaplanmalıdır:
C=2000+(2000 *1,09)/(1,12-1,09)
C=2000+2180 /0,03
C=2000+72667 = 74667
Güz 2014
Finansal Yönetim
51
• Bir kişi bir projeye sonsuza kadar her yıl 10.000 TL
kazanacağı beklentisi ile 100.000 TL yatırım yapıyorsa
beklenen faiz oranı nedir?
• PV = PMT / i ise,
• i = PMT / PV
• denklemidir. PV, bugünkü değeri; PMT, yıllık ödemeleri; i,
faiz oranını göstermektedir. Problemin çözümü i = 10.000
TL / 100.000 TL = %10 olacaktır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
52
Yatırım yapılır ve bir yıl veya daha uzun bir süre
içinde tek bir ödeme ile geri alınır
 Örneğin; 100.000 TL’lik yatırımın bir yıl sonunda 10.000
• Bu örnekte ödeme bir yıl sonra yerine 5 yıl sonra
TL’lik getiri sağlayarak geri alındığı düşünülürse faiz
oranının bulunması için aşağıdaki formülün kullanılması
gerekir:
 FV= PV ( 1+i) n
n= 1 olduğunda,
 FV= PV ( 1+i)
 1+i = FV / PV
 i = ( FV / PV ) – 1
 Yani faiz oranı, i = (110.000 / 100.000 ) - 1 = %10 olarak
hesaplanır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta
gelecekteki değerin 10.000 TL’lik getiri tutarı ile yatırım
miktarı olan 100.000TL’nin toplamı olduğudur.
yapılsaydı aynı denklem kullanılacaktı. Ancak denklem
çözülürken n = 5 olarak işlem yapılacaktı.
•
(i + 1)5 = 110.000 / 100.000 = 1.10 olarak
hesaplandıktan sonra tablodan n= 5 sırasında katsayısı
1.10 olan faiz oranı bulunarak i= %2 olarak belirlenebilir.
• (Bkz. Tablo 3 5. yılda katsayısı 1.10 olan faiz oranı
%2’dir.)
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
53
• Başka bir örnek; bir kişinin belli bir süre sonra belli
miktarda bir paraya ihtiyacı olması ve elindeki parayı nasıl
değerlendirmesi gerektiği sorusudur. Örneğin, bir kişi 6 yıl
sonra koleje başlayacak olan çocuğunun okul masrafının
6 yıl sonra 8.000.000 TL olacağını tahmin etmektedir. Bu
kişinin şu anda elinde 4.000.000 TL’si bulunmaktadır.
Eğer bu para senede % 3 faiz getiren bir yatırımda
kullanırsa, bu kişi 6 yıl sonra bu para ile çocuğunun okul
taksitini ödeyebilir mi? Bunun gerçekleşmesi için faiz
oranı ne kadar olmalıdır? Öncelikle 4.000.000 TL’nın 6 yıl
sonraki değerinin hesaplanması gereklidir.
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış Yeşilay
Finansal Yönetim
54
 FV= 4.000.000TL ( 1. 03 ) 6 = 4.776.000 TL
 Bu durumda 6 yıl sonunda kişinin yeterli parası
olmayacaktır. 8.000.000 TL’yi elde edebilmek için gerekli
minimum faiz oranı aşağıdaki şekilde hesaplanabilir.

FV= 4.000.000 TL ( 1 +i ) 6 = 8.000.000

( 1 +i ) 6 = 8.000.000 TL / 4.000.000 = 2
 Gelecekteki değer katsayısı 2’dir. Tablodan 6 yıl için
katsayısı 2 olan faiz oranı bulunur. Tablodan bakıldığında
6 yıl için %12 faizin katsayısının 1,9738 %13 faizin
katsayısının 2,0820 olduğu görülmektedir. Yani bu kişi
%12’den fazla faiz getiren bir yatırımda bulunursa
bugünkü 4.000.000TL’si 6 yıl sonra 8.000.000 TL
olacaktır.
9
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
55
• ( 1 +i )
6
6
•
•
•
•
•
Finansal Yönetim
56
( 1 +i )6 = 8.000.000 TL / 4.000.000
( 1 +i )6 = 2
(1+i) = 2 1/6
(1+i) = 2 0,167
(1+i) = 1,122
i = 0,122
i= %12,2
•
•
Güz 2014
Finansal Yönetim
• Bu problem cebirsel olarak çözüldüğünde de faiz oranı
6 = 8.000.000
= 8.000.000 TL / 4.000.000
=2
 4.000.000 TL ( 1 +i )
 ( 1 +i )
Güz 2014
57
Güz 2014
Finansal Yönetim
58
EŞİT YILLIK ÖDEMELER
EŞİT YILLIK ÖDEMELER
 Örneğin 2.000.000 TL’lik bir kredi beş yıl boyunca her yıl
 Örneğin 4.000.000 TL’lik bir kredi 9 yıl boyunca her yıl
500.000TL ödenmesini gerektiriyorsa alınan faiz ne
kadardır? Bilindiği üzere kredi ödemesi yıllık ödenek
katsayısı ile bulunabilir.

PV = PMT ( Yıllık Ödeme Katsayısı)

2.000.000=500.000 ( Yıllık Ödeme Katsayısı )

Yıllık Ödeme Katsayısı = 4
 5 yıl için yıllık ödeme katsayısı 4 olan faiz oranı tablodan
bulunarak cevaba ulaşılır. Tablo 2’ye bakıldığında
katsayının %7 faiz için 4,1002 ve %8 faiz için 3,9927
olduğu görülmektedir. Cebirsel işlem yapıldığında ise faiz
oranı %7,93083 olarak ortaya çıkacaktır.
500.000TL ödenmesini gerektiriyorsa alınan faiz ne
kadardır?
 Bilindiği üzere kredi ödemesi yıllık ödenek katsayısı ile
bulunabilir.

PV = PMT ( Yıllık Ödeme Katsayısı)

4.000.000=500.000 ( Yıllık Ödeme Katsayısı )

Yıllık Ödeme Katsayısı = 8
9 yıl için yıllık ödeme katsayısı 8 olan faiz oranı tablodan
bulunarak cevaba ulaşılır. Tablo 2’ye bakıldığında
katsayının %2 faiz için 8,162 ve %3 faiz için 7,786 olduğu
görülmektedir.
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
59
Finansal Yönetim
60
EŞİT YILLIK ÖDEMELER
AMORTİ EDİLMİŞ BORÇLAR
 Örneğin 30000 TL’lik bir kredi 8 yıl boyunca her yıl
 Alınan kredi veya borç belli bir sürede eşit taksitlerle
6000TL ödenmesini gerektiriyorsa alınan faiz ne
kadardır? Bilindiği üzere kredi ödemesi yıllık ödenek
katsayısı ile bulunabilir.

PV = PMT ( Yıllık Ödeme Katsayısı)

30000=6000 ( Yıllık Ödeme Katsayısı )

30000 / 6000 =Yıllık Ödeme Katsayısı

5 = Yıllık Ödeme Katsayısı
 8 yıl için yıllık ödeme katsayısı 5 olan faiz oranı tablodan
bulunarak cevaba ulaşılır. Tablo 2’ye bakıldığında
katsayının %11 ya da %12 olacaktır.
ödenecek ise bu amorti edilmiş borç olarak adlandırılır.
Bu durum bir örnekle daha iyi açıklanabilir.
 Örneğin, bir işletme 2 eşit taksitte her yıl sonunda
ödenmek üzere 1.000.000 TL borç almıştır. İşletme kalan
borç üzerinden % 10 faiz ödeyecektir. Burada ilk
yapılacak olan işlem yıllık ödemelerin hesaplanmasıdır.
Bu da yıllık ödenek formülü kullanılarak kolayca bulunur.
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış Yeşilay
 Not: Bu soruda katsayı için kitabın arkasındaki Tablo 2
kullanılacak.
10
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
61
Güz 2014
Finansal Yönetim
PV0 =PMT×
• PV0 = PMT ( PVA i,n )
• 1.000.000 TL= PMT (PVA %10, 2 yıl )
(1+i) n -1
(1+i) n ×i
1.000.000  PMT ×
• 1.000.000 TL = PMT ( 1,7355 )
• PMT = 576.200 TL
• Eğer borçlu her yıl sonunda 576.200 TL öderse alacaklının
getiri oranı %10, borçlunun faiz oranı %10 olacaktır. Her yıl
sonunda yapılan ödeme hem faizi hem ana paranın bir
kısmından oluşmaktadır. Ödemelerin bu iki bölümünün açık
olarak görülmesi amorti şeması ile mümkün olur. Faiz ilk
yıllarda yüksekken daha sonra borçlu olunan ana para
azaldıkça azalır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
63
62
(1+0,1) 2 -1
(1+0,1) 2 ×0,1
(1,1) 2 -1
(1,1) 2 ×0,1
1,21-1
1.000.000  PMT ×
1,21×0,1
1.000.000  PMT ×1, 7355
1.000.000  PMT ×
576.200  PMT
Güz 2014
Finansal Yönetim
64
ÖRNEK
• Araba satın alırken 15.000 TL kredi alarak borçlandınız,
bu krediyi %15 faizle 4 yılda geri ödeyeceksiniz;
ödemelerinizin amorti şemasını oluşturunuz.
PV0 =PMT*(PVA i,n )
15.000=PMT*(PVA %15,4 )
15.000=PMT*2,855
5.253,94=PMT
Güz 2014
PV0 =PMT×
Finansal Yönetim
(1+i) n -1
(1+i) n ×i
(1+0,15) 4 -1
15.000  PMT ×
(1+0,15)4 ×0,15
15.000  PMT ×2,855
5.253,94  PMT
65
Güz 2014
Finansal Yönetim
66
Yıl
(Ay)
Başlangıç
Miktarı
Ödeme
Faiz
Ödenen
Ana Para
Kalan
1
15.000
5.253,94
2.250
3.004
11.996
2
11.996
5.253,94
1.799
3.455
8.542
3
8.542
5.253,94
1.281
3.973
4.569
4
4.569
5.253,94
685
4.569
0
21.015,8 6.015,96
15.000
Ödeme = Hesaplanan PMT değeri
Faiz = Başlangıç Miktarı x Faiz oranı
Ödenen Ana Para = Ödeme – Faiz
Kalan = Başlangıç Miktarı - Ödenen Ana Para
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış Yeşilay
11
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
67
Güz 2014
Finansal Yönetim
68
ÖRNEK
• Bir işletme 1.000 YTL’lik bir krediyi yıllık eşit taksitlerle 4
yılda geri ödeyecektir. Yıllık faiz oranı %18 olduğuna göre
eşit taksitler ve her devre ödenecek faiz miktarı ne
olacaktır?
• Çözüm:
• Önce yıllık eşit taksitler hesaplanacak sonra da
amortisman şeması oluşturulacak.
Yıl
(Ay)
Başlangıç
Miktarı
Ödeme
Faiz
Ödenen
Ana Para
Kalan
1
1.000
371,75
180
191,75
808,25
2
808,25
371,75
3
371,75
4
371,75
0
PV0 =PMT*(PVA i,n )
1.000=PMT*(PVA %18,4 )
Ödeme = Hesaplanan PMT değeri
Faiz = Başlangıç Miktarı x Faiz oranı
Ödenen Ana Para = Ödeme – Faiz
Kalan = Başlangıç Miktarı - Ödenen Ana Para
1.000=PMT*2,690
371,75=PMT
Güz 2014
Finansal Yönetim
69
Güz 2014
Finansal Yönetim
70
ÖRNEK
• Araba satın alırken 17.000 TL kredi alarak borçlandınız,
bu krediyi %11 faizle 5 yılda geri ödeyeceksiniz;
ödemelerinizin amorti şemasını oluşturunuz.
PV0 =PMT*(PVA i,n )
17000=PMT*(PVA %11,5 )
17000=PMT*3,696
Yıl
(Ay)
Başlangıç
Miktarı
Ödeme
1
17000
4600
1870
2730
14270
2
14270
4600
1569,7
3030,3
11239,7
3
11239,7
4600
1236,4
3363,6
7876,1
4
4600
5
4600
Faiz
Ödenen
Ana Para
Kalan
0
4600=PMT
Ödeme = Hesaplanan PMT değeri
Faiz = Başlangıç Miktarı x Faiz oranı
Ödenen Ana Para = Ödeme – Faiz
Kalan = Başlangıç Miktarı - Ödenen Ana Para
Güz 2014
Finansal Yönetim
71
Güz 2014
Finansal Yönetim
72
ÖRNEK
• Çeyizinize koymak üzere satın aldığınız beyaz eşya için
Bir yatırımcı, 1.000 lirasını, %40 faiz üzerinden 3 yıllığına
4000 TL kredi kullandınız. Bu krediyi %11 faizle 4 yılda
geri ödeyeceksiniz. Ödemelerinizin tamamen bitmesini
gösteren tabloyu oluşturunuz?
bir bankaya yatırmıştır. Yatırımcının 3. yılın sonundaki
parası ne kadar olacaktır?
FVn = PV ( 1 + i )n
FVn = 1.000 (1+0,40)3
FVn = 2.744 TL olur.
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış Yeşilay
12
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
73
Yatırımcı, 3.000 lirasını, bir bankaya, 2 yıl için, faiz oranı
yıllık %80’den 3 ay vadeli olarak yatırmıştır. Yatırımcının
2. yıl sonunda parası kaç lira olacaktır?
FVnm = PV( 1 + i / m )nm
FVnm = 3.000 (1+0,80/4)2*4
FVnm = 3.000 (1+0,20)8
FVnm = 12.899,45 TL olur.
Güz 2014
Finansal Yönetim
75
Bir yatırımcı, %30 faiz üzerinden, her yıl sonunda 4 yıl
boyunca, 4.000 TL yatırırsa, 4. yılın sonundaki yatırım
tutarı ne kadar olur?
Finansal Yönetim
(1  0,30)4  1
2,8561  1
FVn =4.000 
 4.000 
0,30
0,30
FVn =4.000  6,187  24.748
Finansal Yönetim
77
• 4 yıl boyunca, her yıl sonunda elde edilen 100 TL’nin,
%11,2 faiz oranı üzerinden bugünkü değeri kaç TL’dir?
(1+i)n -1
PV0 =PMT×
(1+i)n ×i
(1+0,112)4 -1
1,529  1
PV0 =100×
 100 
4
(1+0,112) ×0,112
1,529×0,112
1,529  1
0,529
 100 
 100  3,094
1,529×0,112
0,171
PV0  309, 4
PV0  100 
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış Yeşilay
74
Bir yatırımcının 6 yıl sonra eline geçecek 5.000 TL’nin,
yıllık %60 bileşik faiz oranı ile şimdiki değeri kaç TL’dir?
PV =FV * (1 / (1+i)n)
PV = 5.000 * (1/(1+0,60)6)
PV = 298,023 TL’dir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
76
• 4 yıl boyunca, her yıl sonunda elde edilen 100 TL’nin,
%30 faiz oranı üzerinden bugünkü değeri kaç TL’dir?
PV0 =PMT×
(1  i)n  1
FVn =PMT 
i
Güz 2014
Güz 2014
(1+i)n -1
(1+i)n ×i
(1+0,30)4 -1
2,8561-1
 100×
(1+0,30)4 ×0,30
2,8561×0,30
1,8561
PV0 =100×
 100  2,16624  216,6
0,85683
PV0 =100×
Güz 2014
Finansal Yönetim
78
 Bir yatırımcı, %40 faiz üzerinden, her yıl başında 3 yıl
boyunca, 300 TL yatırırsa, 3. yılın sonundaki yatırım
tutarı ne kadar olur?
FV0 =PMT 
(1  i)n  1
 (1  i)
i
(1  0, 4)3  1
 (1  0, 4)
0, 4
2, 744  1
1, 744
FV0 =300 
1, 4  300 
1, 4
0, 4
0, 4
FV0 =300  4,36 1, 4  1.831, 2
FV0 =300 
13
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
79
• 200.000 YTL’yi aylık %3 faiz getirecek biçimde 5 ay için
bankaya yatırıyorsunuz. 5. ay sonunda toplamda ne kadar
paranız olacağını bileşik faiz tablosu oluşturarak
hesaplayınız?
Ay
PV
1+i
FVt
PVi (Kazanılan Faiz)
1
200.000
1,03
206.000
6.000
2
206.000
1,03
212.180
6.180
3
212.180
1,03
218.545
6.365
4
218.545
1,03
225.102
6.556
5
225.102
1,03
231.855
80
• Bir finans kurumuna her ay yatırılan 300 YTL’lik eşit
ödemelerle 3 yıl sonunda %48 faizle ne kadar para birikir?
• i = 0,48/12 = 0,04
• n = 3 x 12 = 36
(1  i)n  1
i
(1  0, 04)36  1
FVn =300 
0, 04
6.735
Finansal Yönetim
Finansal Yönetim
FVn =PMT 
31.855
Güz 2014
Güz 2014
81
Güz 2014
Finansal Yönetim
82
• Bir finans kurumuna her ay yatırılan 400 YTL’lik eşit
• 3 yıl önce %25 bileşik faizle bankaya yatırılan bir miktar
ödemelerle 2 yıl sonunda %12 faizle ne kadar para birikir?
• i = 0,12/12 = 0,01
• n = 2 x 12 = 24
para dönem sonunda 97.656 YTL olmuştur. Bankaya kaç
YTL yatırılmıştır.
• PV = FV * (1 / 1+i)n
• PV = 97.656 * (1 / 1+0,25) 3
• PV = 49.999,9 YTL
(1  i)n  1
i
(1  0, 01) 24  1
FVn =400 
0, 01
FVn =PMT 
Güz 2014
Finansal Yönetim
83
• Bir finans kurumundan her ayın sonunda 2.000 YTL taksit
ödenmek üzere bir kredi alınmıştır. Vade 3 yıldır. Yıllık faiz
oranı %72 ise bugün alınan kredi kaç liradır?
• n = 3 x 12 = 36
• i = 0,72 / 12 = 0,06
PV0 =PMT×
(1+i) n -1
(1+0,06)36 -1
 2.000×
n
(1+i) ×i
(1+0,06)36 ×0,06
PV0 =2.000×
(1,06)36 -1
7,147
 2.000×
 29.231,1
(1,06)36 ×0,06
0, 489
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış Yeşilay
14
Finansal Yönetim
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
FİNANSAL PLANLAMA (FP) NEDİR?
 FP:
1. İşletmenin finansman yatırım seçeneklerini analiz etme,
FİNANSAL YÖNETİM
2. Cari kararların gelecekte doğuracağı sonuçları
tahminleme,
3. Seçilecek alternatiflere karar verme,
05. FİNANSAL PLANLAMA
4. Finansal planda belirlenen hedeflere göre ulaşılan
performansı ölçme aşamalarından oluşan bir süreçtir.
FP’nin amacı; riski minimize etmek değildir aksine
hangi risklerin yüklenilmeye değer, hangilerinin de
yüklenilmeye değer olmadığını saptamaktır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
Güz 2014
FP’nin KAPSAMI
FP’nin ÇIKTILARI
 FP’de üzerinde durulan temel faktörler:
1.
1. Nakit akımları
2. Bölümlere ayrılmış analiz
3. Senaryo analizi (iyimser ya da kötümser)
4. Uzun ve kısa vadeli zaman dilimleri: FP hem kısa (1
yıldan daha az) hem de uzun vadeli (1 yıldan daha
uzun) olarak yapılabilmektedir. Kısa dönemde
işletmenin esnekliğini korurken nakit ihtiyaçlarını en
etkili şekilde nasıl karşılayacağı (ya da nakit fazlasını
nasıl değerlendireceği) konusu üzerinde durulmaktadır.
Daha uzun zaman dilimlerinde ise, maruz kalınan riske
göre getirinin maksimizasyonu, likitide ve esneklik
problemlerine daha fazla dikkat çekilmektedir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
FP’nin BOYUTLARI
• Planlama ufku: Planlama yapılırken geleceği uzun vade
ya da kısa vade, genelde 12 ayla sınırlandırılırken
finansal planlamada daha fazla önem verilen uzun vade
ise, ortalama 5 yıl ile ifade edilmektedir.
• Toplanma: Bir finansal plan oluşturulurken, işletmenin
tüm proje ve yatırımları bir araya getirilerek ihtiyaç
duyulan toplam yatırım miktarı belirlenir. Diğer bir deyişle
her bir faaliyet biriminin yatırım teklifleri biraraya getirilir ve
bir büyük proje olarak kabul edilir.
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış YEŞİLAY
Finansal Yönetim
Nakit akım tahminleri: FP süreci sonunda hem kısa hem de
uzun vadeli nakit akım tahminleri ortaya konacaktır.
2. Açık bir işletme stratejisi: Hesaplanan risk ve getiri
oranlarına göre belirli genişleme noktaları saptanacaktır.
Ayrıca tasarruf yapılacak ya da tasfiye edilecek bölgeler de
belirlenecektir.
3. Kısa ve uzun vadeli sermaye bütçeleri: Planlanan
sermaye harcamaları bölümler arasında genişleme ve
tasarruf alanlarına göre dağıtılacaktır.
4. İhtiyaç duyulan finansman miktarı ve zamanlaması:
İşletmenin cari finansman durumu, planlanan ödemeleri,
hedeflenen sermaye yapısı, tahminlenen finansal pazar
koşulları bu planlar oluşturulurken gözönüne alınır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
 Planlama ufku ve toplanma derecesi belirlendikten sonra,
önemli, değişkenler hakkında alternatif varsayımlar seti
halinde hazırlanmış girdilerin finansal plana eklenmesi
gerekecektir.
1. En Kötü Durum Planı: İşletmenin mamülleri ve
ekonominin durumu hakkında olası en kötü
varsayımların dikkate alınmasını gerektirir.
2. Normal Durum Planı: İşletme ve ekonomik koşullarla
ilgili gerçekleşme olasılığı en yüksek olan varsayımların
dikkate alınmasıyla oluşmaktadır.
3. En İyi Durum Planı: Genelde büyük sermaye
yatırımları, yeni mamüller, mevcut pazarlarda hızlı
büyüme, yeni pazarlara girme gibi konuları içermektedir.
1
Finansal Yönetim
Güz 2014
14.10.2014
Finansal Yönetim
Güz 2014
Finansal Yönetim
FP SÜRECİ
Uzun Vadeli (Stratejik) Finansal Planlar
• FP sürecinin iki temel konusu nakit planlaması ve kar
• Bu tür planların süresi 2-10 yıl arasında değişebilmektedir.
planlamasıdır. Nakit planlaması işletmenin nakit
bütçesinin hazırlanması ile ilgiliyken, kar planlaması
proforma finansal tablolar yoluyla yapılmaktadır.
• FP süreci, uzun vadeli veya stratejik finansal planlar ile
başlar. Stratejik planlar, kısa vadeli faaliyet plan ve
bütçelerinin hazırlanması için bir rehber görevi görür.
Genelde, kısa vadeli plan ve bütçeler işletmenin uzun
vadeli stratejik amaçlarının uygulamaya konulmuş halidir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
Kısa Vadeli (Faaliyet) Finansal Planlar
Uygulamada, yeni bilgiler elde edildikçe revize edilen 5
yıllık stratejik planlara daha sıkça rastlanmaktadır.
Genellikle faaliyet riski yüksek ve üretim döngüleri kısa
olan işletmelerin daha kısa süreli planlama dilimlerini
tercih ettikleri görülmektedir. Uzun vadeli finansal planlar
ise, AR-GE faaliyetleri, pazarlama ve ürün geliştirme
çalışmaları, sabit varlık yatırımları ve temel finansman
kaynakları gibi konuları içermektedir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
KISA VADELI (FAALIYET) FINANSAL
PLANLAMA SÜRECI
• Kısa vadeli planlar genellikle, 1-2 yıllık dönemleri
kapsarlar. Bu planların oluşturulmasındaki temel veriler
satış tahminleri, değişik biçimlerdeki faaliyet verileri ve
finansal verilerdir. Temel çıktılar ise, değişik sayıdaki
faaliyet bütçeleri, nakit bütçesi ve proforma finansal
tablolardır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
Güz 2014
Finansal Yönetim
Bütçe Fonksiyonları
BÜTÇE TÜRLERİ
 Bütçe, en kısa ifadeyle, gelecekteki olayların
 Fiziksel bütçeler, fiziksel birimler cinsinden düzenlenmiş
öngörümlenmesidir. Bütçeler kullanıcıları yönünden 3
temel fonksiyonu yerine getirirler:
1. İşletmenin gelecekteki finansman ihtiyacının miktarını
ve zararını ortaya koymak,
2. Bütçe rakamları ile fiili rakamlar arasında farklılıklar
olması durumunda düzeltici önlemlerin alınması için
temel oluşturmak,
3. Performans değerlemesi için temel oluşturmak.
Bütçeler, planları uygulamakla sorumlu kişilerin
performansını değerlendirmek için birer ölçüt görevini
yerine getirirler.
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış YEŞİLAY
bütçelerdir. Örneğin; satış miktarı, personel sayısı, üretim
miktarı, stoklar v.b. Fiziksel bütçeler, gider ve kar
bütçelerinin hazırlanmasında temel olarak kullanılır.
Gider bütçeleri, bir işletmedeki her bir temel harcama
kategorisi için hazırlanan bütçelerdir. Örneğin; bir imalat
işletmesi üretim, satış, yönetim, araştırma-geliştirme ve
finansman giderleri için gider bütçeleri hazırlayacaktır. Bu
gider bütçeleri satış bütçesi ile birlikte kar bütçesinin
hazırlanabilmesi için temel oluşturur. Son olarak tüm
bütçe bilgilerinin nakit esasına dönüştürülmesi sonucu
hazırlanan bütçe ise, nakit bütçesi olarak adlandırılır.
2
Finansal Yönetim
Güz 2014
14.10.2014
Finansal Yönetim
Güz 2014
Finansal Yönetim
BÜTÇELEME SİSTEMİ
BÜTÇELEME SİSTEMİ
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
NAKIT AKIM DÖNGÜSÜ
Finansal Yönetim
NAKIT AKIM DÖNGÜSÜ
• İşletmenin nakit girişleri; faaliyetler, (satış ve alacak
tahsili) menkul kıymet ve bağlı ortaklıklara yaptığı
yatırımlar ve tahvil, hisse senedi veya kredi yoluyla
sağladığı finansmandan oluşmaktadır. Nakit çıkışları ise
faaliyetler, (materyal, maaş ve ücretler, kira, vergiler v.b.)
işletme sermayesi ve uzun vadeli yatırım ihtiyaçları; faiz
ve kar payı ödemeleri ile kredi ve tahvil geri ödemeleri
nedeniyle ortaya çıkmaktadır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
NAKİT PLANLAMASI
 Nakit bütçeleri, işletmelerin likidite durumlarını ortaya
koydukları için finansal planlama sürecinde büyük önem
taşımaktadır. Nakit bütçesi belirli bir zaman dönemi içinde
işletmenin nakit akışlarını gösteren detaylı bir plandır.
Haftalık, aylık ya da yıllık olarak düzenlenmiş nakit
bütçeleri birçok işletmede sıkça kullanılan araçlar
olmaktadır. İşletmelerin nakit akışları mevsimlere göre
değişme özelliği taşıyorsa, nakit bütçesinin
düzenleneceği zaman aralıkları kısalacaktır. Çoğu
sektörde mevsimsel nakit akışlarında değişikliğe
rastlandığından, nakit bütçeleri genellikle aylık olarak
hazırlanmaktadır.
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış YEŞİLAY
Güz 2014
Finansal Yönetim
 Nakit bütçesinin doğruluğu;
(1) satış tahminlerinin ve
(2) bütçe hazırlanırken kullanılan varsayımların
doğruluğuna bağlıdır.
 Satış tahminleri doğru değilse, bütçede yer alacak satış
tutarları da yanlış olacaktır. Benzer şekilde, kredili satışlar,
maaş ve ücretler gibi gider kalemlerine ait varsayımlarda
yapılacak hatalar nakit çıkışlarında da hatalara yol
açacaktır. Bu gibi nedenlerden dolayı, diğer finansal
planlama araçlarının olduğu gibi nakit bütçesinin de bazı
sınırlamaları bulunmaktadır.
 Temel sınırlama, geleceğin taşıdığı belirsizliktir. Bu
sınırlama, belirsizliği dikkate alan tahminleme teknikleri
tarafından bir ölçüde ortadan kaldırılabilmektedir.
3
Finansal Yönetim
Güz 2014
14.10.2014
Finansal Yönetim
BİR NAKİT BÜTÇESİNDE YER ALAN
BELLİ BAŞLI KALEMLER
Nakit Girişleri
Nakit Çıkışları
Peşin Satışlar
Peşin Alışlar
Alacakların Tahsili
Borçların Ödenmesi
Yatırım Gelirleri
Maaş ve Ücretler
Uluslar arası ortaklıklardan ve
yavru şirketlerden gelirler
Kira ve Sigorta giderleri
Varlıkların satışı
Reklam, satış vb. nakdi giderler
Menkul kıymet satışı
Vergiler
Alınan krediler
Sermaye yatırımları
Güz 2014
Finansal Yönetim
Doğrusal regresyon ve satış tahminlemesi
• Satış tahminleme yöntemleri arasında en fazla
kullanılanlardan bir tanesi doğrusal regresyon yöntemidir.
Sözkonusu yöntemde satışlar dönemlerin bir fonksiyonu
olarak kabul edilir. Diğer bir ifadeyle; dönemler bağımsız
değişken satışlar da bağımlı değişken olarak ele alınır.
Aşağıda doğrusal regresyon yöntemi ve satış gücünden
elde edilen bilgilerin makine parçaları üreten X
işletmesinin gelecek dönem satışlarının
tahminlenmesinde ne şekilde kullanıldığı sunulmaktadır.
Faiz ve kar payları
Kredilerin geri ödenmesi
Güz 2014
Finansal Yönetim
X İŞLETMESİNİN GEÇMİŞ ALTI
DÖNEME İLİŞKİN SATIŞ VERİLERİ
Yıllar
1983
1984
1985
1986
1987
1988
Satışlar (Yt)
2,10 TL
1,85 TL
3,00 TL
2,90 TL
4,05 TL
4,15 TL
Dönemler (Xt)
1
2
3
4
5
6
Güz 2014
Finansal Yönetim
• Satışlar (Y) bağımlı değişken ve dönemler de (X)
bağımsız değişken olduğuna göre regresyon
denklemi şu şekilde ifade edilir:
• Yt=a+b Xt
• Yt=t dönemindeki tahminlenen satışlar
• a=Regresyon katsayısı
• b=Regresyon denkleminin eğimi
• Xt=Dönem
• 1983 yılı 1 olarak kabul edildiğinde, 1988 yılı 6
değerini alacaktır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
AŞAMALAR
Güz 2014
Finansal Yönetim
X İŞLETMESİNİN TAHMİNLENEN
REGRESYON DENKLEMİ
1. Satışların toplamını al
2. Dönemlerin toplamını al
3. Satışlarla dönemleri çarp toplamını al
4. Dönemlerin karesini al ve topla
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış YEŞİLAY
Satışlar (Yt)
2,10 TL
1,85 TL
3,00 TL
2,90 TL
4,05 TL
4,15 TL
18,05 TL
Dönemler (Xt)
1
2
3
4
5
6
21
(Yt) x (Xt)
2,10
3,70
9,00
11,60
20,25
24,90
71,55
(Xt2)
1
4
9
16
25
36
91
4
Finansal Yönetim
Güz 2014
14.10.2014
Finansal Yönetim
Güz 2014
Finansal Yönetim
• b’nin hesaplanması:
Ortalamalar:
ΣYt 18,050
=
=3,008
n
6
 Xt 21
Dönem=X=
= =3,50
n
6
b
Satışlar=Y=
b
 YtXt  nY X
 
 Xt 2  n X
2
71, 55  6  3, 008  3, 50
91  6   3, 50 
2
71, 55  63,168
8, 382

91  73, 500
17, 500
b  0, 479
b
Güz 2014
Finansal Yönetim
Güz 2014
Finansal Yönetim
• a’nın hesaplanması
Örnek: Aşağıdaki tabloda X işletmesine dair
satış rakamları verilmiştir. Buna göre 2007 yılı
satış rakamını doğrusal regresyon yöntemi ile
tahminleyiniz?
a=Y-bX=3,008-0,479×3,5=1,332


Bu verilere göre regresyon denklemi
Yt=a + b*Xt
Yt=1,332 + 0,479*Xt
1989 dönemi için satışlar tahminleneceğinden
(1989 = 7. dönem)
1989 tahmini satışlar;
1,332 + 0,479*7 = 4,685 YTL
Güz 2014
Yıllar Satışlar (Yt)
2003 7,800.0 TL
2004 8,200.0 TL
2005 9,400.0 TL
2006 10,100.0 TL
Finansal Yönetim
Güz 2014
Finansal Yönetim
• b’nin hesaplanması:
Yıllar
2003
2004
2005
2006
X İŞLETMESİNİN TAHMİNLENEN REGRESYON DENKLEMİ
b
(Xt2)
1
4
9
16
30
b
Satışlar (Yt)
7,800.0 TL
8,200.0 TL
9,400.0 TL
10,100.0 TL
35,500.00 TL
Dönemler (Xt)
1
2
3
4
10.00
(Yt) x (Xt)
7,800.0 TL
16,400.0 TL
28,200.0 TL
40,400.0 TL
92,800
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış YEŞİLAY
 YtXt  nY X
 
 Xt 2  n X
2
92800  4  8875  2, 50
30  4   2, 50 
2
92800  88750 4050

30  25
5
b  810
b
5
Finansal Yönetim
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
Finansal Yönetim
DOĞRUSAL REGRESYON YÖNTEMİ
• a’nın hesaplanması
a=Y-bX=8875-810×2,5=8875-2025=6850
Bu verilere göre regresyon denklemi
 Yt=6850 + 810*Xt
2007 dönemi için satışlar tahminleneceğinden
(2007 = 5. dönem)
2007 tahmini satışlar;
6850 + 810*5= 10900 YTL

Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
• Bu yöntemde, bilanço kalemleri satışların bir fonksiyonu
olarak ele alınır. Diğer bir deyişle, bilanço kalemleri
bağımlı değişken, satışlar bağımsız değişken olarak
kabul edilir. Regresyon yönteminin temelinde bilanço
kalemleri ile satışlar arasında geçmiş yıllarda bir ilişki
olduğu ve bu ilişkinin bir regresyon denklemiyle ifade
edilmesi düşüncesi yaratmaktadır. Bu şekilde bulunacak
regresyon denklemi, gelecek yıllara ait satış tahminleri ile
birlikte kullanılınca bilanço kalemlerinin gelecek yıllarda
alacağı değerler hesaplanabilir. Aşağıdaki örnek bu
amaçla düzenlenmiştir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
Bir işletmenin 1985-1995 dönemine ait satış ve alacak tutarları
aşağıda verilmiştir. 1996 yılı satışlarının 750 TL olması tahmin
edildiğine göre, bu yıla ait alacak tutarını doğrusal regresyon yöntemi
ile tahminleyiniz.
Yıllar
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
Güz 2014
Satışlar
175
200
215
185
235
265
300
280
350
420
500
Alacaklar
33
38
44
35
43
45
52
47
61
71
85
Finansal Yönetim
• Alacaklar ve satışlar arasındaki ilişkinin doğrusal olduğu
•
•
•
•
•
kabul edildiğine göre regresyon yöntemi aşağıdaki
biçimde ifade edilecektir.
Y=a+bX
Y= bağımlı değişken (alacaklar)
X= bağımsız değişken(satışlar)
a= X’in sıfır olduğu noktada y değişkeninin alacağı değer
b= regresyon katsayısı
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış YEŞİLAY
Yıllar
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
Satışlar (X)
175
200
215
185
235
265
300
280
350
420
500
3125
Güz 2014
Alacaklar (Y)
33
38
44
35
43
45
52
47
61
71
85
554
X*Y
5.775
7.600
9.460
6.475
10.105
11.925
15.600
13.160
21.350
29.820
42.500
173.770
X2
30.625
40.000
46.225
34.225
55.225
70.225
90.000
78.400
122.500
176.400
250.000
993.825
Finansal Yönetim
• Ortalamalar:
ΣY 554
=
=50,36
n
11
 X 3125
Satışlar=X=
=
=284,09
n
11
Alacaklar=Y=
6
Finansal Yönetim
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
Güz 2014
Finansal Yönetim
• b’nin hesaplanması:
b
 
 X n X
2
b
• a’nın hesaplanması
 YX  nY X
a=Y-bX=50,36-0,15×284,09=7,75
2
 Bu
173.770  11 50, 36  284, 09
993.825  11  284, 09 
2
173.770  157.375
16.395

993.825  887.778 106.047
b  0,15
b
Güz 2014
Finansal Yönetim
verilere göre regresyon denklemi
+ 0,15*X
1996 yılının alacak tutarı bu denkleme göre
şu biçimde hesaplanabilir:
1996 yılı tahmini satışları= 750 TL
Y=7,75 + 0,15*X
Y=7,75 + 0,15*750 = 120,25
 Y=7,75
Güz 2014
Finansal Yönetim
Bir işletmenin 2002-2006 dönemine ait satış ve alacak
tutarları aşağıda verilmiştir. 2007 yılı satışlarının 275 TL
olması tahmin edildiğine göre, bu yıla ait alacak tutarını
doğrusal regresyon yöntemi ile tahminleyiniz.
Yıllar Satışlar (X) Alacaklar (Y)
Yıllar Satışlar (X)
Alacaklar (Y)
X*Y
X2
2002
175
33
5,775 30,625
2002
175
33
2003
200
38
7,600 40,000
2003
200
38
2004
215
44
9,460 46,225
2004
215
44
2005
185
35
6,475 34,225
2005
185
35
2006
235
43
10,105 55,225
2006
235
43
1010
193
39,415 206,300
Güz 2014
Finansal Yönetim
Güz 2014
Finansal Yönetim
• b’nin hesaplanması:
• Ortalamalar:
ΣY 193
Alacaklar=Y=
=
=38,6
n
5
 X 1010
Satışlar=X=
=
=202
n
5
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış YEŞİLAY
b
b
 YX  nY X
 
 X2 n X
2
39415  5  38, 6  202
206300  5   202 
2
39415  38986
429

206300  204020 2280
b  0,19
b
7
Finansal Yönetim
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
Güz 2014
Finansal Yönetim
Bir işletmenin 2005-2008 dönemine ait satış ve alacak
tutarları aşağıda verilmiştir. 2009 yılı satışlarının 1450 TL
olması tahmin edildiğine göre, bu yıla ait alacak tutarını
doğrusal regresyon yöntemi ile tahminleyiniz.
• a’nın hesaplanması
a=Y-bX=38,6-0,19×202=0,22
 Bu
Yıllar Satışlar (X) Alacaklar (Y)
 Y=0,22
verilere göre regresyon denklemi
+ 0,19*X
2007 yılının alacak tutarı bu denkleme göre
şu biçimde hesaplanabilir:
2007 yılı tahmini satışları= 275 TL
Y=0,22 + 0,19*X
Y=0,22 + 0,19*275 = 52,47
2005
780
33
2006
820
38
2007
940
44
2008
1,010
35
Güz 2014
Finansal Yönetim
DOĞRUSAL REGRESYON YÖNTEMİ
İLE SATIŞ TAHMİNİ
Yıllar
Satışlar
2006
3.75 TL
2007
4.00 TL
2008
3.20 TL
2009
3.80 TL
2010
4.30 TL
Yandaki verilere
göre 2011 yılı
satışlarını doğrusal
regresyon yöntemi
ile hesaplayınız?
Güz 2014
Finansal Yönetim
b
Finansal Yönetim
Yıllar Satışlar(Y) Dönemler (X)
Y*X
X2
2006
3.75 TL
1
3.75
1
2007
4.00 TL
2
8
4
2008
3.20 TL
3
9.6
9
2009
3.80 TL
4
15.2
16
2010
4.30 TL
5
21.5
25
19.05
15
58.05
55
Güz 2014
Finansal Yönetim
• a’nın hesaplanması
• b’nin hesaplanması:
b
Güz 2014
 YtXt  nY X
 
 Xt 2  n X
a=Y-bX=3,81-0,09×3=3,54
2

58, 05  5  3,81 3
55  5   3

2
58, 05  57,15 0, 9

55  45
10
b  0, 09
b
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış YEŞİLAY
Bu verilere göre regresyon denklemi
Yt=a + b*Xt
Yt=3,54 + 0,09*Xt
2011 dönemi için satışlar tahminleneceğinden
(2011 = 6. dönem)
2011 tahmini satışlar;
3,54 + 0,09*6 = 4,08 YTL
8
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
2
BAŞABAŞ NOKTASI MODELİ
• Başabaş analizinin amacı, işletmenin gider yapısı, satış
hacmi ve karı arasındaki ilişkiyi inceleyerek, kara geçiş
noktasındaki satış miktarını belirlemektir. İşletme başabaş
analizi yoluyla kara geçiş noktasındaki satış hacmine
karşı gelen satış tutarını da belirleyebilir.
• Kara geçiş noktasındaki satış miktarı, faiz ve vergiden
önceki karın (FVÖK) sıfır olduğu satış miktarı olarak
tanımlanabilir. Bu açıdan başabaş modelinin kullanımı
finansal yöneticinin;
FİNANSAL YÖNETİM
06. KAR PLANLAMASI ve KONTROLU
• Tüm faaliyet giderlerini karşılayacak satış miktarını
belirlemesine,
• Değişik satış düzeylerinde elde edilecek FVÖK tutarlarını
hesaplamasına olanak sağlar.
Güz 2014
Finansal Yönetim
3
Güz 2014
Finansal Yönetim
BAŞABAŞ NOKTASININ KULLANIM
ALANLARI
BAŞABAŞ NOKTASı MODELININ
GEREKLI ELEMANLARI
1. Sermaye harcama analizi: Bir projeyi işletme için
1. Sabit giderler: satış hacmindeki ya da üretim
2.
3.
4.
5.
ekonomik olarak faydalı kılacak satış hacmini ortaya
koyabilmektedir.
Fiyatlandırma politikası
İşgücü ücretleri
Gider yapısı: Değişken giderlerin azaltılması sonucu
sabit giderlerde ortaya çıkacak artış arasında bir tercih
yapılabilmesidir.
Finansman kararları
Güz 2014
Finansal Yönetim
5
4
miktarındaki değişikliklere karşı sabit kalan giderlerdir.
Toplam sabit giderler üretim miktarından bağımsızdırlar.
Üretim miktarı arttıkça sabit giderler daha büyük üretim
miktarlarına dağıtılacağından birim başına sabit
giderler azalacaktır.
2. Değişken giderler: üretim miktarı başına sabit fakat
üretim miktarındaki değişikliklere göre toplam olarak
değişen giderlerdir. Toplam değişken giderler şu şekilde
hesaplanabilir:
Toplam değişken giderler= Birim değişken gider x Üretim
miktarı
Güz 2014
Finansal Yönetim
6
BAŞABAŞ NOKTASı MODELININ
GEREKLI ELEMANLARI
BAŞA BAŞ ANALİZİNDE VARSAYIMLAR
3. Toplam Satışlar ve Üretim Hacmi
1.
Sabit ve değişken giderlerin yanısıra başabaş modelinin
diğer elemanları; toplam satış gelirleri ve üretim hacmidir.
Toplam satış gelirleri şu şekilde hesaplanabilir :
 Toplam satış gelirleri= Birim satış fiyatı x Satış miktarı
 Üretim hacmi ise işletmenin faaliyet düzeyi ile ilgilidir ve
miktar ya da satış tutarı olarak ifade edilebilir.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış YEŞİLAY
İşletmenin giderleri sabit ve değişken giderler olarak
ayrılabilmektedir.
Birim satış fiyatı değişmemektedir.
Maddi duran varlıklar çeşitli üretim düzeylerinde aynı
kalmaktadır.
Genel fiyat düzeyi kararlıdır.
Önemli stok değişmeleri olmamaktadır.
İşletme tek bir mal veya hizmet üretmektedir. Birden fazla
mal veya hizmet üretiliyorsa üretimin bileşimi
değişmemektedir.
Üretim faktörlerinin verimliliği sabit kalmaktadır.
İşletmenin izlediği politikalarda değişiklik yoktur.
Birim değişken giderler tüm üretim düzeylerinde aynı
kalmaktadır.
1
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
7
Güz 2014
Finansal Yönetim
8
BAŞABAŞ ANALIZINDE KULLANILAN
YÖNTEMLER
BAŞABAŞ ANALIZINDE KULLANILAN
YÖNTEMLER
• Başabaş modeli işletmenin gelir tablosunun aşağıdaki
• Başabaş modelinde incelenen kar rakamı faiz ve vergiden
analitik formda ifade edilmiş halinden öte bir şey değildir:
Satışlar – (Toplam değişken giderler + Toplam sabit
giderler)= Kar
 Birim
 Birim 

 Toplam  

  Satış  
  Satış  

 Satış  ×  Miktarı  -  Değişken  ×  Miktarı  +  Sabit   =FVÖK
  Gider
  Giderler  
 Fiyatı  
 






• Üretim miktarı temel alındığında;
1.
2.
her bir birimin satış fiyatının
birim değişken giderlerin bilinmesi gerekmektedir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
önceki kar (FVÖK) tutarıdır. Üretim miktarına göre
yukarıdaki eşitlik, FVÖK’ın sıfıra eşitlenmesiyle başabaş
modeli halini alır:
9
Güz 2014
Finansal Yönetim
10
CEBİRSEL YÖNTEM
• Cebirsel yöntem başabaş noktası belirleme yöntemleri
arasında belki de en kullanışlı olanıdır.
Qb =
• Örnek: Ege işletmesi tek bir ürün üretmektedir. Bu ürüne
ilişkin veriler şöyledir:
• Birim değişken gider : 5 TL/ birim
F
P-V
• Birim satış fiyatı
Qb=Miktar olarak başabaş noktası
P=Birim satış fiyatı
 F=Toplam sabit giderler
 V=Birim Değişken Giderler


Güz 2014
: 10 TL/birim
• Toplam sabit giderler : 50.000 TL
Qb =
Finansal Yönetim
11
Güz 2014
F
50.000

 10.000 _ birim
P-V 10  5
Finansal Yönetim
12
BAŞABAŞ NOKTASININ SATIŞ TUTARI
CİNSİNDEN HESAPLANMASI
• Birden fazla mal veya hizmet üreten işletmelerde başabaş
•
•
•
•
noktasını her mamül için miktar olarak hesaplamak güç
olmaktadır. Bu tür işletmelerde başabaş noktasını miktar
yerine satış tutarı cinsinden hesaplamak daha uygun
olacaktır.
S: Satışlar (TL)
V: Birim değişken gider
Q: Miktar
F
S=
P: Satış fiyatı
V
1-  
P
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış YEŞİLAY
• Yukarıdaki denklem Ege İşletmesine uygulandığında
başabaş noktasındaki satış gelirleri şu şekilde
hesaplanabilir:
S=
F
50.000

 100.000 _ TL
V
5
1-   1-  
P
 10 
2
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
13
Güz 2014
Finansal Yönetim
14
SATIŞ KARIŞIMI ANALİZİ
• Buraya kadar yapılan açıklamalar tek bir mal veya hizmet
• Örnek: Y İşletmesinin iki mamül ürettiği ve sattığı
üreten işletmeleri temel almaktaydı. Ancak uygulamada
işletmeler genellikle birden fazla mal veya hizmet
üretmektedirler. Birden fazla mal veya hizmet üreten
işletmelerde, başabaş noktasının hesaplanması birkaç
biçimde yapılabilir. Bunun için en azından;
bilinmektedir. Mamüllere ilişkin veriler şöyledir:
Her bir mal veya hizmetin genel satış hacmi içindeki
payının,
2. Her mal ve hizmete ait birim değişken giderin ve birim
satış fiyatının,
1.
A
B
Satış Fiyatı
30.000
20.000
Değişken Giderler
24.000
10.000
% 60
% 40
Satış Karışımı
Sabit Giderler
152.000.000 TL
bilinmesi gerekmektedir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
15
• Birim Katkı Payı (A)= Satış Fiyatı – Giderler
Güz 2014
Finansal Yönetim
16
• Örnek: Y İşletmesinin iki mamül ürettiği ve sattığı
bilinmektedir. Mamüllere ilişkin veriler şöyledir:
• Birim Katkı Payı (A)= 30.000 – 24.000= 6.000 TL
• Birim Katkı Payı (B)= Satış Fiyatı – Giderler
• Birim Katkı Payı (B)= 20.000 – 10.000= 10.000 TL
• Ortalama Birim Katkı Payı= Katkı Payı x Satış Karışımı
Satış Fiyatı
Değişken Giderler
Yüzdesi
• Ort Birim Katkı Payı= (6.000x0,6) + (10.000x0,4)
Satış Karışımı
• Ort Birim Katkı Payı= 7.600 TL
Sabit Giderler
A
B
360
600
240
400
% 45
% 55
492.000 TL
SabitGiderler
ToplamB.B.N.=
Ort.BirimKatkıPayı
152.000.000
ToplamB.B.N.=
=20.000_birim
7.600
Güz 2014
Finansal Yönetim
17
Güz 2014
Finansal Yönetim
18
Çözüm
• Birim Katkı Payı (A)= Satış Fiyatı – Giderler
• A malı 3000 x 0,45= 1350
• Birim Katkı Payı (A)= 360 – 240= 120 TL
• B malı 3000 x 0,55= 1650
• Birim Katkı Payı (B)= Satış Fiyatı – Giderler
• Birim Katkı Payı (B)= 600 – 400= 200 TL
• A malı fiyatı 360 x 1350= 486000
• Ortalama Birim Katkı Payı= Katkı Payı x Satış Karışımı
• B malı fiyatı 600 x 1650= 990000
Yüzdesi
• Ort Birim Katkı Payı= (120x0,45) + (200x0,55)
• Ort Birim Katkı Payı= 163 TL
• 486000 + 990000 =1476000 toplam satış hasılatı
SabitGiderler
Ort.BirimKatkıPayı
492000
ToplamB.B.N.=
=3.000_birim
164
ToplamB.B.N.=
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış YEŞİLAY
3
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
19
• Örnek: FB işletmesinin üç mamül ürettiği ve sattığı
Güz 2014
Finansal Yönetim
20
• Birim Katkı Payı (A)= 20000 – 6000= 14000 TL
bilinmektedir. Mamüllere ilişkin veriler şöyledir:
• Birim Katkı Payı (B)= 16000 – 8000= 8000 TL
• Birim Katkı Payı (C)= 24000 – 18000= 6000 TL
A
B
• Ortalama Birim Katkı Payı= Katkı Payı x Satış Karışımı
C
Yüzdesi
Satış Fiyatı
Değişken Giderler
20,000 TL
16,000 TL
24,000 TL
• Ort Birim Katkı Payı= (14000x0,2) +
6,000 TL
8,000 TL
18,000 TL
• Ort Birim Katkı Payı= 2800 + 4000 + 1800= 8600
20%
50%
30%
Satış Karışımı
Sabit Giderler
Güz 2014
(8000x0,5)+(6000x0,3)
SabitGiderler
Ort.BirimKatkıPayı
22.000.000
ToplamB.B.N.=
=2558_birim
8.600
ToplamB.B.N.=
22,000,000 TL
Finansal Yönetim
21
Güz 2014
Finansal Yönetim
22
HEDEFLENEN KAR YAKLAŞIMI
 Başabaş noktası gelir ve giderlerin eşit olduğu dolayısıyla
karın sıfır olduğu bir satış hacmidir. İşletme yöneticilerinin
belirli miktarlarda kara ulaşmayı hedeflemeleri durumunda
hedeflenen kara ne kadarlık bir satış hacmiyle ulaşılacağının
hesaplanması da daha önce açıklanan yöntemler ile mümkün
olabilmektedir.
 Örnek: Bir işletme öz sermayesi üzerinden %20 net kar elde
etmeyi planlamaktadır. İşletme ile ilgili aşağıdaki verilere göre
bu kar tutarını gerçekleştirebilecek satış hacmini hesaplayınız.
 Özsermaye
= 4.500.000 TL
 Sabit Giderler
= 1.650.000 TL
 Değişken Giderler
= 300 TL/Birim
 Satış Fiyatı
= 1.200 TL/birim
 Vergi Oranı
= % 40
Güz 2014
Finansal Yönetim
23
• Öz sermaye üzerinden %20 kar elde edebilmek için
gerekli satış miktarı şu şekilde hesaplanabilir:
• Net Kar Hedefi= 4.500.000 x %20=900.000 TL
• İşletmenin 900.000 TL'lik kara ulaşabilmesi için yapılması
gereken satış miktarı şöyle hesaplanabilir:
• Satışlar - Değişken Giderler - Sabit Giderler =
Hedeflenen Kar
1200 Q - 300 Q - 1.650.000 = 900.000
•
900 Q = 2.550.000
•
Q = 2833 birim
•
Güz 2014
Finansal Yönetim
24
HEDEFLENEN KAR YAKLAŞIMI
• Vergi gözardı edildiğinde işletmenin hedeflediği kara 2833
adet satarak ulaşacağı görülmektedir. Aynı tutardaki kara
%40 vergi ödedikten sonra ulaşılması için gerekli satış
miktarı şöyle hesaplanabilir:
VergidenSonrakiKar
1-VergiOranı
900.000
VergidenÖncekiKar=
=1.500.000_TL
1-0.4
VergidenÖncekiKar=
Satışlar - Değişen Gid - Sabit Gid.= Hedeflenen VÖK;
1200Q-300Q-1.650.000= 1.500.000

900Q= 3.150.000TL

Q= 3.500 birim


Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış YEŞİLAY
• Örnek: Bir işletme öz sermayesi üzerinden %30
net kar elde etmeyi planlamaktadır. İşletme ile
ilgili aşağıdaki verilere göre bu karı
gerçekleştirebilecek satış tutarını hesaplayınız.
• Özsermaye
= 6.000.000 TL
• Sabit Giderler
= 1.450.000 TL
• Değişken Giderler = 450 TL/Birim
• Satış Fiyatı
= 1.600 TL/birim
• Vergi Oranı
= % 20
4
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
25
Güz 2014
Finansal Yönetim
26
VergidenSonrakiKar
1-VergiOranı
1.800.000
VergidenÖncekiKar=
=2.250.000_TL
1-0.2
VergidenÖncekiKar=
• Net Kar Hedefi= 6.000.000 x %30=1.800.000 TL
• Satışlar - Değişken Giderler - Sabit Giderler = Hedeflenen
Kar
•
Satışlar - Değişen Gid - Sabit Gid.= Hedeflenen
VÖK olduğundan;

1600 Q - 450 Q - 1.450.000 = 2.250.000

1.150Q= 3.700.000TL

Q= 3.217 birim
1600 Q - 450 Q - 1.450.000 = 1.800.000
1.150 Q = 3.250.000
Q = 2826 birim
•
•


Güz 2014
Finansal Yönetim
27
3.217 x 1600= 5.147.200 TL satış tutarına ulaşması
gerekir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
28
HEDEFLENEN KAR YAKLAŞIMI
• Örnek: Bir işletme öz sermayesi üzerinden %20
net kar elde etmeyi planlamaktadır. İşletme ile
ilgili aşağıdaki verilere göre bu karı
gerçekleştirebilecek satış tutarını hesaplayınız.
• Özsermaye
= 1.200.000 TL
• Sabit Giderler
= 500.000 TL
• Değişken Giderler = 400 TL/Birim
• Satış Fiyatı
= 1.200 TL/birim
• Vergi Oranı
= % 25
Güz 2014
Finansal Yönetim
29
VergidenSonrakiKar
1-VergiOranı
240.000 240.000
VergidenÖncekiKar=
=
=320.000_TL
1-0.25
0.75
• Net Kar Hedefi= 1.200.000 x %20=240.000 TL
• Satışlar - Değişken Giderler - Sabit Giderler = Hedeflenen
Kar
•
1200 Q - 400 Q - 500.000 = 240.000
800 Q = 740.000
Q = 925 birim
•
•
Güz 2014
Finansal Yönetim
30
VergidenÖncekiKar=
• Örnek: Ege işletmesi tek bir ürün üretmektedir. Bu ürüne
ilişkin veriler şöyledir:
• Birim değişken gider : 8 TL/ birim
Satışlar - Değişen Gid - Sabit Gid.= Hedeflenen
VÖK olduğundan;
1200 Q - 400 Q - 500.000 = 320.000
800 Q = 820.000
Q = 1025 birim
 1025 x 1200= 1.230.000 TL satış tutarına ulaşması
gerekir.

Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış YEŞİLAY
• Birim satış fiyatı
: 12 TL/birim
• Toplam sabit giderler : 80.000 TL
Bu verilere göre miktar ve satış geliri bazında başabaş
noktasını hesaplayınız?
5
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
31
Güz 2014
Finansal Yönetim
32
HEDEFLENEN KAR YAKLAŞIMI
Qb =
S=
• Örnek: Bir işletme öz sermayesi üzerinden %20
F
80.000

 20.000 _ birim
P-V 12  8
net kar elde etmeyi planlamaktadır. İşletme ile
ilgili aşağıdaki verilere göre bu karı
gerçekleştirebilecek satış tutarını hesaplayınız.
• Özsermaye
= 600.000 TL
• Sabit Giderler
= 145.000 TL
• Değişken Giderler = 475 TL/Birim
• Satış Fiyatı
= 1600 TL/birim
• Vergi Oranı
= % 30
F
80.000

 240.000 _ TL
V
8
1-   1-  
P
 12 
Güz 2014
Finansal Yönetim
33
• Net Kar Hedefi= 600.000 x %20=120.000 TL
Finansal Yönetim
34
HEDEFLENEN KAR YAKLAŞIMI
VergidenSonrakiKar
1-VergiOranı
120.000
VergidenÖncekiKar=
=171.429_TL
1-0.3
VergidenÖncekiKar=
Satışlar - Değişen Gid - Sabit Gid.= Hedeflenen VÖK
olduğundan;

1600 Q - 475 Q - 145.000 = 171.429

1.125Q= 316.429TL

Q= 282 birim


Güz 2014
• Örnek: Bir işletme öz sermayesi üzerinden %20
net kar elde etmeyi planlamaktadır.
• Özsermaye
= 100.000 TL
• Sabit Giderler
= 20.000 TL
• Değişken Giderler = 80 TL/Birim
• Satış Fiyatı
= 120 TL/birim
• Vergi Oranı
= % 20
282 x 1600= 451.200 TL satış tutarına ulaşması gerekir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
35
Güz 2014
Finansal Yönetim
36
HEDEFLENEN KAR YAKLAŞIMI
Soru
• İşletme ile ilgili yukarıdaki verilere göre
• Y İşletmesinin iki mamül ürettiği ve sattığı bilinmektedir.
A. Vergi ihmal edildiğinde bu karı
Mamüllere ilişkin veriler şöyledir:
gerçekleştirebilecek satış miktarını,
B. Vergi dahil edildiğinde bu karı
gerçekleştirebilecek satış miktarını,
C. Vergi dahil edildiğinde bu karı
gerçekleştirebilecek satış tutarını hesaplayınız?
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış YEŞİLAY
Satış Fiyatı
Değişken Giderler
Satış Karışımı
Sabit Giderler
A
B
36
60
28
46
% 30
% 70
60.000 TL
6
Finansal Yönetim
Güz 2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
37
Soru (dvm)
• Bir önceki slaytta yer alan verilere göre
a) Her bir malın birim katkı payını
b) Ortalama birim katkı payını
c) Toplam başabaş noktasını
d) Başabaş noktasındaki mal bileşimi
e) Başabaş noktasındaki toplam satış hasılatını bulunuz?
Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış YEŞİLAY
7
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
2
Yatırım
• İşletme açısından belirli bir üretim gücünün elde edilmesi
için yapılan her türlü harcamaya yatırım denir. Bu
harcamalar ister dönen varlıklara isterse duran varlıklara
yapılmış olsun işletme açısından yatırım sayılır.
• Ancak dönen varlıklara yapılan harcamalarla duran
varlıklara yapılan yatırımlar bir çok farklılık göstermektedir.
• Yatırım, gelecek dönemlerde oldukça uzun süre devam
edebilecek yarar sağlama bekleyişiyle, kaynak ayrılması
anlamında kullanılmaktadır.
FİNANSAL YÖNETİM
07. SERMAYE BÜTÇELEMESİ VE YATIRIM
KARARLARI
Güz 2014
Finansal Yönetim
3
Güz 2014
Finansal Yönetim
4
Sermaye bütçelemesi
Sermaye bütçelemesi (SB) tanımı
• Bir işletmede duran varlıklara yapılan yatırımlar sermaye
• Yeni, karlı, verimli yatırım projeleri araştırılmasını,
harcamaları olarak adlandırılmaktadır.
• Yatırım planları (sermaye harcamalarının planlanması) ise
Sermaye Bütçelemesi olarak bilinmektedir.
• bir yatırım önerisinin kabul edilmesinin etkilerini tahmin
• Sermaye bütçelemesi;
uygun ve verimli yatırım alanlarının araştırılması ve
sermaye harcama önerilerinin (yatırım projelerinin)
değerlendirilmesidir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
5
Finansal yönetim ve sermaye bütçelemesi
edebilmek için teknik ve pazarlamaya hatta yönetime
ilişkin tüm etmenlerin incelenmesini,
• her yatırım önerisinin kar sağlama potansiyelini belirlemek
için ekonomik analiz yapılmasını içeren
• çok yönlü bir faaliyet olarak tanımlanabilir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
6
Sermaye bütçelemesi kapsamı
• Sermaye bütçelemesi;
a. Yatırım harcamaları için önerileri,
b. Her önerinin maliyetini ve karşılığında sağlanacak
yararları,
c. Her önerinin riskini,
d. Bu önerilerden seçilecek ve reddedilecek olanları,
e. Uygulamadan elde edilecek sonuçlara göre bütün
prosedürün yeniden değerlenmesini kapsar.
1
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
7
Güz 2014
Finansal Yönetim
8
Sermaye bütçelemesinin önemi
Sermaye bütçelemesinin önemi (devam)
• SB’nin işletmeler açısından önemini arttıran bu
• iii) Satış tahminleri gerektirir; maddi duran varlıklara
harcamalarla ilgili kararları stratejik hale getiren faktörler:
• i) Harcamalar önemlidir; maddi duran varlıklara yapılan
yatırımlar genellikle büyük tutarlara ulaştığından
finansman kaynaklarının ihtiyaç anında sağlanabilmesi
için çok önceden gerekli önlemlerin alınmış olması
gereklidir.
• ii) Uzun bir dönemi kapsar; bir harcama yapıldıktan sonra
ondan hemen geri dönmek mümkün olmaz. Bu durum
karar alma esnekliğinin yok olmasına yol açar.
Güz 2014
Finansal Yönetim
9
yapılacak yatırımlar, esas itibarıyla, gelecek dönemlere
ilişkin satış tahminlerine bağlıdır. Bu yüzden sermaye
bütçelemesinin en önemli yanı, gelecek 10-15 yıl
içerisinde satış tahminlerini gerektirmesidir.
• Kısaca SB, bir işletmenin gelecekteki başarısını,
karlılığını, verimliliğini, para akışını, risk derecesini
belirleyen en önemli faktörlerden biridir ve işletmeler
açısından hayati bir öneme sahiptir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
10
Yatırım türleri
Yenileme yatırımları
• Hayati bir önem taşıyan yatırımların çeşitli yönlerden
• Mal ve hizmet üretiminin sürekliliği amacı ile sermaye
sınıflandırılması, yararlı ve etkin bir yatırım kontrol planı
gerçekleştirebilmek açısından önem arz etmektedir.
• Yatırımların farklı kriterler esas alınarak sınıflandırılması
mümkündür.
• Bir sınıflandırmaya göre yatırımlar:
a. Yenileme yatırımları
b. Genişleme yatırımları
c. Stratejik yatırımlar
d. Modernizasyon yatırımları
Güz 2014
Finansal Yönetim
11
tahsisini içerir.
• Bir başka ifade ile bu tür yatırımlar işletmenin üretimine
devam edebilmesi için, aşınmış, yıpranmış, teknolojik
gelişmeler sonucu eskimiş duran varlıkların yenilenmesini
kapsar.
Güz 2014
Finansal Yönetim
12
Genişleme yatırımları
Stratejik yatırımlar
• Tesislerin genişletilmesi, satışların artma ihtimaline karşı
• Stratejik yatırımların sağlayacağı faydalar uzun sürede
yeni pazarların ele geçirilmesi için yapılan yatırımlardır.
• Genellikle kapasitenin arttırılması, gelişmiş teknolojilerin
kullanılması ile maliyetlerin düşürülmesi ve mamulün
geliştirilmesini mümkün kılar.
• İşletmelerin büyümelerine imkan verecek niteliktedir.
• Genişleme yatırımları iki türlü olabilir;
a. İşletmenin mevcut faaliyet dalında üretim kapasitesini
genişletmek,
b. İşletmenin mevcut faaliyetlerine ek olarak yeni mal ve
hizmetler üretmek yoluyla kapasitesini genişletmek.
elde edilebileceği gibi bazı hallerde bu yararları parasal
olarak ölçmek de çok güç hatta çoğu kez imkansızdır. Bu
tür yatırımlar işletmeye dolaylı yararları olan ve genel
olarak verimliliği artırmaya yönelik yatırımlardır.
• Risk azaltıcı yatırımlar (teknik araştırma yatırımları, bazı
araştırma projeleri) ve personelin moralini yükseltmek
hedefini güden yatırımlar (kreş açılması, eğlence ve spor
tesislerinin yapılması) bu gruba girer.
2
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
13
Güz 2014
Finansal Yönetim
14
Modernizasyon yatırımları
Yatırım türleri
• İşletmelerin daha çok maliyet tasarrufu sağlamak, üretim
• Yatırım türü ne olursa olsun, bir yatırım kararı alınması
kapasitesini yükseltmek amacıyla yaptıkları yatırımlardır.
• Rasyonelleştirme yatırımı olarak da isimlendirilen bu tür
yatırımlar, daha yararlı mal ve hizmet üretimi amacı ile
sermaye tahsisini içerir.
demek alternatifler arasında seçim yapmak demektir.
Doğru bir seçim yapabilmek bir başka deyişle, gelecekle
ilgili olarak alınan kararların isabet derecesinin yüksek
olması için, karar almak durumunda olanların bir takım
bilgilere sahip olması gerektiği bilinen bir gerçektir.
• Özellikle işletme açısından hayati bir önem taşıyan, bir
bakıma işletmenin üretim ve satış kapasitesinin sınırlarını
ortaya koyan, duran varlık yatırımları için alınacak
kararlarda yatırımcıların mutlaka bir takım bilgi ve verilere
sahip olması kaçınılmaz bir zorunluluktur.
Güz 2014
Finansal Yönetim
15
Güz 2014
Finansal Yönetim
16
Yatırım kararları için gerekli veriler
Cari harcamalar – sermaye bütçelemesi
• Yatırım harcamalarının tutarı
• Bir sermaye yatırım projesi, cari harcamalardan iki
yönden ayrılabilir:
• Yatırımın işletmeye sağlayacağı net nakit girişi
• Yatırımın ekonomik ömrü
a. bu projeler görece büyüktür.
• Ekonomik ömrü sonundaki hurda değeri
b. yatırım başlatma maliyetine katlanılması ile faydaların
elde edilmesi arasında ciddi bir süre (bir yıldan fazla)
geçer.
• Yatırımdan beklenen verim oranı
Güz 2014
Finansal Yönetim
17
Güz 2014
Finansal Yönetim
18
Cari harcamalar – sermaye bütçelemesi
Cari harcamalar – sermaye bütçelemesi
• Sermaye bütçelemesine sistematik bir yaklaşım için:
e. gerekli bilgili karar seviyesine transfer edecek
a. uzun vadeli amaçların formüle edilmesi,
b. yeni yatırım fırsatlarının yaratıcı biçimde araştırılması ve
tanınması,
c. projelerin sınıflandırılması ve ekonomik ve/veya
istatistiksel bağımlı teklif planlarının anlaşılması,
kapasitede, uygun bir yönetsel yapı,
harcamaların denetlenmesi ve proje uygulamasının
önemli yönlerinin dikkatle gözetimi,
g. kabul edilebilir alternatifleri kabul edilmeyenlerden
ayırabilecek, değişen karar kuralları seti gerekmektedir.
f.
d. bugünkü ve gelecekteki nakit akışlarının tahmin
edilmesi ve öngörülmesi,
3
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
19
Güz 2014
Finansal Yönetim
Yatırım projelerinin (YP) sınıflandırılması
Bağlılık derecesine göre YP
• Yatırım projeleri;
a. Birbirini Dışlayan Projeler
20
• Birbirini dışlayan projeler, birlikte gerçekleştirilemeyen
fakat ancak bir projenin gerçekleştirilebileceği projelerdir.
A ve B adında iki proje varsa ve bu iki proje birden
gerçekleştirilemiyor, ancak ve sadece bu iki projeden biri
gerçekleştirilebiliyorsa, A ve B projeleri birbirini dışlayan
projelerdir.
a. bağlılık derecesine göre:
• birbirini dışlayan, tamamlayıcı ve ikame projeler;
b. istatistiksel ilişki derecesine göre:
• pozitif ilişki, negatif ilişki ve istatistiksel ilişkisizlik;
c. nakit akışının tipine göre;
• normal ve normal olmayan nakit akışı olarak sınıflandırılabilir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
21
Güz 2014
Finansal Yönetim
22
Bağlılık derecesine göre YP
Bağlılık derecesine göre YP
b. Tamamlayıcı Projeler
c. İkame Projeler
• Bir projenin seçilmesinin diğer bir projenin nakit akışlarını
• Bir projenin seçilmesinin diğer bir projenin nakit akışlarını
artırması durumunda bu iki proje tamamlayıcı projelerdir.
A ve B adında iki proje varsa ve A projesi seçildiğinde B
projesinin nakit akışları artıyorsa A ve B tamamlayıcı
projelerdir. Örneğin, bir eczane açma kararı, bir doktorun
yakın bir binada muayenehane kurmasına bağlı olabilir.
Eczanenin nakit akışları, yakında bir muayenehanenin
varlığından ötürü gelişecektir ve karşı yönden,
muayenehanenin nakit akışları, yakındaki bir eczanenin
varlığından ötürü gelişecektir.
azaltması durumunda söz konusu iki proje ikame
projelerdir. A ve B adındaki iki projeden, A projesinin
seçilmesi, B projesinin nakit akışlarını azaltıyorsa A ve B
ikame projelerdir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
23
Güz 2014
Finansal Yönetim
24
İstatistiksel ilişki derecesine göre YP
Nakit akışının tipine göre YP
a. Pozitif İlişki
a. Normal Nakit Akışı
• Projeler arasında aynı yönlü ilişki söz konusuysa
• Nakit akış işaretinde, süreç boyunca, sadece bir değişim
istatistiksel pozitif ilişkiden söz edilir.
b. Negatif İlişki
• Projeler arasında ters yönlü ilişki söz konusuysa
istatistiksel negatif ilişkiden söz edilir.
c. İstatistiksel İlişkisizlik
• Projeler arasında aynı ya da ters yönlü hiçbir ciddi ilişki
söz konusu değilse, söz konusu projeler istatistiksel
olarak ilişkisizdir.
olması durumudur. Bu durumda;
a.
b.
c.
d.
projenin başında nakit çıkışı olacak ve sonrasında sürekli
sermaye girişi olacak,
projenin başında bir nakit girişi olacak ve sonrasında sürekli
sermaye çıkışı olacak,
sürecin sonunda nakit girişi ve diğer tüm dönemlerde nakit çıkışı
olacak,
sürecin sonunda nakit çıkışı ve diğer tüm dönemlerde nakit girişi
olacaktır.
• “-/++++, +/----, ----/+, ++++/-” şeklindeki nakit akışı normal
nakit akışıdır.
4
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
25
Güz 2014
b. Normal Olmayan Nakit Akışı
Statik yöntemler
• Nakit akış işaretinde, süreç boyunca, birden fazla değişim
olması durumudur.
“+/-/+++, -/+/-/++++” benzeri nakit akışları normal olmayan
nakit akışlarıdır.
Finansal Yönetim
27
Yatırım projelerinin değerlendirilmesinde
kullanılan yöntemler
Statik yöntemler
Dinamik yöntemler
1. Geri Ödeme Dönemi
1.
(Pay Back Period)
2.
2. Yatırım Kârlılığı
(Return on Investment ROI)
3.
4.
5.
Güz 2014
26
Yatırım projelerinin değerlendirilmesinde
kullanılan yöntemler
Nakit akışının tipine göre YP
Güz 2014
Finansal Yönetim
Net Bugünkü Değer
(Net Present Value - NPV)
İç Getiri Oranı
(Internal Rate of Return IRR)
Düzeltilmiş İç Getiri Oranı
(Modified Internal Rate of
Return – MIRR)
Kârlılık Endeksi
(Net Bugünkü Değer Oranı)
(Profitability Index)
Ekonomik Katma Değer
(Economic Value Added EVA)
Finansal Yönetim
29
Örnek
Dinamik yöntemler
• Paranın zaman değeri
• Bu yöntemler
dikkate alınmaz.
uygulanırken, paranın
zaman değeri dikkate
alınır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
28
Geri Ödeme Dönemi Yöntemi
• Bu yöntemde, yatırım tutarını en kısa süre içerisinde
amorti eden proje, daha uygun proje kabul edilmektedir.
• Projenin sağladığı nakit akımlarının; projenin gerektirdiği
yatırımı kaç dönem içerisinde amorti ettiği hesaplanır.
• Alternatif projelerden, geri ödeme (amortizasyon) dönemi
küçük olan proje tercih edilir
Güz 2014
Finansal Yönetim
30
Çözüm
• Proje 1 ve Proje 2 projelerinin, 2008, 2009, 2010 ve 2011
yıllarında sağlayacağı tahmin edilen net nakit akışları
miktarları aşağıdaki gibidir. Buna göre, geri ödeme
dönemi yöntemiyle, hangi projenin seçilmesi gerektiğini
belirleyiniz.
Yıllar
2008
2009
2010
2011
Proje 1
-3222
1677
1297
897
2012
454
Proje 1 - Birikimli Toplam
-3222
-1445
-48
749
1303
Proje 2
-4187
672
1136
1662
1450
Proje 2 - Birikimli Toplam
-4187
-3145
-2179
-417
933
Yıllar
2008
2009
2010
2011
2012
Proje 1
-3222
1677
1297
897
454
Proje 2
-4187
672
1136
1662
1450
• Proje 1'in net nakit akışlarının birikimli toplam değerinin 2011
yılında, Proje 2'nin birikimli toplam değerininse 2012 yılında
pozitif değer alacağı anlaşılmaktadır. Proje 1, 2010 yılı sonuna
kadar maliyetini karşılayacak kadar gelir getirmeyecektir. Proje
2 ise 2011 yılı sonuna kadar kendini amorti edemeyecektir.
Geri ödeme süresi daha kısa olan Proje 1 tercih edilmelidir.
5
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
31
Güz 2014
Finansal Yönetim
32
Örnek
Yatırım Kârlılığı Yöntemi
• Proje 1 ve Proje 2 projelerinin, yıllar itibari ile sağlayacağı
• Basit kârlılık oranı olarak da adlandırılan yatırım kârlılığı
tahmin edilen net nakit akışları miktarları aşağıdaki gibidir.
Buna göre, geri ödeme dönemi yöntemiyle, hangi projenin
seçilmesi gerektiğini belirleyiniz.
Yıllar
2008
2009
2010
2011
2012
Proje 1
-923
234
156
302
454
Proje 2
-817
172
436
642
660
Güz 2014
Finansal Yönetim
33
yönteminde projenin sağlayacağı net kâr toplamı, projenin
toplam tutarına bölünerek hesaplanır.
• Yatırım kârlılığı, yıllık ortalama kârın yıllık ortalama yatırım
tutarına oranı olarak da hesaplanabilir. Yatırım kârlılığı
yönteminde, kârlılık oranı en yüksek olan proje tercih
edilmektedir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
34
Net Bugünkü Değer (NBD) Yöntemi
Net Bugünkü Değer (NBD) Yöntemi
• Aşamaları:
• NBD yönteminde, gelecekte,
1. Paranın zaman değerini yansıtmak için uygun bir
2.
3.
4.
5.
6.
iskonto oranı seçilir.
Varlığın başlama maliyetinin bugünkü değeri hesaplanır.
Yatırımın yaşam süresi boyunca, her bir yıl için
faydalarını ya da yıllık net nakit akışları hesaplanır.
Yıllık net nakit akışlarının bugünkü değeri hesaplanır.
Net bugünkü değeri saptanır.
Proje kabul ya da reddedilir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
35
Net Bugünkü Değer (NBD) Yöntemi
her bir dönemde meydana gelmesi beklenen nakit
girişleri-nakit çıkışları farkı (net nakit akış tutarı) belirli bir
iskonto oranıyla (faiz oranı ya da sermaye maliyeti oranı)
bugüne indirgenir
ve her dönemin indirgenmiş değerleri toplanarak projenin
net bugünkü değeri hesaplanır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
NBD Yönteminde Kararlar
• NBD sıfırdan düşük olan projeler kabul edilmezken, NBD
0 olan projelerin seçilmesi ya da seçilmemesi söz konusu
mümkün olabilecektir.
• NBD 0 olan projeler, istihdam yaratması ve atıl fonların
kullanılmasını sağlaması bakımından tercih edilebilecektir.
• Değeri 0'dan büyük olan projeler, NBD’ye göre
seçilebilecek projelerdir.
• Birden çok proje olması durumunda, NBD daha yüksek
olan proje tercih edilmelidir.
36
NBD
Faydalar Maliyetler
En az, en düşük geri
dönüş oranımız kadar
kazanç ummalı mıyız?
Pozitif
Faydalar > Maliyetler
Evet, daha fazla
Kabul
Sıfır
Faydalar = Maliyetler
Eşit
Farksızlık
Negatif
Faydalar < Maliyetler
Hayır, daha az
Red
Yatırım Kabul
Edilmeli midir?
6
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
Güz 2014
37
Finansal Yönetim
38
NBD formül
Örnek
• NBD: Net bugünkü değer
• Sermaye maliyetinin %16 olduğu varsayımı altında,
• NAt: Söz konusu dönemdeki (t) net nakit akımı
• k: İskonto oranını (faiz oranı ya da sermaye maliyeti oranı)
• n: Projenin kapsadığı dönem sayısı
•  =


=0 1+ 
Güz 2014
Yıllar
Finansal Yönetim
2008
2009
Proje A
-33220
17770
13970
2010
9970
2011
5540
2012
1450
430
Proje B
-42870
7720
12360
17620
15500
12180
6670
Finansal Yönetim
2013
40
Kârlılık Endeksi Yöntemi
2007
-33.220
-42.870
1
-33.220
-42.870
2.795
1.356
2008
17.770
7.720
1,16
15.319
6.655
2009
13.970
12.360
1,3456
10.382
9.185
2010
9.970
17.620
1,5609
6.387
11.288
2011
5.540
15.500
1,8106
3.060
8.561
2012
1.450
12.180
2,1003
690
5.799
2013
430
6.670
2,4364
176
2.738
• NBD yöntemine göre hem Proje A, hem de Proje B, net bugünkü
değerleri 0'dan büyük olduğundan, fizibıl, yani yapılabilirdir. Fakat iki
projenin birbirini dışlıyor olması durumunda (yani bir proje yapılırken
diğer proje yapılamıyorsa, örneğin kaynaklar sadece bir projenin
yapılmasına izin veriyorsa) net bugünkü değeri daha yüksek olan
Proje A seçilmelidir.
Güz 2014
2007
Güz 2014
39
Çözüm
Proje A
Proje B
İskonto
Proje A'nın NBD'leri
Proje B'nin NBD'leri
NBD A
NBD B
aşağıda, başlangıç yılı olan ve indirgeme yapılmayacak
olan 2007 yılı ile 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 ve 2013
yıllarındaki net nakit akış tutarları verilen Proje A ve Proje
B'nin net bugünkü değerlerini hesaplayarak, net bugünkü
değer yöntemine göre hangi projenin seçilmesi gerektiğini
belirleyeniz.
Finansal Yönetim
41
• Fayda-maliyet oranı olarak da adlandırılan bu yöntemde,
projenin sağlayacağı nakit girişlerinin bugünkü değeri,
projenin gerektireceği nakit çıkışlarının bugünkü değerine
bölünmektedir.
• Dolayısıyla, kârlılık endeksi, bir projenin ekonomik ömrü
boyunca sağlayacağı nakit girişlerinin, projenin doğurduğu
nakit çıkışlarının bugünkü değerinin yüzde kaçı kadar
olduğunu ifade eder.
Güz 2014
Finansal Yönetim
42
Kârlılık Endeksi Yöntemi
Kârlılık Endeksi Yöntemi
• Alternatif projelerde, kârlılık endeksi bire eşit veya birden
• Kârlılık endeksi yöntemi, aşağıdaki koşullar altında, net
daha büyük olmak koşuluyla, kârlılık endeksi daha büyük
olan proje seçilirken, bağımsız projelerde bir projenin
kabul edilebilmesi için kârlılık endeksinin birden büyük
veya bire eşit olması gerekir.
• Kârlılık endeksinin, birden büyük olduğu projelerde net
bugünkü değer sıfırdan büyüktür.
• Bire eşitse, net bugünkü değer sıfırdır.
• Birden küçükse net bugünkü değer negatiftir.
bugünkü değer yöntemiyle aynı sonucu vermektedir:
• 1. Başlangıçta yalnızca bir nakit çıkışı olduğunda,
• 2. Sadece bir proje değerlendirilirken.
• Kârlılık endeksini aşağıdaki gibi formülleştirmek
mümkündür.
• Kârlılık Endeksi = Nakit Girişlerinin Net Bugünkü Değeri /
Nakit Çıkışlarının Net Bugünkü Değeri
7
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
43
Örnek
Güz 2014
Finansal Yönetim
44
Çözüm
• Aşağıdaki verilere göre ve bu projelerden yalnızca birinin
seçilmesi gerekiyorsa, kârlılık endeksi yöntemine göre
hangi proje yapılabilirdir?
Yıllar
2007
2008
2009
Proje A
-33220
17770
13970
2010
9970
2011
5540
2012
1450
2013
430
Proje B
-42870
7720
12360
17620
15500
12180
6670
Proje A
Proje B
İskonto
Proje A'nın NBD'leri
Proje B'nin NBD'leri
NBD A
NBD B
2007
-33.220
-42.870
1
-33.220
-42.870
2.795
1.356
2008
17.770
7.720
1,16
15.319
6.655
2009
13.970
12.360
1,3456
10.382
9.185
2010
9.970
17.620
1,5609
6.387
11.288
2011
5.540
15.500
1,8106
3.060
8.561
2012
1.450
12.180
2,1003
690
5.799
2013
430
6.670
2,4364
176
2.738
• Proje A'nın nakit çıkışlarının bugünkü değeri, 33220 iken Proje B'nin
nakit çıkışlarının bugünkü değeri de 42870'dir.
• Proje A'nın, 2008 yılından 2013 yılına kadar gerçekleşecek nakit
girişlerinin bugünkü değerlerini hesaplanıp toplandığında 36015
değerine ulaşıyoruz. Aynı şekilde Proje B için nakit girişlerinin
bugünkü değeriyse 44226'dır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
45
Güz 2014
Finansal Yönetim
46
Çözüm
Ekonomik Katma Değer Yöntemi
• Proje A'nın kârlılık endeksi;
• Bir projenin finansman kaynaklarının maliyeti (sermaye
• 36015/33220 = 1,084
• Proje B'nin kârlılık endeksi;
• 44226/42870 = 1.032'dir.
• Bir projenin kârlılık endeksinin birden büyük olması, bu
projenin yapılabilir (fizibil) olduğunu göstermektedir.
• Dolayısıyla, bu sonuçlara göre, hem Proje A, hem de
Proje B, bağımsız projeler olmaları durumunda,
yapılabilirdir.
• Fakat -yetersiz kaynak ve benzeri gerekçelerle- bu
projelerden yalnızca birinin seçilmesi gerekiyorsa, kısaca
projeler birbirini dışlayan projelerse, kârlılık endeksi
görece yüksek olan Proje A seçilmelidir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
47
•
•
•
•
maliyeti), o projenin sağladığı getiri oranından küçükse,
proje, ekonomik katma değer (economic value added)
sağlamaktadır.
Ekonomik katma değer yöntemiyle diğer yöntemler
arasındaki fark, sermaye maliyetinin hesaplanmasında
ortaya çıkmaktadır.
Bu yöntemde sermaye maliyeti, ağırlıklı ortalama sermaye
maliyetidir.
Dolayısıyla özkaynakların maliyeti de hesaplanmaktadır.
Ekonomik anlamdaki kâr, özkaynak maliyetlerini de göz
önünde bulundurulması yoluyla saptanan kârdır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
Ekonomik Katma Değer Yöntemi
Örnek
• Ekonomik katma değeri daha yüksek olan proje
• Kullanılan kaynakların maliyeti %21 iken aşağıdaki
seçilmelidir.
• Ekonomik Katma Değer (EVA) = (PGO%-SM%)*YT
• PGO: Projenin yüzde getiri oranı
48
projeleri ekonomik katma değer yöntemine göre
değerlendiriniz.
• A projesiyle ilgili değerler şu şekildedir:
• Getiri oranı: %23,
• Yatırım tutarı: 15.000YTL
• SM: Projenin finansmanında kullanılan sermayenin
maliyet yüzdesi
• YT: Projenin gerektirdiği yatırım tutarı
• B projesiyle ilgili değerlerse şöyledir:
• Getiri oranı: %25
• Yatırım tutarı: 17.000YTL
8
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
49
Güz 2014
Finansal Yönetim
50
Çözüm
İç Getiri Oranı Yöntemi
• A projesinin bugünkü değeri =
• İç getiri oranı, projenin gelecekte sağlayacağı dönemsel
(0.23-0.21)*15.000 = 300YTL
• B projesinin bugünkü değeri =
(0.25-0.21)*17.000 = 680YTL
• B projesinin bugünkü değeri, A projesinin bugünkü
değerinden yüksek olduğundan, B projesi seçilmelidir.
Güz 2014
Finansal Yönetim
51
İç Getiri Oranı Yöntemi
net nakit akımlarının bugünkü değerleri toplamını, söz
konusu projenin yatırım tutarının bugünkü değerine
eşitleyen iskonto oranıdır.
• İç getiri oranı, projeleri karşılaştırmak için kullanılan bir
orandır. Birden çok proje içerisinde, iç getiri oranı en
yüksek olan proje seçilir.
• Bir projenin iç getiri oranının yüksek olması, o projenin
sağladığı nakit akımlarını bugünkü değerini sıfıra
eşitlemek için daha yüksek bir iskonto oranı kullanılması
gerektiğini göstermektedir.
• Bir projenin nakit akımlarının büyük olması o projenin
yapılabilirliğini artırır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
52
İç Getiri Oranı Yöntemi
• NÇt: t dönemindeki net nakit çıkışları
• NGt: t dönemindeki net nakit girişleri
• IRR: İç getiri oranı
• Bir projenin net bugünkü değeriyle iç getiri oranı
arasındaki ilişki yukarıdaki gibidir. İç getiri oranı
yükseldikçe projenin net bugünkü değeri azalmaktadır.
Güz 2014
Finansal Yönetim
53
Güz 2014
Finansal Yönetim
Örnek
Çözüm
• Aşağıdaki verilere göre ve bu projelerden yalnızca birinin
• Formülü, Proje A ve Proje B'ye uygulayarak gerekli
seçilmesi gerekiyorsa, iç getiri oranı yöntemine göre hangi
proje yapılabilirdir?
Yıllar
2007
2008
2009
Proje A
-33220
17770
13970
2010
9970
2011
5540
2012
1450
2013
430
Proje B
-42870
7720
12360
17620
15500
12180
6670
54
yöntemlerle çözümlemeyi yaptığımızda,
Proje A'nın iç getiri oranını % 20,85,
Proje B'nin iç getiri oranını ise % 17,16 olarak buluruz.
• Buna göre, iç getiri oranı daha yüksek olan Proje A
seçilmelidir.
9
14.10.2014
Güz 2014
Finansal Yönetim
55
Düzeltilmiş İç Getiri Oranı Yöntemi
Güz 2014
Finansal Yönetim
56
Düzeltilmiş İç Getiri Oranı Yöntemi
• Düzeltilmiş iç getiri oranı yönteminde (modified internal
rate of return - MIRR), proje yatırımının bugünkü değerini,
nakit girişlerinin proje ömrü sonundaki gelecek değerine
eşitleyen iskonto oranı hesaplanmaya çalışılır.
• Eşitliğin sol tarafı proje maliyetinin bugünkü değerini, sağ
tarafıysa her dönemdeki nakit girişlerinin n dönemi
sonundaki değerleri toplamını proje maliyetine eşitleyen
MIRR'yi gösterir
10
Download

Download