22.05.2014
MEDENİYET SAATİ
MEDENİYET NEDİR NE
DEĞİLDİR?
“Medeniyet avla başlar”
Sezai Karakoç
MEDENİYET NEDİR NE
DEĞİLDİR?
“Tavşanı evine götürüp ilk
pişiren ilkel insan olağanüstü bir
kişiliktir.”
Clive Bell
1
22.05.2014
MEDENİYET İÇİN İKİ
SORU:
İbn Haldun, umran olarak nitelediği oluşumu
insanların doğal ömürlerine benzetir:
Niçin meydana geldi?
Nasıl gerçekleşti?
Çocukluk dönemi
Gençlik dönemi
Olgunluk-yaşlılık dönemi
Spengler’ın yorumuyla her medeniyetin
“hayat çemberi” vardır.
Çocukluk döneminde “kurucu medeniyet
düşüncesi” etkili olur.
Medeniyet saatinin önce “düşünce
zembereği” çalışmaya başlar.
Medeniyet, gençlik dönemi ve olgunluk
döneminden sonra motor gücünü yitirebilir ve
yaşlılık dönemine girebilir.
2
22.05.2014
Henri Frankfort’un
medeniyet yorumu:
Arnold Toynbee, medeniyet açısından
siyasi parçalanmayı dikey, içten
çözülmeyi yatay parçalanma olarak
yorumlar.
Uygarlığın Doğuşu, s.17
Bir medeniyeti, onun çeşitli görünümleri
arasında görünen belli bir medeniyete
bakarak, onun ahlâk değerlerine, dinine,
edebiyatına ve sanatına; siyasal
kurumlarını ve yargı organlarını
biçimlendiren belli kültürel biçeme
bakarak tanırız.
Henri Frankfort’un
medeniyet yorumu:
Frankfort, bir medeniyetin bu çetin
kimliğine, onun “biçem”i, “biçem”in
tarih içinde değişmesine bir
medeniyetin “dinamikleri”
denmesini öneriyor.
“Medeniyetler ırkî ruhun nesilleridir. Çoluk-çocuk
yetiştirme, ardından yazı, nasıl nesilleri birbirine
bağlıyor, ölenin bilgi kilerini gençlere aktarıyorsa,
matbaa ve ticaret ve karşılıklı muhaberenin bin bir
yolu da medeniyetleri yekdiğerine bağlar ve
kendimizin değerli nesi varsa, geleceğin kültürlerini
yaşatacak olanlar için saklar.”
Will Durant, Medeniyetin Temelleri, s.20
3
22.05.2014
Will Durant’ın yorumuna göre
Will Durant’ın yorumuna göre
Medeniyetin Temelleri:
Medeniyetin Temelleri:
1. Medeniyetin Ekonomik Temelleri
“Medeniyet, kültürel yaratmayı
harekete geçiren sosyal
düzendir.”
( Avcılıktan toprağın işlenmesine,
sanayinin temelleri, ekonomik
organizasyon )
Will Durant’ın yorumuna göre
Will Durant’ın yorumuna göre
Medeniyetin Temelleri:
Medeniyetin Temelleri:
4.Din
2. Medeniyetin Siyasi Temelleri
( Hükümetin orjini, Devlet, aile )
3. Medeniyetin Ahlâki Temelleri
( Evlilik, seksüel ahlâk, sosyal ahlâk )
( Dinin kaynakları, dinin objeleri, din metodları, dinin
ahlaki fonksiyonu )
5. Medeniyetin Zihnî Temelleri
( Edebiyat, ilim, sanat )
Medeniyetin Temelleri
4
22.05.2014
Sezai Karakoç’a göre, medeniyetin üç ideali
vardır:
Birincisi, bilimin ilgileneceği doğruluk ideali
İkincisi, ahlâkın ilgileneceği iyilik ideali
Sezai Karakoç’a göre;
“Bir toplum bir medeniyet
meydana getirmişse, artık o,
kendisini bir nevî ebedileştirmiş
demektir.”
Üçüncüsü, sanatın ilgileneceği güzellik ideali
“Bir kültürde ergenlik ile ilgili son
derece kapsamlı bir kültürel üstyapı
yükselirken, biri ölümle, bir başkası
öte dünya ile ilgili benzeri bir üst
yapı geliştirir.”
“Şehir medeniyetin kabıdır”
şeklindeki tanım doğrudur.”
Ali Şeriati
Ruht Benedict
5
22.05.2014
Medeniyetlerin Öncelikli
Hedefleri:
Hint medeniyeti: Barış
Çin medeniyeti: Eşitlik arzusu
Batı medeniyeti: Özgürlük
İslâm medeniyeti: Adalet arzusu
Roger Garody’nin Medeniyetler Dialoğu
Önerisi:
“Bugün kültürün temel problemi, Batı
kültürünün hegemonik anlayışına son
vermek ve onun yerine, Batı’nın değil de
dünyanın bilgeliklerini/hikmetlerini sorup
araştırıp bularak senfonik anlayışı ortaya
koymaktır”.
Medeniyet Neyi Başarır?
İki Ana Soru:
Kültür, bir topluma özgüdür, medeniyet ise
bütün insanlığa aittir.
Medeniyetleri çocukluk konusundaki bilincin
varlığı ya da yokluğuna göre kutuplaştırmak ne
kadar doğrudur?
Medeniyet düzeyine ulaşan her kültür
evrenseldir.
Evrensel değere ulaşan medeniyetler “insanlık
medeniyeti” katına yükselir.
İleri-geri medeniyet tartışmasının galibi niçin
Batı’dır?
6
22.05.2014
İki Ana Soru:
Kutuplaştırmanın merkezinde Batı olduğu
sürece diğer medeniyetlerin geri ilan
edileceği çok açık.
Çocuk Sarmalının Nedeni:
“Çocukluk kavramımız tarihsel olarak,
sorunlu; çocukluk üzerine sahip
olacağımız doğru düşünce biçimi, modern
bir buluş olacaktır.”
Philipp Ariés
Çocuk Sarmalının Nedeni:
MEDENİYETİN ÇOCUK ANLAYIŞINDA
ORTAK KABULLER
Çocuk masumdur
“Çocukluk kavramımız kültürel anlamda
sorunlu çünkü bu kavram her kültür
tarafından aynı şekilde anlaşılmış
değil.”
Margaret Mead
Neslin devamının sağlanması asli görevdir
Çocuğun doğuştan kazanılmış hakları vardır
Çocuğa eğilmek ve saygı esastır
Her çocuk hangi koşullarda doğarsa doğsun güzel bir
dünyada yaşama hakkına sahiptir
7
22.05.2014
Dinlerin Ortak Kabulü:
MEDENİYET İNSANI YETİŞTİRMENİN
TEMEL ÖNCÜLLERİ
Anahtar Kavramlar:
Çocuk, Allah’ın emanetidir.
Medeniyet dili
Medeniyet bakışı
Medeniyet pedagojisi
MEDENİYET İNSANI YETİŞTİRMENİN
MEDENİYET İNSANI YETİŞTİRMENİN
TEMEL ÖNCÜLLERİ
TEMEL ÖNCÜLLERİ
Medeniyetin insan ve varlık tasavvuru
Medeniyetin çocuk bilgisi ve geleneği
Medeniyetin çocuk dili
İyi örnek
“Medeniyet fikri”yle insan yetiştirme
anlayışı
Ahlâk eğitimi
İrade eğitimi
Adalet duygusu eğitimi
Vicdan eğitimi
8
22.05.2014
MEDENİYET İNSANI YETİŞTİRMENİN
MEDENİYET İNSANI YETİŞTİRMENİN
TEMEL ÖNCÜLLERİ
TEMEL ÖNCÜLLERİ
Hiçbir medeniyetin karakter dizgesi
kolay kavranamaz.
Her medeniyet, varoluşunu eğitime
borçludur.
“Çocukluk bir dil öğrenimine benzer.
Çocukluğun biyolojik bir temeli vardır,
fakat sosyal bir çevre çocukluğu
başlatmadıkça ve bakıp büyütmedikçe ve
ona ihtiyaç duymadıkça
gerçekleşmeyebilir.”
Neil Postman
MEDENİYET İNSANI YETİŞTİRMENİN
MEDENİYET ve ÇOCUK İLİŞKİSİ İÇİN BEŞ
TEMEL ÖNCÜLLERİ
ARDIŞIK SORU:
Bir
“En iyi, arkadaşlarıyla birlikte
gelir.”
Bir medeniyetin doğuşunda çocukla
ilgili “kültürel biçem” ve “dinamikler”
nelerdir?
Tagore
9
22.05.2014
MEDENİYET ve ÇOCUK İLİŞKİSİ İÇİN BEŞ
MEDENİYET ve ÇOCUK İLİŞKİSİ İÇİN BEŞ
ARDIŞIK SORU:
ARDIŞIK SORU:
İki
Üç
Bir medeniyetin gençlik döneminde
çocukla ilgili “kültürel biçem” ve
“dinamikler” hangi aşamalardan
oluşur?
Bir medeniyetin olgunluk döneminde
çocukla ilgili ulaştığı “kültürel
biçem” ve “dinamikler” hangi
niteliklere ulaşır?
MEDENİYET ve ÇOCUK İLİŞKİSİ İÇİN BEŞ
MEDENİYET ve ÇOCUK İLİŞKİSİ İÇİN BEŞ
ARDIŞIK SORU:
ARDIŞIK SORU:
Dört
Beş
Bir medeniyetin yaşlılık-çöküş
döneminde çocukla ilgili “kültürel
biçem” ve “dinamikler” nasıl zayıflar
ve durağanlaşır?
Bir medeniyet, durağanlık
döneminden sonra çocukla ilgili
“kültürel biçem” ve “dinamikler”i ile
çocuk anlayışı yeniden inşa edebilir
mi?
10
22.05.2014
ÇOCUKLUK TARİHİNİN
ÜÇ EVRESİ
Tarih boyunca her kültür farklı çocuk anlayışları
geliştirmiştir
Çocukluk tarihinden öğrendiğimize göre
çocuklar, ya “eksik yetişkinler” ya da
yetişkinlere bağımlı “yetersiz” görüldüler
Kültürlerin çocuğa bakışı kültürel biçem ve
dinamiklerin farklı olmasından kaynaklanır
ÇOCUKLUK TARİHİNİN
ÜÇ EVRESİ
Medeniyetlerin çocuk anlayışlarında
benzerlikler kadar farklılıkların olması
doğaldır
Dünya tarihi boyunca farklı medeniyet bakış
açıları nedeniyle tek bir çocukluk anlayışı söz
konusu olmamıştır
GELENEKSEL ÇOCUKLUK
MODERN ÇOCUKLUK
Çocuğun var olduğu fakat çocukluğun
bilincinin oluşmadığı kadim gelenek
15. yüzyıldan itibaren modern bir
toplumsal kurgu olarak başlayan
çocukluk evresi
Yedi yaşından itibaren çocukluk döneminin
sona erdirildiği anlayış
Her medeniyet coğrafyasında birbirine
BENZER çocukların yaşadığı gelenek
Ailenin yeni toplumsal ilişkiler içine
girdiği bir süreçte Batı’da oluşmaya
başlar
11
22.05.2014
MODERN ÇOCUKLUK
“Tek tipleştici” çocuk anlayışı;
Okulun yaygınlaşması
Modern Çocuk Paradigması: Üç
Temel Varsayım
Çocuklar, yetişkinlerden farklıdır
Matbaanın icadı ( Gutenberg Galaxi )
Üretim biçiminin değişmesi
Bilimsel buluşların gerçekleşmesi
Çocukların yetişkinliğe
hazırlanması gerekir
Mistik “günahkar çocuk” anlayışının
olumsuzlanması ve çocuğun doğasına vurgu yapan
yeni bir anlayışın gelişmesi
Çocukların yetiştirilmesinden
yetişkinler sorumludur
POSTMODERN ÇOCUKLUK
POSTMODERN ÇOCUKLUK
II. Dünya Savaşı sonrası ortaya çıkan çocuk
imgesi
a.Modern çekirdek aileden, parçalı
postmodern aileye geçişle etkili olur
1980 sonrası neoliberalizm ve küreselleşme
sürecinde oluşmaya başlayan bir çocukluk
anlayışı
b.Toplumsal değerler yerine bireyci değerlerle
çocuğun toplumsallaştırılmasına dayanır
c.En etkili enstrüman: Medya
“Tek tipleştirici çocuk anlayışı”na karşılık
“farklılıklar”ın öne çıktığı bir çocukluk
12
22.05.2014
POSTMODERN ÇOCUKLUK
“Çocuk, kuşaklararası simgesel
zincirin kopmasından ve hızlı değiştokuş devrinin hareketliliği sonucu,
sabit olmayan göçebe bir ürüne
dönüşmektedir.”
Jean Boudrillard
VE ÇOCUKLAR İÇİN EŞİT
HAKLAR SÖZLEŞMESİ
0-18 yaş arasındaki her birey
çocuktur
Nesne çocuk anlayışından çocuğun
özneleşme sürecine doğru
POSTMODERN ÇOCUKLUK
“Çocuk evrenseldir. Gerçekte tek bir çocuk
vardır. Bütün çağların, bütün ırkların çocuğu,
törelerin varisi, kültürün temel taşı, tarihi
kuşaktan kuşağa aktaran ve barışın yolunu
açan da çocuktur.”
Maria Montessori
VE ÇOCUKLAR İÇİN EŞİT
HAKLAR SÖZLEŞMESİ
“İhtiyaç duyduğumuz şeylerin birçoğu bekleyebilir ama
çocuk bekleyemez. Şu anda onun kemikleri
olgunlaşmakta, kanı çoğalmakta ve duyguları harekete
geçmektedir. Ona, ‘yarını bekle’ diye cevap verilmez.
Onun adı ‘şimdi’dir… Anne, çocuğunla birlikte kur
bahçeyi. Sen öğret ona çiçek takvimini, güllerin ayını,
sümbüllerin ayını ve gök fundalıklarınkini.”
Gabriel Mistral
13
22.05.2014
KAYNAKÇA
KAYNAKÇA
Antik Devirde Çocuk Eğitimi/ Ian Jenkıns
Bilim Tarihi/ George Sarten
Baba Bana Top At!-Batı’a Çocukluğun Tarihi/
Colin Heywood
Çağdaş Küresel Medeniyet Anlamı-Gelişimi/Konumu/
Ş. Teoman Duralı
Batı Felsefesi Tarihi/ Bernard Russel
Çıkış Yolu/ Medeniyetimizin Dirilişi/ Sezai Karakoç
Batılı Bilginin Eleştirisi Üzerine/ Korkut Tuna
Çocukluğun Yokoluşu/ Neil Postman
Batı’nın Çöküşü/ H. Spengler
Çocukluk Felsefesi/ Gareth B. Matthews
KAYNAKÇA
Doğu ve Batı/ René Guénon
İnsanlığın Medeniyet Destanı/ Roger Garody
KAYNAKÇA
Medeniyet Olgusu-Kuruluş ve Çöküş Yasaları/ Betül Ahmed
Cündiyye
Medeniyet ve Sosyoloji/ imajoloji çalışmaları/ Ali Öztürk
İradenin Davası/ Nuretttin Topçu
Medeniyetler Çatışması/ Samuel Hungtinton
İslâm Medeniyeti/ Wil Durant
Medeniyetler Diyaloğu/ Roger Garody
Medeniyet Tarhi I-II/ Ali Şeriati
Medeniyetler ve Dünya Düzenleri Sempozyumu Kitabı ( 1214 Mayıs 2006 )
14
22.05.2014
KAYNAKÇA
KAYNAKÇA
Millî Kültürler ve Medeniyet/ Lahbabi
Tam Ekran/ Jean Baudrillard
Modernizm ve Çocuk/ Kemal İnal
Tarihin Yorumu/ Abdülhamid Sıddıkî
Osmanlı Çocuk Hayatında Yenileşmeler/ Cüneyt Okay
Sanayileşmenin Kültürel Temelleri/ John Nef
Son Sömürge Çocuk/ Géard Mendel
TEŞEKKÜRLERİMLE
Türkiye’de Çocukluğun Tarihi/ Bekir Onur
Uygarlığın Doğuşu/ Henri Frankfort
Uygarlık/ Clive Bell
Üç Mesele-Teknik Medeniyet-Yabancılaşma/ İsmet Özel
İLETİŞİM İÇİN
Çocuk Vakfı Çocuk Akademisi
www.cocukvakfi.org.tr
Facebook/cocukvakfi
[email protected]
[email protected]
15
Download

MEDENİYET SAATİ MEDENİYET NEDİR NE DEĞİLDİR