İÇME VE KULLANMA SULARI
Doç. Dr. Ali CEYLAN
Dicle Üniversitesi Tıp
Fakültesi Halk Sağlığı AD
Suyun Sağlık açısından önemi
• Vücut ağırlığının % 63-70’i sudur.
• Su kan ve doku sıvılarının temel bileşenidir.
• Sindirim sisteminde besinlerin taşınıp sindirilmesi ve
sonra temel besin öğelerinin kana verilmesinde temel
ortamı su oluşturur.
• Kandaki metabolizma artıklarının böbrekler
tarafından süzülebilmesi için de su gereklidir.
• Terleme ile vücuttan buharlaşan su vücut ısısının
düzenlenmesinde önemli katkı sağlar.
• Vücudun elektrolit dengesinin sağlanması ve
korunmasında suyun etkinliği fazladır
• Kısacası vücuttaki bütün fizyolojik olayların
yürütülmesinde su ya aracı olarak, ya da doğrudan
kimyasal işlemlere katılarak önemli rol oynar.
Suyun Doğada Bulunuşu
•
•
•
•
Dünyadaki suyun
% 97’si denizlerde bulunan tuzlu sudur.
% 2’si ise kutuplardaki buzullarda bulunmaktadır.
Toplam suyun % 1’i dolanım halindedir.
• Tatlı su kaynaklarının % 22’si yeraltı suyudur.
• Yer altı suyunun 2/3’ü 800 metreden daha derinlerdedir.
Su döngüsü
Su gereksinimi
• Suyu;
• İçmesuyu,
• Kullanma suyu ( yemek pişirme ve mutfak, yıkanma
ve banyo işleri, atıkları taşımak için )
• Sanayide ve ticari amaçlarla,
• sulama hizmetlerinde,
• yangın söndürmede vs.
• Eğlence balık avlama dinlenme, yüzme,
• deniz ulaşımı gibi amaçlarla kullanırız.
Su Tüketim Alanları
Tarımda Sulama
ile tüketim
% 70
Sanayide
tüketim
% 22
Kentlerde ve kırsal
Alanlarda Tüketim
%8
•
•
•
•
•
•
Vücuttan Günde
İdrarla
1.5 litre,
Solunum havası ile
350 ml.,
Dışkı ile
50 ml,
terleme vb. ile
500 ml.
Olmak üzere yaklaşık
2.5 litre su
kaybedilir.
• Bu değerler iklim koşullarına aktiviteye
göre değişiklik gösterebilir
• Bir kişi günde;
– Fizyolojik ihtiyaç olarak 2.5 litre suya ihtiyaç duyar.
– Bunun 500 ml si katı yiyeceklerle alınır.
– Geri kalanı su ya da sıvı içeceklerle alınmanlıdır.
– Zorunlu hallerde kişi başına 5 litre su ile günlük
işlevler bir süre sürdürülebilir.
– Kullanılan eşyalar ve konut temizliği için günde en
az 30-40 litre su gereklidir.
• Kırsal alanda su kuyudan ya da ev dışında bir
kaynaktan taşıma sistemi ile karşılanacaksa
kişi başına günde 40-50 litre su yeterlidir.
Yerleşim yerlerinde su gereksinimi
hesaplanırken
• Nüfusu 5000’e kadar olan yerlerde kişi başına 60
litre/ 24 saat,
• Nüfusu 5000-50 000 olan yerlerde kişi başına 60-100
litre / 24 saat
• Nüfusu 50 000 den çok olan yerlerde kişi başına 1001000 litre / 24 saat arasında değişir.
• Okullarda öğrenci başına 65 litre / 24 saat,
• Hastanelerde yatak başına 500 litre / 24 saat su
gerekeceği kabul edilmektedir.
• İller bankası 225 litre /gün/kişi olarak
hesaplamaktadır.
ODD Bireysel su gereksinimi
İçme
Gıda hazırlama, temizlik
Kişisel hijyen
Çamaşır
Toplam
3-4 litre/kişi/gün
2-3 litre/kişi/gün
6-7 litre/kişi/gün
4-6 litre/kişi/gün
15-20 litre/kişi/gün
Toplu Beslenme Merkezi
Sağlık Merkezi
20-30 litre/kişi/gün
40-60-litre/kişi/gün
İçme Suyun Nitelikleri
• İyi bir içme ve kullanma suyunda şu
nitelikler bulunmalıdır.
 Kontaminasyona uğramamış olmalı, (Barsak
parazitleri, kolifrm bakteriler vb)
 İçinde zehirli maddeler bulunmamalı (pestisid,
ağır metal… )
 İçinde fazla miktarda mineral ve organik madde
olmamalı, çok sert olmamalı,
 Bulanık olmamalı,
 görüntü tat ve koku yönünden içme ve
kullanma isteğini engellememeli
KARAKTERİSTİK
FİZİKSEL
Renk (Pb-Co Ünite)
Bulanıklık
KİMYASAL
PH
Toplam Katı Madde
Klorür
Sülfat
Nitrat
Demir
Manganez
Kalsiyum
Magnezyum
Florür
BAKTERİYOLOJİK
İÇME
SULARI
İÇİN
TÜRK
STANDARTLARI
Kabul
İzin verilebilecek
edilebilecek
Max
Max.
konsantarsyon
Konsantrasyon
(mg/litre
5
5
50
25
İÇME SUYU İÇİN WHO STANDARTLARI
Kabul edilebilecek İzin verilebilecek
Max.
Max konsantarsyon
konsantrasyon
5
5
50
25
7.0-8.5
6.5-9.2
7.0-8.5
6.5-9.2
500
1500
500
1500
200
600
200
600
200
400
200
400
45
0.3
1.0
0.3
1.0
0.1
0.5
0.1
0.5
75
200
75
200
50
150
50
150
1
1.5
100 ml lik numunelerde koliform İncelene numunelerin % 90’ında koliform
bakteri bulunmamalı, jelöz plakta bakteri MPN indeksi 1 olmalı, numunelerin
standart olarak tesbit edilen bakteri hiçbirisinde MPN indeksi 10’u geçmemeli.
sayısı 500’ü geçmemeli
 MPN İndeksi: 100 ml’de en muhtemel koliform sayısı.
Su kirliliği
• Su kaynaklarının kimyasal, fiziksel,
bakteriyolojik, radyoaktif ve ekolojik
özelliklerinin olumsuz yönde değişmesi,
bağlı olarak doğrudan veya dolaylı
yoldan biyolojik kaynaklarda, insan
sağlığında balıkçılıkta, su kalitesinde ve
suyun diğer amaçlarla kullanılmasında
engelleyici bozulmalar yaratacak madde
veya enerji atıklarının boşaltılması
olarak tanımlanır.
WHO verilerine göre yüzeyel sularda
kirletici etki yapabilecek etkenler
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Bakteriler, viruslar ve diğer hastalık yapıcı canlılar,
Organik maddelerden kaynaklanan kirlenme
Endüstri atıkları
Yağlar ve benzeri maddeler
Sentetik deterjanlar
Radyoaktivite
Pestisitler
Yapay organik kimyasal maddeler.
Anorganik tuzlar
Yapay ve doğal tarımsal gübreler
Atık ısı
Çeşitli Nitelikteki Su Kirliliği Tipleri
Endüstriyel Kirlenme
Evsel Kirlenme
Tarımsal Kirlenme
Isı Kirletmesi
•
•
•
•
•
•
Endüstriyel kirlenme
Yeraltı depolama tanklarından sızıntılar,
tarımsal akıntılar
elverişsiz endüstriyel uygulamalar,
madencilik uygulamaları,
atık kimyasalların toprak altına enjeksiyonu,
korozif sular en önemli kirletici uygulamalar
olarak belirmektedir.
Çeşitli Nitelikteki Su Kirliliği Tipleri
Endüstriyel Kirlenme
Diyarbakır-Ergani Maden İşletmeciliğinin Nehir Sularını Kirletmesi
Evsel Kirlenme
Tarımsal Kirlenme
Isı Kirletmesi
Çeşitli Nitelikteki Su Kirliliği Tipleri
Endüstriyel Kirlenme
Evsel Kirlenme
Tarımsal Kirlenme
Isı Kirletmesi
Açıktaki Bir Çöplük Yeraltı Sularını Kirletebilir
• 2- Evsel kirlenme
•
• Evsel kirlenme etkenlerinin başında lağım
ve çöpler gelir. Büyük oranda organik atığın
su
kaynaklarımıza
girmesi
oksijen
kullanımını artırır.
• Deterjanlar bir diğer evsel kirlenme
nedenidir. Deterjanların içerisinde bol
miktarda fosfat ve nitratlar bulunabilir.
Fosfat ve nitratların artması sularda alglerin
artmasına neden olur.
Çeşitli Nitelikteki Su Kirliliği Tipleri
Endüstriyel Kirlenme
Evsel Kirlenme
Tarımsal Kirlenme
Isıl Kirlenme
• 4- Tarımsal kirlenme
• Tarımda
üretimi
artırmak
amacıyla
kullanılan kimyasal gübreler, böceklerle
savaşmakla, kullanılan bir takım kimyasal
zehirler yağmur suları ile toprak altına
geçerek yer altı sularının kirlenmesine
neden olabilir.
• Civa, kurşun ve diğer ağır metalleri
bulunduran birçok insektisit bulunmaktadır.
Çeşitli Nitelikteki Su Kirliliği Tipleri
Endüstriyel Kirlenme
Evsel Kirlenme
Tarımsal Kirlenme
Isıl Kirlenme
Nükleer Santral
• 5- Isı kirlenmesi
• Isı ötrofikasyonu arttırır. Yosunlaşma sucul
bitkilerde artma olur.
• Isı kirlenmesinin birçok biyolojik etkisi
vardır. Sıcak sularda oksijenin çözünürlüğü
soğuk sulardakinden azdır. Sıcaklığın artması
organik atıkların daha büyük bir hızla
parçalanmasına neden olur. Suda yaşayan
hayvanların çoğunun vücut ısısı dış ortamın
sıcaklığına bağlı olarak artmaktadır. Sonuçta
metabolik reaksiyonları hızlanır ve oksijen
gereksinimleri daha da artar. Oksijen ise
ortamda giderek azalmaktadır. Sonuçta birçok
balık oksijensiz kalarak ölür.
Su ve Hastalık
• Kirli suya bağlı olarak insan sağlığına
zarar veren durumlar
– Biyolojik etkenlerden ileri gelen zararlar.
– Kimyasal ve Radyoaktif Maddelerden ileri
gelen zararlar
Dışkı
Su
Kara sinek
Eller
Gıdalar
Ağız
Fekal-Oral Bulaşan Hastalıkların Enfeksiyon Zinciri
SU İLE BAĞLANTILI HASTALIKLAR
1. Suyun kontaminasyonundan kaynaklanan
hastalıklar (Tifo,kolera,viral hepatit-A) Korunma:
Suyun temiz tutulması
2. Su yokluğundan kaynaklananlar (Skabies, trahom,
basilli dizanteri) Korunma: Yeterli su temini
3. Suda yaşayan canlılarla bulaşan hastalıklar
(Şistosoma Hep-A, Salm.) Korunma: Suda yaşayanları
kontrolü, suyun temizliği
4. Su ile bağlantılı vektörlerle bulaşanlar (sıtma,
drakunkulus medinensis danq fewer..) Korunma: Suda
yaşayanları kontrolü, suyun temizliği
Kimyasal ve Radyoaktif Maddelerden ileri
gelen zararlar
• Nitrat (methemoglobinemi),
• Arsenik (akut zehirlenme kanserojen),
• Kurşun (zehirlenme – kronik etkilenim mental
retardasyon),
• Civa(sanayi atıkları civa zehirlenmesine neden
olabilir)
• Flor (yetersizliği diş çürüğüne, fazlalığı florozise)
• Iyot (yetersizliği Guatr).
• Su kirliliğinin önlenmesi:
• Su kaynaklarının korunması kavram; içme ve
kullanma suyu kaynağı olarak kullanılacak tüm
yüzeyel veya yer altı ham su kaynaklarının
korunmasını kapsar.
• Bu su kaynakları yerkürenin topografik
özelliklerden dolayı belirli alanlarda (su
havzaları) toplanmaktadır.
• Su havzalarının korunmasının önemi gün
geçtikçe artmaktadır ve su havzaları yönetim
sistemleri yaygın olarak uygulanmaktadır.
• Mutlak koruma alanı 0-300 metrelik bir
alanı kaplar. Bu alanın içerisine kesinlikle
inşaat yapılamaz. Gerektiğinde çitle,
çevrilerek koruma ormanı oluşturulur.
• 300 m ile l km arasındaki kısa mesafeli
koruma alanı içerisine ise turistik,
yerleşime yönelik ya da sanayi tesisi kurma
gibi uygulamalara izin verilemez. Çöp ve
moloz attırılmaz. Toprak atma ya da alma
işlemleri yapılamaz. Sıvı ve katı yakıt
depolarına izin verilemez.
Suların arıtılması
• Su kaynaklarının işlenerek içilmeye hazır hale
getirilmesinde çeşitli yöntemler kullanılmakla
birlikte, temel prensipler aynıdır.
• Kullanılacak yöntem belirlenirken suyun kalitesi,
bulanıklığı (partikül miktar), su sıcaklığı, pH
düzeyi ve suda bulunan patojen
mikroorganizmaların türü dikkate alınmalıdır.
• Yüzeyel sular için uygulanan genel su artma
işleminin aşamaları şu şekilde özetlenebilir.
–
–
–
–
(a) flokülasyon
(b) sedimentasyon;
(c) filtrasyon;
(d) dezenfeksiyon;
• flokülasyon (veya koagülasyon); suya şap
(alüminyum sülfat) veya metal tuzları ilave
edilerek sudaki partiküllerin bir araya
gelmesi sağlanır,
• sedimentasyon; ilk aşama sonunda bir araya
gelen parçacıkların yer çekiminin etkisi ile
suyun içinde bulunduğu tankın dibine
çökmesi işlemidir (bu ilk iki işlem arıtma
sonunda oluşabilecek dezenfeksiyon yan
ürünlerinin miktarını da azaltır),
• filtrasyon; yavaş veya hızlı kum filtreleri ile
veya aktif kömür filtreler ile sedimentasyon
sonucunda halen uzaklaştırılamayan katı
partiküller sudan uzaklaştırılır,
• Havalandırma Süzülen suyun
havalandırılması ile istenmeyen tad ve
koku giderilir, demir ve manganez
çöktürülür. Su oksijene doyması için
çağlayan şeklinde ya da fıskiye şeklinde
havalandırılmalıdır.
• Dezenfeksiyon:
Suyun Dezenfeksiyonu
• dezenfeksiyon; sudaki mikroorganizmaları etkisiz
hale getirmek için uygulanan işlemlerdir.
• Ayrıca arıtılan suya, dağıtım sistemine verilmeden
önce rezidüel koruma için klor veya kloramin ilave
edilir
• (Rezidüel koruma; su sisteme verildikten sonraki
mikrobiyolojik bulaşmalar sonucu suya geçebilecek
mikroorganizmaların üremesinin engellenmesi için
suda dezenfektan madde bulundurulmasıdır).
Suyun dezenfeksiyonunda kullanılan maddeler
•
•
•
•
•
•
•
•
Klor
Kireç Kaymağı (Kalsiyum Hipoklorit
Kloraminler ya da Halozon
Klor Dioksit
Çamaşır Suyu
İyotPotasyum Permanganat
Ozon
Ultraviyole ışınlar
• Klor
• içme
ve
kullanma
sularının
dezenfeksiyonunda kitlesel olarak en elverişli
ve en uygun dezenfeksiyon maddesinin klor
olduğu bilinmektedir. Klorun ucuz olması,
sanayide yan ürün olması, kolay kullanılması,
klorun zehirli olmaması, gereğinde sudaki
klorun beklemekle uçması, suda toksik
etkisinin bulunmaması, etkin bir dezenfektan
olması nedeniyle 14 Mayıs 1967 gün ve
12599 sayılı, yine 24 Mayıs 1967 gün ve
12604 sayılı Resmî Gazetelerde yayımlanan
186 sayılı içme ve kullanma sularının
dezenfeksiyonuna ait yönetmelikte suların
klorla dezenfekte edileceği belirtilmiştir.
• Suya klor verildiğinde;
• Bir kısım klor gaz olarak uçar ve
havaya karışır,
• Bir kısmı ise organik maddeler
tarafından tutulur.
• Bu ikisinin toplamına (Aslan Payı)
denir.
• Normal koşullarda dezenfeksiyonun
olabilmesi için aslan payından sonra
suda 0.2-0.5 ppm (milyonda kısım)
serbest klor kalmalıdır.
• Klor gazı otomatik klorlama cihazı ile
veriliyorsa suyun 1 litresine 1 mg klor
gazı verilmelidir.
• Su çok kontamime değilse bu klorun
0.8 mg’ı uçar ya da organik maddeler
tarafından tutulur (aslan payı).
• suyun litresinde 0.2 mg serbest klor
kalır bu da dezenfeksiyon için yeterlidir.
• Klorlanan sularda dezenfeksiyon için uç
noktada 0.2-0.5 mg serbest klor
kalmalıdır.
Kireç Kaymağı (Kalsiyum Hipoklorit)
• %25 aktif klor içerir. Stok solüsyon hazırlamak için kullanılır.
• 40 gramlık poşetler halinde hazırlanır.
• 1 litre suya 40 gram kireç kaymağı ( iki çorba kaşığı) konur ve
karıştırılır.
• 30 dakika beklenir.
• Üstteki çözelti nötr bir şişeye alınır ve bu % 1 lik klor eriyiğidir.
• Plastik ve damlalıklı şişelere konarak saklanır.
• Işıktan korunursa 2 hafta etkinliğini sürdürür.
• 1 damlasında 0.5 mg klor vardır.
• 1 litre suya 3 damla katılıp 30 dakika bekletilirse su dezenfekte
olur ve içilebilir
Granüler Kalsiyum Hipoklorit
• Perkloran olarak adlandırılan bu kuru toz
% 60-70 serbest klor içerir.
• 15 gram kalsiyum hipoklorit granülü 1 Litre
suda eritilirse yine % 1’lik stok solüsyon
elde edilir.
• Bunun da 1 damlasında 0.5 mg klor vardır.
• Sodyum hipoklorit:
• % 10’luk solüsyon halinde bulunur.
• 9 litre suya 1 litre sodyum hipoklorit
karıştırılarak % 1lik solusyon elde edilir.
Kloraminler ya da Halozon
•
•
•
•
% 33 oranında klor içerir.
Tablet halinde üretilir. Bir tablet (4 Mg)
1 lt suya 1 tablet konur.
160 mg lık tabletler, 40 litre temiz suyun veya 20
litre bulanık ve aşırı renkli suyun
dezenfeksiyonunda kullanılabilir.
• Kloraminler belirli miktarlardaki klor ve amonyan
sulu ortamda birleştirilmesi ile elde edilirler.
• Kloraminler klora göre daha güçsüz olduklarndan
genelde primer dezenfektan olarak kullanılmazlar.
• Kloraminlerin en önemli özelliklerinden birisi
ortamda uzun süre bozunmadan kalabilmeleridir.
• Bu nedenle kloraminler sıklıkla uzun dağıtım
şebekelerinde serbest klor ihtiyacını karşılamak
üzere ikincil (rezidüel) dezenfektan olarak
kullanılırlar.
• Kloraminlerin diğer bir tercih nedeni de
dezenfeksiyon sonrasında oluşan yan ürünlerin
klorlamaya göre daha az olmasıdır. Yine tat ve
koku giderici özelliklerinden dolay da tercih
edilirler
Çamaşır Suyu
• % 5 aktif klor içerir. Daha çok dekontaminasyon
solüsyonu hazırlamak için kullanılır.
• %05 lik solüsyonu ( 9 ölçek su + 1 ölçek Çamaşır
suyu) tıbbi müdahalede kullanılan aletlerin yıkama
öncesi dekontaminasyonu için kullanılır.
• Aletler 10 dakika bu solüsyonda bekletilirse
patojen bakteri ve virüslerin ölmesine neden olur.
• Zorunlu hallerde ferdi klorlamada kullanılabilir.
• % 5’lik solusyondan 1 litre suya 1 damla çamaşır
suyu damlatıp 30 dakika beklenir.
İyot
– Zorunlu durumlarda suyun dezenfeksiyonu
için kullanılır.
– 1 litre suya % 2’lik tentürdiyottan 2 damla
damlatılıp 30 dakika beklenir.
Potasyum Permanganat.
• Potasyum Permanganat:
– Zorunlu durumlarda kullanılabilir.
– Kullanıldığı kapta leke bırakır.
– 1 litre suya 500 mg’dan fazla katılırsa suyun
rengini değiştirir.
– Oysa bu miktar kolera dışındaki patojen
mikroorganizmalara etki etmez.
– Özellikle sebzelerin dezenfeksiyonunda çok
yararlıdır. Sebzelerin permanganatlı suda yarım
saat bekletilmesi amacı sağlayacaktır.
– Daha çok yüzme havuzlarında ayak
dezenfeksiyonunda kullanılır.
Ozon
– havadan veya oksijen içinden elektrik akımı geçirilerek
elde edilir. Yaklaşık 1 kg ozon için 30-35 kw-saatlik bir
elektrik enerjisine ihtiyaç vardır.
– Maliyeti oldukça yüksektir.
– Dezenfektan olarak kullanılan ozonun klora karşı
üstünlüğü vardır.
– Sporlu bakterilere ve viruslara karşı klor gazına göre daha
etkindir.
– 0.4 mg/l ozon ile 4 dakikada etkin bir dezenfeksiyon
sağlanır.
– Ancak etkisi kalıcı değildir.
– Bu nedenle ozon ile yapılan dezenfeksiyondan sonra
bakteriyostatik bir dezenfektanın kullanılması uygun olur.
• Yaklaşık 4-10 dakikalık bir ozonlama ile
çabuk bir dezenfeksiyon sağlanır. Ozonun
dezenfeksiyon hızı aynı koşullar altında
klorunkinden 3125 kat daha fazladır.
Dezenfeksiyon için temas süresi klor için
ozondan daha önemlidir. Spor, kist ve
virüslere karşı da klordan daha etkilidir.
• Ultraviyole ışınlar: Dalga boyu kısa olan
ultraviyole ışınlarına doğrudan etkisi altında
kalan sularda hastalık yapıcı bir çok etken
ölür.
– 200-300 nanometre dalga boyundaki UV ışınların
dezenfektan etkisi yüksektir.
– Suyun derinliği fazla değilse, içinde demir yoksa,
bulanıklık yoksa canlı ve spor yapan tüm
mikroorganizmalar ölür.
– Kalıcı etkisi yoktur ve maliyeti yüksektir.
• Yeni işletmeye açılacak bir tesisat (Depo
kuyu vs) kullanılmadan önce inşaat
artıkları vs kirliliğin temizlenmesi için
klorlanması gerekir.
• Bunun için depo su ile doldurulur ve
suyun litresinde
• 50 -100 mg klor olacak şekilde klorlanır
ve 12 saat beklenir.
• Bu süre içinde tesisattaki suyun
içilmemesine ve kullanılmamasına özen
gösterilmelidir.
Klorlamada dikkat edilecek noktalar
• Yeterli temas süresi sağlanmalı (30 Dakika),
• Yeterli klor kalıntısı sağlanmalı(0.2-0.5 ppm),
• Suya en az koku ve tad verecek biçimde
uygulanmalı,
• Etkin antibakteriyel etki sağlanabilmelidir. Bunu da
sudan belirli aralıklarla bakterijolojik analiz için örnek
alarak kontrol ederiz.
• Klorlamanın kontrolü uç noktalarda bakiye klor
ölçümü ile yapılmalıdır.
Sabit suların klorlanması
– Depo ya da kuyunun hacmi hesaplanır.
– Suyun klor gereksinimi hesaplanır.
Suyun klor gereksiniminin hesaplanması
• Bunun için;
– sudan 1 litre örnek alınır.
– Üzerine % 1 lik klor eriyiğinden 3 damla ( 1.5 mg
klor) damlatılır ve 30 dakika beklenir.
– Suda kalan klor miktarı komparatör ile ölçülür.
– Ölçüm sonucunda suda serbest klor 0.2 ppm
kalmış ise bu suyun klor ihtiyacı 1.5 mg / litredir.
– Daha sonra suyun hacminin kaç litre olduğu
hesaplanır ve suya verilecek toplam klor miktarı
bulunur.
Örneğin;
• 3x4x2 boyutlarındaki bir deponun suyunu
klorlamak gerekiyor.
– Alınan 1 litre suya 1.5 mg klor (3 damla % 1 lik klor
eriyiği ) eklediğimizde 30 dakika sonra kalan serbest
klor miktarı 0.4 ppm olsun bu depodaki suyun klor
gereksinimi 1.5 mg / litredir.
– 1 ton suya 1.5 gr klor gerekir.
– Deponon hacmi 24 ton olduğuna göre 24x1.5= 36 gram
klor gerekir.
– 1 litre % 1lik klor eriyiği 10 gr klor içerir. Depoya 3.6 litre
% 1lik klor eriyiği eklemek gerekir.
• Sebze ve meyvelerin dezenfeksiyonu
– % 1’lik klor eriyiğinden 15-20 damla/litre
olacak şekilde damlatılır.
– 30 dakika-2 saat beklenir
• Havuz dezenfeksiyonu:
– 0.6-1.5 ppm klor olmalıdır.
BAKİYE SERBEST KLOR
ÖLÇÜMÜ
•
Komparatör denilen el tipi bir test cihazı ile yapılabilir.
– Ortotoluidin solüsyonu,
– Tetrametilbenzidin solüsyonu veya
– N-N dietyl-1,4-phenylene diami (DPD) toz veya
tabletleri kullanılır.
• İki tüpe su numunesi konur, 3-4 damla solüsyon damlatılır.
• Renk değişimi disk ile karşılaştırılır.
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
1. Su numunesi çemeden alnacaksa, suyu 2-4
dakika kuvvetlice aktnz.
2. Komperatör tüpünün temizliini kontrol
ediniz.
3. Tüpü üstten 1 cm boluk kalncaya kadar
su ile doldurunuz.
4. Tüpteki suya 3 damla ortotoluidin veya
tetrametilbenzidin solüsyonu damlatnz.
5. Tüpün azn parmanzla kapatarak 5-6
kez çalkalaynz.
6. Komparatörünüz birden fazla kimyasal
ölçmek için dizayn edilmise, klor için uygun
olan renk diskini taknz.
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
7. Tüpü komperatörün yuvasna
yerletiriniz.
8. Tüpteki suyun rengini komperatör
diskindeki renk skalasnda bulunuz. En
yakn
rengi bulana kadar diski çevirmeye
devam edin.
9. Diskin sol tarafnda, su örneindeki
klor
miktarn ppm** cinsinden gösteren
rakam
okuyunuz.
10. Tüpteki suyu lavaboya dökünüz.
11. Tüpü akar su ile ykayp, kurumaya
braknz.
12. Malzemeyi kutusuna yerletirip
kaldrnz.
komparatör
Download

Evsel kirlenme - Dicle Üniversitesi