19. Ulusal Biyoloji Kongresi
PB111
Urginea maritima (L.) Baker (ada soğanı)’nın
Bitki Doku Kültürü Yolu İle Çoğaltımı
Khalid Mahmood KHAWAR1, Çiğdem Alev
ÖZEL2, Funda ÖZDEMİR3, Dilek CAM4, Mevlüde
Alev ATEŞ3, Orhan ARSLAN2
1
Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla
Bitkileri Bölümü, 06110, Dışkapı, Ankara
2
Gazi Universitesi, Biyoloji Eğitim ABD,
Teknikokullar, Ankara
3
Orta Dogu Teknik Üniversitesi, FenEdebiyat
Fakultesi, Biyoloji Bölümü, Ankara
4
Gazi Üniversitesi, Biyoloji Bölümü,
Teknikokullar, Ankara
Urginea
maritima
(Ada
soğanı),
zambakgil familyasına ait önemli bir tıbbi bitkidir.
Ada soğanı Güney İran ve Akdeniz ülkelerinde
deniz seviyesinden 1300 metreye kadar yükseklikte
ve Türkiye’de ise Akdeniz ikliminin hâkim olduğu;
Adana, Antalya, Hatay, İçel, Muğla illerinde yayılış
göstermektedir. Ada soğanı çok yıllık, beyaz ve
mor renkli yıldız şeklinde çiçekli zehirli otsu bir
bitkidir. Geleneksel tıpta kalp kuvvetlendirici,
romatizma ve kulunç tedavisinde, idrar söktürücü,
azotemiyi azaltıcı olarak kullanılmaktadır. Yurt
dışındaki kullanımları için ise, U. maritima, Tarım
ve Köy İşleri Bakanlığı’nın ihracatı kotayla veya
başka herhangi bir kayıtla sınırlandırılan çiçek
soğanları arasında olup yıllık 2007’de 10, 000 adet
soğanın ihracatına izin verilmiştir. Doğal koşullarda
tohum verebilme aşamasına gelmesi veya vegetatif
çoğaltımı için belli soğan çapına ulaşması 4-5 yıl
almaktadır. Bu nedenle, bitkinin korunması ve
dünya piyasasına kaliteli bitki sunulabilmesi için
doku kültürü yöntemleri ile yüksek kaliteli
soğanların
elde
edilmesi
gerekmektedir.
Araştırmada yüksek oranda bulaşıklık problemi ile
karşılaşılmıştır. 60 dakika %100’lük ticari çamaşır
suyu ile yapılan sterilizasyon ve 5er dakikalık 3 kez
steril saf su ile yapılan durulamanın ardından,
soğanlar 2’li pul yapraklar şeklinde kesilerek 2 saat
%1 PPM’de bekletilmiş ve %100 başarı elde
edilmiştir. 0,04 mg/l TDZ - 0,10–0, 15–0,20 mg/l
IBA ve IAA ile 0,25mg/l Kin - 0,10-0,15-0,20 mg/l
IBA ve IAA içeren MS besin ortamında soğan
rejenerasyonu sağlanmıştır. Ortamlar arasında
soğan çapları ve sayıları karşılaştırıldığında en iyi
ortamların TDZ-IBA içeren MS besin ortamları
olduğu tespit edilmiştir. Bu ortamlarda köklenen
soğanlar saksılara alınarak seraya adapte edilmiştir.
Karadeniz Teknik Üniversitesi, Biyoloji Bölümü, TRABZON
PB112
Indol Asetik Asit ve Kinetin’in Aeonium
haworthii Webb&Berthel Bitkisinin in vitro
Klonal Çoğaltımı Üzerinde Etkileri
Berna BAŞ, Necip NALÇACI, Yusuf ZEYNALOV
Gaziantep Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi,
Biyoloji Bölümü, 27310, Gaziantep
[email protected]
Aeonium haworthii bitkisi, Kanarya
Adaları florasından, Crassulaceae familyasına ait
sukulent bir bitkidir. İklimine göre, bahçe veya
salon süs bitkisi olarak kullanılmaktadır. Bitki,
kendi
yapraklarının
toprağa
katılmasıyla
gelişebilmekte olmasına rağmen, bitkinin nispeten
pahalı sayılabilecek fiyatlarla üreticiler tarafından
satışa
sunulmasından
dolayı,
yaptığımız
çalışmamızda, adı geçen bitkisinin sonbahar
dönemindeki anaç bitkilerden alınan yaprak
örnekleri kullanılmıştır. Laboratuvarımızda daha
önce ilkbahar fizyolojisi dönemindeki anaç
bitkilerden elde edilen bitkilerden en iyi gelişim
sonuçları Kinetin ve IAA ‘in bulunduğu besi
ortamlarından elde edilmiş olup, bu deneme de ise
IAA ve Kinetinin kombinasyonlarının adı geçen
bitki üzerinde in vitro klonal çoğaltım olanakları
araştırılmış ve bu hormonların yaprak formasyonu,
kök boyu ve yaprak boyu üzerine etkisi
incelenmiştir.
Laboratuvarımızda daha önce ilkbahar
fizyolojisi dönemindeki anaç bitkilerden elde edilen
bitkilerden en iyi gelişim sonuçları 1 mg/l IAA + 10
mg/l Kinetin hormon içeren ortamda elde edilmiştir.
Sonbahar fizyolojisi dönemindeki anaç bitkilerden
ise en iyi sonuçların elde edildiği 1 mg/l IAA + 1
mg/l Kinetin hormon içeren kültür ortamında
kullanılan bitkiler yeni sürgün oluşturmak için
ilkbahar fizyolojisine göre daha az eksojen sitokinin
ihtiyacı duymuştur. Ebeveyn bitkiden eksplantın
alımının, bitkinin fizyolojik olarak aktif olduğu
ilkbahar ve yaz aylarında yapılması; bitkinin
endojen hormon konsantrasyonunun göz önünde
bulundurularak
yüksek
hormon
kombinasyonlarından
kaçınılması;
mümkün
olabilirse genç doku ve organların eksplant olarak
kullanılması sonuçların farklı olmasının nedeni
olabilir.
Anahtar Kelimeler: Aeonium haworthii, doku
kültürü, klonal çoğaltım, hormon
367
Download

(L.) Baker (ada soğanı)