..: Implementacija evropskih standarda za čelike
..: EN 10027-1
..: Označavanje čelika na osnovu upotrebe i mehaničkih ili fizičkih osobina
..: Primeri upotrebe i označavanja
..: Označavanje čelika na osnovu hemijskog sastava
..: Primeri upotrebe i označavanja
..: EN 10027-2
..: Brojčano označavanje čelika
..: Korisni linkovi …
..: Neki primeri iz prakse …
PART 8
OZNAČAVANJE
ČELIKA
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
1
Srednja mašinska
Noviškola,
Sad, Srbija
Srednjaškola,
mašinska
Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
Implementacija evropskih standarda
• SRPS EN 10020:2003
Definicija i klasifikacija vrsta čelika
(identičan sa EN 10020:2000);
 Pravilnik
o jedinstvenom sistemu za označavanje čelika
(″Službeni list SRJ″, br. 01/2003)
• SRPS EN 10027-1:2003
Sistem za označavanje čelika
– Deo1:Označavanje, osnovne oznake
(identičan sa EN 10027-1:1992);
 Obaveznost primene pravilnika
na tehničku i prateću dokumentaciju
• SRPS CR 10260:2003
 Sistemi standardizacije metalurških proizvoda
Sistem za označavanje čelika, Dodatne oznake
(identičan sa CR 10260:1998);
- opšte standarde
-
• SRPS EN 10027-2:2003
definicije i klasifikacija materijala i proizvoda
sistem označavanja
opšti tehnički uslovi za isporuku i za
oblik, mere i tolerancije
tipovi dokumenata za isporuku i prijem
Sistem za označavanje čelika – Deo 2: Brojčani sistem
(identičan sa EN 10027-2: 1992);
• SRPS EN 10079:2003
Definicije proizvoda od čelika
(identičan sa EN 10079:1992);
- standarde primene
-
Implementacija
EN u SRPS
• SRPS EN 10021:2003
oblik, mere i tolerancije
tehnički propisi za ugovaranje, isporuku i ispitivanje
specifikacije vrsta materijala i njihovih osobina
značajnih za odreĎenu primenu
Opšti tehnički zahtevi za isporuku za čelik i
proizvode od čelika
(identičan sa EN 10021:1993)
• SRPS EURONORM 168:2003
Proizvodi od gvožĎa i čelika
– Dokumenta o kontrolisanju – Sadržina dokumenata
(identičan sa EURONORM 168:1986).
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
2
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
EN 10027-1:2005
EN 10027-2:1992
čelici iz grupe 1
na osnovu
upotrebe i
mehaničkih ili
fizičkih osobina
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
čelici iz grupe 2
na osnovu
hemijskog
sastava
brojčano
označavanje
čelika
strana
3
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
čelici iz grupe 1
na osnovu
upotrebe i
mehaničkih ili
fizičkih osobina
EN 10027-1:2005 – grupa 1
čelici za primenu u elektrotehnici
(elektrolim i elektrotraka)
M
čelični limovi i trake
za ambalažu
pljosnati proizvodi
za hladno oblikovanje
pljosnati proizvodi za
hladno oblikovanje
povišene čvrstoće
čelici za šine ili u obliku šina
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
H
S
P
čelici iz grupe 1
na osnovu
upotrebe i
mehaničkih ili
fizičkih osobina
R
B
Y
strana
brojčano
označavanje
čelika
konstrukcioni čelik
T
D
čelici iz grupe 2
na osnovu
hemijskog
sastava
čelici za opremu pod pritiskom
L
E
čelici za cevi i cevovode
čelici za mehaničke konstrukcije
(bez utvrĎenih zahteva
za žilavost ili zavarljivost)
čelici za armiranje betona
čelici za prednaprezanje betona
4
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
S
Označavanje čelika
Konstrukcioni čelici Structural steels
OZNAČAVANJE ČELIKA
prema EN 10027-1:2005
označavanje na osnovu upotrebe i mehaničkih ili fizičkih osobina - čelici iz grupe 1
Osnovna oznaka
Slovna oznaka
Mehaničke osobine
G liveni čelik
(kada je čelik
specificiran
u obliku odlivka)
nnn najmanja vrednost
napona tečenja
(Re) u MPa
za opseg
najmanjih debljina
S konstrukcioni
čelik
Dodatne oznake za čelik
Grupa 1
Utrošena energija udarom
prilikom preloma, J
Grupa 2
temperatura
ispitivanja, °C
27 J
40 J
60 J
°C
JR
KR
LR
20
J0
K0
L0
0
J2
K2
L2
−20
J3
K3
L3
−30
J4
K4
L4
−40
J5
K5
L5
−50
J6
K6
L6
−60
A
M
N
Q
G
otvrdnuto termičkim taloženjem
termomehanički valjano
normalizaciono žareno ili valjano
kaljeno i otpuštano (poboljšano)
ostale karakteristike,
ako je potrebno sa 1 ili 2 mesta
C
D
E
F
H
L
M
N
P
Q
S
T
W
za specijalno oblikovanje u hladnom stanju
za prevlake nanesene potapanjem u rastop
za emajliranje
za kovanje
šuplji profili
za niske temperature
termomehanički oblikovano
normalizaciono žareno ili valjano
za profile protiv urušavanja iskopa
kaljeno i otpuštano (poboljšano)
za brodske konstrukcije
za cevi
za otpornost na atmosferalije
Dodatne oznake
za proizvode
od čelika
Tab.
16.
17.
18.
oznake se
odvajaju od
predhodnih
znakom "+"
an hemijski simbol legirajudeg elemenata
(npr. Cu), sa jednim brojem koji predstavlja
desetostruku vrednost (zaokružena na 0,1 %)
propisanog područja masenog udela tog
elementa
n = brojčana oznaka, a = slovna oznaka, an = slovno brojčana oznaka
Oznake A, M, N i Q u grupi 1 važe za sitnozrnaste čelike
Oznake iz grupe 2, osim hemijskih simbola, mogu biti upotpunjene s jednom ili dve brojke u svrhu razlikovanja kvaliteta prema pripadajudoj normi za proizvod
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
5
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
S
Označavanje čelika
Konstrukcioni čelici Structural steels
S
355
J2G2
H
+Z35
G1 Neumiren
G2 Umiren
G3 Uslovi isporuke opciono
G4 Uslovi isporuke po izboru proizvoĎača
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
6
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
S
Označavanje čelika
Konstrukcioni čelici
Structural steels
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
7
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
P
Označavanje čelika
Čelici za opremu pod pritiskom
Steels for pressure purposes
OZNAČAVANJE ČELIKA
prema EN 10027-1:2005
označavanje na osnovu upotrebe i mehaničkih ili fizičkih osobina - čelici iz grupe 1
Osnovna oznaka
Slovna oznaka
Mehaničke osobine
G liveni čelik
(kada je čelik
specificiran
u obliku odlivka)
nnn najmanja vrednost
napona tečenja
(Re) u MPa
za opseg
najmanjih debljina
P čelici za opremu
pod pritiskom
Dodatne oznake za čelik
Grupa 1
B
M
N
Q
S
T
G
Grupa 2
boce za gas
termomehanički valjano
normalizaciono žareno ili valjano
kaljeno i otpuštano (poboljšano)
jednostavne boce pod pritiskom
cevi
ostale karakteristike,
ako je potrebno sa 1 ili 2 mesta
H
L
R
X
povišena temperatura
niska temperatura
temperatura okoline
niska i povišena temperatura
Dodatne oznake
za proizvode
od čelika
Tab.
16.
17.
18.
oznake se
odvajaju od
predhodnih
znakom "+"
n = brojčana oznaka, a = slovna oznaka, an = slovno brojčana oznaka
Oznake M, N i Q u grupi 1 važe za sitnozrnaste čelike
Oznake iz grupe 2, osim hemijskih simbola, mogu biti upotpunjene s jednom ili dve brojke u svrhu razlikovanja kvaliteta prema pripadajudoj normi za proizvod
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
8
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
P
Označavanje čelika
Čelici za opremu pod pritiskom
Steels for pressure purposes
P
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
355
Q
strana
H
9
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
P
Podela čelika
Čelici za opremu pod pritiskom
Steels for pressure purposes
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
10
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
L
Označavanje čelika
Čelici za cevi i cevovode
Steels for line pipe
OZNAČAVANJE ČELIKA
prema EN 10027-1:2005
označavanje na osnovu upotrebe i mehaničkih ili fizičkih osobina - čelici iz grupe 1
Osnovna oznaka
Slovna oznaka
L čelici za cevi i
cevovode
Dodatne oznake za čelik
Mehaničke osobine
nnn najmanja vrednost
napona tečenja
(Re) u MPa
za opseg
najmanjih debljina
M
N
Q
G
Grupa 1
Grupa 2
termomehanički valjano
normalizaciono žareno ili valjano
kaljeno i otpuštano (poboljšano)
ostale karakteristike,
ako je potrebno sa 1 ili 2 mesta
a klasa zahteva,
prema potrebi sledi jedna cifra
Dodatne oznake
za proizvode
od čelika
Tab.
16.
17.
18.
oznake se
odvajaju od
predhodnih
znakom "+"
n = brojčana oznaka, a = slovna oznaka, an = slovno brojčana oznaka
Oznake M, N i Q u grupi 1 važe za sitnozrnaste čelike
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
11
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
L
Označavanje čelika
Čelici za cevi i cevovode
Steels for line pipe
L
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
360
B
M
strana
12
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
L
Označavanje čelika
Čelici za cevi i cevovode
Steels for line pipe
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
13
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
E
Čelici za mašinogradnju
Steels for engineering
OZNAČAVANJE ČELIKA
prema EN 10027-1:2005
označavanje na osnovu upotrebe i mehaničkih ili fizičkih osobina - čelici iz grupe 1
Osnovna oznaka
Slovna oznaka
Mehaničke osobine
G liveni čelik
(kada je čelik
specificiran
u obliku odlivka)
nnn najmanja vrednost
napona tečenja
(Re) u MPa
za opseg
najmanjih debljina
Dodatne oznake za čelik
Grupa 1
Grupa 2
G ostale karakteristike,
ako je potrebno sa 1 ili 2 mesta
C prikladno za hladno vučenje
Dodatne oznake
za proizvode
od čelika
Tab.
18.
oznake se
odvajaju od
predhodnih
znakom "+"
E čelici za
mašinogradnju
(bez utvrđenih
zahteva za žilavost
ili zavarljivost)
n = brojčana oznaka, a = slovna oznaka, an = slovno brojčana oznaka
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
14
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
E
Čelici za mašinogradnju
Steels for engineering
E
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
295
C
G
strana
15
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
E
Čelici za mašinogradnju
Steels for engineering
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
16
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
B
Čelici za armiranje betona
Steels for reinforcing concrete
OZNAČAVANJE ČELIKA
prema EN 10027-1:2005
označavanje na osnovu upotrebe i mehaničkih ili fizičkih osobina - čelici iz grupe 1
Osnovna oznaka
Slovna oznaka
Mehaničke osobine
B čelici za armiranje
betona
nnn najmanja vrednost
napona tečenja
(Re) u MPa
za opseg
najmanjih debljina
Dodatne oznake za čelik
Grupa 1
Grupa 2
a razred duktilnosti,
ako je potrebno sa 1 ili 2 mesta
-
Dodatne oznake
za proizvode
od čelika
Tab.
18.
oznake se
odvajaju od
predhodnih
znakom "+"
n = brojčana oznaka, a = slovna oznaka, an = slovno brojčana oznaka
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
17
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
B
Čelici za armiranje betona
Steels for reinforcing concrete
B
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
500
A
strana
18
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
B
Čelici za armiranje betona
Steels for reinforcing concrete
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
19
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
Y
Čelici za prednaprezanje betona
Steels for prestressing concrete
OZNAČAVANJE ČELIKA
prema EN 10027-1:2005
označavanje na osnovu upotrebe i mehaničkih ili fizičkih osobina - čelici iz grupe 1
Osnovna oznaka
Slovna oznaka
Y čelici za
prednaprezanje
betona
Mehaničke osobine
nnnn najmanja
zatezna čvrstoda
(Rm) u MPa
Dodatne oznake za čelik
Grupa 1
Grupa 2
C hladno vučena žica
H toplo oblikovane ili toplo obrađene
šipke
Q poboljšana žica
S užad
G ostale karakteristike,
ako je potrebno sa 1 ili 2 mesta
-
Dodatne oznake
za proizvode
od čelika
Tab.
18.
oznake se
odvajaju od
predhodnih
znakom "+"
n = brojčana oznaka, a = slovna oznaka, an = slovno brojčana oznaka
Ako je zatezna čvrstoda određena trocifrenim brojem, ispred se stavlja nula
Oznake iz grupe 1, mogu biti upotpunjene s jednom ili dve brojke u svrhu razlikovanja kvaliteta prema pripadajudoj normi za proizvod
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
20
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
Y
Čelici za prednaprezanje betona
Steels for prestressing concrete
Y
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
1770
S7
strana
21
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
Y
Čelici za prednaprezanje betona
Steels for prestressing concrete
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
22
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
R
Čelici za šine ili u obliku šina
Steels for or in the form of rails
OZNAČAVANJE ČELIKA
prema EN 10027-1:2005
označavanje na osnovu upotrebe i mehaničkih ili fizičkih osobina - čelici iz grupe 1
Osnovna oznaka
Slovna oznaka
R čelici za šine
ili u obliku šina
Dodatne oznake za čelik
Mehaničke osobine
nnn minimalna tvrdoda
po Brinell
(HBW)
Grupa 1
Grupa 2
Cr legirano hromom
Mn visoki maseni udeo mangana
an oznake propisanih dodatnih
hemijskih elemenata (npr. Cu),
ako je potrebno, zajedno s
jednocifrenim brojem koji je 10 ×
srednja vrednost (zaokružena na
0,1%) propisanog područja masenog
udela tog elementa
G ostale karakteristike,
ako je potrebno sa 1 ili 2 mesta
HT termički obrađeno
LHT nisko legirano, termički obrađeno
Q poboljšano
Dodatne oznake
za proizvode
od čelika
-
n = brojčana oznaka, a = slovna oznaka, an = slovno brojčana oznaka
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
23
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
R
Čelici za šine ili u obliku šina
Steels for or in the form of rails
R
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
320
Cr
strana
24
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
R
Čelici za šine ili u obliku šina
Steels for or in the form of rails
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
25
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
H
Pljosnati proizvodi za hladno oblikovanje povišene čvrstoće
High strength steel flat products for coId forming
OZNAČAVANJE ČELIKA
prema EN 10027-1:2005
označavanje na osnovu upotrebe i mehaničkih ili fizičkih osobina - čelici iz grupe 1
Osnovna oznaka
Slovna oznaka
Mehaničke osobine
H pljosnati proizvodi
za hladno
oblikovanje
povišene čvrstode
Cnnn hladno valjano, sa najmanjom
granicom razvlačenja (Re) u MPa
Dnnn toplo valjano za neposredno
hladno oblikovanje, sa najmanjom
granicom razvlačenja (Re) u MPa
Xnnn proizvod gde nije specificiran uslov
valjanja, sa najmanjom granicom
razvlačenja (Re) u MPa
CTnnn(n) hladno valjano, sa najmanjom
zateznom čvrstodom (Rm) u MPa
DTnnn(n) toplo valjano za neposredno
hladno oblikovanje, sa najmanjom
zateznom čvrstodom (Rm) u MPa
XTnnn(n) proizvod gde nije specificiran uslov
valjanja, sa najmanjom zateznom
čvrstodom (Rm) u MPa
Dodatne oznake za čelik
Grupa 1
B
C
I
LA
M
P
T
površinski otvrdnuto (bake hardening)
kompleksne faze
izotropno
nisko legirano
termomehanički valjano
legirano fosforom
TRIP (transformacijom indukovane
plastičnosti)
X dvofazno
Y intersticijski slobodan (IF-čelik)
G ostale karakteristike,
ako je potrebno sa 1 ili 2 mesta
Grupa 2
D za prevlake potapanjem
Dodatne oznake
za proizvode
od čelika
Tab.
17.
oznake se
odvajaju od
predhodnih
znakom "+"
n = brojčana oznaka, a = slovna oznaka, an = slovno brojčana oznaka
Oznake iz grupe 1 i 2, mogu biti upotpunjene s jednom ili dve brojke u svrhu razlikovanja kvaliteta prema pripadajudoj normi za proizvod
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
26
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
H
Pljosnati proizvodi za hladno oblikovanje povišene čvrstoće
High strength steel flat products for coId forming
H
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
XT450
X
strana
27
+ZE
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
H
Pljosnati proizvodi za hladno oblikovanje povišene čvrstoće
High strength steel flat products for coId forming
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
28
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
D
Označavanje čelika
Pljosnati proizvodi za hladno oblikovanje
Flat products for coId forming
OZNAČAVANJE ČELIKA
prema EN 10027-1:2005
označavanje na osnovu upotrebe i mehaničkih ili fizičkih osobina - čelici iz grupe 1
Osnovna oznaka
Slovna oznaka
Mehaničke osobine
D pljosnati proizvodi
za hladno
oblikovanje
osim vrsta sa
oznakom H
Cnn hladno valjano,
sledi dvocifreni broj
Dnn toplo valjano za
neposredno hladno
oblikovanje,
sledi dvocifreni broj
Xnn vrsta valjanja
(toplo ili hladno)
nije propisana,
sledi dvocifreni broj
Dodatne oznake za čelik
Grupa 1
Grupa 2
D
ED
EK
H
T
an
za prevlačenje vrudim uranjanjem
za direktno emajliranje
za konvencionalno emajliranje
za šuplje profile
za cevi
oznake propisanih dodatnih
hemijskih elemenata (npr. Cu),
ako je potrebno, zajedno s
jednocifrenim brojem koji je 10 ×
srednja vrednost (zaokružena na
0,1%) propisanog područja masenog
udela tog elementa
G ostale karakteristike,
ako je potrebno sa 1 ili 2 mesta
-
Dodatne oznake
za proizvode
od čelika
Tab.
17.
18.
oznake se
odvajaju od
predhodnih
znakom "+"
n = brojčana oznaka, a = slovna oznaka, an = slovno brojčana oznaka
Oznake iz grupe 1, osim hemijskih simbola, mogu biti upotpunjene s jednom ili dve brojke u svrhu razlikovanja kvaliteta prema pripadajudoj normi za proizvod
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
29
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
D
Označavanje čelika
Pljosnati proizvodi za hladno oblikovanje
Flat products for coId forming
D
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
X51
D
strana
+Z
30
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
D
Označavanje čelika
Pljosnati proizvodi za hladno oblikovanje
Flat products for coId forming
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
31
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
T
Označavanje čelika
Čelični limovi i trake za ambalažu
Tin mill products (steel products for packaging)
OZNAČAVANJE ČELIKA
prema EN 10027-1:2005
označavanje na osnovu upotrebe i mehaničkih ili fizičkih osobina - čelici iz grupe 1
Osnovna oznaka
Slovna oznaka
T čelični limovi
i trake za ambalažu
(Fini lim, beli lim,
hromirani lim)
Dodatne oznake za čelik
Mehaničke osobine
Hnnn najmanja vrednost
napona tečenja (Re) u
MPa pri kontinualnom
žarenju
Snnn najmanja vrednost
napona tečenja (Re) u
MPa pri grupnom
žarenju
Grupa 1
-
Grupa 2
-
Dodatne oznake
za proizvode
od čelika
Tab.
17.
18.
oznake se
odvajaju od
predhodnih
znakom "+"
n = brojčana oznaka, a = slovna oznaka, an = slovno brojčana oznaka
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
32
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
T
Označavanje čelika
Čelični limovi i trake za ambalažu
Tin mill products (steel products for packaging)
T
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
H550
strana
33
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
T
Označavanje čelika
Čelični limovi i trake za ambalažu
Tin mill products (steel products for packaging)
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
34
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
M
Označavanje čelika
Čelici za primenu u elektrotehnici
Electrical steels
OZNAČAVANJE ČELIKA
prema EN 10027-1:2005
označavanje na osnovu upotrebe i mehaničkih ili fizičkih osobina - čelici iz grupe 1
Osnovna oznaka
Slovna oznaka
M čelici za primenu
u elektrotehnici
(elektrolim i
elektrotraka)
Dodatne oznake za čelik
Svojstvo
nnn(n) najvedi dopušteni gubitak pri
demagnetizaciji u W/kg × 100
nn 100 × nazivna debljina u mm
Obe oznake se razdvajaju povlakom
Vrsta proizvoda
A
D
E
N
Za magnetsku indukciju od 1.5 T pri 50 Hz:
neusmereno zrno
nelegirano (bez završnog žarenja)
legirano (bez završnog žarenja)
usmereno zrno s normalnim gubicima pri
demagnetizaciji
Grupa 1
-
Grupa 2
-
Dodatne oznake
za proizvode
od čelika
-
Za magnetsku indukciju od 1.7 T pri 50 Hz:
S usmereno zrno s ograničenim gubicima pri
demagnetizaciji
P usmereno zrno s niskim gubicima pri
demagnetizaciji
n = brojčana oznaka, a = slovna oznaka, an = slovno brojčana oznaka
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
35
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
M
Označavanje čelika
Čelici za primenu u elektrotehnici
Electrical steels
M
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
S
140-30
strana
36
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
M
Označavanje čelika
Čelici za primenu u elektrotehnici
Electrical steels
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
37
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
čelici iz grupe 1
na osnovu
upotrebe i
mehaničkih ili
fizičkih osobina
EN 10027-1:2005 – grupa 2
Legirani čelici
(osim brzoreznih)
kod kojih je srednji maseni udeo
najmanje jednog legirajućeg elementa ≥ 5%
Brzorezni čelici
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
čelici iz grupe 2
na osnovu
hemijskog
sastava
C
X
čelici iz grupe 2
na osnovu
hemijskog
sastava
HS
strana
38
brojčano
označavanje
čelika
Nelegirani čelici
sa srednjim sadržajem Mn < 1%
(osim čelika za obradu na automatima)
 Nelegirani čelici
sa srednjim sadržajem Mn ≥ 1 %
 Nelegirani čelici
za obradu na automatima
 Legirani čelici
(osim brzoreznih)
kod kojih je srednji maseni udeo
pojedinog legirajućeg elementa < 5 %
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
C
Označavanje čelika
Nelegirani čelici sa srednjim sadržajem Mn < 1%
Non-alloy steels (except free cutting steels) with an average manganese content < 1%
OZNAČAVANJE ČELIKA
prema EN 10027-1:2005
označavanje na osnovu hemijskog sastava - čelici iz grupe 2
Osnovna oznaka
Dodatne oznake za čelik
Slovna oznaka
Maseni udeo ugljenika 1
Grupa 1 2,3
Grupa 2
G liveni čelik
(kada je čelik
specificiran
u obliku odlivka)
nnn 100 × sredina
propisanog
područja masenog
udela ugljenika
an hemijski simbol legirajudeg elemenata
(npr. Cu), sa jednim brojem koji
predstavlja desetostruku vrednost
(zaokružena na 0,1 %) propisanog
područja masenog udela tog elementa
C Nelegirani čelici
sa srednjim
sadržajem Mn < 1%
(osim čelika za
obradu na
automatima)
Ako nije zadato
područje masenog
udela ugljenika, treba
izabrati prikladnu
reprezentativnu vrednost
C za hladno oblikovanje,
npr. hladno gnječenje, hladno istiskivanje
D za vučenje žice
E propisani najvedi maseni udeo sumpora
R propisano područje masenog udela sumpora
S za opruge
U za alate
W za žicu za zavarivanje
G ostale karakteristike,
ako je potrebno sa 1 ili 2 mesta
Dodatne oznake
za proizvode
od čelika
Tab.
18.
oznake se
odvajaju od
predhodnih
znakom "+"
n = brojčana oznaka, a = slovna oznaka, an = slovno brojčana oznaka
1
Radi razlikovanja dve vrste čelika sličnog hemijskog sastava, može se brojčana oznaka masenog udela ugljenika povedati za 1
2
Oznake grupe 1, osim E i R, mogu biti upotpunjene s jednom ili dve brojke u svrhu razlikovanja vrste čelika prema pripadajudoj normi za proizvod
3
Oznake E i R grupe 1, mogu biti upotpunjene s jednom brojkom koja predstavlja 100 × dopušteni ili srednji maseni udeo sumpora, prethodno zaokružen na 0,01 %.
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
39
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
C
Označavanje čelika
Nelegirani čelici sa srednjim sadržajem Mn < 1%
Non-alloy steels (except free cutting steels) with an average manganese content < 1%
C
35
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
E
strana
40
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
C
Označavanje čelika
Nelegirani čelici sa srednjim sadržajem Mn < 1%
Non-alloy steels (except free cutting steels) with an average manganese content < 1%
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
41
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
Nelegirani čelici sa srednjim sadržajem Mn ≥ 1 % …
OZNAČAVANJE ČELIKA
prema EN 10027-1:2005
označavanje na osnovu hemijskog sastava - čelici iz grupe 2
Osnovna oznaka
Dodatne oznake za čelik
Slovna oznaka
Maseni udeo ugljenika 1
Legirajudi elementi
G liveni čelik
(kada je čelik
specificiran
u obliku odlivka)
nn 100 × sredina
propisanog
područja masenog
udela ugljenika
a hemijski znakovi karakterističnih
legirajudih elemenata, sledi
n-n brojke odvojene povlakom,
dobijene množenjem srednje
vrednosti masenog udela
elementa sa slededim faktorom
- Nelegirani čelici
sa srednjim
sadržajem Mn ≥ 1 %
nelegirani čelici
za obradu na
automatima
legirani čelici
(osim brzoreznih)
kod kojih je srednji
maseni udeo
pojedinog
legirajudeg
elementa < 5 %
Ako nije zadato
područje masenog
udela ugljenika, treba
izabrati prikladnu
reprezentativnu vrednost
Grupa 1
Element
Faktor
Cr, Co, Mn, Ni, Si, W
Al, Be, Cu, Mo, Nb,
Pb, Ta, Ti, V, Zr
Ce, N, P, S
B
4
-
Grupa 2
-
Dodatne oznake
za proizvode
od čelika
Tab.
16.
18.
oznake se
odvajaju od
predhodnih
znakom "+"
10
100
1000
n = brojčana oznaka, a = slovna oznaka, an = slovno brojčana oznaka
1
Radi razlikovanja dve vrste čelika sličnog hemijskog sastava, može se brojčana oznaka masenog udela ugljenika povedati za 1
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
42
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
Nelegirani čelici sa srednjim sadržajem Mn ≥ 1 % …
17
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
NiCrMo6-4
strana
43
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
Nelegirani čelici sa srednjim sadržajem Mn ≥ 1 % …
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
44
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
X
Označavanje čelika
Plemeniti čelici i drugi legirani čelici (osim brzoreznih) …
OZNAČAVANJE ČELIKA
prema EN 10027-1:2005
označavanje na osnovu hemijskog sastava - čelici iz grupe 2
Osnovna oznaka
Dodatne oznake za čelik
Slovna oznaka
Maseni udeo ugljenika 1
Legirajudi elementi
Grupa 1
G liveni čelik
(kada je čelik
specificiran
u obliku odlivka)
nn 100 × sredina
propisanog
područja masenog
udela ugljenika
PM Powder metalurgija
(gde je to potrebno
za alatne čelike)
Ako nije zadato
područje masenog
udela ugljenika, treba
izabrati prikladnu
reprezentativnu vrednost
a hemijski znakovi karakterističnih
legirajudih elemenata, sledi
n-n brojke odvojene povlakom,
odgovarajude srednjim
vrednostima masenog udela
elemenata, zaokruženo na slededi
ceo broj
a hemijski znak
odvojen povlakom
ukazujudi na
legirajudi element
čiji je sadržaj u
opsegu 0.20% do
1.00%
a hemijski znak
odvojen povlakom
ukazujudi na
legirajudi element
čiji je sadržaj u
opsegu 0.20% do
1.00%
n desetostruka
vrednost srednjeg
sadržaja legirajudeg
elementa
n desetostruka
vrednost srednjeg
sadržaja legirajudeg
elementa
X Plemeniti čelici i
drugi legirani čelici
(osim brzoreznih),
kod kojih je srednji
maseni udeo
najmanje jednog
legirajudeg
elementa ≥ 5%
Grupa 2
Dodatne oznake
za proizvode
od čelika
Tab.
16.
18.
oznake se
odvajaju od
predhodnih
znakom "+"
n = brojčana oznaka, a = slovna oznaka, an = slovno brojčana oznaka
1
Radi razlikovanja dve vrste čelika sličnog hemijskog sastava, može se brojčana oznaka masenog udela ugljenika povedati za 1
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
45
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
X
Označavanje čelika
Plemeniti čelici i drugi legirani čelici (osim brzoreznih) …
X
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
17
NiCrMo6-4
strana
46
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
X
Označavanje čelika
Plemeniti čelici i drugi legirani čelici (osim brzoreznih) …
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
47
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
HS
Brzorezni čelik
High speed steels
OZNAČAVANJE ČELIKA
prema EN 10027-1:2005
označavanje na osnovu hemijskog sastava - čelici iz grupe 2
Osnovna oznaka
Slovna oznaka
PM
Powder metalurgija
(gde je to potrebno)
HS Brzorezni čelik
Dodatne oznake za čelik
Maseni udeo legirajudeg elementa
Grupa 1
n-n brojke odvojene povlakom, pripadajude srednjem
procentualnom masenom udelu legirajudeg elementa
zaokruženom na bliži celo broj u slededem redosledu
W volfram
Mo molidben
V vanadijum
Co kobalt
a hemijski znak
(jednog ili više)
elementa sa
povedanim
sadržajem (u
slučaju iste vrste
čelika)
Grupa 2
-
Dodatne oznake
za proizvode
od čelika
Tab.
18.
oznake se
odvajaju od
predhodnih
znakom "+"
n = brojčana oznaka, a = slovna oznaka, an = slovno brojčana oznaka
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
48
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
HS
Brzorezni čelik
High speed steels
HS
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
18-1-2-5
strana
49
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
HS
Brzorezni čelik
High speed steels
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
50
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
EN 10027-2:1992
čelici iz grupe 1
na osnovu
upotrebe i
mehaničkih ili
fizičkih osobina
čelici iz grupe 2
na osnovu
hemijskog
sastava
brojčano
označavanje
čelika
preuzet iz DIN – a
W.No. – Werkstoff Nummer
legirani
kvalitetni čelici
legirani
specijalni čelici
0(9)0
0(9)8-0(9)9
20-89
alatni čelici
20-29
razni čelici
30-39
plemeniti i vatrootporni čelici
40-49
konstrukcioni čelici
čelici za posude pod pritiskom
čelici za mašinogradnju
50-89
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
1.XX
čelik
strana
51
nelegirani
osnovni čelici
0(9)1-0(9)7
nelegirani
kvakitetni čelici
10-19
nelegirani
specijalni čelici
grupa čelika
serijski broj
za buduću upotrebu
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
EN 10027-2:1992
legirani
kvalitetni čelici
legirani
specijalni čelici
čelici iz grupe 1
na osnovu
upotrebe i
mehaničkih ili
fizičkih osobina
čelici iz grupe 2
na osnovu
hemijskog
sastava
0(9)0
0(9)8-0(9)9
20-89
alatni čelici
20-29
razni čelici
30-39
plemeniti i vatrootporni čelici
40-49
konstrukcioni čelici
čelici za posude pod pritiskom
čelici za mašinogradnju
50-89
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
brojčano
označavanje
čelika
1.XX
čelik
strana
52
nelegirani
osnovni čelici
0(9)1-0(9)7
nelegirani
kvakitetni čelici
10-19
nelegirani
specijalni čelici
grupa čelika
serijski broj
za buduću upotrebu
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
Tabelarni prikaz
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
53
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
EN 10027-2:1992
Form 1 The allocation of steel numbers where chemical composition is the primary specifying criteria
Requester
Name
Organisation
Address
Telephone, telex, telefax
EN 10027-2
Sima Pastor
Srednja mašinska škola
bul. kralja Petra Prvog br.38
+381 60 07 17 008, [email protected]
Product EN 10079
Steel Number
Steel Name
1.0149
S275J0H
Requester (R)
Form
Thickness
(mm)
Condition
B
>16≤40
N
%C
% Si
% Mn
%P
%S
0.18-0.22
-
0.13-0.16
0.035
0.035
Assigner (A)
% Cr
Requester (R)
-
% Mo
-
% Ni
-
%N
0.008-0.010
Specified in
Characteristics
EN 10210-1:2006
0
pogodan za zavarivanje, za rad do -10 C
Application
Date
konstrukcioni čelik, šuplji profil
5. februar 2011
Assigner (A)
Additional information (or A or R)
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
U obzir mogu dodi i drugi konstrukcioni čelici koji zadovoljavaju date karakteristike uz našu prethodnu saglasnost
strana
54
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
EN 10027-2:1992
Form 2 The allocation of steel numbers where mechanical properties are the primary specifying criteria
Requester
Name
Organisation
Address
Telephone, telex, telefax
EN 10027-2
Sima Pastor
Srednja mašinska škola
bul. kralja Petra Prvog br.38
+381 60 07 17 008, [email protected]
Product EN 10079
Steel Number
Requester (R)
Steel Name
1.0149
S275J0H
Re
Rm
KV min RT
Amin
TTKV max
Form
Thickness
(mm)
Condition
N/mm2
N/mm2
A80
%
L
T
J
0
L
T
C
J
0
B
>16≤40
N
ReH ≥ 280
400-650
23
27
0
22
C
-10
Assigner (A)
%C
Requester (R)
0.18-0.22
% Si
-
% Mn
0.13-0.16
%P
0.035
%S
0.035
Specified in
Characteristics
0
EN 10210-1:2006
pogodan za zavarivanje, za rad do -10 C
Application
Date
konstrukcioni čelik, šuplji profil
5. februar 2011
Assigner (A)
Additional information (or A or R)
U obzir mogu dodi i drugi konstrukcioni čelici koji zadovoljavaju date karakteristike uz našu prethodnu saglasnost
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
55
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
Korisni linkovi …
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
56
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Označavanje čelika
Neki primeri iz prakse …
Čelik – Potencijal održivog društva
Pastor, Budinski, 2011.
strana
57
Srednja mašinska škola, Novi Sad, Srbija
www.masinskans.edu.rs
Download

08_Oznacavanje celika