KRONİK BÖBREK HASTALIKLARINDA;
TANI, EVRELEME,İZLEM VE KONTROL
Dr.Şeniz Sevinir
Nefroloji Uzmanı, Çekirge Devlet
Hastanesi
Neden önemli?
 Sık görülen
 Yaşam kalitesini olumsuz etkileyen
 Sosyo ekonomik ve psikolojik yükü büyük
 Farkındalığı ve erken tanı olasılığı düşük
 Morbiditesi ve Mortalitesi yüksek olan
 Ancak zamanında farkedildiğinde önlenebilen
veya geciktirilebilen bir hastalıktır
Türk toplumunda KBH için risk
faktörleri (TEK DEĞİŞKENLİ ANALİZ-CREDİT verileri)
 YAŞ
 BÖBREK TAŞI
 KADIN CİNSİYET
 KIRSAL YERLEŞİM

 EGZERSİZ YAPMA

 ABDOMİNAL OBEZİTE

 KALP HASTALIĞI

 İNME ÖYKÜSÜ
 HEMOGLOBİN

ÖYKÜSÜ
HİPERTANSİYON
DİYABET
DİSLİPİDEMİ
METABOLİK
SENDROM
ÜRİK ASİD DÜZEYİ
Kimler KBH yönünden taranmalıdır?
 Yaşlılar (>60)
 Nefrotoksik ilaç öyküsü
 Hipertansifler
 İYE,Taş;BPH
 Diyabetikler
 Ailede SDBH veya
 KVH olanlar
herediter böbrek
hastalığı öyküsü olanlar
 Proteinüri ve/veya
hematüri öyküsü olanlar
 Obezler
 Sigara içenler
 Otoimmun hast. Olanlar
Yurdumuzda KBH oranı %15.7
 KBH (evre 1-5) hasta sayısı 7.307.315





GFR>90,
(Evre-1)
GFR: 60-89, (Evre-2)
GFR: 30-59, (Evre-3)
GFR: 15-29, (Evre-4)
GFR: <15, (Evre-5)
2.700.000
2.600.000
2.350.000
125.000
75.000
(%5.4)
(%5.2)
(%4.7)
(%0.25)
(%0.15)
 KBH (evre 3-5) hasta sayısı 2.550.000
 CREDİT (Süleymanlar G. NDT 2011;26(6)
Türkiye’de kronik böbrek hastalığı
farkındalığı?
 %98.4 farkında değil
 % 1.6 farkında
 CREDİT:Türkiye KBH prevalans araştırması
Risk altındaki kişilere yönelik primer
önleme yaklaşımları
Diyabet ve hipertansiyonun erken saptanması
düzenli kan basıncı ölçümü
40 yaşından sonra yılda bir kan şekeri ölçümü
Düzenli izlem ve etkin tedavi
Düzenli HBA1c ölçümü
kronik böbrek hastalığı için düzenli tarama
yapılması
proteinüri/mikroalbüminüri
serum kreatinin düzeyi
GFR hesaplanması
KBH önlenmesi ve erken saptanması
 Kronik böbrek hastalığı gelişiminin önlenmesi
 Etkin kan basıncı kontrolü (<130/80 mmHg)
 Hipertansif bireylerin taranması
 Tam idrar analizi (albümin/kreatinin oranı)
 Serum kreatinin düzeyi ve tahmini GFR
 Kronik böbrek hastalığı ilerlemesinin
engellenmesi
 Etkin kan basıncı kontrolü (proteinüri<1gr/gün
ise<130/80mmHg, proteinüri>1gr/gün ise<125/75mmHg
 RAS blokajı
 Düzenli izlem
Kronik böbrek yetmezliğinde etyoloji
 Prevalansı 2012 yılında milyonda 816 dır (2001’de 314)
 2012 itibarıyla; DM (%36.6), HT (%27.4), GN(% 7.3), kistik




böbrek hastalıkları (%4.2),diğer bilinen nedenler (%11.3) SDBY
sebebidir
Yine 2012 verilerine göre; 48.900 (%79.28) hemodiyaliz, 4.777
(%7.75) periton diyaliz, 8000 (%12.97) transplantasyon hastası
mevcuttur
Transplantasyon olgularında kadavra donör oranı %18 dir
(2012)
Diyaliz hastalarında ölüm nedeni %55 KVH, %11 SVH, %9
enfeksiyon, %11 malignite, %14 diğer nedenler
İlaç ve tedaviler dahil yıllık maliyet; HD hastasında 24.242,PD
hastasında 18.214 dolardır (Gizli maliyetler? ), yıllık maliyet 1.5
milyar doların çok üzerindedir
KBY de kanda artan ve potansiyel toksisiteye
sahip bazı maddeler
 Üre,kreatinin,ürik asid
 Oxalat
 Nitrik oksid
 Lizozim
 Fenoller
 Benzoatlar
 Hormonlar
 Xantinler
 Aminler
 Polipeptidler
 Endorfinler
 Beta2mikroglobulin
 Fosfor
 Middle moleküller
 Oksidatif stress ürünleri
 Amonium
 Eser elementler
 C-AMP
 Homosistein
 lipoproteinler
ABY ve KBY arasındaki farklar
 Kısa hikaye
 Uzun hikaye
 Bir neden var
 Neden her zaman
 Böbrekler büyük
belirlenemez
 Böbrekler küçük
 Anemi yok (kanama dışında)
 Osteodistrofi yok
(amiloidoz,mm,skleroderma,
malign nefroskleroz, DM,PKBH,
hidronefroz hariç)
 Anemi var
 Osteodistrofi olabilir
hiperfosfatemi, PTH yüksekliği
Böbrek yetmezliğini düşündüren
bulgular-1
 Anamnez: proteinüri,hematüri,anemi,üre yüksekliği,
HT,DM,ailede böbrek hastalığı
öyküsü(KBY,FMF,PKBH)
 Sussuzluk hissi, noktüri,halsizlik,bitkinlik
 Serum üre ve kreatininde yükselme, kreatinin
klirensinde düşme, anemi, kaşınma, böbreklerin
küçülmesi,idrar dansitesi,hiperürisemi,asidoz
 Nörolojik: yorgunluk, uyku bozukluğu,
başağrısı,uyku,koma,kas çekilmesi
-2 Psişik : depresyon, sıkıntı, psikoz
 Göz : hipertansif,kırmızı göz, band keropatisi
 Mide-Barsak: iştahsızlık, bulantı,kusma, üremik
koku, gastroenterit,kanama,ülser
 Kardiyovasküler: HT,KKY,perikardit,myokardiyopati,
üremik akciğer
-3 Deri: solukluk, kaşıntı,pigmentasyon,
ekimoz,kalsiyum birikmesi
 Periferik nöropati: huzursuz ayak,parestezi,
hareket zaafı,felç
 Kan: anemi,kanama diyatezi
-4 Metabolik: karbonhidrat intoleransı,
hiperlipidemi,hiperürisemi, beslenme
bozukluğu
 Endokrin: hiperparatiroidi,tiroid fonksiyon
bozukluğu, amenore,kısırlık,seksüel
disfonksiyon
Tedavide temel prensipler:
 Böbreklerin fonksiyonel rezervini doğru bir şekilde
saptamak(CrCl)
 Fonksiyonel kapasiteyi düşüren reversibl faktörlerin
düzeltilmesi ( renal stenoz, KKY, HT, VUR, nefrotoksik ilaç,
hiperürisemi, hiperkalsemi, hipokalemi)
 İlerlemenin durdurulması veya yavaşlatılması (Protein
kısıtlaması, TA kontrolü, hiperlipidemi tedavisi)
 Üremik komplikasyonların önlenmesi ve tedavisiyle
yaşam süre ve kalitesinin arttırılması
 Altta yatan hastalığın tedavisi
KBY nin tedavisi
 Primer hastalığın tedavisi
 Semptomatik tedavi







proteinlerin kısıtlanması
dengeli su ve tuz alımı
içiyorsa sigaranın bırakılması
ilaç dozlarının ayarlanması
anemi,hiperfosfatemi,hiperlipidemi ted.
HT, kaşıntı, infeksiyonların ted.
diyaliz ve transplantasyon
sonuç-1
 SDBY olan hasta sayısı dünyada ve ülkemizde
giderek artmaktadır. Ancak asıl büyük tehlikeyi
buzdağının su altında kalan kısmı oluşturmaktadır.
KBH prevalansı SDBY den 100 kat daha fazladır
 KBH nın sıklığının giderek artması sağlık bütçelerini
çok ciddi bir şekilde tehdit etmektedir ve altından
kalkılamayacak sosyo ekonomik bir yük
oluşturmaktadır
 KBH önlenebilir olmasına rağmen, farkındalığının ve
erken tanısının düşük olması bunu engellemektedir
Sonuç-2
 KBH için en yüksek risk grubunu; diyabet,
hipertansiyon, kalp damar hastalığı, obezite, yaşlılar
ve ailede böbrek hastalığı öyküsü olanlar
oluşturmaktadır.
 Sağlıklı yaşam tarzının toplum tarafından
benimsenmesi ve uygulanması, düzenli kan basıncı
ve kan şekeri ölçüm alışkanlığının edinilmesi, yüksek
risk grubu bireylerinde düzenli tarama yapılması,
KBH’nın tanı ve tedavisi için ulusal klavuzlar
geliştirilmesi toplumda KBH sıklığının kontrolüne
önemli katkı sağlayacaktır
Neden ulusal böbrek hastalığı önleme
ve kontrol (UBHÖK) programı?
 Sıklığı yüksektir; her 6-7 kişiden birisi KBH’dır
 Morbidite ve mortalitesi yüksektir. Ölümler
sıklıkla KVH kaynaklıdır
 KBH açısından risk oluşturan faktörler (HT,
DM, obezite vs) sıktır
 Erken evrede farkındalığı çok düşüktür
 Bu nedenle erken tanı ve müdahale olanağı
düşüktür
 SDBH nın tedavisi için sağlık bütçemizin
%5’ten fazlası harcanmaktadır
UBHÖK programının amaçları
 Toplumda KBH risk faktörlerinin belirlenmesi
ve kontrol edilmesi
 KBH olan bireylerin erken tanısı
 KBH nın son döneme ilerlemesinin önlenmesi
veya mümkün değilse geciktirilmesi
 KBH nın tanı ve tedavisinde standart
yaklaşımların geliştirilmesi ve uygulanması
 Hastaların yaşam kalitesinin arttırılması ve
yaşam sürelerinin uzatılması
Download

Kronik Böbrek Hastalıklarında Tanı ve Tedavi