ELEKTROENERGETSKI VODOVI
Prenos električne energije moguć je pomoću:
- nadzemnih vodova (dominantni, ekonomski faktor bitan, jeftiniji pogon i održavanje,
popravka 1 dan),
- kablova (skuplji pogon; duže vrijeme popravke - VN plinski kabal 30 dana)
NADZEMNI VODOVI
Podjela nadzemnih vodova (nv) moguća je prema:
- nazivnom naponu voda,
- materijalu i konstrukciji vodiča,
- materijalu i konstrukciji stubova, itd.
Osnovni elementi nv su:
- temelj,
- stub,
- izolator,
- vodič,
- spojni, ovjesni i zaštitni materijal,
- uzemljenje i zaštitna užad.
VODIČI
- osnovna uloga da provode električnu struju (jedini aktivni alemenat voda)
- koriste se neizolovani vodiči, koji se postavljaju da su van domašaja ljudi i životinja
- opterećeni su na zatezanje i termički
- materijali od kojih se izrađuju potrebno je da imaju slijedeće osobine:
• dobru električnu vodljivost,
• veliku mehaničku čvrstoću,
• dobru otpornost na oštećenja, starenje, i koroziju,
• prihvatljive cijene, itd.
- materijali koji se koriste su:
• bakar,
• aluminijum,
• čelik (čelik je opći naziv za legirano željezo - prvenstveno sa ugljikom, a zatim sa ostalim
metalima ili u međusobnoj kombinaciji),
• bronza, itd.
VODIČI
- Do poprečnog presjeka od 16 (mm2) vodiči se izrađuju u vidu jedne žice - ne koriste
se za izgradnju nadzemnih vodova
- Za presjeke veće od 16 (mm2) vodiči se izrađuju u vidu užadi da bi se obezbijedila
fleksibilnost.
- Mogući su slijedeći konstrukcijski oblici vodiča u vidu užeta, a to su:
• HOMOGENA užad (sve žice su od istog materijala)
• KOMBINOVANA užad (uže se formira od žica dva različita materijala,
prvenstveno od aluminijuma i čelika tzv. alučel - Al/Fe)
- Nazivni presjeci homogene i kombinovane užadi definisani su propisima.
- Stvarni presjeci mogu malo da odstupaju od nazivnih i dati su u priručnicima i
fabričkim katalozima proizvođača.
-Ukupan broj vodiči n u užadi za slučaj užeta od žica istog presjeka je:
n = n s−1 + (s − 1) ⋅ 6
s = 2,3, 
Indeks (s) označava broj slojeva u užetu. Data relacija ilustrovana je tabelom:
s (broj slojeva)
n (ukupan broj žica)
1
1
2
7
3
19
4
37
5
61
6 ...
91 . . .
- kod nas najčešće je u upotrebi ALUČEL (oznaka Al/Č) sastoji se od:
• jezgra od čeličnog užeta,
čelik
• periferne žice od aluminijuma,
• standardan omjer Al/Č je 6:1 (po potrebi 4:1, 3:1, itd.),
• životna dob nv 40 i više godina.
aluminijum
6:1
- U tabeli su dati standardni nazivni presjeci za homogenu i kombinovanu užad do
presjeka od 240 (mm2).
homogeno uže
kombinovano uže
16
25
16/2,5 25/4
nazivni presjeci u mm2
35
50
70
95
120
150
185
240
35/6 50/8 70/12 95/15 120/20 150/25 170/40 210/35
50/30 75/80 95/55 120/70
185/30 240/40
ZAŠTITNO UŽE
- jedno ili dva na nadzemnim vodovima, počevši od 35 kV
- uloga zaštitnog užeta je:
• zaštita od udra munje u fazu vodiča,
• da osigura dovoljno nisku nultu impedansu voda radi urednog rada zaštite kod
jednopolnih kvarova.
- po pravilu mora biti povezano sa uzemljivačem na svakom stubu bilo preko samog
stuba (čeličnorešetkasti, armaturni stubovi), bilo putem dozemnog voda uzduž stuba
(drveni).
- često se izrađuju takodje od Al/Č
UZEMLJENJE
- u širem smislu obuhvata zaštitno uže, uzemljivač, međusobne galvanske spojeve
metalnih dijelova koji nisu pod naponom;
- služi da uspostavlja galvansku vezu sa zemljom uz neizbježan prelazni otpor, te
omogući siguran pogon i sigurnost ljudi koji dolaze u dodir sa pogonom
- postoje tri vrste uzrmljivača:
• cijevni,
• pločasti,
• trakasti.
- moraju biti otporni na koroziju (bakar – pocinčavanje)
- za uzemljenje dalekovodnih stubova primjenjuju se najčešće slijedeća uzemljenja:
• TRAKASTO (1-2 prstena oko temelja stuba na dubini od 0,5 - 1 m),
• ZRAKASTO (2-4 zvjezdasto položene trake od stuba u suprotnim smjerovima),
• ZRAKASTO I PRSTENASTO istovremeno.
- uzemljivači se ne izvode jedino kod NN vodova na drvenim stubovima
Download

ELEKTROENERGETSKI VODOVI