MAHMUT KÜPELİ
ER: 3299319 ERİŞİM NOLU SAHAYA AİT
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
REVİZE ÇED RAPORU
ADANA İLİ TUFANBEYLİ İLÇESİ
RAPORU HAZIRLAYAN KURULUŞ
M.O.S.K.
ÇEVRE ARITIM SİS. ÜRT. İNŞ. MÜH. MÜŞ.
MADEN SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
Revize ÇED Raporu
ADANA – OCAK 2014
Nihai ÇED Raporu
PROJE SAHİBİNİN ADI
ADRESİ
TELEFON, GSM VE FAKS
NUMARASI
E-POSTA
PROJENİN ADI
PROJE BEDELİ
PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN
AÇIK ADRESİ (İLİ, İLÇESİ,
MEVKİİ)
PROJENİN NACE KODU
MAHMUT KÜPELİ
İSTİKLAL CAD. CUMHURİYET MAH. KAT: 3
NO: 46-D
GÖKSUN/KAHRAMANMARAŞ
0 532 729 54 66
ER: 3299319 ERİŞİM NOLU SAHAYA AİT
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
500.000 TL
ADANA İLİ, TUFANBEYLİ İLÇESİ
81106
KİREÇTAŞI
(KALKER)
OCAKÇILIĞI
(KİREÇTAŞININ
KIRILMASI
VE
PARÇALANMASI DÂHİL)
RUHSAT KOORDİNATLARI
(Alan: 89,77 ha)
Nokta No
1
2
3
4
ED-50
Y
X
271427.000 4237762.000
271969.000 4237057.000
271465.000 4236193.000
270827.000 4236963.000
WGS-84
Y
X
38.2572618 36.3874153
38.2510523 36.3938307
38.2431456 36.3883551
38.2499156 36.3808229
MİGEM İŞLETME İZİN-ÇED İZİN ALANI KOORDİNATLARI
(Alan: 12,99 ha)
Nokta No
1
2
3
4
5
ED-50
Y
X
271177.000 4236889.000
271375.000 4236961.000
271543.000 4236960.000
271695.000 4236683.000
271410.000 4236535.000
WGS-84
Y
X
38.2493385 36.3848427
38.2500371 36.3870800
38.2500708 36.3889983
38.2476156 36.3908229
38.2462107 36.3876169
KIRMA-ELEME TESİSİ KOORDİNATLARI
(Alan: 8.346 m2)
PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN
KOORDİNATLARI
Nokta No
1
2
3
4
ED-50
Y
X
271219.000 4236904.000
271323.000 4236904.000
271329.000 4236826.000
271219.000 4236826.000
WGS-84
Y
X
38.2494842 36.3853173
38.2495107 36.3865047
38.2488100 36.3865983
38.2487820 36.3853425
ŞANTİYE ALANI KOORDİNATLARI
(Alan: 1.638 m2)
Nokta No
1
2
3
ED-50
Y
X
271219.000 4236904.000
271219.000 4236826.000
271177.000 4236889.000
WGS-84
Y
X
38.2494842 36.3853173
38.2487820 36.3853425
38.2493385 36.3848427
NİHAİ ÜRÜN STOK ALANI KOORDİNATLARI
(Toplam Alan: 12.070 m2)
Nokta No
1
2
3
4
ED-50
Y
X
271219.000 4236826.000
271329.000 4236826.000
271379.000 4236726.000
271310.000 4236687.000
WGS-84
Y
X
38.2487820 36.3853425
38.2488100 36.3865983
38.2479224 36.3872014
38.2475537 36.3864263
PASA STOK ALANI KOORDİNATLARI
(Alan: 5.379,3 m2)
Nokta No
1
2
3
4
ED-50
Y
X
271379.000 4236726.000
271413.000 4236665.000
271348.788 4236628.001
271310.000 4236687.000
WGS-84
Y
X
38.2479224 36.3872014
38.2473819 36.3876093
38.2470324 36.3868881
38.2475537 36.3864263
BİTKİSEL TOPRAK STOK SAHASI KOORDİNATLARI
(Toplam Alan:1.200 m2)
Nokta No
1
2
3
4
ED-50
Y
X
271428.138 4236583.158
271444.123 4236557.771
271410.273 4236536.458
271394.289 4236561.845
WGS-84
Y
X
38.2466489 36.3878085
38.2464244 36.3879991
38.2462239 36.3876196
38.2464484 36.3874289
03.10.2013 TARİH VE 28784 SAYILI RESMİ
GAZETEDE
YAYIMLANARAK
YÜRÜRLÜĞE
GİREN “ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRİLMESİ
YÖNETMELİĞİ”
PROJENİN ÇED
YÖNETMELİĞİ
KAPSAMINDAKİ YERİ
(SEKTÖRÜ, ALT SEKTÖRÜ)
EK‐2
{SEÇME-ELEME
KRİTERLERİ
UYGULANACAK PROJELER LİSTESİ (EK–1’DE
YER ALAN ALT SINIRLAR BU LİSTEDE ÜST
SINIR OLARAK ALINIR)}
55-Madencilik projeleri:
a) Madenlerin çıkarılması (Ek‐1’de yer almayanlar)
EK-1 {ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ
UYGULANACAK PROJELER LİSTESİ}
29‐Madencilik projeleri:
ç) Kırma‐eleme‐yıkama tesisleri (1a ve 2a grup
madenler 400.000 ton/yıl ve üzeri
RAPORU HAZIRLAYAN
ÇALIŞMA GRUBUNUN /
KURULUŞUN ADI
M.O.S.K. ÇEVRE ARITIM SİS. ÜRT. İNŞ. MÜH.
MÜŞ. MADEN SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
RAPORU HAZIRLAYAN
ÇALIŞMA GRUBUNUN /
KURULUŞUN ADRESİ
KURTULUŞ MAH. M. NURİ SABUNCU BULVARI
YENİ VALİLİK KARŞISI NO:104 SELVİ APT.
KAT:1 NO:1
SEYHAN/ADANA
RAPORU HAZIRLAYAN
ÇALIŞMA GRUBUNUN /
KURULUŞUN TELEFON VE
FAKS NUMARALARI
TEL: 0322 458 39 33
FAKS: 0322 458 39 03
BAŞVURU DOSYASININ
SUNUM TARİHİ
22/01/2014
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER ..................................................................................................................... I TABLOLAR DİZİNİ......................................................................................................... IV ŞEKİLLER DİZİNİ........................................................................................................... VI EKLER DİZİNİ .............................................................................................................. VIII BÖLÜM 1: A) PROJENİN TANIMI VE AMACI ........................................................... 1 1.a. Tanımı ........................................................................................................................ 1 1.b. Ömrü ........................................................................................................................... 2 B) Çıkarılacak Malzemenin Fiziksel, Kimyasal ve Mineralojik Özellikleri ve
Kullanım Amaçları .............................................................................................................. 3 BÖLÜM 2: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU: Proje yer seçimi (İlgili
Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmış olan yerin, Onanlı Çevre
Düzeni Planı veya İmar Planı sınırları içinde ise bu alan üzerinde, değil ise mevcut
arazi kullanım haritası üzerinde koordinatları ile birlikte gösterimi) ........................... 6 BÖLÜM 3: PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI: .......................... 13 3.1. Projenin Zamanlama Tablosu ................................................................................. 13 3.2. Projenin Fayda-Maliyet Analizi .............................................................................. 13 3.3. Diğer Hususlar ......................................................................................................... 14 BÖLÜM 4: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN VE PROJENİN ETKİ ALANININ
ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİ: {(***) Projeler için seçilen yerin çevresel özellikleri,
yukarıda sıralananhususlar itibari ile açıklanırken, ilgili kamu kurum ve
kuruluşlardan, araştırma kurumlarından, üniversitelerden veya benzeri diğer
kurumlardan temin edilen bilgilerin hangi kurumdan ve kaynaktan alındığı
raporun notlar bölümünde belirtilir veya ilgili harita, doküman ve benzeri belgeye
işlenir. Proje sahibince kendi araştırmalarına dayalı bilgiler verilmek istenirse,
bunlardan kamu kurum ve kuruluşların yetkileri altında olanlar için ilgili kurum ve
kuruluşlardan bu bilgilerin doğruluğunu belirten birer belge alınarak rapora
eklenir.}............................................................................................................................... 15 4.1. Fiziksel ve Biyolojik Çevrenin Özellikleri ve Doğal Kaynakların Kullanımı: ....... 16 4.1.1. Meteorolojik ve İklimsel Özellikler ................................................................... 16 4.1.2. Jeolojik Özellikler .............................................................................................. 37 4.1.2.a. Bölge Jeolojisi (İlgili kesitler ve haritalar) ............................................... 37 4.1.2.b. Çalışma Alanı ve Jeolojisi (İlgili kesitler ve haritalar) ............................ 38 4.1.3. Hidrojeolojik Özellikler (İlgili harita ve kesitleri) ........................................... 40 4.1.3.a. Sahanın Genel Karakteri........................................................................... 42 4.1.3.b. Yeraltı Su Seviyesi ..................................................................................... 43 4.1.3.c. Yeraltı Suyundan Faydalanma Durumu (Mevcut her türlü keson, derin,
artezyen v.b. kuyu) .................................................................................................. 43 4.1.4. Hidrolojik Özellikler (İlgili harita ve kesitleri) ................................................ 43 4.1.4.a. Projenin Göl, Baraj, Gölet, Akarsu ve Diğer Sulak Alanlara Göre
Konumu ................................................................................................................... 43 4.1.4.b. İçme, Kullanma, Sulama Amaçlı Kullanım Durumları ........................... 44 4.1.5. Toprak Özellikleri .............................................................................................. 44 4.1.5.a. Toprak Yapısı ve Arazi Kullanım Kabiliyet Sınıfı .................................... 45 4.1.5.b. Yamaç Stabilitesi........................................................................................ 46 4.1.5.c. Sahanın Erozyon Açısından Durumu ....................................................... 46 4.1.5.d. Doğal Bitki Örtüsü Olarak Kullanılan Mera, Çayır v.b. ......................... 47 4.1.6. Tarım ve Hayvancılık ........................................................................................ 47 4.1.6.a. Tarımsal Gelişim Proje Alanları ............................................................... 50 I
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
4.1.6.b. Sulu ve Kuru Tarım Arazilerinin Büyüklüğü .......................................... 50 4.1.6.c. Ürün Desenleri ve Bunların Yıllık Üretim Miktarları ............................. 50 4.1.6.d. Hayvancılık Türleri, Adetleri ve Beslenme Alanları ................................ 51 4.1.7. Flora ve Fauna .................................................................................................. 51 4.1.7.a. Türler, Endemik Türler, Yaban Hayatı Türleri ve Biyotoplar, Ulusal ve
Uluslar Arası Mevzuatla Koruma Altına Alınan Türler ....................................... 51 4.1.7.b. Nadir ve Nesli Tehlikeye Düşmüş Türler ve Bunların Yaşama Ortamları,
Bunlar İçin Belirlenen Koruma Kararları ............................................................ 64 4.1.7.c. Av Hayvanları ve Bunların Popülasyonu İle Yaşama Ortamları ............ 64 4.1.8. Koruma Alanları (Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat
Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer Rezervleri,
Doğal Sit ve Anıtlar, Arkeolojik Tarihi, Kültürel Sitler, Özel Çevre Koruma
Bölgeleri, Özel Koruma Alanları, Turizm Bölgeleri)................................................. 65 4.1.9. Orman Alanları ................................................................................................. 69 4.1.9.a. Ağaç Türleri ve Miktarları veya Kapladığı Alan Büyüklükleri ............... 70 4.1.9.b. Ormanın Teknik Özellikleri (Kapalılığı, Cari Artım, Hektardaki Servet)70 4.1.9.c. Ocak Yerinin İşlendiği Mescere Haritası ve Yorumu .............................. 70 4.1.9.d. Saha Döküm Tablosu ................................................................................ 70 4.1.9.e. Sahanın Yangın Görüp Görmediği ........................................................... 70 4.1.10. Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan
Araziler (Askeri Yasak Bölgeler, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Belirli Amaçlarla
Tahsis Edilmiş Alanlar, 7/16349 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile
“Sınırlandırılmış Alanlar” v.b.) .................................................................................. 71 4.1.11. Peyzaj Değeri Yüksek Yerler ve Rekreasyon Alanları ................................... 71 4.1.12. Diğer Özellikler ............................................................................................... 71 4.2. Sosyo-Ekonomik Çevrenin Özellikleri .................................................................... 71 4.2.1. Ekonomik Özellikler (Yörenin Ekonomik Yapısını Oluşturan Başlıca
Sektörler) ..................................................................................................................... 71 4.2.2. Nüfus (Yöredeki Kentsel ve Kırsal Nüfus) ....................................................... 72 4.2.3. Yöredeki Sosyal Altyapı Hizmetleri (Eğitim, Sağlık, Kültür Hizmetleri) ........ 76 4.2.4. Sağlık (Bölgede Mevcut Endemik Hastalıklar)................................................ 77 4.2.5. Diğer Özellikler ................................................................................................. 77 BÖLÜM 5: PROJENİN ÇEVRE ÜZERİNE ETKİLERİ VE ALINACAK
ÖNLEMLER: (Bu bölümde projenin fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri
tanımlanır; bu etkileri önlemek, en aza indirmek ve iyileştirmek için alınacak yasal,
idari ve teknik önlemler ayrı ayrı ve ayrıntılı bir şekilde açıklanır.) ........................... 78 5.1.1. Üretim Sırasında Nerelerde ve Ne Kadar Alanda Hafriyat Yapılacağı,
Hafriyat Sırasında Kullanılacak Malzemeler, Patlayıcı Maddeler, Hafriyat Miktarı,
Nerelere Taşınacakları veya Hangi Amaçlar İçin Kullanılacakları ......................... 78 5.1.2. Suyun Temin Edileceği Kaynaklardan Getirilecek Su Miktarları, İçme ve
Kullanma Suyu ve Diğer Kullanım Amaçlarına Göre Miktarları............................. 85 5.1.3. Proje Kapsamındaki Ulaştırma Altyapısı Planı (Ulaştırma Güzergahı, Şekli,
Güzergah Yollarının Mevcut Durumu ve Kapasitesi, Hangi Amaçlar İçin
Kullanıldığı, Mevcut Trafik Yoğunluğu, Yerleşim Yerlerine Göre Konumu,
Yapılması Düşünülen Tamir, Bakım ve İyileştirme Çalışmaları vb.) ....................... 86 5.1.4. Proje Sırasında Kesilecek Ağaçların Tür ve Sayıları, Etkilenecek Tabii Bitki
Türleri ve Ne Kadar Alanda Bu İşlerin Yapılacağı, Orman Yangınları ve Alınacak
Önlemler ...................................................................................................................... 87 5.1.5. Elden Çıkarılacak Tarım Alanlarının Büyüklüğü, Arazi Kullanım Kabiliyeti88 II
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
5.1.6. Üretimde Kullanılacak Makinelerin, Araçların ve Aletlerin Miktar ve
Özellikleri ..................................................................................................................... 88 5.1.7. Üretim Sırasında Tehlikeli, Toksik, Parlayıcı ve Patlayıcı Maddelerin
Kullanım Durumları, Taşınmaları ve Depolanmaları ............................................... 88 5.1.8. Kullanılacak Üretim Yöntemleri, Üretim Miktarları ve İmalat Haritaları ..... 92 5.1.9. Depolama İşleminin Ne Şekilde Gerçekleştirileceği, Miktar ve Sevkiyatı ...... 95 5.1.10. İçme ve Kullanma Amaçlı Suların Kullanımı Sonrası Oluşacak Atık Suların
Miktarı ve Bertarafı ..................................................................................................... 96 5.1.11. Üretim Sırasında Toz Kaynakları ve Çıkacak Toz Miktarı ........................... 97 5.1.12. Üretim Sırasında Meydana Gelecek Vibrasyon, Gürültü Kaynakları ve
Seviyelerin İçin Hesaplamaların Yapılması ............................................................. 109 5.1.12.1. Üretim Sırasında Meydana Gelecek Vibrasyon ................................... 109 5.1.12.2. Üretim Sırasında Meydana Gelecek Gürültü ....................................... 113 5.1.13. Çalışacak Personelin ve Bu Personele Bağlı Nüfusun Konut ve Diğer Teknik
/ Sosyal Altyapı İhtiyaçlarının Nerelerde ve Nasıl Temin Edileceği ....................... 128 5.1.14. Üretim Sırasında Oluşacak Katı Atıklar ve Atık Yağların Miktarı ve
Bertarafı ..................................................................................................................... 129 5.1.15. İnsan Sağlığı ve Çevre Açısından Riskli ve Tehlikeli Projeler .................... 130 5.1.16. Sağlık Koruma Bandı Mesafesi .................................................................... 135 5.1.17. Proje Alanında Kültür ve Tabiat Varlıkları Durumu .................................. 136 5.1.18. Diğer Projeler ................................................................................................ 136 5.2. Projenin Sosyo-Ekonomik Çevre Üzerine Etkileri (Gerçekleşmesi beklenen gelir
artışları; yaratılacak istihdam imkanları, nüfus hareketleri) ..................................... 136 BÖLÜM 6: İŞLETME PROJE KAPANDIKTAN SONRA OLABİLECEK VE
SÜREN ETKİLER VE BU ETKİLERE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER........... 139 6.1. Reklamasyon Çalışmaları ...................................................................................... 139 6.2. Arazi Islahı ............................................................................................................. 139 6.3. Mevcut Su Kaynaklarına Etkiler ........................................................................... 139 BÖLÜM 7: PROJENİN ALTERNATİFLERİ (Bu Bölümde Teknoloji, Alınacak
Önlemlerin Alternatiflerinin Karşılaştırılması Yapılacak ve Tercih Sıralaması
Belirtilecektir.) ................................................................................................................. 141 BÖLÜM 8: İZLEME PROGRAMI ............................................................................... 143 8.1. Projenin İnşaatı İçin Önerilen İzleme Programı, Projenin İşletmesi ve İşletme
Sonrası İçin Önerilen İzleme Programı ve Acil Müdahale Planı ............................... 143 8.2. ÇED Olumlu Belgesinin Verilmesi Durumunda, Yeterlik Tebliği’nde “Yeterlilik
Belgesi Alan Kurum/Kuruluşların Yükümlülükleri” Başlığının 4. Maddesinde Yer
Alan Hususların Gerçekleştirilmesi İle İlgili Program ............................................... 146 BÖLÜM 9: HALKIN KATILIMI (Projeden Etkilenmesi Muhtemel Yöre Halkının
Nasıl ve Hangi Yöntemlerle Bilgilendirildiği, Proje İle İlgili Halkın Görüşlerinin ve
Konu İle İlgili Açıklamaların ÇED Raporuna Yansıtılması) ...................................... 147 BÖLÜM 10: SONUÇLAR (Yapılan Tüm Açıklamaların Özeti, Projenin Önemli
Çevresel Etkilerinin Sıralandığı ve Projenin Gerçekleşmesi Halinde Olumsuz
Çevresel Etkilerin Önlenmesinde Ne Ölçüde Başarı Sağlanabileceğinin Belirtildiği
Genel Bir Değerlendirme) ............................................................................................... 149 NOTLAR VE KAYNAKLAR ........................................................................................ 155 EKLER ............................................................................................................................. 156 ÇED RAPORUNU HAZIRLAYANLARIN TANITIMI ............................................. 179 III
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
TABLOLAR DİZİNİ
Tablo 1. Ocak ve Tesisleri Planlanan Kapasiteleri ............................................................. 2 Tablo 2. Proje Kapsamında Planlanan Durumlar .............................................................. 2 Tablo 3. Ruhsat Sahasının Koordinatları (89,77 ha) .......................................................... 7 Tablo 4. MİGEM İşletme İzin Alanı-ÇED İzin Alanı Koordinatları (12,99 ha) ............... 7 Tablo 5. Kırma-Eleme Tesisine Ait Koordinatlar (8.346 m2) ............................................ 8 Tablo 6. Şantiye Alanı Koordinatları (1.638 m2) ................................................................. 8 Tablo 7. Pasa Stok Alanı Koordinatları (5.379,3 m2).......................................................... 9 Tablo 8. Nihai Ürün Stok Alanı Koordinatları (12.070 m2) .............................................. 9 Tablo 9. Bitkisel Toprak Stok Alanına Ait Koordinatlar (1.200 m2) ................................ 10 Tablo 10. Projenin Zamanlama Tablosu ........................................................................... 13 Tablo 11. Ocak Sahası ve Kırma-Eleme Tesisi İlk Yatırım Maliyeti ................................ 14 Tablo 12. Ocak Sahası ve Kırma-Eleme Tesisi Yıllık İşletme Giderleri ........................... 14 Tablo 13. Yıllık Gelir .......................................................................................................... 14 Tablo 14. Basınç Dağılım Değerleri Tablosu .................................................................... 16 Tablo 15. Sıcaklık Dağılım Değerleri Tablosu .................................................................. 17 Tablo 16. Yağış Dağılım Değerleri Tablosu ...................................................................... 18 Tablo 17. Nem Dağılım Değerleri Tablosu........................................................................ 19 Tablo 18. Sayılı Günler Dağılım Değerleri Tablosu ......................................................... 21 Tablo 19. Maksimum Kar Kalınlığı Değerleri Tablosu .................................................... 22 Tablo 20. Buharlaşma Değerleri Tablosu ......................................................................... 23 Tablo 21. Yönlere Göre Rüzgârın Esme Sayıları Toplamı Değerleri Tablosu ................ 24 Tablo 22. Kış Mevsimine Ait Rüzgâr Esme Sayıları Değerleri Tablosu .......................... 25 Tablo 23. İlkbahar Mevsimine Ait Rüzgâr Esme Sayıları Değerleri Tablosu ................. 26 Tablo 24. Yaz Mevsimine Ait Rüzgâr Esme Sayıları Değerleri Tablosu .......................... 27 Tablo 25. Sonbahar Mevsimine Ait Rüzgâr Esme Sayıları Değerleri Tablosu................ 28 Tablo 26. Yönlere Göre Rüzgârın Yıllık Ortalama Hız Değerleri Tablosu............................. 31 Tablo 27. Ortalama Rüzgâr Hızı Tablosu.......................................................................... 32 Tablo 28. Maksimum Rüzgârın Yönü ve Hızı Değerleri Tablosu .................................... 33 Tablo 29. Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması Değerleri Tablosu ..................................... 33 Tablo 30. Kuvvetli Rüzgârlı Günler Sayısı Ortalaması Değerleri Tablosu ...................... 34 Tablo 31. Tufanbeyli İlçesi Tarım Alanları ....................................................................... 47 Tablo 32. Tufanbeyli İlçesi 2012 Yılı Tarla Ürünleri Üretimi .......................................... 48 Tablo 33. Tufanbeyli İlçesi 2012 Yılı Sebze Üretimi ......................................................... 48 Tablo 34. Tufanbeyli İlçesi 2012 Yılı Meyve, İçecek ve Baharat Bitkileri Üretimi ......... 49 Tablo 35. Tufanbeyli İlçesi 2011 Yılı Küçük ve Büyükbaş Hayvan Sayısı ....................... 50 Tablo 36. Tufanbeyli İlçesi 2011 Yılı Kanatlı Hayvan Sayısı............................................ 50 Tablo 37. Tufanbeyli İlçesi 2011 Yılı Arıcılık Sayısı ......................................................... 50 Tablo 38. Tufanbeyli İlçesi 2011 Yılı Tek Tırnaklılar Sayısı ............................................ 50 Tablo 39. Proje Alanı ve Etki Alanında Tespit Edilen Flora Türleri ve Koruma
Durumları ........................................................................................................................... 57 Tablo 40. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen İki Yaşamlı Türleri, Koruma
Durumları ve Statüler ......................................................................................................... 61 Tablo 41. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Sürüngenler, Koruma Durumları ve
Statüleri ............................................................................................................................... 62 Tablo 42. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Aves (Kuşlar), Koruma Durumları ve
Statüleri ............................................................................................................................... 63 IV
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 43. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Memeli Türleri ve Koruma Durumları
ve Statüleri .......................................................................................................................... 63 Tablo 44. Faaliyet Alanının Saha Döküm Tablosu ........................................................... 70 Tablo 45. Tufanbeyli İlçesi Yıllara Göre Nüfus Dağılımı ................................................ 72 Tablo 46. Adana İli Yıllara Göre Nüfus Dağılımı ............................................................. 73 Tablo 47. İğdebel Köyü Yıllara Göre Nüfus Dağılımı ...................................................... 74 Tablo 48. Adana İlinin İlçeler Bazındaki Nüfus Yoğunluğu ........................................... 75 Tablo 49. Delik Çapı ve Patlayıcı Madde Yoğunluğu (kg/m) ............................................ 81 Tablo 50. Adana İli, Tufanbeyli İlçesi Hudutları Dâhilindeki ER: 3299319 Erişim
Numaralı Kalker Sahasına Ait Patlatma Dizaynı Parametreleri ..................................... 83 Tablo 51. Kullanılacak Makine ve Ekipman Listesi ......................................................... 88 Tablo 52. TÜPRAŞ-403 Motorin Yakıtının Özellikleri ..................................................... 90 Tablo 53. İş Makinelerinin Birim Zamanda Kullandıkları Yakıt Miktarları .................. 90 Tablo 54. Araçlardan Yayılan Kirlenme Faktörleri .......................................................... 91 Tablo 55. Makinelerden Kaynaklanan Gaz Emisyon Değerleri ve Sınır Değerleri ........ 91 Tablo 56. Geçiş Dönemi Uzun Vadeli ve Kısa Vadeli Sınır Değerleri ve Uyarı Eşikleri . 92 Tablo 57. Toz Emisyonu Hesaplarında Kullanılan Emisyon Faktörleri ......................... 98 Tablo 58. Tesiste Oluşacak Toz Miktarları ve Kaynakları.............................................. 102 Tablo 59. Partiküler Madde (PM) Emisyonları İçin Hava Kirlenmesine Katkı Değerleri
........................................................................................................................................... 104 Tablo 60. Çöken Toz Emisyonları İçin Hava Kirlenmesine Katkı Değerleri ................. 104 Tablo 61. Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli
Azaltım Tablosu ................................................................................................................ 106 Tablo 62. Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği (HKDYY)’nde
Belirtilen Sınır Değerler ................................................................................................... 106 Tablo 63. SKHKKY Ek-2’de Belirtilen ve 2013 Yılında Uyulması Gereken Sınır Değerler
........................................................................................................................................... 107 Tablo 64. W = 89,3 lb Alınarak Hesaplanan Mesafeye Göre Titreşim Hızı Değerleri .. 110 Tablo 65. Bina Temeli Titreşim Hızı (Vo) Değerlerine Bağlı Olarak Patlatma Nedeniyle
Hasar Görebilecek Bina Türleri (Forssbland, 1981) ...................................................... 111 Tablo 66. Ses Gücü Düzeyleri .......................................................................................... 115 Tablo 67. Motor Güçleri ve Müsaade Edilen Ses Gücü Seviyeleri ................................. 116 Tablo 68. Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına Dağılımı ....................................... 118 Tablo 69. Kullanılacak Gürültü Kaynaklarının Ses Basınç Düzeyleri .......................... 118 Tablo 70. Mesafeye Bağlı Olarak Hesaplanan Atmosferik Yutuş Değerleri ................. 121 Tablo 71. Faaliyet Alanında Kullanılacak Her Bir Gürültü Kaynağının Mesafeye Bağlı
Net Ses Düzeyleri .............................................................................................................. 122 Tablo 72. Frekanslara Göre Düzeltme Faktörleri........................................................... 124 Tablo 73. Faaliyet Alanında Kullanılacak Her Bir Gürültü Kaynağının Mesafeye Bağlı
Net Ses Düzeyleri .............................................................................................................. 124 Tablo 74. Faaliyet Alanında Kullanılacak Tüm Gürültü Kaynaklarının Mesafeye Bağlı
Net Ses Düzeyleri .............................................................................................................. 126 Tablo 75. Endüstri Tesisleri İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri .............................. 127 Tablo 76. Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri ..................................... 128 Tablo 77. İşletme Aşaması ve İşletme Sonrası İzleme Programı .................................... 143 V
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
ŞEKİLLER DİZİNİ
Şekil 1. Ruhsat Alanına Ait Uydu Görüntüsü ..................................................................... 7 Şekil 2. MİGEM İşletme İzin Alanı-ÇED İzin Alanına Ait Uydu Görüntüsü ................... 8 Şekil 3. Kırma-Eleme Tesisine Ait Uydu Görüntüsü .......................................................... 8 Şekil 4. Şantiye Alanına Ait Uydu Görüntüsü..................................................................... 9 Şekil 5. Pasa Stok Alanına Ait Uydu Görüntüsü ................................................................ 9 Şekil 6. Nihai Ürün Stok Alanına Ait Uydu Görüntüsü ................................................... 10 Şekil 7. Bitkisel Toprak Stok Alanına Ait Uydu Görüntüsü ............................................. 10 Şekil 8. Proje Alanına Ait Uydu Görüntüsü ...................................................................... 11 Şekil 9. Yer Bulduru Haritası............................................................................................. 12 Şekil 10. Basınç Değerleri Grafiği ..................................................................................... 17 Şekil 11. Sıcaklık Değerlerinin Dağılımı Grafiği .............................................................. 18 Şekil 12. Yağış Değerleri Dağılımı Grafiği ........................................................................ 19 Şekil 13. Nem Dağılım Değerleri Grafiği .......................................................................... 20 Şekil 14. Sayılı Günler Dağılım Grafiği ............................................................................ 21 Şekil 15. Maksimum Kar Kalınlığı Grafiği........................................................................ 22 Şekil 16. Buharlaşma Değerleri Grafiği ............................................................................ 23 Şekil 17. Rüzgârın Esme Sayılarına Göre Rüzgâr Diyagramı (Yıllık) ............................. 24 Şekil 18. Kış Mevsimine Ait Esme Sayılarına Göre Rüzgâr Diyagramı ........................... 25 Şekil 19. İlkbahar Mevsimine Ait Esme Sayılarına Göre Rüzgâr Diyagramı.................. 26 Şekil 20. Yaz Mevsimine Ait Esme Sayılarına Göre Rüzgâr Diyagramı .......................... 27 Şekil 21. Sonbahar Mevsimine Ait Esme Sayılarına Göre Rüzgâr Diyagramı ................ 28 Şekil 22. Rüzgârın Esme Sayılarına Göre Rüzgâr Diyagramları (Aylık)......................... 30 Şekil 23. Ortalama Rüzgâr Hızına Göre Rüzgâr Diyagramı (Yıllık) ................................ 31 Şekil 24. Ortalama Rüzgâr Hızı Grafiği ............................................................................ 32 Şekil 25. Maksimum Rüzgâr Hızı ve Yönü Grafiği ........................................................... 33 Şekil 26. Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması Değerleri Grafiği ....................................... 34 Şekil 27. Kuvvetli Rüzgârlı Günler Sayısı Ortalaması Değerleri Grafiği......................... 35 Şekil 28. Tufanbeyli Dolayının Jeolojik Formasyonları (MTA Genel Müdürlüğü
1/100.000 Ölçekli İ22-L36 Jeoloji Paftası) ........................................................................ 39 Şekil 29. Tufanbeyli Dolayında Formasyonlarının Genelleştirilmiş Dikme Kesiti ......... 40 Şekil 30. Seyhan Havzası Sınırlarını Gösterir Harita ....................................................... 42 Şekil 31. Göletlerin Konumunu ve Proje Alanına Olan Mesafelerini Gösterir Harita ... 44 Şekil 32. Arazi Varlığı Haritası .......................................................................................... 45 Şekil 33. Arazi Çalışmalarına Ait Fotoğraflar(Sedir- Juniperus communis L. subsp.
alpina) ................................................................................................................................. 51 Şekil 34. Türkiye Fitolojik Bölgeler Haritası .................................................................... 53 Şekil 35. Davis Grid Kareleme Haritası ............................................................................. 54 Şekil 36. Proje alanına Ait Korunan Alanlar ve Yaban Hayatı Haritası ......................... 68 Şekil 37. Tufanbeyli İlçesi Yıllara Bağlı Nüfus Dağılımı Grafiği .................................... 72 Şekil 38. Adana İli Yıllara Göre Nüfus Dağılımı Grafiği ................................................. 74 Şekil 39. İğdebel Köyü Yıllara Göre Nüfus Dağılımı Grafiği ........................................... 75 Şekil 40. Adana İline Bağlı İlçelerin Nüfus Oranları ....................................................... 76 Şekil 41. Delik Delme Düzeni............................................................................................. 80 Şekil 42. Her Bir Delikte Kullanılacak Kesit Dizaynı ....................................................... 82 Şekil 43. 2012 Yılına Ait Trafik Hacim Haritası ............................................................... 87 Şekil 44. Projenin İş Akım Şeması ..................................................................................... 94 Şekil 45. Gürültünün Mesafeye Göre Dağılım Grafiği ................................................... 127 VI
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Şekil 46. Acil müdahale planı koordinasyon yapısı ........................................................ 146 VII
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EKLER DİZİNİ
EK-1. ER: 3299319 Erişim Nolu Sahaya Ait Mahallinde Tetkik ve Değerlendirme
Raporu ............................................................................................................................... 157 EK-2. ER: 3299319 Erişim Nolu Sahaya Ait ÇED Gereklidir Yazısı ............................ 158 EK-3. 1/25.000 Ölçekli Topoğrafik Harita ...................................................................... 159 EK-4. 1/5.000 Ölçekli Jeolojik Harita.............................................................................. 160 EK-5. 1/1.000 Ölçekli Vaziyet Planı ................................................................................. 161 EK-6. 1/1.000 Ölçekli İmalat Planı .................................................................................. 162 EK-7. 1/25.000 Ölçekli Mescere Haritası ........................................................................ 163 EK-8. Adana İli 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı ve Lejantı ................................ 164 EK-9. Adana İline Ait Arazi Varlığı Haritası .................................................................. 165 EK-10. Acil Eylem Planı .................................................................................................. 166 EK-11. Proje Alanına Ait Fotoğraflar ............................................................................. 167 EK-12. Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü, Mekânsal Stratejiler ve Çevre Düzeni
Planları Dairesi Başkanlığı’ndan Alınmış Görüş Yazısı ................................................ 168 EK-13. Adana İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’nden Alınmış Görüş Yazısı. 169 EK-14. Meteorolojik Veriler ............................................................................................. 170 EK-15. Hava Kalitesi Modelleme Çalışması Raporu ...................................................... 171 EK-16. Rehabilitasyon Planı ............................................................................................ 172 EK-17. 1/10.000 Ölçekli Kadastro Haritası ve 1/25.000 Ölçekli Orman Kadastro Haritası
........................................................................................................................................... 173 EK-18. Adana Orman Bölge Müdürlüğü, İzin ve İrtifak Şube Müdürlüğü’nden Alınmış
Görüş Yazısı ve ÇED İnceleme-Değerlendirme Formu .................................................. 174 EK-19. Adana İl Özel İdaresi’nden Alınmış Görüş Yazısı.............................................. 175 EK-20. Orman ve Su İşleri Bakanlığı DSİ Genel Müdürlüğü Etüt, Planlama ve
Tahsisler Dairesi Başkanlığı’ndan Alınmış Görüş Yazısı .............................................. 176 EK-21. Adana Valiliği, Halk Sağlığı Müdürlüğü’nden Alınmış Görüş Yazısı .............. 177 EK-22. Orman Genel Müdürlüğü, İzin ve İrtifak Daresi Başkanlığı, İzin Sahalarının
Rehabilitasyonu ve Denetimi Şube Müdürlüğü’nden Alınmış Görüş Yazısı ................. 178 VIII
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
BÖLÜM 1: A) PROJENİN TANIMI VE AMACI
1.a. Tanımı
Proje sahası, Mahmut KÜPELİ tarafından İşletme Ruhsatı işlemleri devam etmekte
olan (Bkz. EK-1) II-a Grup (Kalker) ER: 3299319 Erişim Numaralı sahaya istinaden
Adana İli, Tufanbeyli İlçesi sınırları içerisinde bulunan orman arazisi niteliğindeki 89,77
ha’lık ruhsat alanı içerisinde 12,99 ha’lık (129.921 m2) alan içerisinde gerçekleştirilmesi
planlanan Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi faaliyetini kapsamaktadır.
Planlanan ER: 3299319 Erişim Numaralı sahaya istinaden faaliyet sahibi tarafından
Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi projesine ait Adana Valiliği Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğü’ne sunulan Proje Tanıtım Dosyası, incelenmiş ve değerlendirilmiştir. ÇED
Yönetmeliği’nin 17. Maddesi gereğince; “Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi” projesine
Adana Valiliği İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü’nce 18.04.2013 Karar Tarihli ve
90438820-220-02-4221 Karar Sayılı “Çevresel Etki Değerlendirmesi Gereklidir” kararı
verilmiştir (Bkz. EK-2).
Gerçekleştirilmesi planlanan Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi, 03.10.2013
tarih ve 28784 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevresel Etki
Değerlendirilmesi (ÇED) Yönetmeliği” EK‐2 {Seçme-Eleme Kriterleri Uygulanacak
Projeler Listesi (Ek–1’de Yer Alan Alt Sınırlar Bu Listede Üst Sınır Olarak Alınır)} 55Madencilik projeleri: a) Madenlerin çıkarılması (Ek‐1’de yer almayanlar) ve EK-1
{Çevresel Etki Değerlendirmesi Uygulanacak Projeler Listesi} 29‐Madencilik projeleri:
ç) Kırma‐eleme‐yıkama tesisleri (1a ve 2a grup madenler 400.000 ton/yıl ve üzeri)
kapsamında yer almaktadır. Mevcut proje 17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği”
(30.06.2011 tarih ve 27980 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Yönetmelik”) kapsamında ÇED Süreci başlamış olup 03.10.2013 tarih ve 28784 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevresel Etki Değerlendirmesi
Yönetmeliği Geçiş süreci; GEÇİCİ MADDE1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlük
tarihinden önce, ÇED Başvuru Dosyası/Proje Tanıtım Dosyası Valiliğe ya da Bakanlığa
sunulmuş projelere başvuru tarihinde yürürlükte olan Yönetmelik hükümleri uygulanır
hükmü gereğince iş bu ÇED Raporu hazırlanmıştır.
Söz konusu proje kapsamında 09.01.2014 tarihinde 1. İDK Toplantısı
gerçekleştirilmiştir. Söz konusu toplantıda yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde
proje ile ilgili olarak eksikliklerin giderilmesi, ilgili kurumlardan alınacak görüşlerin rapor
içerisinde yer alması ve bu kapsamda Bakanlıkça yeniden değerlendirilmesi amacıyla
09.01.2014 tarihinde yapılan 1. İDK Toplantısında ÇED Yönetmeliği’nin 12. maddesi, 6.
bendi uyarınca projenin ÇED sürecinin durdurulmasına karar verilmiştir. Bu kapsamda
kurumlardan alınan görüşlere istinaden Revize ÇED Raporu hazırlanmıştır.
Tesiste 40 kişinin çalışması planlanmaktadır, çalışma süresinin ise yılda 12 ay, ayda
25 gün, çift vardiya ve günde 16 saat olarak planlanmaktadır.
1
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
1.b. Ömrü
Mahmut KÜPELİ tarafından işletilecek olan Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi
için talep edilen ÇED izin alanı 12,99 ha’lık rezerv alanı toplam izin alanına göre hesap
edilmiştir. İşletilmesi planlanan arazinin koordinatları, topografik haritadaki kot değerleri,
münhami değerleri ve topografik yamaç eğimi (70o-80o olarak hesaplanmış) esas alınarak,
Cevher Kütlesinin Eni, Cevher Kütlesinin Boyu, Cevherin Yoğunluğu ve ocak veriminin
çarpımı sonucunda hesaplanmıştır. Cevher kütlesinin kalınlığı ise izin talep edilen alanın
taban kotu (1580 m) ile tavan kotu (1700) farkının aritmetik ortalaması olarak kabul
edilmiştir. İzin talep edilen alanda bulunan kalker cevherleşmesi rezerv tespiti açısından
sondaj yapılması ihtiyacı bulunmayıp, sedimanter cevherleşmeler doğada görünür halde
bulunmaktadır.
Rezevr= Cevher Kütlesinin Eni x Cevher Kütlesinin Boyu x Yoğunluk x Verim
Görünür Rezerv
:
(ÇED İzin Alanı)
Görünür-Muhtemel
:
Rezerv(Ruhsat Alanı)
En
(m)
Boy
(m)
Yükseklik
(m)
Yoğunluk
(ton/m3)
Veri
m
(%)
Rezerv
Miktarı
(ton)
400
330
60
2,7
99
21.170.160
720
1000
100
2,7
99
192.456.000
Burada malzemenin yoğunluğu (d): 2,7 ton/m3 ve kalkerin tenörü % 99 dur. Kalker
ocağından yıllık 1.000.000 ton (370.370,37 m3) tüvenan kalker üretimi planlanmaktadır.
Çıkarılan malzemenin tamamı kırma-eleme tesisinde boyutlandırıldıktan sonra, ebatlarına
göre ayrılan malzeme hazır beton tesislerinde kullanılacaktır. Hazır beton üretiminde
kullanılmayan malzemenin ise, bölgede faaliyet gösteren yapım işlerine direk satışı
hedeflenmektedir. Toplam görünür rezervi 21.170.160 ton ton olup işletmenin mevcut
rezerv sorunu bulunmamaktadır. ÇED İzin talep alanı içerisinde gerçekleştirilmesi
planlanan söz konusu faaliyet ömrü, 21 yıl olarak hesaplanmıştır.
Tablo 1. Ocak ve Tesisleri Planlanan Kapasiteleri
Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi Kapasiteleri
Ocak Kapasitesi
Kırma-Eleme Tesisi Kapasitesi
1.000.000 ton/yıl (370.370,37 m3/yıl)
1.000.000 ton/yıl (370.370,37 m3/yıl)
Yıllık Kapasitesi (12 ay/yıl)
83.333,33 ton/ay (30.864,19 m3/ay)
83.333,33 ton/ay (30.864,19 m3/ay)
Aylık Kapasitesi (25 gün/ay)
3
3.333,33 ton/gün (1.234,56 m /gün)
3.333,33 ton/gün (1.234,56 m3/gün)
Günlük Kapasitesi (16 saat/gün)
3
208,33 ton/saat (77,16 m /saat)
208,33 ton/saat (77,16 m3/saat)
Saatlik Kapasite
Tablo 2. Proje Kapsamında Planlanan Durumlar
Çalışma Alanı
Ocak Kapasitesi
Kırma-Eleme Tesisi Kapasitesi
Patlatma Miktarı (Yıllık)
1 Patlatmadaki Delik Sayısı
1 Delikte Kullanılacak Patlayıcı Miktarı
Personel Sayısı
Kapladığı Ormanlık Alan
PlanlananDurum
12,99 ha
1.000.000 ton/yıl
1.000.000 ton/yıl
36 patlatma/yıl
92 delik/patlatma
40,5 kg/delik (39 kg’mı anfo ve 1,5 kg’mı yemleme dinamiti)
40 Kişi
12,99 ha
2
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
B) Çıkarılacak Malzemenin Fiziksel, Kimyasal ve Mineralojik Özellikleri ve
Kullanım Amaçları
» Kalker
Kalker ({Kaynak}Türk Dil Kurumu: Kireçtaşı); kimyasal bileşiminde % 90’a
kadar kalsiyum karbonat bulunan kayaçlara denir. Kireç taşı terimi yalnız kireç yapmaya
uygun kayaç anlamı taşımasına rağmen kimyasal bileşiminde % 90’a kadar kalsiyum
karbonat, minerolojik bileşiminde de % 90’a kadar kalsit içeren kayaçlar için de kireç taşı
kelimesi kullanılmaktadır. Kalkerin minerolojik incelenmesinde saf halde kalsit ve çok az
da aragonit kristallerindenoluştuğu görülür. Kalsit ve aragonit, kalsiyum karbonatın iki
değişik kristal şekli olup, kimyasal bileşimleri teorik olarak % 56 CaO ve % 44 CO2’dir.
Fakat hiçbir zaman doğada teorik bileşiminde hesaplandığı gibi bulunmaz. Bugüne kadar
kalsit olarak bulunan kalkerin (kalsiyum karbonat) saf hali İzlanda spatı olup, kimyasal
bileşimi % 55,28 CaO ve % 43,73 CO2 olarak analizlerle saptanmıştır. Kalker asitle
muamele edildiğinde köpürerek erir ve CO2 açığa çıkarır. Bu yol en kolay ve basit olarak
diğer kayaçlardan ayırt edilmesi ve tanınmasına yarar. Kalker tamamı ile (çoğu kez) kalsit
kristal ve kristalciklerinin ard arda ve yan yana dizilip sıralanmasından oluşmuştur. Bu
açıdan kalsit kristallerinin fiziksel ve kimyasal özelliklerini aynen korumaktadır. Kalsit
kristalleri hegzagonal sistemin romboedri sınıfında olup, daima bir zondaki yüzey üzerine
dayanak yaparak büyümesi ile yüzey sayıları çoğalarak değişik geometrik şekil alırlar.
Kalker, gevrek yapılı ve kırılgan, sertliği mohr ölçeğine göre 3, özgül ağırlığı 2,52,7 gr/cm3 olup genellikle ve çok defa saf olduğu zaman beyaz renktedir. İçerisindeki
ikincil derecede değişik madde ve bileşiklerin bulunması ve kirlenmesiiledeğişik renk
veren pigmentlerin etkisinde çeşitli renklerde olabilir. Örneğin; demir bileşikleri ile sarıkahverengi, siyah ve yeşil, bitümve siyah v.s. renkler alabilir. Kalker, kalsiyum karbonat
kimyasal bileşiminde ikinci bir kristal şekline sahip olan aragonit kristallerinin yan yana ve
üst üste dizilmesi suretiyle de meydana gelebilir. Bu durumda; romboedrik kristal şeklinde
olup, kristaller dik eksen doğrultusunda uzayarak prizmatik şekil alırlar. Gevrek yapılı,
sertliği 3,5-4 ve özgül ağırlığı da 2,85-2,95 gr/cm3 civarındadır. Aragonit halinde kalsite
göre çok daha az bulunur. Değişik renklerde (beyaz, kırmızı, sarı, mavi ve kahverengi)
olabildiği gibi 4000 oC’ye kadar ısıtıldığı zaman aragonit kristal ve kristalcikleri kalsite
dönüşür. Aragonit kristallerinden oluşan kalkerler, genellikle 40-600 oC arasındaki
sıcaklıklarda bulunan kalsiyum bikarbonatlı suların yeryüzüne çıktığı yerlerde traverten ile
çökerek birbirine paralel veya paralele yakın bandlar veya dolgu şeklindeki durumlarda
görülür. Kalker doğada kalsit ve aragonit kristallerinden oluşmuş bir kayaç olarak saf halde
bulunduğu gibi çift karbonat CaMg(CO3)2 (dolomit) olarak da bulunur. Çift karbonat
olduğu zaman kristal şekli değişik olduğu için kayaç adı da değişerek dolomitdenir.
Kalkerler, denizel veya tatlı su kökenli olup, başlıca biyokimyasal olarak oluşur ve
kimyasal, organik veya mekanik yollarla çökelirler. Deniz, göl veya tatlı su ortamında
yaşayan organizmalar suda bulunan kalsiyum iyonunu veya bazıları kalsiyum bikarbonatı
vücutlarına alarak kalsiyum karbonat haline dönüştürüp, kas ve iskeletlerinde biriktirirler.
Yeryüzünde gördüğümüz kalker mostralarının hemen hemen tamamı bu şekilde
organizmaların oluşturduğu kalsiyum karbonat (kalker) birikintileridir. Bu birikintilerin
çoğu kendine özgü ılık, genellikle sığ ve su ortamında oluşur. Karbonat üretiminin en
verimli olduğu yerler tatlı su beslenmesinin az olduğu ve tektonik olarak duyarlı alanların
oluşturduğu sığ şelf alanlarıdır. Kalkerler yerinde (otokton) olarak oluşurlar ve fasiyes
gelişmeleri havza içi koşulları ile denetlenirler. Kalkerlerdeki farklı fasiyes şekillerinin
3
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
gelişmesini sonuçlayan başlıca etmenler havzanın durumu ve suyun enerjisidir. Fasiyes
örneklerinin gelişmesinde derinlik de önemli rol oynar ve suyun enerjisini denetleyen en
önemli etkendir. Işığın etkin olduğu derinliklerde ise organik verim yükselir. Kalker
oluşumunda en önemli etkenler; başlıca tektonik, hidroloji, iklim, öztatik deniz yüzü
değişimleri ve temelin etkileri ile organik bileşim olmaktadır. Canlı organizmaların yaptığı
kalsiyum karbonat üretiminin bulunduğu su ortamında karbondioksit ve gerekse kalsiyum
bikarbonat konsantrasyonu çok artar. Deniz suyunda bulunan diğer iyonlar, ısı, basınç, ph
durumlarının da önemli rol oynamasıyla birliktekalkerin her zaman deniz suyunun satüre
veya sürsatüre olduğu yerlerde çökeldiği görülür. Bunun için kalker (kalsiyum karbonat)
üreten canlılar sıcak iklim kuşaklarındaki sığ ve hareketli denizlerde en uygun yaşam
koşullarını bulurlar. Canlılar tarafından üretilen kalker (kalsiyum karbonat) canlı
artıklarının deniz dibinde yığılması ile birikme olduğu gibi bunların erimesi sonucu deniz
suyunda kalsiyum karbonat ve karbondioksit doygunluğu oluşarak uygun koşullarda
kimyasal çökelme de meydana gelir. Organizma artıkları deniz dibinde kalker (kalsit)
çamuru meydana getirirler. Çok derin denizlerde ise çoğu kez dibe inmeden eriyerek deniz
suyundaki kalsiyum karbonat oranını arttırırlar. Deniz dibine inenler ise oradaki çökelmede
oluşan yeşilimsi kil ve marnlar arasına karışırlar. Deniz dibinde meydana gelen bu kalker
çamurları kalker çökelmesinin başlangıcı olmaktadır. Bazı araştırmacılar tarafından
yapılan çalışmalarda karbonatlı kayaçların fasiyes şekilleri, oluşum ve çökelme
durumlarına göre sınıflamalar ve adlandırmalar yapılmıştır. Folk, r. l. kalker dokularının üç
ana bileşenden oluştuğunu saptamıştır. Buna göre yapılan sınıflamalar ABD ve Avrupa
ülkelerinde çok kullanılmaktadır.
1. mikrokristalin kalsit çamuru, 1-4 mikron çaplı tanelerden oluşmuştur. % 10’dan fazla
allokem bulunan allokemleşmiş kayaçlarda mikrokristalin kalsit çamuruspari kalsit
çamurundan daha az olduğu zaman; intramikrit, oomikrit, biyomikrit, biyopelmikrit,
pelmikrit kalkerler adını alır.
2. spari kalsit çamuru (genelde bir çimento gibi) 10 mikrondan daha büyük çaplı
partiküllerden oluşmuştur. % 10’dan fazla allokem bulunan allokemleşmiş kayaçlarda
spari kalsit çamuru mikrokristalin kalsit çamurundandaha az olduğu zaman; intrasparit,
oosparit, biyosparit, biyospelsparit ve pelsparit kalkerler adını alır.
3. allokemler, irice kalker tanelerinin kalker (kalsit) çamurlu bir matriksle
çimentolanarak(kimyasal çimento halinde) bütünleşmesi ile oluşan kalker taneleridir.
Yani kalkertaneciklerinindaha ince kalker çamuru hamuru ile bağlanmış kalkerlerdir. %
10’dan daha az allokem mikrokristalin kayaçlarda % 1’den fazla allokem mikrit, % 1-10
arasında allokemli mikrokristalin kalkerlere; intraklastik mikrit, oolitik mikrit, fosilli
mikrit ve peletli mikrit denir. Karasal kalker oluşumunda; yer kabuğunun iç kısımlarına
etki ederek inen sular değişik etkenler veya kapilarite ile yeryüzüne yükselirler. Bu
suretle yeryüzünde daha önce oluşmuş kalkerlerden eritilmiş halde depo ettikleri
kalsiyum bikarbonatı kalsiyum karbonat halinde uygun koşullarda çökelterek karasal
kökenli kalker oluşumlarını meydana getirirler. Bu çökelme göl ortamında olabildiği
gibi formasyon içi boşluklar (mağara) içinde de olabilir. Aynı şekilde yüzeydeki
kalkerlerin kalsiyum karbonatı bol, yağışlı bölgelerde yer altı suyuna ve oradan da
kaynak ve derelere geçerek uygun koşullarda traverten=kalker tüfü halinde kalsiyum
karbonatı çökeltirler.
Kalker (kireçtaşı ve dolomit) dünyada önemli bir endüstriyel hammadde olup,
özellikle inşaat sektörü başta olmak üzere, kırma taş olarak yol kaplama malzemesi,
4
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
asfaltla agrega teşkil ederek yol kaplamada, demir-çelik ve çimento sanayinde, şişe cam
sanayinde, toprak ıslahında, toprağın asitliğini düzeltme ve bitki gelişimini
kolaylaştırmada, seramik, boya ve kâğıt endüstrisinde, şeker ve kimya sanayinde, içki, yağ,
soda, gübre lastik yapımında kullanılmaktadır.
Son yıllarda ülke nüfusunun artması, sanayi ve endüstrinin gelişmesi ve yerleşim
alanlarının genişlemesine paralel olarak yurdumuzda inşaat, alt yapı sektörlerinde ve
mühendislik yapılarında büyük bir artış söz konusudur. Bu nedenle, yukarıda adı geçen
faaliyet için temel kabul edilebilecek kalker hammaddelerine günümüz koşullarında
önemli talepler olmaktadır. Kalker hammaddesinin istihracı hedeflenirken atıl durumda
bulunan alan işletilerek ülke ekonomisine de katkıda bulunulacaktır. İnşaat ve yol
sektörünün çok yoğun talep gördüğü günümüzde çevre bölgelerimiz için hammadde
girdilerinin temininde büyük kolaylık sağlayacak olan işletme bölgenin dışa bağımlılığını
azaltacak olup, ekonomik olmasına rağmen atıl durumda olan milli kaynaklarımızı aktif
hale geçirerek milli ekonomimize de büyük katkılar sağlayacaktır.
Gerçekleştirilecek bu proje sayesinde maden kaynaklarının ülke ekonomisine
kazandırılması sağlanacaktır. Oldukça geniş bir kullanım alanı bulunan kalker (kireçtaşı)
sedimanter bir kayaç olup, çeşitli sanayi dallarında kullanılmakta ve bu alanlarda önemli
bir yer teşkil etmektedir. Kalker, başta çimento sektörü olmak üzere, cam, kâğıt, şeker
sanayinde, metalürji de, inşaat sektöründe, kimya sanayinde, içki, yağ, soda, gübre, lastik
yapımında kullanılmaktadır. Ocaktan çıkarılacak olan kalker birçok sektörde hammadde
olarak kullanılacaktır.
Kalker hammaddelerine günümüz koşullarında önemli talepler olmaktadır. Bu
projeyle ekonomik olmasına rağmen atıl durumda olan milli kaynaklarımızı aktif hale
geçirerek milli ekonomimize de büyük katkılar sağlayacaktır. Aynı zamanda istihdam
yaratacaktır. Yapılan bu proje ile ilgili olarak yer altı doğal kaynaklarımızdan biri olan
kalkerin üretimi gerçekleştirilerek, kırma taş, dolgu malzemesi, beton hammaddesi ve
asfalt alt temel malzemesi olarak ekonomiye kazandırılmaktadır. Ayrıca işletmede toplam
40 personelin direkt olarak istihdamı, işletmeye bağlı olarak yan faaliyet kollarının
gelişimi, tedarikçiler ve ikincil faydalanıcıların varlığı düşünüldüğünde istihdama, yöre ve
ülke ekonomisine katkı sağlanacaktır.
5
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
BÖLÜM 2: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU: Proje yer seçimi (İlgili
Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmış olan yerin, Onanlı Çevre Düzeni
Planı veya İmar Planı sınırları içinde ise bu alan üzerinde, değil ise mevcut arazi
kullanım haritası üzerinde koordinatları ile birlikte gösterimi)
Proje sahası, Adana İli, Tufanbeyli İlçesi sınırları içerisinde bulunan orman arazisi
niteliğindeki 89,77 ha’lık ruhsat alanının içerisinde 12,99 ha’lık alan içerisinde
gerçekleştirilmesi planlanan Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi faaliyetlerini
kapsamaktadır. Proje sahası tamamen kalkerle ile kaplı olup bol kırıklı bir alandır. Bu
kırılma ve ondülasyonlar sonucu yüzeyde 5-10 m’ye kadar ulaşabilen çatlaklı yapılar
mevcuttur.
Proje alanı L36b3 – L36c2 paftalarında yer almakta olup, güneybatı yönünde
bulunan Adana İl merkezine kuş uçumu yaklaşık 168 km mesafede, kuzeybatı yönünde
bulunan Tufanbeyli İlçe merkezine kuş uçumu yaklaşık 14.585 m mesafede, güneydoğu
yönünde bulunan Altınoba Köyüne kuş uçumu yaklaşık 1.400 m mesafede, doğu yönünde
bulunan Doğankonak Köyüne kuş uçumu 3.286 m mesafede, kuzeybatı yönünde bulunab
İğdebel Köyüne kuşuçumu 3.288 m mesafede, güneybatı yönünde bulunan Bozgüney
İlçesine kuşuçumu 5.709 m mesafede bulunmaktadır. Proje alanına en yakın yerleşim
birimi; kuzeybatı yönünde bulunan İğdebel Köyüne bağlı olan Üçevler Mahallesi olup
kuşuçumu yaklaşık 1.030 m mesafe uzaklıkta yer almaktadır.
Ocak sahasının 1/25.000 Ölçekli Topoğrafik Haritası EK-3’te ve 1/5.000 Ölçekli
Jeoloji Haritası EK-4’te sunulmuştur. Projenin 1/1.000 Ölçekli Vaziyet Planı EK-5’te,
1/1.000 Ölçekli İmalat Haritası EK-6’da, 1/10.000 Ölçekli Kadastro Haritası ve 1/25.000
Ölçekli Orman Kadastro Haritası EK-17’de sunulmuştur. Mahallinde Tetkik ve
Değerlendirme Raporu EK-1’de verilmektedir. Projeye ait fotoğraflar EK-11’de
sunulmuştur.
Proje Alanı; Adana Orman Bölge Müdürlüğü, Saimbeyli Orman İşletme
Müdürlüğü, Tufanbeyli Orman İşletme Şefliği sınırları içerisinde 289 nolu bölmede
kalmakta olup mescere tipi OT: Orman Toprağı, BAr: Bozuk cins ardıç alanı olarak
geçmektedir. Proje alanına ait 1/25.000 Ölçekli Mescere Haritası EK-7’de verilmektedir.
Ayrıca 1/100.000 Ölçekli Adana İli Arazi Varlığı Haritası incelendiğinde proje
alanı ve çevresi, U29-O-VI se Lejantlı olup; U: Kireçsiz Kahverengi Topraklar, 29: Eğimi
20-30° arasında olan, O: şimdiki arazi kullanımı orman anlamına gelmekte olmakla birlikte
6. sınıf arazi özelliği taşımaktadır (Bkz. EK-9, Arazi Varlığı Haritası ve Lejantı).
İzin talep alanı 16.09.2013 tarihinde Bakanlık Makamının 14398 sayılı Olur’u ile
onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda L36
Paftasında yer almakta olup, plan lejantında Tarımsal Arazi Kullanımları: Tarım Arazisi
olarak Çevre Düzen Planına işlenmiştir. (Bkz. EK-8, Çevre Düzeni Planı ve Lejantı).
İşletme Ruhsatı işlemleri devam etmekte olan ER: 3299319 Erişim Numaralı orman
arazisi niteliğindeki 89,77 ha’lık ruhsat alanının içerisinde yer almaktadır. Aşağıda Ruhsat
alanı (89,77 ha), MİGEM İşletme İzin Alanı-ÇED İzin Alanı (12,99 ha), kırma-eleme tesisi
(8.346 ha), şantiye alanı (1.638 m2), nihai ürün stok alanı (12.070 m2), pasa stok alanı
(5.379,3 m2), bitkisel toprak stok alanı (1.200 m2) koordinatları verilmiştir. İşletme sahibi
6
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
bu poligon noktalarına poligon taşlarını dikerek çalışma alanının sınırlarını belirleyeceğini
taahhüt etmektedir.
Tablo 3. Ruhsat Sahasının Koordinatları (89,77 ha)
Nokta No
1
2
3
4
ED-50
Y
X
271427.000 4237762.000
271969.000 4237057.000
271465.000 4236193.000
270827.000 4236963.000
WGS-84
Enlem
Boylam
38.2572618 36.3874153
38.2510523 36.3938307
38.2431456 36.3883551
38.2499156 36.3808229
Ruhsat Alanı (89,77 ha)
Şekil 1. Ruhsat Alanına Ait Uydu Görüntüsü
Tablo 4. MİGEM İşletme İzin Alanı-ÇED İzin Alanı Koordinatları (12,99 ha)
Nokta No
1
2
3
4
5
ED-50
Y
X
271177.000 4236889.000
271375.000 4236961.000
271543.000 4236960.000
271695.000 4236683.000
271410.000 4236535.000
WGS-84
Enlem
Boylam
38.2493385 36.3848427
38.2500371 36.3870800
38.2500708 36.3889983
38.2476156 36.3908229
38.2462107 36.3876169
7
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
İşletme İzin Alanı
ÇED İzin Alanı
(12,99 ha)
Şekil 2. MİGEM İşletme İzin Alanı-ÇED İzin Alanına Ait Uydu Görüntüsü
Tablo 5. Kırma-Eleme Tesisine Ait Koordinatlar (8.346 m2)
Nokta No
1
2
3
4
ED-50
Y
X
271219.000 4236904.000
271323.000 4236904.000
271329.000 4236826.000
271219.000 4236826.000
WGS-84
Enlem
Boylam
38.2494842 36.3853173
38.2495107 36.3865047
38.2488100 36.3865983
38.2487820 36.3853425
Kırma-Eleme Tesisi
(8.346 m2)
Şekil 3. Kırma-Eleme Tesisine Ait Uydu Görüntüsü
Tablo 6. Şantiye Alanı Koordinatları (1.638 m2)
Nokta No
1
2
3
ED-50
Y
X
271219.000 4236904.000
271219.000 4236826.000
271177.000 4236889.000
WGS-84
Enlem
Boylam
38.2494842 36.3853173
38.2487820 36.3853425
38.2493385 36.3848427
8
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Şantiye Alanı
(1.638 m2)
Şekil 4. Şantiye Alanına Ait Uydu Görüntüsü
Tablo 7. Pasa Stok Alanı Koordinatları (5.379,3 m2)
Nokta No
1
2
3
4
ED-50
Y
271379.000
271413.000
271348.788
271310.000
X
4236726.000
4236665.000
4236628.001
4236687.000
WGS-84
Enlem
Boylam
38.2479224 36.3872014
38.2473819 36.3876093
38.2470324 36.3868881
38.2475537 36.3864263
Pasa Stok Alanı
(5.379,3 m2)
Şekil 5. Pasa Stok Alanına Ait Uydu Görüntüsü
Tablo 8. Nihai Ürün Stok Alanı Koordinatları (12.070 m2)
Nokta No
1
2
3
4
ED-50
Y
X
271219.000 4236826.000
271329.000 4236826.000
271379.000 4236726.000
271310.000 4236687.000
WGS-84
Enlem
Boylam
38.2487820 36.3853425
38.2488100 36.3865983
38.2479224 36.3872014
38.2475537 36.3864263
9
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Nihai Ürün Stok Alanı
(12.070 m2)
Şekil 6. Nihai Ürün Stok Alanına Ait Uydu Görüntüsü
Tablo 9. Bitkisel Toprak Stok Alanına Ait Koordinatlar (1.200 m2)
Nokta No
1
2
3
4
ED-50
Y
X
271428.138 4236583.158
271444.123 4236557.771
271410.273 4236536.458
271394.289 4236561.845
WGS-84
Enlem
Boylam
38.2466489 36.3878085
38.2464244 36.3879991
38.2462239 36.3876196
38.2464484 36.3874289
Bitkisel Toprak Stok Alanı
(1.200 m2)
Şekil 7. Bitkisel Toprak Stok Alanına Ait Uydu Görüntüsü
10
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Ruhsat
Alanı
Şantiye
Alanı
İşletme İzinÇED İzin
Alanı
KırmaEleme Tesis
Alanı
Bitkisel Toprak
Stok Alanı
Nihai Ürün
Stok Alanı
Pasa-Stok
Alanı
Şekil 8. Proje Alanına Ait Uydu Görüntüsü
11
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Kuzey
115 m
ADANA
Tufanbeyli
Şekil 9. Yer Bulduru Haritası
Proje Alanı
12
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
BÖLÜM 3: PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI:
3.1. Projenin Zamanlama Tablosu
Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi faaliyeti ile ilgili ÇED süreci ve geçerli
mevzuat kapsamında gerekli izinler alındıktan sonra üretime geçilecek olup planlanan
zamanlama süreci aşağıda verilmiştir.
Tablo 10. Projenin Zamanlama Tablosu
AÇIKLAMA
YIL
Çevre ve Şehircilik Bakanlığına Başvuru Yapılması
ÇED Başvuru Dosyasının Hazırlanması,
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na Sunulması
Halkın Katılımı Toplantısı
Kapsam Belirleme Toplantısı
ÇED Raporu Özel Formatının Alınması
ÇED Raporunun Hazırlanması,
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na Sunulması
1. İDK Toplantısı
Revize ÇED Raporunun hazırlanması ve Bakanlığa sunulması
2. İDK Toplantısı
ÇED Olumlu Kararı Alınması
Nihai ÇED Kararı Alınması,
Askı Süreci ve ÇED Olumlu Kararının Alınması
İşletme İçin Gerekli Diğer İzinlerin Alınması
Üretim Çalışmalarına Başlanması
2013
1
2
3
4
5
Aylar
6 7 8
9 10 11 12
2013
2013
2013
2013
2013
2013
2014
2014
2014
2014
2014
2014
3.2. Projenin Fayda-Maliyet Analizi
Gerçekleştirilmesi planlanan faaliyette, etüt-proje giderleri, makine-ekipman
temini, tesis ve şantiye kurulum giderleri yatırım masraflarını; personel giderleri, enerji,
yakıt ve yağ tüketimi, bakım-onarım giderleri, şantiye giderleri ve diğer giderler ise
işletme giderlerini oluşturmaktadır.
Yatırım Tutarı:
Proje kapsamında kullanılacak delici, yükleyici, ekskavatör, kamyon ve arazöz
gibi makine-ekipmanlardan yararlanılacak ve kırma-eleme tesisi üniteleri kullanılacaktır.
Çalışanların yeme, barınma, temizlik vb. ihtiyaçları prefabrike binalarda
sağlanacak olup bina inşaatı söz konusu değildir.
İşletme Giderleri:
Kırma-eleme tesisinde işlenecek malzemeler ÇED izin alanı içerisinde bulunan
ocaktan temin edilecektir. Söz konusu tesisin çalışma periyotları kalker ocağının çalışma
periyodu ile paralel şekilde devam edecektir. Proje kapsamında çalıştırılacak personelin
büyük çoğunluğu çevre köylerden karşılanacak olup çalışanların yeme, barınma, temizlik
vb. ihtiyaçları prefabrike binalarda sağlanacak olup bina inşaatı söz konusu değildir.
13
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Proje kapsamında değerlendirilen tesisler işletme dönemine geçmesiyle birlikte
bir takım sabit giderleri olacaktır.
Proje kapsamında, yıllık 1.000.000 ton/yıl kalker malzemesinin üretilmesi
planlanmakta olup ocak ve kırma-eleme tesisi ile ilgili yatırım-işletme giderleri tabloları
aşağıda verilmiştir.
Tablo 11. Ocak Sahası ve Kırma-Eleme Tesisi İlk Yatırım Maliyeti
CİNSİ
HARCAMA MİKTARI (TL)
Ruhsat İçin Müracaat
4.656,6
MİGEM Ruhsat Teminatları
12,802 + 4.656,6 = 17.458,6
Etüt ve Proje Giderleri
45.000
Orman Arazi İzinleri Giderleri
75.000
Makine ve Teçhizat Giderleri
250.000
Diğer Harç ve Teminat Giderleri
57.884,8
Beklenmeyen Giderler
50.000
TOPLAM
500.000
Tablo 12. Ocak Sahası ve Kırma-Eleme Tesisi Yıllık İşletme Giderleri
Harcama Çeşidi
Tutar (TL)
Etüt ve Proje
50.000
Yatırım Gideri
300.000
İşçilik ve Personel Giderleri
300.000
Enerji ve Yakıt Giderleri
750.000
Bakım ve Onarım Giderleri
100.000
İdari ve vb. Giderler
20.000
Beklenmeyen Giderler
50.000
Proje Genel Toplamı
1.570.000
İşletme Gelirleri:
Kırma-Eleme tesisinde yılda 1.000.000 ton/yıl malzemenin işlenmesi
planlanmaktadır. Ocaktan temin edilen malzeme sahaya kurulacak kırma-eleme tesisinde
boyutlandırıldıktan sonra, ebatlarına göre ayrılan malzeme hazır beton tesislerinde
kullanılacaktır. Hazır beton üretiminde kullanılmayan malzemenin ise, bölgede faaliyet
gösteren yapım işlerine direk satışı hedeflenmektedir. Proje kapsamında beklenen satış
hasılatı aşağıdaki Tablo 13’te hesaplanmıştır.
Tablo 13. Yıllık Gelir
Kalker Madeninin Ton Fiyatı
5.50 TL
Yıllık Üretim
1.000.000 ton
Toplam Hasılat
5.500.000 TL
Kaynak: Maden Mühendisleri Odası
3.3. Diğer Hususlar
Proje kapsamında bahsedilmesi gereken başka bir husus bulunmamaktadır.
14
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
BÖLÜM 4: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN VE PROJENİN ETKİ ALANININ
ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİ: {(***) Projeler için seçilen yerin çevresel özellikleri,
yukarıda sıralananhususlar itibari ile açıklanırken, ilgili kamu kurum ve
kuruluşlardan, araştırma kurumlarından, üniversitelerden veya benzeri diğer
kurumlardan temin edilen bilgilerin hangi kurumdan ve kaynaktan alındığı
raporun notlar bölümünde belirtilir veya ilgili harita, doküman ve benzeri belgeye
işlenir. Proje sahibince kendi araştırmalarına dayalı bilgiler verilmek istenirse,
bunlardan kamu kurum ve kuruluşların yetkileri altında olanlar için ilgili kurum ve
kuruluşlardan bu bilgilerin doğruluğunu belirten birer belge alınarak rapora
eklenir.}
İşletilmesi planlanan Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisinden kaynaklanacak en
önemli çevresel etki çalışmalar sırasında oluşacak toz emisyonu ve patlatma sırasında
oluşacak toz emisyonu, gürültü, vibrasyon ve hava şokudur. Hazırlanan ÇED Raporu
BÖLÜM 5.1.11’de yapılacak olan hesaplamalarda faaliyetten kaynaklanacak toz
emisyonunu, patlatmadan kaynaklanacak toz emisyonu, BÖLÜM 5.1.12’de yapılacak
olan hesaplamalarda gürültü, vibrasyon ve hava şoku işletme sırasında ve patlatma
sırasında etki alanı hesabı verilecektir.
Sahada açık işletme yöntemiyle patlayıcı madde kullanılarak kalker üretimi
gerçekleştirilecek ve çıkarılan malzemenin tamamı kırma-eleme tesisinde
boyutlandırıldıktan sonra, ebatlarına göre ayrılan malzeme hazır beton tesislerinde
kullanılacaktır. Hazır beton üretiminde kullanılmayan malzemenin ise, bölgede faaliyet
gösteren yapım işlerine direk satışı hedeflenmektedir.
Proje alanı L36b3 – L36c2 paftalarında yer almakta olup, güneybatı yönünde
bulunan Adana İl merkezine kuş uçumu yaklaşık 168 km mesafede, kuzeybatı yönünde
bulunan Tufanbeyli İlçe merkezine kuş uçumu yaklaşık 14.585 m mesafede, güneydoğu
yönünde bulunan Altınoba Köyüne kuş uçumu yaklaşık 1.400 m mesafede, doğu yönünde
bulunan Doğankonak Köyüne kuş uçumu 3.286 m mesafede, kuzeybatı yönünde bulunab
İğdebel Köyüne kuşuçumu 3.288 m mesafede, güneybatı yönünde bulunan Bozgüney
İlçesine kuşuçumu 5.709 m mesafede bulunmaktadır. Proje alanına en yakın yerleşim
birimi; kuzeybatı yönünde bulunan İğdebel Köyüne bağlı olan Üçevler mahallesi olup
kuşuçumu yaklaşık 1.030 m mesafe uzaklıkta yer almaktadır.
Ocak sahasının 1/25.000 Ölçekli Topoğrafik Haritası EK-3’te ve 1/5.000 Ölçekli
Jeoloji Haritası EK-4’te sunulmuştur. Projenin 1/1.000 Ölçekli Vaziyet Planı EK-5’te,
1/1.000 Ölçekli İmalat Haritası EK-6’da, 1/10.000 Ölçekli Kadastro Haritası ve 1/25.000
Ölçekli Orman Kadastro Haritası EK-17’de sunulmuştur. Mahallinde Tetkik ve
Değerlendirme Raporu EK-1’de verilmektedir. Projeye ait fotoğraflar EK-11’de
sunulmuştur.
Proje Alanı; Adana Orman Bölge Müdürlüğü, Saimbeyli Orman İşletme
Müdürlüğü, Tufanbeyli Orman İşletme Şefliği sınırları içerisinde 289 nolu bölmede
kalmakta olup mescere tipi OT: Orman Toprağı, BAr: Bozuk cins ardıç alanı olarak
geçmektedir. Proje alanına ait 1/25.000 Ölçekli Mescere Haritası EK-7’de verilmektedir.
Ayrıca 1/100.000 Ölçekli Adana İli Arazi Varlığı Haritası incelendiğinde proje
alanı ve çevresi, U29-O-VI se Lejantlı olup; U: Kireçsiz Kahverengi Topraklar, 29:
15
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Eğimi 20-30° arasında olan, O: şimdiki arazi kullanımı orman anlamına gelmekte
olmakla birlikte 6. sınıf arazi özelliği taşımaktadır (Bkz. EK-9, Arazi Varlığı Haritası
ve Lejantı).
İzin talep alanı 16.09.2013 tarihinde Bakanlık Makamının 14398 sayılı Olur’u ile
onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda
L36 Paftasında yer almakta olup, plan lejantında Tarımsal Arazi Kullanımları: Tarım
Arazisi olarak Çevre Düzen Planına işlenmiştir. (Bkz. EK-8, Çevre Düzeni Planı ve
Lejantı).
Planlanan alanın bulunduğu yöreye ait detaylar aşağıda başlıklar halinde
açıklanmıştır.
4.1. Fiziksel ve Biyolojik Çevrenin Özellikleri ve Doğal Kaynakların Kullanımı:
4.1.1. Meteorolojik ve İklimsel Özellikler
Bölgenin Genel İklim Şartları:
Söz konusu proje Tufanbeyli İlçesi sınırları içerisinde bulunmaktadır. Akdeniz
iklim kuşağında yer almasına rağmen Toroslar’ın olumsuz etkisi ve yükseltiden dolayı,
ilçede deniz etkisi görülmez. İlçede yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve kar yağışlı
olan Akdeniz yakını dağ iklimi görülür. İlçede Akdeniz yağış rejimi görülür. En fazla
yağışı kış ve ilkbahar mevsimlerinde, en az yağışı ise yaz mevsiminde alır.
Meteorolojik verilerin derlenmesinde Göksun Meteoroloji İstasyonu (17866)
1960–2012 yıllarına ait Meteorolojik Bültenden yararlanılmıştır.
Basınç:
Göksun Meteoroloji İstasyonu’ndan alınan verilere göre ortalama basınç 865,5
hPa, maksimum basınç Kasım ayında 880,5 hPa ve minimum basınç Şubat ayında 844,1
hPa olarak ölçülmüştür.
Tablo 14. Basınç Dağılım Değerleri Tablosu
Meteorolojik
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos
Elementler
862.6
863.7
Ortalama Basınç 866.1 864.8 864.2 864.0 865.1 864.2
Maksimum
879.7 878.4 877.7 875.7 874.1 872.3
869.9
872.5
Basınç
854.6
856.6
Minimum Basınç 844.7 844.1 847.1 846.9 853.0 853.5
Kaynak: Göksun Meteoroloji İstasyonu (1960-2012) Verileri - 2013
16
Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık
866.6 868.6 868.7 867.4 865.5
876.9 878.4 880.5 880.4 880.5
858.9 855.9 849.0 844.8 844.1
Basınç (hPa)
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
890
880
870
860
850
840
830
820
Ortalama Basınç
Maksimum Basınç
Minimum Basınç
Şekil 10. Basınç Değerleri Grafiği
Sıcaklık:
Göksun Meteoroloji İstasyonu, 1960-2012 yılları arasındaki gözlem kayıtlarına
göre yıllık ortalama sıcaklık 9 oC’dir. Ölçülen en yüksek sıcaklık 37,3 oC ile Ağustos
ayında, ölçülen en düşük sıcaklık ise -33,5 oC ile Şubat ayında gerçekleşmiştir.
Tablo 15. Sıcaklık Dağılım Değerleri Tablosu
Meteorolojik
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık
Elementler
Ortalama
-3.8
-2.4
2.8
8.5
13.0
17.7
21.3
20.8
16.2 10.5
4.1
-1.1
9
Sıcaklık
Maksimum
12.5 23.0 23.0 27.4 30.4
34.4
36.8
37.3
34.6 30.0 23.2
18.6
37.3
Sıcaklık
Minimum
-32.6 -33.5 -27.3 -11.6 -2.3
0.6
2.9
2.7
-3.1
-8.4 -26.4 -28.2 -33.5
Sıcaklık
Kaynak: Göksun Meteoroloji İstasyonu (1960-2012) Verileri – 2013
17
Sıcaklık (oC)
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
50
40
30
20
10
0
‐10
‐20
‐30
‐40
Ortalama Sıcaklık
Maksimum Sıcaklık
Minimum Sıcaklık
Şekil 11. Sıcaklık Değerlerinin Dağılımı Grafiği
Yağış:
Göksun Meteoroloji İstasyonu’ndan alınan verilere göre yıllık ortalama toplam
yağış miktarı 600,1 mm ve maksimum yağış miktarı 85,4 mm ile Mart ayında
ölçülmüştür.
Tablo 16. Yağış Dağılım Değerleri Tablosu
Meteorolojik
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık
Elementler
Ortalama
18.1
5.8
5.9
13.5 44.2 68.2 91.8 600.1
Toplam Yağış 84.7 70.3 74.4 67.2 56.0
Miktarı
Maksimum
76.6 52.1 85.4 43.7 54.1
31.3
35.0
45.7 25.8 45.2 55.4 85.3 85.4
Yağış
Kaynak: Göksun Meteoroloji İstasyonu (1960-2012) Verileri – 2013
18
Yağış (mm)
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
Toplam Yağış Ortalaması
Maksimum Yağış
Şekil 12. Yağış Değerleri Dağılımı Grafiği
Standart Zamanlarda Ölçülen Maksimum Yağış Değeri:
Göksun Meteoroloji İstasyonu standart zamanlardaki yağış değeri tablosu
incelendiğinde 100 yıllık 24 saatte en fazla 87,9 mm yağış olduğu görülmektedir.
Projenin inşaat ve işletme aşamalarında bu değer göz önünde bulundurulacaktır.
Ayrıca bölgenin FEVK değerleri de inşaat ve işletme aşamalarında göz önünde
bulundurulacaktır.
Nem:
Göksun Meteoroloji İstasyonu’ndan alınan verilere göre ortalama nem % 67,8 ve
minimum nem ise % 1 ile Eylül ayında ölçülmüştür.
Tablo 17. Nem Dağılım Değerleri Tablosu
Meteorolojik
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık
Elementler
Ortalama
79.0 77.4 72.9 68.9 66.0
58.3
53.3
55.1
60.1 68.5
74.9
79.6
67.8
Nem
Minimum
10
22
8
6
9
5
4
2
1
4
3
12
1
Nem
Kaynak: Göksun Meteoroloji İstasyonu (1960-2012) Verileri – 2013
19
Nem (%)
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül
Ortalama Nem
Ekim
Kasım
Aralık
Minimum Nem
Şekil 13. Nem Dağılım Değerleri Grafiği
Sayılı Günler:
Göksun Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre 1960–2012 yılları arası
yıllık ortalama kar yağışlı günler sayısı 35,6, yıllık ortalama kar örtülü günler sayısı 67,1,
yıllık ortalama sisli günler sayısı 7,7, yıllık toplam dolulu günler sayısı 2,2, yıllık toplam
kırağılı günler sayısı 59,1, yıllık toplam orajlı günler sayısı 22,1 gün olarak ölçülmüştür.
20
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 18. Sayılı Günler Dağılım Değerleri Tablosu
Gün
Meteorolojik
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos
Elementler
Ortalama Kar
0.1
Yağışlı Günler 10.2 9.0 5.8 1.6
Sayısı
Ortalama Kar
0.0
Örtülü Günler 20.3 20.7 10.2 0.6
Sayısı
Ortalama Sisli
1.3 0.3 0.1
0.0
0.0
0.0
Günler Sayısı 2.2
Ortalaması
Ortalama
Dolulu Günler
0.0
0.0 0.2 0.5
0.8
0.3
0.1
0.1
Sayısı
Ortalaması
Ortalama
Kırağılı
6.6
3.5 8.5 4.7
1.0
Günler Sayısı
Ortalaması
Ortalama
0.2
0.2 0.7 2.3
4.7
4.2
2.1
2.3
Orajlı Gün
Sayıları
Kaynak: Göksun Meteoroloji İstasyonu (1960-2012) Verileri – 2013
Eylül Ekim Kasım Aralık
Yıllık
Toplam
0.1
1.6
7.2
35.6
0.1
2.2
13.0
67.1
0.1
0.3
1.2
2.2
7.7
0.1
0.1
0.0
1.2
8.5
14.8
10.3
59.1
2.6
2.0
0.5
0.3
22.1
2.2
25
20
15
10
5
0
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül
Ekim
Kasım
Ortalama Kar Yağışlı Günler Sayısı
Ortalama Kar Örtülü Günler Sayısı
Ortalama Sisli Günler Sayısı Ortalaması
Ortalama Dolulu Günler Sayısı Ortalaması
Ortalama Kırağılı Günler Sayısı Ortalaması
Ortalama Orajlı Gün Sayıları
Şekil 14. Sayılı Günler Dağılım Grafiği
21
Aralık
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Maksimum Kar Kalınlığı:
Göksun Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre 1960–2012 yılları arası
gözlenen maksimum kar kalınlığı 174 cm ile Şubat ayında ölçülmüştür.
Tablo 19. Maksimum Kar Kalınlığı Değerleri Tablosu
Kar Kalınlığı (cm)
Meteorolojik
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık
Elementler
Maksimum Kar
169 174 163 20
2
6
57
72
174
Kalınlığı
Kaynak: Göksun Meteoroloji İstasyonu (1960-2012) Verileri – 2013
200
180
160
140
120
100
80
60
40
20
0
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran Temmuz Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Şekil 15. Maksimum Kar Kalınlığı Grafiği
Buharlaşma:
Göksun Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına (1960-2012) göre bölgenin
yıllık ortalama açık yüzey buharlaşması 857,1 mm ve en yüksek ortalama açık yüzey
buharlaşması 216,8 mm ile Temmuz ayında ölçülmüştür. Günlük maksimum açık yüzey
buharlaşması 14,5 mm ile Haziran ayında ölçülmüştür.
22
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 20. Buharlaşma Değerleri Tablosu
Buharlaşma (mm)
Meteorolojik
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık
Elementler
Ortalama Açık
10.1 100.9 165.8
216.8
197.1 135.6 30.8
857.1
Yüzey
Buharlaşması
Günlük
Maksimum Açık
6.5 10.0
14.5
13.4
11.7
9.0 6.0
14.5
Yüzey
Buharlaşması
Kaynak: Göksun Meteoroloji İstasyonu (1960-2012) Verileri – 2013
250
200
150
100
50
0
Ortalama Açık Yüzey Buharlaşması
Günlük Maksimum Açık Yüzey Buharlaşması
Şekil 16. Buharlaşma Değerleri Grafiği
Rüzgâr:
Esme Sayılarına Göre Yıllık, Mevsimlik, Aylık Rüzgâr Yönü:
Göksun Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre 1960–2012 yılları arası
yönlere göre yıllık rüzgârın esme sayıları toplamı 1. derece hâkim rüzgâr yönü NNW
(kuzey-kuzeybatı), 2. derece hâkim rüzgâr yönü NW (kuzeybatı), 3. derece hâkim rüzgâr
yönü WNW (batı-kuzeybatı), 4. hâkim rüzgâr yönü olarak ta SSW (güney-güneybatı)
olarak ölçülmüştür.
23
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 21. Yönlere Göre Rüzgârın Esme Sayıları Toplamı Değerleri Tablosu
Aylar
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos
2255 1991 2414 1753 1768 2688
3494
2774
N
1837 1503 1629 1204 1647 2383
2720
2259
NNE
1730 1713 1421 954 1265 1256
1525
1570
NE
1964 1785 1559 1413 1625 1738
1815
1766
ENE
1470 947 964 889 921
964
1147
1273
E
1965 1300 1473 1449 1525 1249
1470
1681
ESE
1239 1052 1275 1513 1414
930
1032
1232
SE
1461 1347 2061 2721 2116 1730
1620
1814
SSE
1653 1686 2019 2183 2121 1444
1542
1787
S
3148 3306 3674 4374 4066 3381
3417
3778
SSW
2441 2350 2425 2711 2664 2173
2066
2320
SW
1717 1846 2182 2442 2711 2420
2277
2206
WSW
1473 1512 1518 1542 2038 1548
1409
1417
W
2947 3144 3859 3810 3812 3231
2485
2732
WNW
4400 3758 4269 3582 3491 3510
3726
3474
NW
3618 3421 3769 3493 3574 4750
5372
4632
NNW
Kaynak: Göksun Meteoroloji İstasyonu (1960-2012) Verileri - 2013
Meteorolojik
Elementler
Eylül
2086
1517
1092
1389
1130
1566
1251
2039
1572
4048
2220
2445
1785
3824
3766
3654
Ekim
1988
1426
1298
2006
1294
2126
1376
1740
1320
2960
1998
2198
2292
4730
4238
3374
Kasım
2190
1407
1181
2006
1379
1993
1281
1498
1206
2656
1786
1841
1788
3939
4790
3983
Aralık
2475
1682
1585
2076
1256
1958
1415
1436
1640
2592
2349
1637
1570
3381
4705
4252
Yıllık
27876
21214
16590
21142
13634
19755
15010
21583
20173
41400
27503
25922
19892
41894
47709
47892
N
NNW
NW
WNW
W
50000
45000
40000
35000
30000
25000
20000
15000
10000
5000
0
NNE
NE
ENE
E
WSW
ESE
SW
SE
SSW
SSE
S
Şekil 17. Rüzgârın Esme Sayılarına Göre Rüzgâr Diyagramı (Yıllık)
Göksun Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre 1960–2012 yılları arası
yönlere göre kış mevsimine ait rüzgâr esme sayıları toplamı aşağıdaki tabloda verilmiştir.
24
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 22. Kış Mevsimine Ait Rüzgâr Esme Sayıları Değerleri Tablosu
Yönler Aralık Ocak Şubat Toplam
2475 2255 1991
6721
N
1682 1837 1503
5022
NNE
1585 1730 1713
5028
NE
2076 1964 1785
5825
ENE
1256 1470 947
3673
E
1958 1965 1300
5223
ESE
1415 1239 1052
3706
SE
1436 1461 1347
4244
SSE
1640 1653 1686
4979
S
2592 3148 3306
9046
SSW
2349 2441 2350
7140
SW
5200
WSW 1637 1717 1846
1570
1473
1512
4555
W
9472
WNW 3381 2947 3144
4705 4400 3758 12863
NW
NNW 4252 3618 3421 11291
Kaynak: Göksun Meteoroloji İstasyonu (1960-2012) Verileri – 2013
KIŞ
N
NNW
14000
NNE
12000
NW
NE
10000
8000
6000
WNW
ENE
4000
2000
W
E
0
WSW
ESE
SW
SE
SSW
SSE
S
Şekil 18. Kış Mevsimine Ait Esme Sayılarına Göre Rüzgâr Diyagramı
Göksun Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre 1960–2012 yılları arası
yönlere göre ilkbahar mevsimine ait rüzgâr esme sayıları toplamı aşağıdaki tabloda
verilmiştir.
25
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 23. İlkbahar Mevsimine Ait Rüzgâr Esme Sayıları Değerleri Tablosu
Yönler
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
Mart Nisan Mayıs Toplam
2414 1753 1768
5935
1629 1204 1647
4480
1421 954 1265
3640
1559 1413 1625
4597
964 889 921
2774
1473 1449 1525
4447
1275 1513 1414
4202
2061 2721 2116
6898
2019 2183 2121
6323
3674 4374 4066 12114
2425 2711 2664
7800
2182 2442 2711
7335
1518 1542 2038
5098
3859 3810 3812 11481
4269 3582 3491 11342
3769 3493 3574 10836
Kaynak: Göksun Meteoroloji İstasyonu (1960-2012) Verileri – 2013
İLKBAHAR
N
NNW
14000
NNE
12000
NW
NE
10000
8000
6000
WNW
ENE
4000
2000
W
E
0
WSW
ESE
SW
SE
SSW
SSE
S
Şekil 19. İlkbahar Mevsimine Ait Esme Sayılarına Göre Rüzgâr Diyagramı
Göksun Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre 1960–2012 yılları arası
yönlere göre yaz mevsimine ait rüzgâr esme sayıları toplamı aşağıdaki tabloda
verilmiştir.
26
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 24. Yaz Mevsimine Ait Rüzgâr Esme Sayıları Değerleri Tablosu
Yönler Haziran Temmuz Ağustos Toplam
2688
3494
2774
8956
N
2383
2720
2259
7362
NNE
1256
1525
1570
4351
NE
1738
1815
1766
5319
ENE
964
1147
1273
3384
E
1249
1470
1681
4400
ESE
930
1032
1232
3194
SE
1730
1620
1814
5164
SSE
1444
1542
1787
4773
S
3381
3417
3778
10576
SSW
2173
2066
2320
6559
SW
2277
2206
6903
WSW 2420
1548
1409
1417
4374
W
2485
2732
8448
WNW 3231
3510
3726
3474
10710
NW
4750
5372
4632
14754
NNW
Kaynak: Göksun Meteoroloji İstasyonu (1960-2012) Verileri – 2013
YAZ
N
NNW
16000
NNE
14000
12000
NW
NE
10000
8000
WNW
ENE
6000
4000
2000
W
E
0
WSW
ESE
SW
SE
SSW
SSE
S
Şekil 20. Yaz Mevsimine Ait Esme Sayılarına Göre Rüzgâr Diyagramı
Göksun Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre 1960–2012 yılları arası
yönlere göre sonbahar mevsimine ait rüzgâr esme sayıları toplamı aşağıdaki tabloda
verilmiştir.
27
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 25. Sonbahar Mevsimine Ait Rüzgâr Esme Sayıları Değerleri Tablosu
Yönler
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
Eylül Ekim Kasım Toplam
2086 1988 2190
6264
1517 1426 1407
4350
1092 1298 1181
3571
1389 2006 2006
5401
1130 1294 1379
3803
1566 2126 1993
5685
1251 1376 1281
3908
2039 1740 1498
5277
1572 1320 1206
4098
4048 2960 2656
9664
2220 1998 1786
6004
2445 2198 1841
6484
1785 2292 1788
5865
3824 4730 3939 12493
3766 4238 4790 12794
3654 3374 3983 11011
Kaynak: Göksun Meteoroloji İstasyonu (1960-2012) Verileri – 2013
SONBAHAR
N
NNW
14000
NNE
12000
NW
NE
10000
8000
6000
WNW
ENE
4000
2000
W
E
0
WSW
ESE
SW
SE
SSW
SSE
S
Şekil 21. Sonbahar Mevsimine Ait Esme Sayılarına Göre Rüzgâr Diyagramı
28
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Ocak
Şubat
N
N
NNW 5000
4000
NW
3000
WNW
NNW 4000
NNE
0
WSW
SW
E
W
ESE
WSW
SE
SSW
ESE
SW
SSE
SE
SSW
Mart
Nisan
N
NNW 5000
4000
NW
3000
NNE
NE
WNW
ENE
2000
NE
ENE
1000
0
WSW
SW
E
W
ESE
WSW
SE
SSW
E
0
ESE
SW
SSE
SE
SSW
SSE
S
S
Mayıs
Haziran
N
N
NNW 5000
4000
NW
3000
NNW 5000
4000
NW
3000
NNE
NE
WNW
ENE
2000
NNE
NE
ENE
2000
1000
1000
W
NNE
2000
1000
WNW
SSE
S
N
W
E
0
S
NNW 5000
4000
NW
3000
WNW
ENE
1000
1000
W
NE
2000
WNW
ENE
2000
3000
NW
NE
NNE
0
WSW
SW
E
W
ESE
WSW
SE
SSW
E
0
ESE
SW
SSE
SE
SSW
S
SSE
S
29
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Temmuz
Ağustos
N
NNW 6000
5000
NW
4000
3000
WNW
2000
1000
W
0
N
NNW 5000
4000
NW
3000
NNE
NE
ENE
WNW
SW
E
W
ESE
WSW
SE
SSW
ESE
SW
SSE
SE
SSW
SSE
S
Eylül
Ekim
N
NNW 5000
4000
NW
3000
NNE
NE
ENE
2000
WNW
NNE
NE
ENE
2000
1000
1000
0
WSW
SW
E
W
ESE
WSW
SE
SSW
E
0
ESE
SW
SE
SSW
SSE
SSE
S
S
Kasım
Aralık
N
N
NNW 5000
4000
NW
3000
NNW 5000
4000
NW
3000
NNE
NE
WNW
ENE
2000
NNE
NE
ENE
2000
1000
1000
W
E
0
N
WNW
ENE
2000
S
NNW 5000
4000
NW
3000
W
NE
1000
WSW
WNW
NNE
0
WSW
SW
E
W
ESE
WSW
SE
SSW
E
0
ESE
SW
SSE
SE
SSW
S
SSE
S
Şekil 22. Rüzgârın Esme Sayılarına Göre Rüzgâr Diyagramları (Aylık)
30
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Yönlere Göre Rüzgâr Hızı:
Göksun Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre 1960–2012 yılları arası
yönlere göre yıllık rüzgârın ortalama hız değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 26. Yönlere Göre Rüzgârın Yıllık Ortalama Hız Değerleri Tablosu
Yönler
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül
1.7
1.8
2.5
2.2
1.9
2.5
2.8
2.4
2.0
1.8
1.9
2.2
2.2
2.1
2.5
2.7
2.3
1.9
1.5
1.7
1.8
2.0
1.7
2.0
2.2
2.0
1.5
1.5
1.7
1.8
1.9
1.8
1.9
2.0
1.8
1.6
1.4
1.5
1.8
2.1
1.7
1.9
1.9
1.8
1.7
1.3
1.5
1.8
2.0
1.8
1.5
1.5
1.5
1.3
1.1
1.4
1.8
2.2
1.7
1.4
1.2
1.3
1.3
1.1
1.4
1.9
2.5
1.9
1.6
1.4
1.3
1.4
1.2
1.4
2.0
2.7
2.1
1.6
1.2
1.3
1.5
1.2
1.4
2.0
2.5
2.0
1.7
1.6
1.5
1.6
1.0
1.3
1.5
2.0
1.7
1.6
1.4
1.4
1.5
1.0
1.2
1.7
2.0
1.8
1.8
1.9
1.7
1.5
0.9
1.1
1.4
1.7
1.4
1.4
1.4
1.2
1.2
1.2
1.3
1.6
1.8
1.5
1.5
1.5
1.4
1.2
1.3
1.3
1.7
1.8
1.6
1.8
2.0
1.6
1.3
1.6
1.9
2.3
2.2
2.0
2.5
2.8
2.4
1.8
Kaynak: Göksun Meteoroloji İstasyonu (1960-2012) Verileri - 2013
Ekim
1.7
1.7
1.4
1.5
1.6
1.4
1.2
1.4
1.5
1.4
1.2
1.3
1.0
1.1
1.1
1.5
N
NNW
2.5
NNE
2
NW
NE
1.5
WNW
ENE
1
0.5
W
E
0
WSW
ESE
SW
SE
SSW
SSE
S
Şekil 23. Ortalama Rüzgâr Hızına Göre Rüzgâr Diyagramı (Yıllık)
31
Kasım
1.8
1.7
1.3
1.5
1.4
1.4
1.2
1.3
1.3
1.3
1.1
1.2
1.1
1.2
1.3
1.7
Aralık
1.9
1.8
1.6
1.5
1.4
1.4
1.1
1.2
1.1
1.2
1.1
1.1
1.0
1.2
1.3
1.7
Yıllık
2.1
2.1
1.7
1.7
1.7
1.5
1.4
1.5
1.6
1.6
1.4
1.5
1.2
1.4
1.5
2
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Ortalama Rüzgâr Hızı:
Göksun Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre 1960–2012 yılları arası
yıllık ortalama rüzgâr hızı 1,9 m/saniye olarak ölçülmüştür.
Tablo 27. Ortalama Rüzgâr Hızı Tablosu
Rüzgar Hızı (m/saniye)
Meteorolojik
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık
Elementler
Ortalama
1.5
1.7
2.2
2.4
1.9
2.2
2.4
2.0
1.7
1.6
1.7
1.6
1.9
Rüzgâr Hızı
Kaynak: Göksun Meteoroloji İstasyonu (1960-2012) Verileri – 2013
3
2.5
2
1.5
1
0.5
0
Şekil 24. Ortalama Rüzgâr Hızı Grafiği
Maksimum Rüzgâr Hızı ve Yönü:
Göksun Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre 1960–2012 yılları arası
maksimum rüzgârın yönü SSW (güney-güneybatı), maksimum rüzgârın hızı ise 28,7
m/saniye’dir.
32
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 28. Maksimum Rüzgârın Yönü ve Hızı Değerleri Tablosu
Rüzgar Hızı (m/saniye)
Meteorolojik
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık
Elementler
Maksimum
25.5 24.0 24.3 24.4 26.2
28.7
20.4
21.8 20.2 21.2 26.1 26.0 28.7
Rüzgâr Hızı
Maksimum
SSW N WSW N NNW SSW
WSW
S
W NNW N
NE SSW
Rüzgâr Yönü
Kaynak: Göksun Meteoroloji İstasyonu (1960-2012) Verileri – 2013
35
30
25
20
15
10
5
0
Şekil 25. Maksimum Rüzgâr Hızı ve Yönü Grafiği
Ortalama Fırtınalı Günler Sayısı:
Göksun Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre 1960–2012 yılları arası
yıllık ortalama fırtınalı günler sayısı 3,7 gün olarak ölçülmüştür.
Tablo 29. Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması Değerleri Tablosu
Meteorolojik
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık
Elementler
Fırtınalı
0.4
0.3
0.4
0.4
0.3
0.3
0.1
0.1
0.1
0.4
0.4
3.7
Günler Sayısı 0.5
Ortalaması
Kaynak: Göksun Meteoroloji İstasyonu (1960-2012) Verileri – 2013
33
Gün
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
0.6
0.5
0.4
0.3
0.2
0.1
0
Şekil 26. Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması Değerleri Grafiği
Ortalama Kuvvetli Rüzgârlı Günler Sayısı:
Göksun Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre 1960–2012 yılları arası
yıllık kuvvetli rüzgârlı günler sayısı ortalaması 42 gün olarak ölçülmüştür.
Tablo 30. Kuvvetli Rüzgârlı Günler Sayısı Ortalaması Değerleri Tablosu
Meteorolojik
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık
Elementler
Kuvvetli
Rüzgârlı
2.2
2.5
4.0
4.6
4.4
5.3
6.0
3.8
2.6
2.2
2.2
2.2
42
Günler Sayısı
Ortalaması
Kaynak: Göksun Meteoroloji İstasyonu (1960-2012) Verileri – 2013
34
Gün
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
7
6
5
4
3
2
1
0
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Şekil 27. Kuvvetli Rüzgârlı Günler Sayısı Ortalaması Değerleri Grafiği
Proje İle İlgili Modelleme Özeti:
Rapor kapsamında Göksun Meteoroloji İstasyonu’ndan (17866) temin edilen
saatlik meteorolojik veriler doğrultusunda uzun yıllar ortalamalarını en iyi temsil eden
2004 yılı model (referans) yılı olarak kullanılmıştır.
N
NNW50000
40000
NW
30000
WNW
NNE
1400
1200
1000
800
600
400
200
0
NE
ENE
20000
10000
W
E
0
WSW
ESE
SW
SE
SSW
SSE
S
Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgâr Gülü Diyagramı
2004 Yılı Esme Sayılarına Göre Rüzgâr Gülü Diyagramı
35
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Model çalışmalarında, Göksun Meteoroloji İstasyonu’na ait 2004 yılı saatlik
meteorolojik verileri ile Adana Meteoroloji İstasyonu’na ait 2004 yılı sabah ve öğle
karışım yükseklik verileri kullanılmıştır.
Göksun Meteoroloji Ölçüm İstasyonu Numarası
Adana Meteoroloji Ölçüm İstasyonu Numarası
: 17866
: 17351
Modelleme çalışmasında faaliyet alanına en yakın saatlik ölçüm yapılmış olan
Göksun Meteoroloji İstasyonu’na ait 2004 yılı saatlik meterolojik veriler kullanılmıştır.
Adana Meteoroloji İstasyonu’na ait 2004 yılı günlük sabah ve öğle karışım yüksekliği,
Göksun Meteoroloji İstasyonu’na ait 2004 yılı saatlik rüzgar hızı ve yönü, sıcaklık,
basınç, günlük 07-14-21 lokal bulutluluk ve saatlik güneşlenme şiddeti verileri
kullanılmış olup, modelleme başarılı bir şekilde tamamlanmıştır.
Modelleme Çalışmalarında Kullanılan Yöntem:
AMS/EPA düzenleme modeli (AERMOD) son model bir hava dağılım modeli
olup, gezegen sınırları katman teorisine dayanır. AERMOD birkaç istisna dışında
İSCST3 ile aynı özellikleri taşımaktadır. AERMOD ana yapı downwash (Bina Kırılma
Etkisi) algoritmaları, geliştirilmiş birikim parametreleri, yerel arazi etkileri ve
geliştirilmiş meteorolojik türbülans hesaplarının tümüyle uyumlu çalışmaktadır.
AERMOD View çok çeşitli dijital yüksek zemin veri formatlarını desteklemekte olup
zemin yüksekliğinin hızlıca dâhil edilmesi bakımından zaman kazandırmakta ve manuel
(el) hesaplamalarda yapılan hatalardan kurtarmaktadır. AERMOD view ile her alanda ve
bölgede projeler otomatik olarak birleştirilmektedir. AERMAP destekli AERMOD
projesi ile zemin işleme kolaylıkla yapılabilmekte ve emisyon analizi için zemin grid
dosyaları otomatik olarak dijital zemin dosyalarından oluşturulmaktadır. Kirleticilerin
dağılımından binalar büyük bir etkilenmekte ve etkilenen binalar için AERMOD View
etkili ve hızlı bir biçimde bina kırılma etkisi analizininin tanımlanması için gereken tüm
araçları sağlamaktadır. AutoCAD tabanlı haritalardan alınan bina koordinatları ile hızlı
yükleme yapılmakta, binaları sayısallaştırmayı sağlamakta ve böylece yapı etkisi analizi
hızlıca yapılmaktadır. Model projelerini geliştirmek için temel harita yüklemesi
yapılmakta ve model sonuçlarının değerlendirilmesi sağlanmaktadır.
AERMOD View modeli, tipik bir endüstriyel kaynaktan yayılan emisyonların
geniş bir alanda dağılımını hesaplayabilen dünya çapında kabul görmüş bir hava kalitesi
dağılım modelidir. Model, zaman içerisinde değişen gerçek zaman verilerini baz alarak
saatlik, uzun ve kısa vadeli YSK değerlerini tahmin edebilen en gelişmiş bilgisayar
modellerinden birisidir. Modelin temeli Gauss Dağılımına dayanmaktadır. Emisyon
kaynakları 4 ayrı grupta toplanmaktadır. Bunlar; nokta kaynaklar, hacimsel kaynaklar,
alansal kaynaklar ve açık alan kaynaklarıdır. Hacimsel ve alansal kaynak opsiyonları
çizgisel kaynakların simülasyonu için kullanılabilmektedir. AERMOD View modeli toz
emisyonunun yükselmesi, taşınması, difüzyonu ve çökelmesi ile ilgili koşulların tanımı
için saatlik meteorolojik verilere ihtiyaç duymaktadır. Model her kaynak ve alıcı
kombinasyonu için çökelme veya konsantrasyon değerlerini, meteorolojik girdilerin
verildiği her saat için hesaplamaktadır. Ayrıca, kullanıcı tarafından belirlenen zaman
aralıklarındaki ortalama konsantrasyonu da hesaplayabilmektedir. Model, nokta
kaynakların yakın civarındaki binaların partikül maddeler üzerindeki aerodinamik
etkilerini belirleyebilmek, partikül maddelerin birim alandaki kuru ve yaş çökelme
36
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
hızlarını ve ayrıca toplam çökelme hızını hesaplamak için değişik algoritmalara sahiptir.
Model, birden fazla emisyon kaynağını da (nokta, alan ve yer seviyesindeki açık kaynak
olarak) kullanabilir. Modelde ele alınan kaynaklardan çıkan emisyonların hızı sabit kabul
edilebileceği gibi ay, mevsim, ya da başka bir zaman periyodu için değişken olarak
alınabilir. Emisyon kaynakları, tek olarak, ya da grup olarak belirlenebilir. AERMOD
View modeli, kullanıcı tarafından tanımlanan bir ağ sisteminde çalışmakta, hesaplar ağ
sistemini oluşturan her bir alıcı ortam elemanının köşe noktaları için yapılmaktadır.
AERMOD View modelinin kullandığı ağ sistemi, polar veya kartezyen olarak
tanımlanabilmekte; ayrıca ağ sistemi dışında da ayrık alıcı noktalar belirlenerek, bu
noktalarda daha detaylı hesaplamalar yapılabilmekte ve yer seviyesi konsantrasyonları
belirlenebilmektedir. AERMOD View modeli ile kirletici konsantrasyonlarının
dağılımının hesaplanabilmesi için gerekli girdi parametreleri aşağıdadır.
En yakın yerleşim birimleri, kuzeybatı yönünde 1.030 m mesafede bulunan
İğdebel Köyüne bağlı Üçevler Mahallesi ve güneydoğu yönünde 1.400 m mesafede
bulunan Altınoba Köyü ve proje alanına 50 m mesafede en yakın tarım alanı
bulunmaktadır.
Söz konusu yerleşim yerlerinde ve en yakın tarım alanlarında, faaliyetten
kaynaklanması muhtemel partiküller madde (PM) ve çöken toz emisyonları günlük ve
yıllık olarak 03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
giren “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (SKHKKY)”
(10.10.2011 tarih ve 28080 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ‘‘Sanayi
Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Yönetmelik’’) hükümlerinde yer alan sınır değerlerin altında kalmaktadır (Bkz. EK-15,
Hava Kalitesi Modelleme Raporu).
Tesis etki alanında SKHKKY’de belirtilen tüm hükümlere uyulacaktır.
Proje kapsamında; arazi hazırlığı, işletme ve işletme sonrası dönemlerinde
gerçekleştirilecek faaliyetlerin yerel ve bölgesel iklimde bir etki meydana getirmesi
beklenmemektedir.
Ayrıca Göksun Meteoroloji İstasyonu’na ait standart zamanlarda gözlenen en
büyük yağış değerleri (mm) ile yağış şiddet-süre-tekerrür eğrileri EK-14’te verilmiştir.
4.1.2. Jeolojik Özellikler
4.1.2.a. Bölge Jeolojisi (İlgili kesitler ve haritalar)
STRATİGRAFİ
İnceleme alanında Köroğlu Tepe Formasyonu ve Evciköy Formasyonu ile temsil
edilmiştir.
JKkö: Köroğlu Tepesi Formasyonu (dolomit-kireçtaşı)
Jura-Kretase-Jura-Kretase, bölgede, genellikle açık renkli, kalın ve belirgin
tabakalanmalı kireç-taşlarından oluşan kalın komprehensif bir istif ile temsil olunur. Bu
37
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
istif, Demirtaşlı (1967) tarafından Köroğlu tepesi kireçtaşı olarak adlandırılmıştır.
Bölgedeki en yüksek doruklar bu kireçtaşından oluş-muştur. Genellikle mikritik
kireçtaşından oluşan istif yer yer dolomitize düzeyler içerir. Bol miktardaforaminifer
kapsar. Bir alg türü olan Clypeina jurassica Favre kayacın yüzeyinde çıplak gözle dahi
görülebilir ve formasyonun tanıtman özelliklerindendir. Köroğlu tepesi kireçtaşı Katarası
formasyonu üzerine geldiği yerlerde Liyas tabakaları ile başlar. İncelenen alanın değişik
yörelerinde, farklı ve daha yaşlı formasyonlar üzerine transgresif olarak gelir. Genellikle
Triyas tortullarının bulunmadığı yörelerde Jura-Kretase istifinde Alt ve Orta Jura eksiktir.
Bu eksikliğin nedeni, deniz tabanının bazı kesimlerinin kıvrımlanma sonucu yükselmiş
olmasındandır. Üst Kretase-Köroğlu tepesi kireçtaşı olarak adlandırılan bu birimin üst
düzeyleri genellikle beyaz kalın tabakalanmalı, bol rudist kavkı parçası içeren
kireçtaşından meydana gelir. Bu düzeyden itibaren Üst Kretase tortulları komprehensif
istiften ayrılabilmektedir. Adı geçen rudistli kireçtaşı düzeyi Özgül ve diğerleri (1973)
tarafından Yanıktepe kireçtaşı olarak adlandırılmıştır. Yanıktepe kireçtaşı bölgede geniş
yayılımlıdır. Özellikle Güzelimköy (Tufanbeyli) yakınlarında (Metin ve diğerleri, 1982),
Bakırdağlar'ında (Metin, 1983) geniş alanlar kaplar.
Ple: Evciköy Formasyonu (kum, çakıl, marn, anlomera)
Formasyon adı Güneybatı Çalışma Alanında Evciköy’den alınmıştır.
Tutturulmamış mil, kum, çakıl boyu elemanlardan oluşmuştur. Akarsu oluşuğu özellikleri
taşır. Çalışma alanının en genç kayabirimini oluşturur. Fosil bulunamamıştır.
4.1.2.b. Çalışma Alanı ve Jeolojisi (İlgili kesitler ve haritalar)
Proje alanı, {JKkö} Köroğlu Tepesi Formasyonu (dolomit-kireçtaşı) ve {Ple}
Evciköy Formasyonu (kum, çakıl, marn, anlomera) içerisinde yer alan Kretase-Tersiyer;
Jura ve Pliyosen ile temsil edilmektedir. Proje sahasını da içine alan bölgeye ait jeolojik
bilgiler BÖLÜM 4.1.2.a.’da detaylı olarak verilmiştir. Ayrıca Tufanbeyli Dolayının
Jeolojik Formasyonları Şekil 28’de ve Tufanbeyli Dolayında Formasyonlarının
Genelleştirilmiş Dikme Kesiti Şekil 29’da verilmiştir. Proje alanına ait 1/5.000 Jeolojik
Harita EK-4’te sunulmuştur.
38
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
PROJE ALANI
Şekil 28. Tufanbeyli Dolayının Jeolojik Formasyonları (MTA Genel Müdürlüğü 1/100.000 Ölçekli İ22-L36
Jeoloji Paftası)
39
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Şekil 29. Tufanbeyli Dolayında Formasyonlarının Genelleştirilmiş Dikme Kesiti
4.1.3. Hidrojeolojik Özellikler (İlgili harita ve kesitleri)
Proje alanı ve çevresinde etkili jeolojik birimler Köroğlu Tepe Formasyonu ve
Evciköy Formasyon, Alüvyonal birimleridir. Hidrojeolojik parametreler bu üç
formasyona göre şekillenmektedir.
40
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Kuvaterner Alüvyonal Birimler
Kuvaterner birimler özellikle proje alanı çevresinde bulunan mevsimsel akış
gözlenen Hasanbey, Kabayer, Söğütlü, Köroğlu, Köserelik Derelerine bağlı olarak
gelişen akiferler ve akifüjler yüzeyden derine doğru şöyle sıralanmaktadır. Bu birim
Hasanbey, Kabayer, Söğütlü, Köroğlu, Köserelik Dere yatakları çevresinde yer
almaktadır. Kalınlığı, 1-3 m arasındadır. Malzeme, kaba çakıllardan oluşmaktadır. Bu
birim genel olarak alüvyon yatağın nispeten ince bir kısmında bulunmaktadır. En üstte
yaklaşık olarak 0,1 m civarında mil (kil) örtü ve 0,5-1 m kalınlığında kum katmanları
görülmektedir. Geri kalan taban katmanı ise çakıl tabakası yer almaktadır. Alüvyon yatak
tamamen geçirgendir.
Köroğlu Tepe Formasyonu
Bu birimde özellikle Mezozoik yaşlı Karstik Kireçtaşı Akiferi karakteristiğiyle
Kabayer, Söğütlü, Köroğlu, Köserelik Derelerinin topoğrafik olarak üst birimlerinde
görülmektedir. Seyhan Nehri Havzası içerisinde bulunan proje alanı hidrojeolojik olarak,
karstlaşmanın zayıf ve orta derecede gelişmesine uygun jeolojik yapı ve iklimsel
koşullara sahiptir. Karst, doğal suların etkisiyle yüksek oranlarda çözünebilen ve iyi
gelişmiş birincil ve ikincil poroziteye sahip kayaç özelliği zayıf olması nedeniyle
planlana alan jeolojik açıdan yüksek geçirgenliğe olanak vermemektedir. Bu birimlerde
yer altı su seviyesi genel olarak kuru dere kot seviyelerinin altında (1550 m) olmak üzere
30-40 m civarındadır.
Evciköy Formasyon
Bu birimde özellikle mevsimsel olarak akış özelliği gösteren Kabayer, Söğütlü,
Köroğlu, Köserelik Dereleri bu birim ürerinde yer almaktadır. Jeolojik olarak birimin
kalınlığı 60-135 m arasında değişmektedir. İnce taneli çakıllı, milli sert kilden
oluşmaktadır. Neredeyse geçirmez durumdadır. Fakat bazı ince kum ya da mil taşı ara
katmanı bulunan bölgelerde sınırlı geçirgenliği bulunmaktadır. Sadece birim üzerinde
bulunan alüvyonal birimler geçirgen özelliklidir.
BÖLÜM 4.1.2’de proje alanına ait ölçeksiz jeoloji haritası ve stratiğrafi kesiti
verilmiştir.
Çalışma sahasının içinden herhangi bir akar dere geçmemektedir. Planlanan
çalışma alanı içinde keson, derin, artezyen vb. kuyular bulunmamaktadır. Proje alanı ve
faaliyetin etki alanı içerisinde önemli bir yüzey suyu bulunmamakta ve ruhsat sahası
civarından mevsimsel akışlı dereler geçmektedir. Bu kuru dere yataklarının ekolojik
yapısının korunarak muhafaza edilmesi amacıyla dere yataklarına hiçbir şekilde
müdahale edilmeyecek, malzeme dökülmeyecek, pasa atılmayacak, akış rejimi
bozulmayacak ve doğal halleri korunacaktır.
Kuru Dereler mevsimsel yağışlar sonucu tepelerden akan yağmur sularının
oluşturduğu kış aylarında akan yaz aylarında kuruyan kuru dere özelliğinde olup sürekli
akış gösteren derelerden değildir. Ayrıca çalışma alanı rakımı gereği bulunduğu bölgede
zirve niteliği taşımakta olup topoğrafik yapısı gereği kuru derelere zarar verebilecek bir
pozisyonda değildir. Ayrıca faaliyet kapsamında yer altı ve yerüstü su kaynaklarına
41
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
kesinlikle zarar verilmeyecektir. Ayrıca 2872 Sayılı Çevre Kanunu, 167 Sayılı Yeraltı
suları Hakkında Kanun, Su Kirliliği ve Kontrolü Yönetmeliği, Tehlikeli Atıkların
kontrolü Yönetmeliği, Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, 09.09.2006 tarih ve 26284
Sayılı “Dere Yatakları ve Taşkınlar” adı ile yayınlanan 2006/27 nolu Başbakanlık
Genelgesi ve ilgili diğer mevzuatların ilgili hükümlerine uyulacaktır.
4.1.3.a. Sahanın Genel Karakteri
Proje alanı; Tufanbeyli İlçesi sınırları içerisindeve Seyhan Havzasında
bulunmaktadır. Yukarı bölümlerde proje alanı çevresindeki hidrolojik ve hidrojeolojik
özellikler detaylı olarak verilmiştir.
Şekil 30. Seyhan Havzası Sınırlarını Gösterir Harita
42
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
4.1.3.b. Yeraltı Su Seviyesi
Proje alanı içerisinde yer alan jeolojik birimlerde yer altı su seviyesi genel olarak
kuru dere kot seviyelerinin altında (1.550 m) olmak üzere yüzey kotunun 30-40 m
altındadır.
4.1.3.c. Yeraltı Suyundan Faydalanma Durumu (Mevcut her türlü keson, derin,
artezyen v.b. kuyu)
Planlanan çalışma alanı içinde keson, derin, artezyen vb. kuyular
bulunmamaktadır. Proje alanı ve faaliyetin etki alanı içerisinde önemli bir yüzey suyu
bulunmamakta ve ruhsat sahası civarından mevsimsel akışlı dereler geçmektedir.
Faaliyet kapsamıda ihtiyaç duyulacak olan kullanma suyu, patlatma sırasında
patlatma ve öncesinden kademeleri nemlendirme için gereken su, yolların spreylenmesi
için gerekli olan kullanma suyu ve yıkama işlemi için gerekli olan su DSİ 6. Bölge
Müdürlüğü’nden gerekli izinler (YAS Kullanma İzni) alındıktan sonra yer altı suyundan
temin edilecektir. Gerekli izinlerin alınamaması durumunda ihtiyaç duyulan su en yakın
yerleşim yerinden tankerler vasıtası ile getirilmesi suretiyle temin edilelecektir.
Proje alanı çevresinde Kuzeybatı yönde 3 km mesafede İğdebel Köyüne ait su
deposu, güneydoğu yönde 1,9 km mesafede Altınoba Köyüne ait su deposu bulunmakta
olup patlatma ve diğer madencilik faaliyetlerinde mevzuta uygun tekniklere göre hareket
edicektir.
4.1.4. Hidrolojik Özellikler (İlgili harita ve kesitleri)
Proje alanı çevresinde bulunan mevsimsel akış gözlenen Hasanbey, Kabayer,
Söğütlü, Köroğlu, Köserelik Dereleri bulunmaktadır (Bkz. EK-5, Topoğrafik Harita).
4.1.4.a. Projenin Göl, Baraj, Gölet, Akarsu ve Diğer Sulak Alanlara Göre Konumu
Proje alanı çevresinde, en yakın mesafede kuzeybatı yönünde bulunan İğdebel
Köyü sınırları içerisinde 2 adet gölet bulunmakta olup kuzeybatı yönünde 2,6 km
mesafede ve 4,6 m mesafede bulunmaktadırlar. Proje sahasına en yakın göletlerin
konumunu ve proje alanına olan mesafelerini gösterir harita Şekil 31’de verilmiştir.
Proje etki alanı içerisinde herhangi bir göl, baraj ve diğer sulak alan
bulunmamaktadır.
Proje alanının kuzey batı yönünde 39 km mesafe uzaklıkta Sulak Alan
bulunmaktadır. Söz konusu sulak alana olan mesafenin uzak olması nedeni ile tesisten
kaynaklı bir etki söz konusu olmayacaktır.
43
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Şekil 31. Göletlerin Konumunu ve Proje Alanına Olan Mesafelerini Gösterir Harita
4.1.4.b. İçme, Kullanma, Sulama Amaçlı Kullanım Durumları
Proje alanı çevresinde, en yakın mesafede kuzeybatı yönünde bulunan İğdebel
Köyü sınırları içerisinde sulama amaçlı kullanılan 2 adet gölet bulunmakta olup kuzeybatı
yönünde 2,6 km mesafede ve 4,6 m mesafede bulunmaktadırlar. Proje sahasına en yakın
sulama amaçlı kullanılan göletlerin konumunu ve proje alanına olan mesafelerini gösterir
harita Şekil 31’de verilmiştir.
4.1.5. Toprak Özellikleri
Proje alanı, Adana ili’ne bağlı Tufanbeyli ilçesi sınırları içerisinde ve İlçe’nin
doğusunda bulunmaktadır. Proje sahası orman arazisi niteliğinde olup 89,77 ha’lık ruhsat
alanı içerisinde 12,99 ha’lık ÇED izin talep alanı içerisinde faaliyet gerçekleştirilecektir.
Proje alanı ve çevresi toprak özellikleri bakımından 1/100.000 Ölçekli Adana İli
Arazi Varlığı Haritası incelendiğinde, kireçsiz kahverengi toprak özelliğinde bulunmakta
olup mevcut durumda orman olarak geçmektedir. Proje alanı ve çevresine ait arazi varlığı
haritası Şekil 32’de verilmiştir.
Proje alanı, Tufanbeyli Orman İşletme Şefliği sınırları içerisinde 289 nolu
kalmakta olup mescere haritasında (Bkz. EK-7) orman toprağı ve bozuk cins ardıç alanı
olarak geçmektedir.
44
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
İzin talep alanı 16.09.2013 tarihinde Bakanlık Makamının 14398 sayılı Olur’u ile
onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda
L36 Paftasında yer almakta olup, plan lejantında Tarımsal Arazi Kullanımları: Tarım
Arazisi olarak Çevre Düzen Planına işlenmiştir. (Bkz. EK-8, Çevre Düzeni Planı ve
Lejantı).
Şekil 32. Arazi Varlığı Haritası
4.1.5.a. Toprak Yapısı ve Arazi Kullanım Kabiliyet Sınıfı
Söz konusu proje alanı, orman arazisi vasfında olmakla birlikte üretim yapılacak
alan taşlık kayalık olup yoğun bir bitki örtüsü tabakası bulunmamaktadır. Proje sahası
tamamen kalkerle ile kaplı olup bol kırıklı bir alandır. Bu kırılma ve ondülasyonlar
sonucu yüzeyde 5-10 m’ye kadar ulaşabilen çatlaklı yapılar mevcuttur.
Proje alanı ve çevresi toprak yapısı bakımından kireçsiz kahverengi toprak
yapısında bulunmaktadır.
Kireçsiz kahverengi topraklar; A (B) C profilli topraklardır. Kahverengi veya açık
kahverengi dağılabilir üst toprağa ve soluk kırmızımsı kahverengi B horizonuna sahiptir.
B horizonu dâhil solum sulandırılmış asitle muamelede köpürme göstermez. Genellikle
yıkanma mevcut olup üst toprak alt toprağa nazaran daha asidik bir karakter arz eder. Alt
toprakta kalevilik hâkimdir bazı durumlarda alt toprakta çok az olarak serbest karbonatlar
görülebilir.
Proje alanı ve çevresi arazi kullanım kabiliyet sınıfı bakımından VI. sınıf toprak
arazi özelliği taşımaktadır.
45
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
4.1.5.b. Yamaç Stabilitesi
Proje alanı ve çevresinin arazi eğimi 20o-30o arasında değişen kireçsiz kahverengi
toprak grubu içerisinde yer almaktadır. Proje sahasını da içine alan bölgenin mevcut arazi
kullanım durumu orman olmakla birlikte VI. sınıf arazi özelliği taşımaktadır (Bkz. EK-9,
Arazi Varlığı Haritası ve Lejantı).
VI. sınıf araziler; toprakların dik eğim, ciddi erozyon zararı, geçmisteki erozyonun
olumsuz etkileri, taslılık, sığ kök bölgesi, asırı yaslık ve taskın tuzluluk veya sodiklik gibi
düzeltilemeyecek sürekli sınırlandırmaları vardır.
Proje alanında mevcut durumunda, heyelan, çığ, sel (taşkın), kaya düşmesi vb.
afet riski gözlenmemiştir. Ocak sahasında arazinin yapısı, malzemenin cinsi ve niteliğine
göre basamak oluşturulabilen alanlarda üretim basamakları oluşturulacaktır. Proje
kapsamında basamak yüksekliği 10-15 m, basamak genişliği 25-30 m, basamak şev açısı
80o (iş güvenliği açısından tehlike arz etmeyen yerlerde 70o) olacak şekilde 3 basamaklı
olarak dizayn edilecektir. Ocak genel şev açısının ise 40o olması planlanmaktadır. Üretim
basamakları planlanırken kısa veya uzun vadeli şevlerin heyelan yapmaması
sağlanacaktır. Üretim yapılan kademeler teras seklinde bırakılıp, ağaçlandırma işlemi
yapılacaktır. Bu nedenle yamaç stabilitesi (toprak kayması, kaya düsmesi vb.) sorunun
önüne geçilecektir. Yapılacak yolların yamaçlardan aşağı toprak kaydırmayacak şekilde
ekskavatörle yapılacağını, ayrıca kullanılacak orman yollarının bakım ve onarımının
yapılacağını proje sahibi beyan ve taahhüt etmektedir.
4.1.5.c. Sahanın Erozyon Açısından Durumu
Yüzey erozyonu; eğimli bir arazi üzerinde toprak parçacıklarının yağmur sularının
etkisi ile yerlerinden oynatılıp, eğim yönünde aşağıya doğru taşınması olayıdır. Su
erozyonu diğer erozyon çeşitleri içerisinde en yaygın ve etkili olanıdır. Eğimli arazilerde
vejetasyon zayıflığı veya vejetasyonun tamamı yok olduğu zaman yere düşen yağmur
damlaları darbe etkisi ile toprak parçalarını yerinden koparır, parçalar ve yüzeysel akışa
geçen yağmur suları bu toprak parçalarını sürükleyerek aşağılara taşırlar.
Proje sahası alanın genel yapısının meyilli yüzeylerde, orta şiddetli su erozyonu
tehdidi altında olduğu görülmektedir. Ayrıca proje alanı içerisinde akış gösteren yüzeysel
su kaynağı bulunmadığı için, akışa bağlı bir erozyon oluşumu söz konusu değildir.
Çalışma sahasının genel arazi yapısı ve topoğrafyası incelendiğinde, çalışma sahası
içerisindeki yükseltiler 1.580-1.700 m rakımları arasında değişmektedir.
Madencilik faaliyeti esnasında çıkartılması zorunlu olan bitkisel toprak ile diğer
ekonomik değeri olmayan pasa ve hafriyat malzemesinin ayrı ayrı stoklanacağını, bitkisel
toprağın erozyona karşı korunacağını proje sahibi beyan ve taahhüt etmektedir.
Yağış veya rüzgâr ile erozyon oluşması söz konusu değildir. Ancak üretim
alanlarında yapılacak kazı faaliyetleri ile kaya düşmesine neden olabilecek kazı
açıklıklarını emniyetli yükseklikte ve eğimde tutulması sağlanacaktır. Planlanan kalker
ocağında taşkına neden olacak herhangi bir yüzeysel su kaynağı bulunmamaktadır.
Faaliyet sahibi olası aşırı yağışlarda yüzey sularının ve kuru derelerin taşkın ve su
baskınlarına karşı tüm tedbirlerin alınacağını, taşınmazdaki yapılaşmadan dolayı
46
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
oluşabilecek ve 3. kişilerin görebileceği zarar ziyandan DSİ’nin sorumlu tutulmayacağını,
yapılacak yapıların su basman kotunun doğal zemin kotundan yeterince yükseltileceğini
ve DSİ’den taşkın zararları ile ilgili zarar ve ziyan talep edilmeyeceğini beyan ve taahhüt
etmektedir.
Pasa döküm alanı belirlenirken erozyona, heyelana sebep olmayacak meyilde
arazi seçileceğini ve çevredeki dere, baraj, gölet sularını kirletmeyecek şekilde gerekli
tedbirlerin alınacağını, izne konu olmayan yerlere ve ormanlara dökülmeyeceğini proje
sahibi beyan ve taahhüt etmektedir.
Faaliyetin karayolu taşımacılığında DSİ sulama-drenaj kanallarına, sanat
yapılarına, köprülere zarar verilmemesini, DSİ işletme sahasından geçilmesi halinden
DSİ’den izin alınacağını ve DSİ taleplerinin yerine getirileceğini işletme sahibi taahhüt
etmektedir. Planlanan ünitelerde herhangi bir yüzeysel su kaynağı ve drenaj işlemi
gerektirecek su kaynağı bulunmamaktadır.
4.1.5.d. Doğal Bitki Örtüsü Olarak Kullanılan Mera, Çayır v.b.
Proje alanında bitkisel toprak oldukça sığ olup ortalama 0-10 cm kalınlığındadır.
Söz konusu bitkisel toprak üretim faaliyetlerine başlanılmadan alandan sıyrılarak alınacak
ve bitkisel toprak depolama alanında depolanacaktır.
Proje sahası içerisinde doğal bitki örtüsü olarak kullanılan 25/2/1998tarihli ve
4342 sayılı Mera Kanununda belirtilen mera alanı ve çayır vb. alan bulunmamaktadır.
4.1.6. Tarım ve Hayvancılık
Proje alanı ve çevresinde; ekonomi genel olarak tarım ve hayvancılığa dayalı
ilerlemektedir. Proje alanını da içine alan bölgeye ait tarım ve hayvancılık, kuru-sulu
tarım arazileri ve büyüklüklerine ait bilgiler aşağıda tablolar halinde sunulmuştur.
Tarım:
Tablo 31. Tufanbeyli İlçesi Tarım Alanları
Tahıllar ve Diğer
Bitkisel Ürünlerin
Ekilen Alanı (dekar)
290.432
263.711
Kaynak: TÜİK Veri Tabanı
Toplam Alan
(dekar)
Nadas Alanı
(dekar)
Sebze Bahçeleri Alanı
(dekar)
16.600
1.525
Meyveler, İçecek ve
Baharat Bitkilerinin
Alanı (dekar)
8.596
Ürün Desenleri ve Bunların Yıllık Üretim Miktarları:
Tufanbeyli İlçesi dâhilinde 2012 yılı üretimi yapılan tarla ürünleri, sebzeler
ve meyvelere ilişkin bilgiler tablolar halinde aşağıda sunulmuştur.
47
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 32. Tufanbeyli İlçesi 2012 Yılı Tarla Ürünleri Üretimi
Hasat Edilen
Alan (dekar)
Üretim (ton)
Verim (kg/da)
6.035
5.979
22.481
3.760
60.000
60.000
7.020
117
15.000
15.000
1.325
88
Fiğ (Yeşil Ot)
Yonca
(Yeşil Ot)
Korunga
(Yeşil Ot)
21.727
21.523
3.960
184
3.621
3.587
1.202
335
4.828
4.783
1.000
209
Şekerpancarı
5.000
5.000
18.908
3.782
145.000
29.500
203
2.500
500
200
Grup Adı
Ürün Adı
Patates-Kuru
BaklagillerYenilebilir Kök
Ve Yumrular
Patates (Diğer)
Nohut
Fasulye (Kuru)
Saman ve Ot
Şeker
İmalatında
Kullanılan
Bitkiler
Ekilen Alan
(dekar)
Buğday
(Durum)
Buğday (Diğer)
Tahıllar
Arpa (Biralık)
Arpa (Diğer)
Ayçiçeği
(Yağlık)
Yağlı Tohumlar
Ayçiçeği
(Çerezlik)
Kaynak: TÜİK Veri Tabanı
0
145.000
0
2.500
0
0
Tablo 33. Tufanbeyli İlçesi 2012 Yılı Sebze Üretimi
Grup Adı
Diğer Sebzeler (Başka Yerde Sınıflandırılmamış)
Kök ve Yumru Sebzeler
Meyvesi İçin Yetiştirilen Sebzeler
Ürün Adı
Lahana (Beyaz)
Soğan (Taze)
Domates (Sofralık)
Hıyar (Sofralık)
Biber (Sivri)
Fasulye (Taze)
Kaynak: TÜİK Veri Tabanı
48
Ekilen Alan (dekar)
60
50
800
65
50
500
Üretim (ton)
72
40
1.015
78
130
500
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 34. Tufanbeyli İlçesi 2012 Yılı Meyve, İçecek ve Baharat Bitkileri Üretimi
Grup Adı
Ürün Adı
Elma (Golden)
Elma (Starking)
Elma (Diğer)
Armut
Diğer Meyveler-Taş
Çekirdekliler ve Yumuşak
Erik
Çekirdekliler
Kayısı
Kiraz
Vişne
Dut
Üzüm
Üzüm
(Sofralık-Çekirdekli)
Badem
Zeytin ve Diğer Sert
Kabuklular
Ceviz
Kaynak: TÜİK Veri Tabanı
Toplu
Meyveliklerin
Alanı (dekar)
456
710
213
254
0
15
710
7
0
Üretim
(ton)
465
850
120
306
75
38
477
151
45
Meyve
Ağaç Başına Ortalama Verim
Meyve Veren Yaşta Ağaç Sayısı Vermeyen Yaşta
(kg)
Ağaç Sayısı
50
9.300
4.000
50
17.000
8.000
60
2.000
4.600
60
5.100
1.700
30
2.500
0
38
1.000
0
30
15.900
6.000
25
6.030
0
15
3.000
0
Toplam
Ağaç
Sayısı
13.300
25.000
6.600
6.800
2.500
1.000
21.900
6.030
3.000
2.000
400
0
2.000
0
2.000
3.206
1.025
8
207
7
32
1.100
6.460
55.930
13.600
57.030
20.060
49
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Hayvancılık:
Tufanbeyli İlçesi 2011 yılı hayvan sayıları tablolar halinde aşağıda verilmiştir.
Tablo 35. Tufanbeyli İlçesi 2011 Yılı Küçük ve Büyükbaş Hayvan Sayısı
Grup Adı
Hayvan Adı
Sığır (Yerli)
Sığır
(Kültür)
Büyükbaş
Hayvan
Sığır (Melez)
Manda
Koyun
(Merinos)
Küçükbaş
Hayvan
Koyun (Yerli)
Keçi (Kıl)
Kaynak: TÜİK Veri Tabanı
700
1.845
9.989
9
Sağılan Hayvan Sayısı
(baş)
425
644
3.181
4
Süt
(Ton)
537,068
2.335,063
8.292,137
5,035
578
1.240
6.710
9
GençYavru
122
605
3.279
0
102
18
120
85
6,556
6.290
1.420
6.290
1.250
12.580
2.670
4.036
571
395,526
65,688
Yetişkin
Toplam
Tablo 36. Tufanbeyli İlçesi 2011 Yılı Kanatlı Hayvan Sayısı
Grup Adı
Hayvan Adı
Yumurta Tavuğu
Kümes Hayvancılığı
Ördek
Kaynak: TÜİK Veri Tabanı
Toplam
12.000
70
Tablo 37. Tufanbeyli İlçesi 2011 Yılı Arıcılık Sayısı
Hayvan
Köy
Yeni Kovan
Adı
Sayısı
Sayısı
15
2.500
Arı
Kaynak: TÜİK Veri Tabanı
Eski Kovan
Sayısı
0
Toplam
Kovan
2.500
Bal üretimi
(ton)
42,000
Balmumu Üretimi
(ton)
1,750
Tablo 38. Tufanbeyli İlçesi 2011 Yılı Tek Tırnaklılar Sayısı
Hayvan Adı Yetişkin (baş) Genç-Yavru (baş)
65
22
At
983
360
Eşek
Kaynak: TÜİK Veri Tabanı
Toplam
87
1343
4.1.6.a. Tarımsal Gelişim Proje Alanları
Proje alanı ve yakın çevresinde herhangi bir tarımsal gelişim proje alanları
bulunmamaktadır.
4.1.6.b. Sulu ve Kuru Tarım Arazilerinin Büyüklüğü
Proje alanını da içine alan bölgeye ait sulu ve kuru tarım arazilerinin büyüklüğüne
ait bilgiler BÖLÜM 4.1.6.’da detaylı olarak verilmiştir.
4.1.6.c. Ürün Desenleri ve Bunların Yıllık Üretim Miktarları
Proje alanını da içine alan bölgeye ait ürün desenleri ve bunların yıllık üretim
miktarlarına ait bilgiler BÖLÜM 4.1.6.’da detaylı olarak verilmiştir.
50
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
4.1.6.d. Hayvancılık Türleri, Adetleri ve Beslenme Alanları
Proje alanını da içine alan bölgeye ait hayvancılık türleri, adetleri ve beslenme
alanlarına ait bilgiler BÖLÜM 4.1.6.’da detaylı olarak verilmiştir.
4.1.7. Flora ve Fauna
4.1.7.a. Türler, Endemik Türler, Yaban Hayatı Türleri ve Biyotoplar, Ulusal ve
Uluslar Arası Mevzuatla Koruma Altına Alınan Türler
Proje kapsamında yapılan flora-fauna çalışması 25-26 Nisan 2013 tarihinde
Biyoloğ Şükran GÜNAL tarafından yapılmıştır. Arazi çalışması ve literatür çalışması
sonucu hazırlanan flora ve fauna çalışması aşağıda verilmiştir.
Şekil 33. Arazi Çalışmalarına Ait Fotoğraflar(Sedir- Juniperus communis L. subsp. alpina)
51
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Şekil 34. Arazi Çalışmalarına Ait Fotoğraflar(Armut Ağacı- Pyrus communis)
Şekil 35. Arazi Çalışmalarına Ait Fotoğraflar(Köstebek Yuvası- Talpidae)
52
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Flora
Vejetasyon:
Türkiye, topografik yapı ve iklim özelliklerinin farklılığından dolayı 3 floristik
bölgenin etkisi altındadır. Bunlar; Akdeniz. İran-Turan ve Avrupa-Sibirya bölgeleridir.
Proje alanı, bu bölgelerden Akdeniz bitki coğrafyalarına dâhildir. Proje alanı ne deniz
ikliminin ne de İç Anadolu'nun karasal iklimine aynen uyan bir iklim özelliği taşır. Her iki
iklimin arasında geçiş alanıdır. Yazları serin, kışları soğuk geçer. Kış ayları daha ziyade
kar yağışlıdır. En fazla yağmur ilkbahar aylarında yağar.
Flora Türlerinin Fitocoğrafik Bölgelere Göre Dağılımı:
Ülkemiz bitki coğrafyası açısından değerlendirildiğinde, 3 Fitocoğrafik bölgenin
ülkemizde kesiştiği ve bu yüzden endemik türler bakımından ve bitki çeşitliliği
bakımından oldukça zengin olduğu görülür. Söz konusu 3 fitocoğrafik bölge:
1) Euro-Siberian (Avrupa-Sibirya) fitocoğrafik bölgesi
2) Mediterranean (Akdeniz) fitocoğrafik bölgesi
3) İrano-Turanien (İran-Turan) fitocoğrafik bölgesidir.
Proje Alanı
Şekil 34. Türkiye Fitolojik Bölgeler Haritası
Söz konusu faaliyetin yapılacağı Adana İli bu fitocoğrafik bölgelerden Akdeniz
Fitocoğrafik bölgesine girmektedir. Davis’in Grid Sistemine göre C5 karesinde yer
almaktadır.
53
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Proje Alanı
Şekil 35. Davis Grid Kareleme Haritası
Proje bölgesi ve etki alanındaki flora analizi için araziye gitmeden önce TÜBİTAK
Türkiye Bitkileri Veri Sistemi (TUBİVES) C5 karesi incelenerek ön veriler toplanmıştır.
Fauna analiz için ise N. Yiğit. E. Çolak “Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED)” kitabı
incelenerek ve bölgede bulunan fauna elemanları hakkında ön çalışma yapılmıştır. Bu
kaynakların yanı sıra proje bölgesinin daha önce yapılan tez çalışmaları incelenmiştir.
Arazi çalışmasında ise proje faaliyet alanı ve etki alanında içerisinde flora ve fauna
elemanlarına zarar vermeyecek şekilde gözlemler yapılmış olup, elde bulunan verilerle
karşılaştırılmış ve birebir örtüşen türler flora raporuna ilave edilmiştir.
Proje alanı ve etki alanı dâhilinde flora açısından özellikle korunma altına
alınmış/önemli bitki alanı bulunmamaktadır. Tespit edilen türler arasında yalnızca proje ve
etki alanında yaşayan lokal endemik ya da hali hazırda tehdit altında bulunan tür olmaması
sebebiyle önemli bitki alanından bahsetmek söz konusu değildir.
Endemizm:
Türkiye, coğrafi ve ekolojik açıdan kıtalararası geçit bölgesi konumunda olduğu
için büyük bir önem taşımaktadır. Bu nedenle endemik bitkiler bakımından oldukça
zengindir. Ülkemizde tespit edilen toplam bitki türünün yaklaşık % 30’unu endemik türler
oluşturmaktadır. Çalışma alanındaki bitki türlerinin tamamı LR (Ic) kategorisindedir.
(LR/Ic) kategorisi, Türkiye’de oldukça yaygın, bol olarak yetişen ve herhangi bir tehdidin
söz konusu olmadığı bitkiler için kullanılmaktadır. Bunların neslinin tehlikeye girmesi gibi
bir durum şu anda söz konusu değildir.
Flora türlerinin tehlike kategorileri:
Endemik bitki türlerinin belirlenmesinde Ekim. T. ve arkadaşları (2000) tarafından
hazırlanan “Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı” adlı yayından, ayrıca IUCN - European Red
List (ERL) verilerinden yararlanılmıştır. 1994’te belirlenmiş olan IUCN Red List
54
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
kategorileri aşağıdaki açıklanmıştır. Proje Alanı ve Etki Alanında Saptanan Flora Türleri
ve Korunma Durumları tablo halinde verilmiştir.
EX- Extinct (Tükenmiş): Şayet son örneğinin bulunmadığı konusunda hiçbir şüphe yoksa
bu takson bu kategoridedir. Türkiye Florası’nda ülkemizde yetiştiğinden söz edilen ancak
özellikle aramalara rağmen bulunamamış olan bazı taksonlar bu kategoriye konulmuştur.
EW- Extinct İn The Wild (Doğada Tükenmiş): Takson bulunabileceği ortamlarda ve
yılın farklı zamanlarında yapılan çalışmalarda bulunamamış yani doğada kaybolmuş ve
yalnız kültüre alınmış bir şekilde yaşamaya devam ediyorsa bu gruba konur.
CR- Critically Endangered (Çok Tehlikede): Bir takson çok yakın bir gelecekte yok
olma riski altında ise bu gruba konur. Yapılan floristik çalışmalarda, gelecekte
populasyonlarının zarar görebileceği düşünülen bitki taksonları bu kategoriye konmuştur.
EN- Endangered (Tehlikede): Oldukça yüksek bir risk ve yakın gelecekte yok olma
tehlikesi altında olan bir takson henüz CR grubunda değilse EN grubunda yer alır.
VU- Vulnerable (Zarar Görebilir): CR ve EN gruplarına konamamakla birlikte, doğada
orta vadeli gelecekte yüksek tehdit altında olan taksonlar bu grupta yer almaktadır.
Ülkemizde orta vadede tehdit altında olabileceği düşünülen ve birden fazla lokalitede
bilinenler şimdilik durumlarında tehlike olmayan bazı türler, gelecekte korunmalarının
sağlanması için bu kategoriye konulmuştur.
LR- Lower Risk (Az Tehdit Altında): Yukarıdaki gruplardan herhangi birine
konamayan, onlara göre populasyonları daha iyi bitkiler bu kategoriye konur.
Populasyonları oldukça iyi ve en az 5 lokaliteden bilinenler bu kategoriye konmuştur.
Gelecekteki durumlarına göre tehdit açısından sıralanabilecek 3 alt kategorisi vardır.
a) cd- Conservation Dependent (Koruma Önlemi Gerektiren): 5 yıl içerisinde
yukarıdaki kategorilerden birisine girebilecek taksonlar bu gruptadır. Hem tür hem de
habitat açısından özel bir koruma statüsü gerektirirler.
b) nt- LR-Ic kategorisi. Türkiye’de oldukça yaygın, bol olarak yetişen ve herhangi bir
tehdidin söz konusu olmadığı bitkiler için kullanılmaktadır. Bunların neslinin tehlikeye
girmesi gibi bir durum şu anda söz konusu olmadığı
c) Ic- Least Concern (En Az Endişe Verici): Herhangi bir koruma gerektirmeyen ve
tehdit altında olmayan bitki türleri bu grupta yer alır.
DD- Data Deficient (Veri Yetersiz): Bir taksonun dağılım ve bolluğu hakkındaki bilgi
yetersiz ise takson bu gruba konur. Bu kategorideki bir taksonun biyolojisi iyi bilinse bile,
onun yayılış ve bolluğu hakkındaki bilgiler yetersizdir. Bu nedenle bir taksonun DD
kategorisine konması onun tehdit altında olmasından çok, hakkında daha fazla bilgi
toplanmasının gerekliliği belirtir. Bilgiler elde edilince takson durumuna uygun başka bir
kategoriye konulmalıdır.
NE- Not Evalueted (Değerlendirilemeyen): Yukarıdaki herhangi bir kriter ile
değerlendirilemeyen bitki türleri bu kategoride yer alır.
Bazı kriterler hakkında açıklayıcı bilgiler:
CR. EN ve VU kategorilerine konmak için kabul edilen ek kriterler şunlardır:
CR Kategorisi İçin- Doğada çok kısa bir sürede kaybolma tehlikesi altında olan bitkiler
hakkında aşağıdaki kriterlere göre karar verilebilir.
A) Popülasyon aşağıdaki tehditler sonucu azalıyor ise;
55
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
a- Habitat özelliğinin değişimi ve türün kapalılık derecesinin azalması;
b- Aktüel ve potansiyel bir toplama tehdidi altında olması;
c- Başka bir taksonun istila tehdidi, melezleme, hastalık, tohum bağlamama, kirlenme,
rekabetçiler ve parazitlerin etkisi altında olması;
B) Bitkinin toplam yayılış alanı 100 km2’den ve tek yayılım alanı 10 km2’den az, çok
parçalanmış veya tek bir lokasyondan biliniyor ise.
EN Kategorisi İçin- Yukarıdaki belirtilen tehlikelerin yüksek riski altında, son 10 yıl
içinde veya 3 nesilde popülasyonda % 50 azalma olacağı düşünülüyor, yayılış alanı 5000
km2 veya tek bir alanda 500 km2 kadar, birey sayısı 2.500’ün altında veya en çok 5
lokasyondan biliniyor ise.
VU Kategorisi İçin- Yukarıda belirtilen tehditler karşısında son 10 yıl veya 3 nesil içinde
popülasyonda % 20 azalma olacağı düşünülen; yayılış alanı 10 lokasyondan fazla olmayan,
yayılış alanı toplam 20.000 km2, olgun birey sayısı 10.000 den az veya arazi çalışmaları
sırasında 100 yıl içinde popülasyonunda % 10 azalma olabileceği düşünülen türler.
Habitat Sınıfları:
12345678-
Orman, orman açıklıkları ve orman kenarları
Maki
Frigana (çoğu dikenli, alçak boylu ve yumak yastık oluşturan bitkiler)
Kültür alanları (bağ, bahçe vb.). nadasa bırakılmış yerler
Kuru çayır ve açık alanlar
Nemli çayır, bataklık ve sulak alan, otsu yamaçlar
Yol kenarı, terkedilmiş yerler
Kayalık ve taşlık alanlar, gölgeli yerler, kalkerli yamaçlar
Nispi Bolluk: Burada verilen rakamlar türlerin rastlanma sıklığını ve bolluğunu ifade
etmektedir.
12345-
Nadir
Seyrek
Nispeten Bol
Bol
Saf Popülasyon Oluşturmakta
56
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 39. Proje Alanı ve Etki Alanında Tespit Edilen Flora Türleri ve Koruma Durumları
FAMILYA
TÜR
TÜRKÇE
ISIM
TESPİT
EDİLİŞ
ŞEKLİ
FITOCOG.
BÖLGE
APIACEAE
Anthriscus caucalis
ASTERACEAE
Anthemis auriculata
Chrysanthemum segetum
Cymboaena griffithii
Scorzonera hispanica
Qercus itraburensis. Qercus petraea.
Qercus hartwissiana.
Fagus orientalis
FABACEAE
HABITAT
1
2
3
4
5
-
L
L
L
L
D. Akdeniz
Akdeniz
Iran-Turan
-
X
X
X
X
X
Meşe
L
-
X
X
Kayın
L
X
X
X
X
X
X
Crocus flavus subsp. flavus
Sarı çigdem
L
MORACEAE
Morus alba
Dut
L
Fraxinus ornus
Gez agacı
L
Papaver rhoeas
Abies nordmanniana
Hordeum murinum
Triticum baeoticum
Gelincik
Göknar
Arpa
Bugday
L
L
*
*
Adonis annua
Katırtırnagı
L
-
X
Clematis vitalba
Crataegus monogyna
Pyrus communis
Cerasus avium (L.) Moench
Cerasus vulgaris Miller
Lepidium perfoliatum L.
Juniperus communis L. subsp.
alpina
Populus nigra L. subsp. nigra L..
Filbahar
Alıç
Armut agacı
Kiraz
Vişne
Tere
L
*
*
L
L
L
-
X
Ardıç
*
-
Karasögüt
L
-
ROSACEAE
BRASSICACEAE
CUPRESSACEAE
SALİCACEAE
7
L
IRIDACEAE
RANUNCULACEA
E
6
Frenk
maydanozu
Papatya
Sarıpapatya
Erigeron
Teke Sakalı
AvrupaSibirya
AvrupaSibirya
-
PAPAVERACEAE
PINACEAE
POACEAE
NISBİ BOLLUK
57
8
X
1
2
3
5
TEHL.
L
SINIFI
B
Y
X
nt
X
X
X
nt
nt
nt
nt
X
nt
X
X
nt
X
X
X
4
ENDEMIZM
nt
nt
X
nt
X
X
X
X
X
X
X
X
nt
nt
nt
nt
X
nt
X
X
X
nt
nt
nt
nt
nt
nt
X
nt
X
nt
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
JUGLANDACEAE
Juglans regia L.
TILIACEAE
Tilia argentea
PİNACEAE
PİNACEAE
PİNACEAE
Pinus nigra
Cedrus
Abies
Gümüşi
ıhlamur
Karaçam
Sedir
Göknar
SALİCACEAE
Populus alba
Ak kavak
L
Soğut
Tarla duğun
ciceği
Corek otu
*.L
Salix triandra ssp. bornmuelleri
RANUNCULACEA
E
Ranunculus arvensis
Ceviz
Nigella segetalis
KISALTMALAR VE AÇIKLAMALAR
: Tür sıra numarası ve tespit edilme yöntemi
NO
*.L
-
X
*.L
-
X
*
L
L
AvrupaSibirya
İran-Turan
AvrupaSibirya
İran-Turan
L
L
X
X
nt
X
X
X
X
nt
X
X
X
X
X
nt
nt
nt
X
X
X
X
nt
X
X
X
X
nt
X
X
X
X
nt
X
X
X
X
nt
IUCN (TEHLİKE SINIFLARI)
*
:
Arazi çalışması sonucu tespit edilen tür
EX
:
Tükenmiş türler (extinct)
L
:
Literatür taraması sonucu tespit edilen tür
E
:
Tehlikede olan türler (endangered)
*.L
:
Arazi çalışması ve literatür taraması sonucu tespit edilen tür
V
:
Zarar görebilir türler (vulnerable)
Ö.İ./Ö.A.
:
Örneklendiği İstasyonlar ya da Örneklendiği Alanlar
R
:
Nadir türler (rare)
Ö.Y. (m)
:
Örneklendiği Yükseklik
I
:
Meçhul türler (indeterminate)
Y.Y. (m)
:
Yetiştiği Minimum-Maksimum Yükseklik
K
:
Yeterince bilinmeyen türler (insufficiently known)
F.C.B.
:
Fitocoğrafik Bölge
O
:
Tehlike dışı türler (out of danger)
HABİTAT SINIFLARI
END. (ENDEMİZM)
1
:
Orman
L
:
Lokal Endemik
2
:
Maki
B
:
Bölgesel Endemik
3
:
Frigana (Çoğu dikenli, alçak boylu ve yumak yastık oluşturan türler)
Y
:
Yaygın Endemik
4
:
Kültür alanları
BERN (BERN SÖZLEŞMESİ)
5
:
Kuru çayır
Ek-1
6
:
Nemli çayır, bataklık ve sulak alan
7
:
Yol kenarı
8
:
Kayalık
58
:
Kesin Koruma Altındaki Flora Türleri
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
NİSBİ BOLLUK SINIFLARI (Gözleme dayalı)
1
:
Çok Nadir
2
:
Nadir
3
:
Orta Derecede Bol
4
:
Bol
5
:
Çok Bol
59
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Fauna
Yapılan arazi ve literatür çalışmaları neticesinde proje alanı ve etki alanında
bulunan ve bulunması muhtemel fauna türlerinden; amfibi türleri, sürüngen türleri, kuş
türleri, memeli türleri, ilgili tablolarda her türün familyası, Türkçe adı, IUCN (ERL)
kategorisi, Red Data Book kategorisi ve Bern Sözleşmesi Ek-2 (kesin olarak koruma
altına alınan fauna türleri) ve Ek-3 (korunan fauna türleri) listelerinin hangisinde yer
aldığı belirtilmiştir. Listelerde yer almayan türler için (-) işareti konulmuştur. Ayrıca
fauna çalışmaları T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel
Müdürlüğü, Av ve Yaban Hayatı Dairesi Başkanlığı’nın 26 Mayıs 2013 tarih ve 28658
sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “2013-2014 Av Dönemi Merkez Av
Komisyonu Kararı” ek listelerine göre değerlendirilmiştir.
Demirsoy. A. (1996)’a Göre Red Data Book Kategorileri
E= Tehlikede (endangered): İlgili taksonun (tür ya da alttür) soyu tükenme tehlikesiyle
karşı karşıya; soyun tükenmesine neden olan etkenler sürmektedir.
Ex= Soyu tükenmiş (extinct): Takson doğada yok olmuştur veya yinelenebilecek
sayının altına düşmüştür. Ancak koruma altında soyunu devam ettirmektedir.
I= Bilinmiyor (in determinate): Taksonun durumu bilinmiyor.
K= Yetersiz bilinenler (insufficient) : Bilgi yetersizliğinden ötürü taksonun durumu
Belirsiz
Nt= Henüz takson tehlike altında değil
O= Takson tehlike dışı (out of danger): Daha önce tehlike altında iken, alınan koruma
önlemleri ile kurtarılmış.
R= Nadir (Rare): Küçük populasyonlar halinde bulunan, şu anda tehlikede olmayan,
ancak gerekli koruma önlemleri alınmazsa “V” kategorisine girmeye aday taksonlar.
V= Zarar görebilir (vulnerable): Soyu hızla tükenen ve önlem alınmazsa yakın
gelecekte yok olma riski yüksek taksonlar
1994 IUCN Risk Sınıfları
IUCN tarafından en son yayınlanan “Red List” kategorileridir. Avrupa ülkelerinde
IUCN risk sınıflarına göre flora ve fauna türlerinin sınıflandırılması 1970’li yıllardan
itibaren gerçekleştirilmeye başlanmıştır. Türkiye’de de gerçekleştirilmiş çalışmalar
mevcuttur. Ancak birçok Avrupa ülkesi gibi Türkiye’de de IUCN (1994)’e göre risk
sınıflandırılması henüz gerçekleştirilmemiştir. Rapordaki söz konusu sınıflandırma bu
çalışma kapsamında gerçekleştirilmiştir.
(EW): “Vahşi hayatta nesli tükenmiş” Bu türler ya insanların himayesi altında botanik
bahçesi, hayvanat bahçesi gibi ortamlarda koruma altındadırlar, ya da dar bir alanda
doğallaşmış haldedirler.
(CR): “Ciddi tehlike altında” Yakın gelecekte doğal hayatta yok olma riski çok yüksek
olan türler.
(EN): “Tehlike altında” Doğal hayatta henüz ciddi tehlike altında olmayıp, yakın
gelecekte çok yüksek risk altına girebilecek türler.
(VU): “Hassas” Henüz ciddi tehlike altında olmayan, ancak orta vadede yok olma riski
ile karşı karşıya kalacak türler.
60
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
(LR): “Düşük risk” Yukarıda belirtilen risk sınıflarına girmeyen ve henüz herhangi bir
riskle karşı karşıya olmayan türler. Üçe ayrılırlar:
1.(cd):”Korumaya bağımlı” Eğer tür belirli bir program çerçevesinde koruma altına
alınmazsa, önümüzdeki 5 yıl içerisinde yukarıdaki risk sınıflarından birine dâhil olabilir.
2.(nt):”Yakın tehdit altında” Korumaya bağımlı olmayan, ancak (VU) kategorisine
girmeye aday türler.
3.(Ic): “En az endişe verici” Korumaya bağımlı olmayan, ya da yakın gelecekte risk
altında olmayan türler.
A) İki Yaşamlılar (Amphibia)
Proje ve etki alanında bulunan ya da bulunması muhtemel 4 amfibi türü saptanmış
olup, bu türlerin 2 tanesi Bern Ek-2, 3 tanesi de Bern Ek-3 listesinde bulunmaktadır.
Saptanan amfibi türlerinin tamamı IUCN (ERL) listesinde (Lc) kategorisinde, red data
listesinde ise (nt) kategorisinde yer almaktadır. Yani bu türler Türkiye’de oldukça bol ve
yaygın olup, herhangi bir tehdit altında değildirler. Türlerin arasında endemik tür
bulunmamaktadır.
Tablo 40. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen İki Yaşamlı Türleri, Koruma Durumları ve Statüler
Familya ve
Tür Adı
Pelobatidae
Pelobates
syriacus
Bufonidae
Bufo bufo
Bufo viridis
Türkçe Adı
Habitat
Bern
Red
Data
IUCN
(ERL)
Kaynak
(*)
Toprak
Kurbağası
Gündüzleri toprak içi üreme döneminde,
küçük su birikintileri
Ek-II
nt
LC
L
Siğilli
kurbağa
Gece
Kurbağası
Az bitkili veya ormanlık kısımlarda nemli
taşlık bölgelerde. 3000 m’ye kadar
Bahçelerde, açık taşlık alanlarda, su
yakınlarında 4600 m’ye kadar
EkIII
nt
LC
L
Ek-II
nt
LC
L
Ağaç
Kurbağası
Yalnız üreme zamanında suda. Ağaçlarda,
ağaçsı bitkilerde, bazen de küçük
bitkilerin üzerinde, 1500 m
EkIII
nt
LC
L
Yeşil
Kurbağa
Su içi ve kıyısı, su üzerindeki yaprakların
üstünde
EkIII
nt
LC
L
Hylidae
Hyla arborea
Ranidae
Rana
ridibunda
B) Sürüngenler (Reptilia)
Proje ve etki alanında bulunan ya da bulunması muhtemel 4 familyaya ait 4
sürüngen türü saptanmış olup bu türlerden 1 tanesi Bern Ek-II listesinde bulunmaktadır.
Bern Ek-3’te ise 3 tür bulunmaktadır. Saptanan 4 tür ise (nt) kategorisindedir Ancak
mevcut populasyonları tehdit altında değildir ve iyi durumdadır. (-) ile gösterilmiş olanlar
ise IUCN (ERL) listelerinde yer almamıştır. Türlerin arasında endemik tür
bulunmamaktadır.
61
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 41. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Sürüngenler, Koruma Durumları ve Statüleri
Familya ve
Tür Adı
Testudinidae
Testudo graeca
Gekkonidae
Crytopodion
kotschyi
Scincidae
Türkçe Adı
Tosbağagiller
Yaygın
Tosbağa
Ev kelerleri
İnce parmaklı
keler
Parlak
kertenkeleler
Mabuya aurata
Tıknaz
Kertenkele
Colubridae
Yılanlar
Eirenis
modestus
Uysal yılan
Habitat
Red
Data
Bern
IUCN
(ERL)
MAK
(*)
Kaynak
(**)
Kuru,
taşlı
ve
kumlu
arazilerde, bağ-bahçe arasında
nt
Ek-II
VU
A1cd
Ek-1
G.L. A
Az bitkili taşlık kısımlar ve
kayalar
nt
EkIII
-
Ek-1
L
Açık ve ormanlık arazide
çalılık ve taşlık kısımlard
yaşarlar. Çalı ve taş diplerinde
de gizlenirler.
nt
EkIII
-
Ek-1
L.A
Az bitkili taşlık ortamlar
nt
EkIII
-
Ek-1
L
C) Kuşlar (Aves)
Proje ve etki alanında bulunan ya da bulunması muhtemel türler tablo halinde
verilmiştir. Ayrıca T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar
Genel Müdürlüğü, Av ve Yaban Hayatı Dairesi Başkanlığı’nın 26 Mayıs 2013 tarih ve
28658 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “2013-2014 Av Dönemi
Merkez Av Komisyonu Kararı”nın yansıtıldığı en son listelere göre incelendi. Saptanan
kuş türlerinin tamamı IUCN (ERL) kriterlerine göre (LC) kategorisindedir. Türlerin
arasında endemik tür bulunmamaktadır. Çalışma alanında saptanan kuş türleri ve bunlarla
ilgili korunma dereceleri tablo halinde verilmiştir. Tablodaki kuş türlerinin korunma
durumu ve statüleri ile ilgili olarak kullanılan sembollerin açıklaması şu şekildedir:
A1: Nesli tükenmiş veya tükenme tehlikesi altında olan türler
A1.1: Nesli tükenmiş olan türler
A1.2: Tüm Türkiye’deki birey sayısı 1-25 çift arasında olan türler
A2: Birey sayısı 26-50 çift altında kalan ve yayılış gösterdikleri bölgelerde büyük risk
altında olan türler azalmış türler.
A4: Birey sayıları fazla olmakla birlikte belirli bölgelerde azalmış olan türler.
B: Geçici olarak Türkiye’ye gelen ve biyotopların yok edilmesi ile risk alına girecek
türler.
B1: Anadolu’yu kışlak olarak kullanan ancak Anadolu’da üremeyen türler
B2-B3: Anadolu’dan transit olarak geçen veya Anadolu’yu kışlak olarak kullanan ve risk
derecesi daha düşük olan türler
Y: Düzenli olarak yurdumuzda kuluçkaya yatan yerli kuş türleri
G: Yurdumuzda kuluçkaya yattıktan sonra göç eden türler
K:Yurdumuzda kuluçkaya yatmayan, yurdumuzu transit göç esnasında kullanan türlerdir
KZ: Kış aylarını yurdumuzda geçiren, kış ziyaretçisi türlerdir.
62
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 42. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Aves (Kuşlar), Koruma Durumları ve Statüleri
Türkçe Adı
İngilizce
Adı
FI
FD
Colombi livia
Kaya
Güvercini
Rock
pigeon
A
Streptopelia
decaocta
Kumru
Dove
Gökkuzgun
Kızıl
kırlangıç
Latince Adı
RDB
EVRDB
IUCN
BERN
AVL.
Kaynak
A
-
nt
Ek III
III
L
A
A
-
nt
Ek III
II
L
Raven
A
A
-
nt
Ek II
I
L
Swallow
A
A
-
nt
Ek II
I
L
Crow
A
A
-
nt
-
III
L
Rook
A
A
-
nt
Ek III
II
L
COLOMBIDAE
CORACIDAE
Coracias garrulus
HIRUNDINIDAE
Hirundo daurica
CORVIDAE
Corvus monedula
Corvus corax
Küçük
karga
Kuzgun
STURNIDAE
Sturnus vulgaris
Sıgırcık
Starling
A
A
-
nt
-
II
L
PASSERIDAE
Passer domesticus
Serçe
Sparrow
A
A
-
nt
Ek III
III
L
D) Memeliler (Mamalia)
Çalışma alanında bulunan ya da bulunması muhtemel türler tablo halinde
verilmiştir. T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel
Müdürlüğü, Av ve Yaban Hayatı Dairesi Başkanlığı’nın 26 Mayıs 2013 tarih ve 28658
sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “2013-2014 Av Dönemi Merkez Av
Komisyonu Kararı”nın yansıtıldığı en son listelere göre, incelenerek gerekli
değerlendirmeler yapılmıştır.
Tablo 43. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Memeli Türleri ve Koruma Durumları ve Statüleri
Latince Adı
Türkçe Adı
ERL
Bern Sözleşmesi
Kaynak
Habitat
SQUAMATA
LACERTİDAE
Kertenkele
-
-
L,G
Çalılıklar, bağ, bahçe
LEPORIDAE
Lepus europaeus
Yabani tavsan
-
Ek-III
L
Her türlü habitat
MURIDAE
Rattus rattus
Ev sıçanı
-
-
L
Muskun yerler, çayırlar
Talpidae
Köstebek
-
-
G
Muskun yerler, çayırlar
CANİDAE
Vulpes vulpes
Tilki
-
-
G
Muskun yerler, çayırlar
INSECTİVORA
Proje için seçilen yerin etrafında yapılan arazi çalışmaları, literatür çalışmaları ve
yöre halkının gözlemlerinden yararlanılarak bir takım bilgiler elde edilmiştir. İnsanların
nüfus trendinin pozitif olarak yükselmesi ile ters orantılı olarak hayvanları oluşturan
doğal fauna alanlarını kaybetmelerine neden olmuştur. Proje alanı ve çevresinde bulunan
63
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
türler ülkemizde yoğun olarak bulunan türlerdir. Mevcut flora ve fauna türlerinden
tehlikede yada koruma altına alınan türlere proje sahasında rastlanmamaktadır. Bu
kapsamda izin aşaması sonrası üretim faaliyetleri son bulan alanların rehabilitasyonu
gerçekleştirilecek olup faaliyet öncesi koşullar mümkün olduğu kadar tekrar
yaratılacaktır. İşletme sahasında ve yakın çevresiyle ilgili flora ve faunanın korunması
amacıyla, ulusal ve uluslararası bütün sözleşmelere uyulacağı işletme sahibi tarafından
taahhüt edilmektedir.
4.1.7.b. Nadir ve Nesli Tehlikeye Düşmüş Türler ve Bunların Yaşama Ortamları,
Bunlar İçin Belirlenen Koruma Kararları
Söz konusu proje kapsamında; endemik ve nesli tehlikede olan bitki türlerini
tespit etmek için “Red Data Book Of Turkish Plants” Türkiye Tabiatı Koruma Derneği ve
Van 100. Yıl Üniversitesi 2000 Adlı Yayın taranmıştır. Proje alanı ve çevresinde 2 tane
endemik tür tespit edilmiştir. Ayrıca Ulusal ve Uluslararası Sözleşmelere göre koruma
altına alınmış tür de bulunmamaktadır.
Faaliyetten sonra, bitkisel toprak üzerinde yer alan bitki örtüsü, bitkisel toprakta
mevcut olan, tohum, rizom, soğan vb. vejetatif organlar vasıtasıyla tekrar önceki mevcut
örtüyü oluşturacaktır.
Aşağıda verilen fauna listesinde yer alan ve Bern Sözleşmesi ile koruma altına
alınan türler ve diğer yaban hayati türleri üzerine faaliyetle beraber hiçbir ticari kaygı
güdülmeyeceğinden bu türlerin avlanması, kasıtlı olarak öldürülmesi veya alıkonması,
yumurtalarına zarar verilmesi gibi etkiler söz konusu olmayacaktır.
Söz konusu faaliyetle birlikte bu türler üzerine zararlı herhangi bir etki söz konusu
olmayacaktır. Proje kapsamında Bern sözleşmesine ve T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Av ve Yaban Hayatı Dairesi
Başkanlığı’nın 26 Mayıs 2013 tarih ve 28658 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren “2013-2014 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararları”na
uyulacaktır.
Ayrıca kurallara uyulduğu ve gerekli önlemler alındığı takdirde proje için seçilen
yer ve etki alanı içerisinde bulunan flora ve fauna türlerine olabilecek olumsuz etkiler en
aza indirilecektir.
Bern Sözleşmesi ile Koruma Altına Alınan Türler: Bern Sözleşmesi’ne göre
fauna elemanları iki ek liste halinde koruma altına alınmışlardır.
Liste II : Kesin koruma altına alınan fauna türleri
Liste III : Korunan fauna türleri
4.1.7.c. Av Hayvanları ve Bunların Popülasyonu İle Yaşama Ortamları
Proje sahası ve yakın çevresinin fauna unsurlarının belirlenmesi amacıyla saha,
anket, literatür ve ofis çalışmaları birbirleriyle paralel olarak yapılmıştır.
64
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Faunistik saha çalışmaları sırasında alandaki türlerin teşhis edilmesi sırasında
avlama-toplama-öldürme yapılmamıştır. Bunun nedenleri aşağıda sıralanmıştır.
1. Alanda nadir ve hassas hayvan türlerinin zarar görmelerinin ve telef olmalarının
önlenmesi
2. 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu ve Merkez Av Komisyonu Kararlarına göre
özellikle sürüngenlerin koruma altında olması ve yakalanması ve toplanmasının
yasak olması
Yukarıda sıralanan gerekçelerden dolayı fauna türlerinin büyük kısmı, bölgede
yapılmış literatür çalışmaları kontrol edilerek ve uygun habitatlarda bulunabilme
durumlarına göre tespit edilmiştir.
Bu çalışmalar sonucunda derlenerek yukarıda belirtilen fauna türlerinden; iki
yaşamlı türler, sürüngen türleri, kuş türleri memeli türleri BÖLÜM 4.1.7.a.’da tablolar
halinde verilmiş olup; ilgili tablolarda her türün Red Data Book kategorisi, T.C. Orman
ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Av ve Yaban
Hayatı Dairesi Başkanlığı’nın 26 Mayıs 2013 tarih ve 28658 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren “2013-2014 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararları”
ve Bern Sözleşmesi Ek listelerinin hangilerinde yer aldığı belirtilmiştir.
Sahada işletme faaliyetleri sırasında, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve
Yönetmeliklerine, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu ve Yönetmeliklerine, Merkez Av
Komisyonu kararlarına, Bern Sözleşmesi 6. ve 7. madde hükümlerine uyulacaktır.
Ayrıca proje kapsamında çalışacak personel eğitilerek, fauna türlerinin
avlanmaları engellenecektir.
4.1.8. Koruma Alanları (Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat
Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer
Rezervleri, Doğal Sit ve Anıtlar, Arkeolojik Tarihi, Kültürel Sitler, Özel Çevre
Koruma Bölgeleri, Özel Koruma Alanları, Turizm Bölgeleri)
Proje alanı ve etki alanı içerisinde 23.07.1983 tarihli Kültür ve Tabiat Varlıklarını
Korunması Kanunun 2863 sayılı kanununun 2. maddesinde yer alan “Kültür
Varlıkları”, “Tabiat Varlıkları”, “Sit” ve “Koruma Alanı” olarak tanımlanan ve aynı
kanun ile 3386 sayılı kanunun ilgili maddeleri uyarınca tespiti ve tescili yapılan
alanların bulunup bulunmadığına dair Adana Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge
Kurulu’ndan ÇED süreci içerisinde uygun görüş alınacaktır.
Planlanan kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi turizm açısından sakıncalı bir durum
teşkil etmemektedir. Proje alanında içme ve kullanma, termal ve mineral su kaynakları
bulunmamaktadır.
İşletme sahasında yapılacak çalışmalar esnasında herhangi bir kültür ve tabiat
varlığına rastlanıldığında derhal çalışmalar durdurulup 23.07.1983 tarihli Kültür ve
Tabiat Varlıklarını Korunması Kanunun 2863 sayılı kanunu gereğince en yakın Müze
Müdürlüğüne bildirilecektir. Açılması düşünülen kalker ocağı ve kırma-eleme tesisinin
65
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
yakın çevresinde yapılan araştırmalar neticesinde 03.10.2013 tarih ve 28784 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği, EK-5’te yer alan duyarlı
yörelerle ilgili mevzuatlar açısından;
1. Ülkemiz mevzuatı uyarınca korunması gerekli alanlar
a)9/8/1983tarihli ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu’nun 2 ncimaddesinde
tanımlanan ve bu Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca belirlenen "Milli
Parklar", "Tabiat Parkları", "Tabiat Anıtları" ve "Tabiat Koruma
Alanları",
b)1/7/2003tarihli ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu uyarınca Çevre ve
Orman Bakanlığı’nca belirlenen "Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban
Hayvanı Yerleştirme Alanları",
c)21/7/1983tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma
Kanunu’nun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının "Tanımlar" başlıklı (a)
bendinin 1, 2, 3 ve 5 inci alt bentlerinde "Kültür Varlıkları", "Tabiat
Varlıkları", "Sit" ve "Koruma Alanı" olarak tanımlanan ve aynı kanun ile
17/6/1987 tarihli ve 3386 sayılı Kanunun (2863 sayılı Kültür ve Tabiat
Varlıklarını Koruma Kanunu’nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu
Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) ilgili maddeleri
uyarınca tespiti ve tescili yapılan alanlar,
ç)22/3/1971tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında olan Su
Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları,
d)31/12/2004tarihli ve 25687 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Su Kirliliği
Kontrol Yönetmeliği’nin 17, 18, 19 ve 20 nci maddelerinde tanımlanan
alanlar,
e)2/11/1986tarihli ve 19269 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Hava
Kalitesinin Korunması Yönetmeliği’nin 49 uncu maddesinde tanımlanan
"Hassas Kirlenme Bölgeleri",
f)9/8/1983tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 9 uncu maddesi uyarınca
Bakanlar Kurulu tarafından "Özel Çevre Koruma Bölgeleri" olarak tespit ve
ilan edilen alanlar,
g)18/11/1983tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu’na göre koruma altına
alınan alanlar,
ğ)31/8/1956tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu uyarınca orman alanı
sayılan yerler,
h)4/4/1990tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu gereğince yapı yasağı getirilen
alanlar,
ı)26/1/1939tarihli ve 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin
AşılattırılmasıHakkında Kanunda belirtilen alanlar,
i)25/2/1998tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanununda belirtilen alanlar,
j)17/5/2005 tarihli ve 25818 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe
giren Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği’nde belirtilen alanlar,
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
KALMAKTADIR
Adana Orman Bölge
Müdürlüğü’nden izin
alınacaktır.
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
2. Ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler uyarınca korunması gerekli alanlar
a)20/2/1984tarihli ve 18318 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe
giren "Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma
Sözleşmesi" (BERN Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlardan
"Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları"nda belirtilen I. ve II.
Koruma Bölgeleri, "Akdeniz Foku Yaşama ve Üreme Alanları",
b)12/6/1981tarih ve 17368 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe
giren "Akdeniz’in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi" (Barcelona
Sözleşmesi) uyarınca korumaya alınan alanlar,
66
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
ı)23/10/1988tarihli ve 19968 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan "Akdeniz’de
Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol" gereği ülkemizde
"Özel Koruma Alanı" olarak belirlenmiş alanlar,
ıı)13/9/1985 tarihli Cenova Bildirgesi gereği seçilmiş Birleşmiş Milletler
Çevre Programı tarafından yayımlanmış olan "Akdeniz’de Ortak Öneme
Sahip 100 Kıyısal Tarihi Sit" listesinde yer alan alanlar,
ııı)Cenova Deklerasyonu’nun17. maddesinde yer alan "Akdeniz’e Has Nesli
Tehlikede Olan Deniz Türlerinin" yaşama ve beslenme ortamı olan kıyısal
alanlar,
c)14/2/1983tarihli ve 17959 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe
giren "Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi"nin 1. ve 2.
maddeleri gereğince Kültür Bakanlığı tarafından koruma altına alınan
"Kültürel Miras" ve "Doğal Miras" statüsü verilen kültürel, tarihi ve doğal
alanlar,
ç)17/5/1994tarihli ve 21937 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe
giren "Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme
Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi" (RAMSAR Sözleşmesi)
uyarınca koruma altına alınmış alanlar,
d)27/7/2003tarihli ve 25181 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe
giren Avrupa Peyzaj Sözleşmesi.
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
3. Korunması gereken alanlar
a)Onaylı Çevre Düzeni Planlarında, mevcut özellikleri korunacak alan
olarak tespit edilen ve yapılaşma yasağı getirilen alanlar (Tabii karakteri
korunacak alan, biogenetikrezerv alanları, jeotermal alanlar ve benzeri),
b)Tarım Alanları: Tarımsal kalkınma alanları, sulanan, sulanması mümkün
ve arazi kullanma kabiliyet sınıfları I, II, III ve IV olan alanlar, yağışa bağlı
tarımda kullanılan I. ve II. sınıf ile, özel mahsul plantasyon alanlarının
tamamı,
c)Sulak Alanlar: Doğal veya yapay, devamlı veya geçici, suların durgun veya
akıntılı, tatlı, acı veya tuzlu, denizlerin gel-git hareketinin çekilme devresinde
6 metreyi geçmeyen derinlikleri kapsayan, başta su kuşları olmak üzere
canlıların yaşama ortamıolarak önem taşıyan bütün sular, bataklık sazlık ve
turbiyelerile bu alanların kıyı kenar çizgisinden itibaren kara tarafına doğru
ekolojik açıdan sulak alan kalan yerler,
ç)Göller, akarsular, yeraltı suyu işletme sahaları,
d)Bilimsel araştırmalar için önem arzeden ve/veya nesli tehlikeye düşmüş
veya düşebilir türler ve ülkemiz için endemik olan türlerin yaşama ortamı
olan alanlar, biyosfer rezervi, biyotoplar, biyogenetikrezerv alanları,
benzersiz özelliklerdeki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu
alanlar.
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
KALMAMAKTADIR
Proje alanının kuzey batı yönünde 39 km mesafe uzaklıkta Sulak Alan, güney batı
yönünde 18 km mesafe uzaklıkta Yaban Hayatı Geliştirme Sahası (YBHS), güney
yönünde 22 km mesafe uzaklıkta ise Tohum Meşceresi bulunmaktadır. Söz konusu
korunan alanlara mesafenin uzak olması nedeni ile tesisten kaynaklı bir etki söz konusu
olmayacaktır. Proje alanına ait korunan alanlar ve yaban hayatı haritası Şekil 36’da
verilmektedir.
67
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Sulak
Alan
39 km
18 km
22 km
YHGS
Kaynak: http://geodata.ormansu.gov.tr/3d/indexv5.aspx
Şekil 36. Proje alanına Ait Korunan Alanlar ve Yaban Hayatı Haritası
68
Tohum
Meşceresi
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
4.1.9. Orman Alanları
Söz konusu proje kapsamında ÇED izin talep alanının (129.921 m2; 12,99 ha)
tamamı ormanlık alanda bulunmaktadır.
Proje Alanı; Adana Orman Bölge Müdürlüğü, Saimbeyli Orman İşletme
Müdürlüğü, Tufanbeyli Orman İşletme Şefliği sınırları içerisinde 289 nolu bölmede
kalmakta olup mescere tipi OT: Orman Toprağı, BAr: Bozuk cins ardıç alanı olarak
geçmektedir. Proje alanına ait 1/25.000 Ölçekli Mescere Haritası EK-7’de verilmektedir.
Faaliyet alanında 6831 sayılı Orman Kanununun 16. Maddesi gereğince gerekli
izinlerin alınacağını proje sahibi beyan ve taahhüt etmektedir.
Söz konusu projeye ilişkin olarak açık işletme esnasında çıkacak hafriyat, pasa vb.
malzemenin stoklanacağı alanın orman alanı dışında alternatif sahaların değerlendirilerek
orman alanı dışında planlanacağını, ancak alternatif sahaların bulunmaması halinde
ormanlık alanın depolama amaçlı değerlendirileceğini, benzer şekilde madencilikle ilgili
tesislerin yapımı planlanırken öncelikle orman alanı dışında alternatif sahaların
araştırılacağını, bunun mümkün olmaması halinde ruhsat sahası içinde orman içi açıklık
veya bozuk orman alanının tercih edileceğini proje sahibi beyan ve taahhüt etmektedir.
Orman Kanununun 16 ıncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin 16 ıncı
maddesi ikinci fıkrasında yer alan; “Rehabilitasyon projeleri; madencilik faaliyeti
sonucunda oluşabilecek topoğrafik yapının madenin işletme projesine göre belirlenmesi
sonrasında, rehabilite ile oluşturulabilecek yeni topoğrafyanın belirlenmesi, toprak ıslahı
ve orman kurma esasları dikkate alınarak ormancılık bürosu mensuplarınca düzenlenir.
İzin sahibince rehabilitasyon projesinin uygulanacağı taahhüt edilir.” Hükmü kapsamında
hazırlanmış Rehabilitasyon Projesi EK-16’da sunulmuştur.
Proje alanı ve çevresi; Orman Bölge Müdürlüğü tarafından devam eden araştırma
projesi çalışma alanı, araştırma ve eğitim merkezi alanı içinde bulunmamaktadır. Ayrıca
proje alanı ve çevresi; muhafaza ormanları, gen koruma alanları, bilimsel çalışmalar için
ayrılmış araştırma ormanı, araştırma istasyonu, araştırma proje deneme sahaları, kent
ormanları, tohum mesceresi, milli park, av yaban hayatı, av üretme sahası, sahası, özel
çevre koruma bölgesi, askeri yasak bölgesi içerisinde ve etki mesafesinde
bulunmamaktadır. Endemik ve korunması gereken nadir ekosistem başlığı altında
Anadolu Diagonalında kalmaktadır (Bkz. EK-18).
Adana Orman Bölge Müdürlüğü’nün planlanan faaliyet kapsamında hazırlamış
olduğu ÇED İnceleme Değerlendirme Formu’nda; gerçekleştirilmesi planlanan projenin,
ormancılık çalışmaları ve orman-halk ilişkileri açısından mahsuru bulunmamakta olup
tesisin kurulması durumunda yöredeki istihdam durumuna olumlu yönde etki edeceği
belirtilmiştir. Ayrıca amenajman planında söz konusu projenin bulunduğu alanda
ormanın fonksiyonuna bağlı olarak herhangi bir kısıtlama bulunmamakta ve faaliyet
sahasında 1 km yakın çevresinde ÇED Olumlu/Olumsuz Belgesi verilen faaliyet
bulunmamaktadır (Bkz. EK-19).
69
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
4.1.9.a. Ağaç Türleri ve Miktarları veya Kapladığı Alan Büyüklükleri
ÇED izin talep alanının büyük bir çoğunluğu taşlık ve kayalık alan niteliğinde
olup bu yapı üzerinde yer yer bozuk yapraklı bitki türleri (maki vs.) yer almaktadır. Proje
alanı içerisinde yapraklı ve iğneli ağaç türü bulunmadığı için ağaç türlerinin kapladığı
alan büyüklükleri ve miktarları belirlenmemiştir.
4.1.9.b. Ormanın Teknik Özellikleri (Kapalılığı, Cari Artım, Hektardaki Servet)
Saimbeyli Orman İşletme Müdürlüğü’nce 1/25.000 Ölçekli Orman Kadastro
Haritasına işlenen alanın tamamının (12,99 ha) orman alanı içerisinde kaldığı tespit
edilmiştir.
Ruhsat alanı ve proje alanının işlendiği 1/25.000 ölçekli Orman Kadastro Haritası
EK-17’de verilmiştir. Saimbeyli Orman İşletme Müdürlüğü’nce Mesçere Haritasına
işlenen çalışma alanının (Bkz. EK-8) ağaçsız orman toprağı içerisinde kaldığı, % 0-10
kapalılıkta (boşluklu kapalı) olduğu tespit edilmiştir.
Söz konusu proje sahasını içine alan alanda yaklaşık 50 m3 orman emvali
bulunmakta olup Adana Orman Bölge Müdürlüğü’nce değerlendirilecektir (Bkz. EK-18).
4.1.9.c. Ocak Yerinin İşlendiği Mescere Haritası ve Yorumu
Proje Alanı; Adana Orman Bölge Müdürlüğü, Saimbeyli Orman İşletme
Müdürlüğü, Tufanbeyli Orman İşletme Şefliği sınırları içerisinde 289 nolu bölmede
kalmakta olup mescere tipi OT: Orman Toprağı, BAr: Bozuk cins ardıç alanı olarak
geçmektedir. Proje alanına ait 1/25.000 Ölçekli Mescere Haritası EK-7’de verilmektedir.
4.1.9.d. Saha Döküm Tablosu
Tablo 44. Faaliyet Alanının Saha Döküm Tablosu
Orman Sayılan Alan (ha) Orman Sayılmayan Alan (ha)
12,99
-
4.1.9.e. Sahanın Yangın Görüp Görmediği
ÇED izin talep sahası; 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 18 inci Maddesindeki
yangın görmüş orman alanı, gençleştirmeye ayrılmış veya baraj havzalarında kalan alan
içerisinde bulunmamakta olup izin talep alanı orman yangınları açısından 3. derece
orman yangınlarına hassas alanlardır (Bkz. EK-18). Bu kapsamda orman yangınları ile
ilgili tüm tedbirlerinalınacağını proje sahibi beyan ve taahhüt etmektedir.
Proje sahası, daha önce yangın görmemiş olup ormanlık alan içinde yer
almaktadır. Faaliyet sahasının bulunduğu bölge ve çevresinde orman yangınına neden
olabilecek her türlü faaliyetin yapılması (ateş yakmak, kırık cam parçaları, kâğıt, naylon
vs gibi yangına neden olabilecek her türlü materyal) engellenecek ve yangın söndürmeye
uygun gerekli malzemeler her an hazır bulundurulacaktır (kova, kum, 3 ton kapasiteli su
70
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
dolu tanker vs). Ayrıca ocak sahasının etrafındaki yanıcı otlar temizlenecek ve muhtemel
bir orman yangınında derhal Orman İşletme Müdürlüğü’ne haber verilecek ve gerekli
işbirliği yapılarak her türlü makine ekipman ve insan gücü faaliyet sahibince yangın
sahasına sevk edilecektir.
4.1.10. Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan
Araziler (Askeri Yasak Bölgeler, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Belirli Amaçlarla
Tahsis Edilmiş Alanlar, 7/16349 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile “Sınırlandırılmış
Alanlar” v.b.)
Proje alanı ve yakın çevresinde; devletin yetkili organlarının hüküm ve tasarrufu
altında bulunan araziler (askeri yasak bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli
amaçlarla tahsis edilmiş alanlar, 7/16349 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile
“sınırlandırılmış alanlar” v.b.) bulunmamaktadır.
ÇED izin talep sahasının sahipli orman ve Adana Orman Bölge Müdürlüğü’nce
tahsisli alan içerisinde ve etki alanı mesafesinde bulunmamaktadır.
4.1.11. Peyzaj Değeri Yüksek Yerler ve Rekreasyon Alanları
Proje alanı ve yakın çevresinde; peyzaj değeri yüksek yerler ve rekreasyon
alanları bulunmamaktadır.
4.1.12. Diğer Özellikler
Bu bölümde belirtilecek başka bir husus bulunmamaktadır.
4.2. Sosyo-Ekonomik Çevrenin Özellikleri
Gerçekleştirilmesi planlanan proje Adana İli, Tufanbeyli İlçesi, İğdebel Köyü
Mevkii’nde yer almaktadır. Tufanbeyli İlçesi’nin ana geçim kaynağı tarımcılık
faaliyetleridir. İlçe’ye bağlı köylerde küçük ölçekte büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık da
yapılmaktadır. İlçe’de tarım faaliyetlerinin ekonomide yoğun olarak yer alması, ticaret ve
sanayi olanaklarını ciddi ölçüde arttırmıştır.
İğdebel Köyü’nün geçim kaynakları tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır.
Proje alanının içinde bulunduğu bölgenin sosyo-ekonomik ozellikleri alt başlıklar
halinde aşağıda irdelenmiştir.
4.2.1. Ekonomik Özellikler (Yörenin Ekonomik Yapısını Oluşturan Başlıca
Sektörler)
Yörenin ekonomik yapısını oluşturan başlıca ve tek sektör tarım ve hayvancılıktır.
Bölgenin geçim hayvancılık ve tarıma dayanmaktadır. Bölge arazinin tamamı kıraç
olduğundan buğday, arpa ve nohuttan başka alternatif ürün üretilebilmesi mümkün
71
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
bulunmamaktadır. Arazi yapısı engebeli olduğundan makineli
gerçekleştirilemektedir (Kaynak: http://www.igdebelim.com/).
tarım
faaliyeti
4.2.2. Nüfus (Yöredeki Kentsel ve Kırsal Nüfus)
2012 yılı adrese dayalı nüfus kayıt sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre Türkiye
toplam nüfusu 75.627.384 kişidir. Adana İl nüfusu ise, 2012 yılı ADNKS sonuçlarına
göre 2.125.635 kişidir. Tufanbeyli İlçe nüfusu ise 2012 yılı ADNKS sonuçlarına göre
17.546 kişidir. Bunun 5.742’i İl/İlçe merkezinde, 11.804’sı ise Belde/Köylerde
yaşamaktadır. İlçe merkezi hariç olmak üzere ilçeye bağlı; 1 belde, 29 köy ve toplam 3
mahalle bulunmaktadır.
Tablo 45. Tufanbeyli İlçesi Yıllara Göre Nüfus Dağılımı
Yıl
1970
1975
1980
1985
1990
2000
2007
2008
2009
2010
2011
2012
Toplam İl/İlçe Merkezi
22.919
3.960
23.050
4.314
23.862
5.044
25.611
6.004
22.672
5.663
20.171
5.332
18.279
5.292
19.045
5.638
18.768
5.512
18.072
5.376
17.481
5.469
17.546
5.742
Kaynak: TUİK-2012
Belde/Köy
18.959
18.736
18.818
19.607
17.009
14.839
12.987
13.407
13.256
12.696
12.012
11.804
Şekil 37. Tufanbeyli İlçesi Yıllara Bağlı Nüfus Dağılımı Grafiği
72
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Adana İli, Türkiye’nin nüfus bakımından 5. büyük ilidir. Adana İli, Akdeniz
Bölgesi’nin nüfus bakımından % 22,2’sini, Türkiye nüfusunun ise % 2,8’ini
oluşturmaktadır. Adana İlinde Tufanbeyli İlçesi, İlçe nüfusları karşılaştırıldığında nüfus
dağılımı bakımından % 0,83’lik bir alan kaplamaktadır.
Tablo 46. Adana İli Yıllara Göre Nüfus Dağılımı
Yıl
1927
1935
1940
1945
1950
1960
1965
1970
1975
1980
1985
1990
1997
2000
2007
2008
2009
2010
2011
2012
Nüfus
72577
76473
88100
100367
117642
231548
289219
347454
475384
574515
763769
916150
1037924
1130710
1366027
1525115
1563545
1591518
2108805
2125635
Kaynak: TUİK-2012
73
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Şekil 38. Adana İli Yıllara Göre Nüfus Dağılımı Grafiği
Tablo 47. İğdebel Köyü Yıllara Göre Nüfus Dağılımı
Yıllara Göre Köy Nüfus Verileri
Yıl
Nüfus
96
2007
105
2008
102
2009
99
2010
98
2011
87
2012
Kaynak: TUİK-2012
74
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Şekil 39. İğdebel Köyü Yıllara Göre Nüfus Dağılımı Grafiği
Tablo 48. Adana İlinin İlçeler Bazındaki Nüfus Yoğunluğu
İlçe
2012 Yılı Nüfusu
Aladağ
16951
Ceyhan
158767
Çukurova
340473
Feke
18055
İmamoğlu
29700
Karaisalı
22368
Karataş
20896
Kozan
127926
Pozantı
19812
Saimbeyli
16630
Sarıçam
132939
Seyhan
764714
Tufanbeyli
17546
Yumurtalık
17929
Yüreğir
420929
2125635
TOPLAM
Kaynak: TUİK-2012
75
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Şekil 40. Adana İline Bağlı İlçelerin Nüfus Oranları
4.2.3. Yöredeki Sosyal Altyapı Hizmetleri (Eğitim, Sağlık, Kültür Hizmetleri)
Eğitim
Tufanbeyli İlçesi, İğdebel Köyü sınırları içerisinde eğitim kurumu olarak 1 adet
aktif olarak kullanılmayan İlköğretim Okulu bulunmakta olup, eğitim hizmeti Tufanbeyli
İlçesindeki bölge okulundan karşılanmaktadır.
Sağlık
Tufanbeyli İlçesi, İğdebel Köyü sınırları içerisinde sağlık birimi bulunmamakta
olup, tedavi hizmetleri Tufanbeyli Devlet Hastanesi’nden karşılanmaktadır (Kaynak:
Adana Valiliği, İl Sağlık Müdürlüğü – 2013).
76
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Kültür
Tufanbeyli İlçesi, İğdebel Köyü sınırları içerisinde herhangi bir kültürel yapı
bulunmamaktadır. Bu kapsamda Tufanbeyli ilçesi sınırları içerisinde bulunan kültür
tesisleri kullanılmaktadır.
4.2.4. Sağlık (Bölgede Mevcut Endemik Hastalıklar)
Proje alanının da bulunduğu Tufanbeyli İlçesi sınırları içerisinde herhangi bir
endemik hastalığa rastlanmamıştır.
4.2.5. Diğer Özellikler
Bu bölümde belirtilecek başka bir husus bulunmamaktadır.
77
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
BÖLÜM 5: PROJENİN ÇEVRE ÜZERİNE ETKİLERİ VE ALINACAK
ÖNLEMLER: (Bu bölümde projenin fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri
tanımlanır; bu etkileri önlemek, en aza indirmek ve iyileştirmek için alınacak yasal,
idari ve teknik önlemler ayrı ayrı ve ayrıntılı bir şekilde açıklanır.)
5.1.1. Üretim Sırasında Nerelerde ve Ne Kadar Alanda Hafriyat Yapılacağı,
Hafriyat Sırasında Kullanılacak Malzemeler, Patlayıcı Maddeler, Hafriyat Miktarı,
Nerelere Taşınacakları veya Hangi Amaçlar İçin Kullanılacakları
Proje sahası, Adana İli, Tufanbeyli İlçesi sınırları içerisinde bulunan orman arazisi
niteliğindeki 89,77 ha’lık ruhsat alanının içerisinde 12,99 ha’lık alan içerisinde
gerçekleştirilmesi planlanan Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi faaliyetlerini
kapsamaktadır.
Proje sahası tamamen kalkerle ile kaplı olup bol kırıklı bir alandır. Bu kırılma ve
ondülasyonlar sonucu yüzeyde 5-10 m’ye kadar ulaşabilen çatlaklı yapılar mevcuttur.
Proje sahası kayalık ve taşlık karakter taşımakla beraber üzerinde ağaçlar,
çalılıklar ve bazı otsu bitkiler bulunmaktadır. Üretime başlanmadan önce yüzey toprağı
alınacak ve bu bitkisel toprak işletme sahasının rehabilitasyonunda kullanılmak üzere
işletme sahası içerisinde belirlenen bir bölümde depolanacaktır. Üretim alanı 12,99 ha ve
yüzey toprağı kalınlığı 10 cm’dir. Bu durumda oluşacak bitkisel toprak miktarı: 129.921
m2 x 1,6 ton/ m3 (hafriyat yoğunluğu) x 0,1 m (hafriyat derinliği) = 20.787,4 ton
olacaktır. Günlük oluşacak toprak miktarı ise 20.787,4 ton / 6.300 gün (21 yıl)  3,3
ton/gün’dür. Bitkisel toprak alındıktan sonra kalkere ulaşıldığı için hafriyat toprağı
oluşumu söz konusu değildir.
Sahada üretilecek olan kalker için yapılan arama ve etüd çalışmalarında cevher
zonunun % 99’unun kullanılabilir olduğu belirlenmiştir. Geriye kalan kullanılamayacak
olan % 1’lik miktar (1.000.000 ton/yıl x 0,01 = 10.000 ton/yıl) da ocak içi yolların
onarımında, rehabilitasyon ve reklamasyon çalışmalarında kullanılacaktır. Bu amaçla
işletme sahasının içinde belirlenen alanda uygun şartlarda depolanacaktır.
Proje sahası orman arazisi vasfında olup ilgili alanda yöreye özgü yabani hayvan
ve bitki topluluğu (endemik flora ve fauna) ile nesli tehlikede olan hayvan ve bitki türleri
bulunmamaktadır. İşletme alanın içerisinde bulunan canlılar, proje alanı ile etrafında ve
diğer yakın çevrelerde de yaşamlarını sürdürebilmektedirler. Bu sebeplerden dolayı
faaliyetin flora-fauna üzerinde olumsuz bir etkisi yoktur.
Topografyanın engebeli olması nedeni ile erozyon problemi etkili olmaktadır. Bu
nedenle söz konusu sahada, eğimli topografyaya bağlı olarak, gerek alan yüzeysel akış
suları ve gerekse esen rüzgârlar bir elek gibi görev yaparak ince, küçük parçaları
irilerinden ayırması, taşıması ile geriye taşlı, kayalı kaba parçaları kalmıştır. Proje sahası
işletmeye kapandığında eğimli olan topografya, basamaklı bir yapıya dönüşecektir.
İşletmenin başlangıcında yüzeyden alınarak faaliyetin yapılmadığı alanda depolanan
bitkisel toprak ve oluşabilecek pasa, işletme faaliyete kapandıktan sonra basamaklara
ağaçlandırılma yapılabilecek şekilde serilecektir.
78
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Faaliyet alanının yakın çevresinde şahıs ve orman arazileri mevcut olup,
malzemenin çıkarılması ve taşınması esnasında bu alanlara müdahale yapılmayacak,
işletmeden kaynaklı çevresel etkilerin önlenmesi amacıyla yol güzergâhında spreyleme
yapılacaktır.
Söz konusu proje kapsamında faaliyete geçilmesi ile birlikte yıllık ortalama
1.000.000 ton/yıl kalker üretimi yapılması planlanmaktadır. Arazinin mevcut topoğrafik
ve jeolojik yapısından dolayı üretim için patlatma işlemi gerekmektedir.
İşletme aşamasında tehlikeli, toksik madde kullanımı olmayacaktır.
Faaliyetler sırasında araçların yakıtları için motorin kullanılacaktır. İş
makinelerinin ihtiyacı olunan akaryakıt, işletme alanına getirilecek olan akaryakıt
kamyonundan sağlanacaktır. İş makinelerinin akaryakıt ikmalleri zemini beton üzerinde
yapılacaktır. Yakıt ikmali sırasında yakıtın çevreye sıçramasını engellemek amacıyla
gerekli tedbirler alınarak dikkatli bir şekilde yakıt ikmali gerçekleştirilecektir.
Kalker madeninin üretimi sırasında tüvenan cevherin yerinden sökülmesi
amacıyla ANFO+Dinamit kullanılacaktır. Ocakta yapılacak olan patlatma dizaynı aşağıda
verilmiştir.
Kalker Üretiminde Delik Delme ve Ateşleme Düzeni:
Faaliyet alanında delme-patlatma işlemi wagon-drill ile deliklerin delinmesi
ANFO’nun hazırlanması, sıkılanması ve patlatılması sırasıyla yapılacaktır. Delikler
75o’lik eğimle ve 88,9 mm genişlikte delinecektir. Şarj Konsantrasyonu 88,9 mm delik
çapı ve yoğunluğu 0,82 g/cm3 olan ANFO için Tablo 49’dan seçilmiştir. Daha sonra
deliklere ANFO tatbik edilecek ve delikler sıkılanacaktır. Patlatmada milisaniye
gecikmeli kapsüller kullanılacaktır. Milisaniye gecikmeli bir patlatmada delikler birbirine
bağlanarak toplamda 92 delik patlatılacak olup patlatma sonrası tüm deliklerin patlayıp
patlamadığı kontrol edilecek ve patlamayan delik varsa temizlenecek veya düzenek
kontrol edilerek aksaklık giderilip tekrar patlatılacaktır.
ANFO Amonyum Nitrat ve motorin karışımı bir patlayıcıdır. Bünyesinde % 96
amonyum nitrat ve % 4 motorin bulunur. Bu karışımın her ortamda yapılabilmesi, ucuz
olması ANFO’nun tercih edilmesinin sebebidir. Karışımda homojenliğin sağlanması
amacı ile bir miktar karışıma talaş eklenir. Patlatma da Nonel kapsüller kullanılacaktır.
Milisaniye gecikmeli nonel kapsüle verilen elektrik akımı ile patlatılan ANFO patlama
sırasında doğal hacminin yaklaşık 1500 katı bir hacme ulaşır ve patlatma gerçekleşir.
Patlatmanın verimli olması için deliklerin sıkılanması bu sebepten dolayı çok önemlidir.
Patlatma çalışmalarının yapılabilmesi için gerekli olan patlayıcı madde ruhsatı
üretim çalışmalarına başlanmadan önce alınacak ve patlamalar ehliyetli kişilerce ve
gerekli emniyet tedbirleri alındıktan sonra yapılacaktır. Faaliyet alanında patlayıcı madde
olarak ANFO ismiyle adlandırılan Amonyum Nitrat ve Motorin karışımından oluşan
madde kullanılacaktır. Bu patlayıcı jelatinit tipi dinamit ve milisaniye gecikmeli kapsüller
yardımıyla patlatılacaktır. Açılacak deliklerin aralığı ve dilim kalınlıkları, delik
79
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
derinlikleri, elde edilecek malzemenin kullanım amacına uygun olarak belirlenir. Delme,
ateşleme, yükleme, taşıma ve cevher hazırlama gibi ana madencilik işlemlerinin
birbirleriyle yakın ilişkileri vardır.
Şekil 41. Delik Delme Düzeni
Kalker Üretim Kapasitesi
Malzemenin Yoğunluğu
Delik Çapı
Delgi Yükü (B)
İlk Delgi Yükü (Bmax)
B ≥ Bmax
= 1.000.000 ton/yıl
= 2,7 ton/m3
= 88,9 mm (3 ½ inç)
= Sıralar arası mesafe (dilim kalınlığı)
= İlk Delgi ile ayna arası mesafe (İlk delgi yükü)
Anfo için
Ib (kg/m)
Şarj konsantrasyonu (Ib)
= (1,36 x Ib ) {Kaynak: Longefors, U., Kihlström, 1963}
= Şarj konsantrasyonu
= 5,09 kg
Şarj konsantrasyonu (Ib) 88,9 mm delik çapı ve yoğunluğu 0,82 gr/cm3 olan anfo
için aşağıdaki tablodan seçilmiştir.
80
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 49. Delik Çapı ve Patlayıcı Madde Yoğunluğu (kg/m)
Delik Çapı
Patlayıcı Madde Yoğunluğu
İnç mm 0,80 0,82 0,90 0,95 1,00 1,10
1 ¼ 31,7 0,64 0,65 0,71 0,76 0,79 0,88
1 ¾ 34,9 0,77 0,79 0,86 0,91 0,95 1,06
1 ½ 38,1 0,91 0,94 1,03 1,09 1,15 1,25
1 5/8 41,2 1,07 1,10 1,21 1,26 1,34 1,47
1 ¾ 44,4 1,24 1,28 1,40 1,47 1,55 1,71
50,8 1,62 1,67 1,83 1,92 2,02 2,23
2
2 ¼ 57,1 2,05 2,10 2,31 2,44 2,56 2,83
2 ½ 63,5 2,53 2,60 2,86 3,01 3,17 3,48
2 ¾ 69,8 3,07 3,14 3,45 3,65 3,84 4,21
76,2 3,65 3,73 4,11 4,33 4,55 5,01
3
3 ½ 88,9 4,97 5,09 5,58 5,89 6,20 6,83
4 101,6 6,49 6,65 7,29 7,71 8,11 8,11
4 ¼ 107,9 7,32 7,50 8,24 8,69 9,15 10,7
Kaynak: TMMOB Maden Mühendisleri Odası
Delik Yükü (Bmax)
Basamak Yüksekliği (K)
Basamak Şev Açısı
Delik Aralığı (S)
Delik Taban Payı (u)
Delik Boyu (H)
1,15
0,91
1,10
1,31
1,53
1,79
2,34
2,95
3,65
4,40
5,24
7,14
8,91
10,52
= 3 m olarak uygulanacaktır.
= Basamak yüksekliği ≥ 2 x Bmax
= ≥2 x 3 m= 6 m= 10 m olarak seçilmiştir.
= 60o
= (Bmax) x 1,25 = 3 x 1,25 = 3,75 olarak uygulanacaktır.
= Basamak Yüksekliği (K) x 0,1= 10 x 0,1= 1 m
= Basamak Yüksekliği (K) + Delik Taban Payı (u)
= 10 m + 1 m = 11 m
Toplam 11 m boyutundaki delik 75o’lik eğimle delineceği zaman;
Deliğin boyutu
Sıkılama Boyu (ho)
Şarj Boyu (Hc)
1 Delikteki Şarj Miktarı
Yemleme Dinamiti
Toplam Şarj Miktarı
Nonel (Elektriksiz) Kapsül
Elektrikli Kapsül
= 11÷ sin 75 = 11,40 m olacaktır.
= ho = H x 1/3 = 11,40 x 1/3 m = 3,80 m
= H – ho= 11,40 m – 3,80 m= 7,60 m
= Hc x Ib= 7,60 m x 5,09 kg = 39 kg ANFO
= 1,5 kg
= 39 kg + 1,5 kg = 40,5 kg
= 1 adet
= 1 adet
81
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Şekil 42. Her Bir Delikte Kullanılacak Kesit Dizaynı
1 Delikten Alınacak Malzeme Miktarı (v)
v = B x S x K= 3 m x 3,75 m x 10 m
v = 112,5 m3
v = 112,5 m3 x 2,7 ton/m3 = 303,75 ton/delik
Yıllık Üretim Kapasitesi
1 Delikten Alınacak Malzeme Miktarı (v)
Yıllık Delik Sayısı
= 1.000.000 ton/yıl
= 303,75 ton/delik
= 1.000.000 ton/yıl / 303,75 ton/delik
= 3.293 delik/yıl
10 günde 1 patlatma yapılacak olup, 1 yılda 12 ay çalışma yapılacaktır. Bu
durumda yılda yapılacak olan toplam patlatma sayısı 36 sefer olacaktır.
1 patlamada (10 günde 1 kez) ki delik sayısı ise;= 3.293 delik/yıl / 36 sefer/yıl=
92 delik/sefer olacaktır.
10 günde 1 kez yapılacak olan patlatmalarda toplam 92 delik milisaniye
gecikmeli olarak birbirine bağlanarak patlatılacaktır.
Bu durumda kalker üretiminde bir atımda devreye giren patlayıcı miktarı;
82
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
= (92 delik x 39 kg/delik ANFO) + (92 delik x 1,5 kg/delik Dinamit)
= 3.588 kg ANFO + 138 kg dinamit
= 3.726 kg olarak hesaplanmıştır.
Bir patlatmada elde edilecek malzeme miktarı= (3 m x 3,75 m) x (92 x 10 m)
= 10.350 m3
= 10.350 m3 x 2,7 ton/m3
= 27.945 ton/patlatma
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim
Genel Müdürlüğü’nün 19.07.2013 tarih ve 11239 sayılı dağıtım yazısı ve ekinde bulunan
Patlatma Değerlendirme Raporu’nda bulunan patlatma dizayn parametreleri literatürde
verilen patlatma tasarımı yaklaşımlarına göre detaylı şekilde hesaplanmış ve Tablo 50’de
verilmiştir.
Tablo 50. Adana İli, Tufanbeyli İlçesi Hudutları Dâhilindeki ER: 3299319 Erişim Numaralı Kalker Sahasına
Ait Patlatma Dizaynı Parametreleri
Mevcut
Durum
PARAMETRELER
Formasyon
Kayaç Yoğunluğu
Yıllık Çalışma Süreleri
Yıllık Üretim Miktarı
Aylık Üretim Miktarı
Aylık Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Kaç günde bir patlatma yapacağı
Aylık Patlatma Sayısı
Yıllık Patlatma Sayısı
Delik Paterni
Delik Çapı
Delik Eğimi
Basamak Boyu
Dip Delgi
Delik Boyu
Sıkılama Boyu
Yük Mesafesi
Delikler Arası Mesafe
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
Bir delikteki yüzey/delik içi gecikme süreleri
:
Sıralar Arası Gecikme Süresi
Bir Delikten Elde Edilen Teorik Hacim
Bir Delikten Elde Edilen Teorik Hacim
:
:
:
Talep Edilen
KİREÇTAŞI
2,7
300
1.000.000
83.333,33
30.864,19
3.333,33
1.234,56
10
3
36
ŞEŞBEŞ VEYA SIRALI
88,9
75
10
1
11,4
3,80
3
3,75
Yüzey Gecikme Süreleri:9-17-25-42
Delik İçi Gecikme Süreleri:475-500
17-33-42-65-100
112,5
303,75
83
Birim
kg/m3
gün/yıl
ton/yıl
ton/ay
m³/ay
ton/gün
m³/gün
gün
adet
adet
mm
o
m
m
m
m
m
m
ms
ms
m3
ton
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Bir Deliğe Doldurulan Patlayıcı Madde Miktarları
Ana Şarj (ANFO) Miktarı
:
Yemleyici (Dinamit) Miktarı
:
Elektriksiz Kapsül Miktarı
:
Bir delikteki toplam patlayıcı madde miktarı :
39
1,5
1
40,5
kg
kg
adet
kg
Birim Tüketimler
ANFO
Yemleyici (Dinamit)
Elektriksiz Kapsül
Elektrikli Kapsül
Sıralar Arası Gecikme Kapsülü
Fitil (sadece ön kesme uygulamaları için)
Delgi
:
:
:
:
:
:
:
0,35
0,013
0,0088
0,0088
0,0088
12 m / 10 m3 = 1,2
0,0088
kg/m3
kg/m3
ad/m3
ad/m3
ad/m3
m/m3
m/m3
Bir Atımdaki Tüketimler
Bir atımdaki üretim
ANFO
Dinamit
Elektriksiz Kapsül
Elektrikli Kapsül
Sıralar Arası Gecikme Kapsülü
Fitil (sadece ön kesme uygulamaları için)
:
:
:
:
:
:
:
10.350
3.588
138
92
1
1
138
m³/atım
kg/atım
kg/atım
adet/atım
adet/atım
adet/atım
m/atım
Bir Atımdaki Delinmesi Gereken Delik Sayısı
Delik Sayısı
:
92
adet/atım
Projenin Toplam Patlayıcı Madde Miktarları
ANFO
Dinamit
Elektriksiz Kapsül
Elektrikli Kapsül
Sıralar Arası Gecikme Kapsülü
Fitil sadece Ön kesme uygulamaları için
:
:
:
:
:
:
129.168
4.968
3.312
36
36
4.968
kg/yıl
kg/yıl
adet/yıl
adet/yıl
adet/yıl
m/yıl
Patlatma sırasında meydana gelecek sarsıntıların azaltılmasını sağlamak için
gecikmeli ateşleme sistemi kullanılacaktır. Patlatma öncesi gerekli güvenlik önlemleri
alınarak Jandarma kontrolünde yapılacaktır. Sorumlu kişi tarafından ateşleme yapıldıktan
sonra, ateşleme alanı yine sorumlu kişiler tarafından kontrol edilerek iş makinelerinin ve
can güvenliğini tehlikeye sokacak durumların önüne geçilecektir. İşletmede ihtiyaç
olunan patlayıcı madde, patlatmanın yapılacağı gün şehir merkezinden getirilecektir.
Saha içinde patlayıcı madde deposu bulunmayacaktır. İşletme sırasında çevre ve toplum
sağlığını olumsuz etkileyecek hususlar ile yangın ve patlamalara karşı gerekli tedbirler
alınacaktır.
İşletme süresince 22.10.1984 tarih ve 18553 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan“Maden ve Taş Ocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Alınacak İşçi
Sağlığı ve İşGüvenliği Önlemlerine İlişkin Tüzüğe” ve 24.12.1973 tarih ve 14752 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve
ZararlıMaddelerle Çalışan İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkındaki
84
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Yönetmeliğe”uygun hareket edilecektir. Patlatmada kullanılan patlayıcı maddelerin
torbaları, patlayıcı madde temin edilen firmalara iade edilecektir. Faaliyet sahasında
işletme süresince, 12.11.2004 tarih ve 25641 sayı ile Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren “Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve
Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı,
Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esasları”na ilişkin tüzüğe
uyulacaktır.
Patlatma işlemlerinde denetimden geçmiş (TSE standartlarına uygun) gecikmeli
kapsül kullanılacak, patlatmalar gündüz saatlerinde yapılacak ve patlatmanın yapılacağı
gün/tarih ve saati ilgili köy/belde/ilçe yetkilileri ve muhtarlığa bildirilecektir. 08:00-18:00
dışında kesinlikle patlatma yapılmayacak, olası taş savrulmalarına karşı tüm tedbirler
alınacağını proje sahibi beyan ve taahhüt etmektedir.
5.1.2. Suyun Temin Edileceği Kaynaklardan Getirilecek Su Miktarları, İçme ve
Kullanma Suyu ve Diğer Kullanım Amaçlarına Göre Miktarları
Proje kapsamında su tüketimi, personelin içme ve kullanma suyu ihtiyacından,
tozumayı engellemek amacıyla yolların sulanması işleminden ve konkasörde su
pulvarizasyon işlemleri sırasında kullanılacak sudan kaynaklanacaktır.
Personelin kullanma suyu, patlatma sırasında patlatma ve öncesinden kademeleri
nemlendirme için gereken su, yolların spreylenmesi için gerekli olan kullanma suyu ve
yıkama işlemi için gerekli olan su DSİ Bölge Müdürlüğü’nden gerekli izinler (YAS
Kullanma İzni) alındıktan sonra yer altı suyundan temin edilecektir. Gerekli izinlerin
alınamaması durumunda ihtiyaç duyulan su en yakın yerleşim yerinden tankerler vasıtası
ile getirilmesi suretiyle temin edilelecektir.
Su Kullanımı: Proje kapsamında çalışacak bir personelin günlük içme kullanma
suyu ihtiyacı ortalama 217 L/kişi-gün (Kaynak: TUİK Başkanlığı, 24/02/2012 tarih ve
10753 sayılı Haber Bülteni) olarak kabul edildiğinde toplam 40 personel için 8.680 L/gün
(8,68 m3/gün) suya gereksinim olacaktır. Sahada çalışacak personel için gerekli olacak
içme suyu, satın alınacak olan damacanalarla karşılanacaktır.
İşletme sırasında ocak içinin ve asfalt yola ulaşımı sağlayan nakliye yolundan
kaynaklanabilecek tozları en aza indirgemek amacıyla spreyleme suyu kullanılacaktır.
İhtiyaç olunan spreyleme suyu miktarı m2 başına 1,5 L alınarak hesaplanmıştır.
Ocak-tesis alanı arası 500 m, Tesis-Asfalt Yol arası 1.300 m’dir. Yolun 3 m genişliğe
sahip olması durumunda toplam spreylenecek alan, 1.800 m x 3 m = 5.400 m2 olacaktır.
İhtiyaç olunan spreyleme suyu miktarı;
5.400 m2/gün x 1,5 L/m2 = 8.100 L/gün (8,1 m3/gün) olacaktır.
Patlatma yapılacak alandan kaynaklanabilecek olan tozu en aza indirgemek
amacıyla, patlatmanın yapılacağı alanda patlatma öncesi su ile spreyleme yapılacaktır.
85
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Bunun için gerekli su miktarı m2 başına 1 L alınarak hesaplanmış, buna göre patlatma
yapılacak alan yaklaşık 500 m2’lik alan için 500 L/gün (0,5 m3/gün) suya ihtiyaç vardır.
Kırma-Eleme Tesisinde Kontrollü sistem (pulvarizasyon sistemi) uygulanacak
olup bu sistemde Kırma-Eleme işlemi pulvarisazyon tekniği (nemlendirme) ile
yapılmaktadır. Sistem sadece su ve hava ile çalışmakta olup kimyasal ve yabancı
maddeler kesinlikle kullanılmamaktadır. Bu sistemde kullanılacak olan su miktarı
genellikle 1 ton malzeme için 0,5 L su olarak düşünülebilir. Dolayısıyla tesis için günlük
olarak gerekli su miktarı: 3.333,33 ton/gün x 0,5 L/ton = 1.666,7 L/gün (1,67 m3/gün)
olacaktır.
Kırma-Eleme Tesisi içindeki tozumayı engellemek için pulvarisazyon tekniği ile
yapılacak nemlendirme çalışmasında, su miktarı optimum seviyede tutulacağından ve
güneşin buharlaştırma etkisi ile bertaraf olacağından atık su oluşumu söz konusu değildir.
İhtiyaç olunan toplam su ihtiyacı= 8,68 m3/gün + 8,1 m3/gün + 0,5 m3/gün + 1,67
m3/gün = 18,95 m3/gün olacaktır.
5.1.3. Proje Kapsamındaki Ulaştırma Altyapısı Planı (Ulaştırma Güzergahı, Şekli,
Güzergah Yollarının Mevcut Durumu ve Kapasitesi, Hangi Amaçlar İçin
Kullanıldığı, Mevcut Trafik Yoğunluğu, Yerleşim Yerlerine Göre Konumu,
Yapılması Düşünülen Tamir, Bakım ve İyileştirme Çalışmaları vb.)
Proje alanına en yakın karayolu D815 – Adana-Sivas, Adana-Kayseri,
Kahramanmaraş-Kayseri karayolu olup ayrıca ER: 3299319 ruhsat numaralı saha
içerisinde İğdebel ve Altınoba köy yolları bulunmaktadır. Faaliyet boyunca proje alanına
ulaşım söz konusu yollar ile sağlanacaktır.
Ayrıca kalker ocağı ve kırma-eleme tesisinde çıkacak olan nihai ürünler, proje
sahasının güneydoğusunda nakliyesi proje sahası içerisinde yapılacak bağlantı yolları ile
gerçekleştirilecektir. Ocak nakliye yolu Altınoba Köyü içerisinden geçmeyecek olup,
nakliye yolu güzergâhı ekler bölümünde verilen topografik harita üzerinde gösterilmiştir
(Bkz. EK-3).
Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen Otoyollar ve Devlet
Yolları Trafik Hacim Haritası adlı çalışma kapsamında D815 Karayolundaki 2 tahmin
noktasında alınan trafik hacim verileri;
D815 Adana-Sivas Karayolu Tahminleri
• Otomobil
• Orta Yüklü Ticari Taşıt
• Otobüs
• Kamyon
• Kamyon+Römork, Çekici+Yan Römork
• Toplam
: 451 taşıt/gün
: 62 taşıt/gün
: 2 taşıt/gün
: 98 taşıt/gün
: 32 taşıt/gün
: 645 taşıt/gün
86
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
D815-825 Kahramanmaraş-Kayseri Karayolu Bağlantı Noktası Tahminleri
• Otomobil
• Orta Yüklü Ticari Taşıt
• Otobüs
• Kamyon
• Kamyon+Römork, Çekici+Yan Römork
• Toplam
: 356 taşıt/gün
: 47 taşıt/gün
: 2 taşıt/gün
: 91 taşıt/gün
: 37 taşıt/gün
: 533 taşıt/gün olarak verilmiştir.
Kaynak: http://www.kgm.gov.tr
Şekil 43. 2012 Yılına Ait Trafik Hacim Haritası
5.1.4. Proje Sırasında Kesilecek Ağaçların Tür ve Sayıları, Etkilenecek Tabii Bitki
Türleri ve Ne Kadar Alanda Bu İşlerin Yapılacağı, Orman Yangınları ve Alınacak
Önlemler
Söz konusu proje alanının tamamı (12,99 ha) orman arazisi niteliğinde olup,
faaliyet kapsamında çalışma alanı içerisinde herhangi bir ağaç kesimi söz konusu
değildir.
Faaliyet sahasında, çıkabilecek herhangi bir yangına karşı yeterli sayıda yangın
söndürme cihazı ile kazma, kürek, balta, su kovası vb gibi gereçler işletmede
bulundurulacak, şantiye hiçbir zaman boş bırakılmayacak, bunun için şantiyede sürekli
bir eleman görev alacaktır. Yangın konusunda hassas davranılacak olup; sahada ateş
yakılmayacak, çalışan işçiler sürekli kontrol edilecek ve uyarılacaktır.
ÇED izin talep alanına komşu bölgelerde çıkabilecek orman yangnları ile ilgili
Saimbeyli Orman İşletme Müdürlüğü, Tufanbeyli Orman İşletme Şefliği yetkililerinin
direktiflerine harfiyen uyulacaktır.
87
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
5.1.5. Elden Çıkarılacak Tarım Alanlarının Büyüklüğü, Arazi Kullanım Kabiliyeti
Proje alanının tamamı orman arazisi olup, proje alanı ve yakın çevresinde elden
çıkartılacak herhangi bir tarım alanı bulunmamaktadır.
5.1.6. Üretimde Kullanılacak Makinelerin, Araçların ve Aletlerin Miktar ve
Özellikleri
İşletmede kullanılacak makine ve ekipman listesi aşağıda tablo halinde verilmiştir.
Tablo 51. Kullanılacak Makine ve Ekipman Listesi
Makine-Ekipman
Ekskavatör
Kamyon
Kepçe
Loder
Delici Makine (Rock)
Kompresör
Arazöz
Kırma-Eleme Tesisi (takım halinde)
Adet
2
4
1
1
1
1
1
1
Güç (hp)
180
125
180
180
50
20
75
215
Güç (kW)
134
93
134
134
37
15
56
160
5.1.7. Üretim Sırasında Tehlikeli, Toksik, Parlayıcı ve Patlayıcı Maddelerin
Kullanım Durumları, Taşınmaları ve Depolanmaları
Proje kapsamında rehabilitasyon çalışmaları sırasında uygun şevlendirmenin
sağlanması amacıyla kalker ocağında patlatma çalışmaları yapılacaktır. Şevlendirmenin
yapılacağı kalker ocağı alanındaki kayacın sert ve blok halinde bulunması, iş makineleri
ile üretimin ekonomik olmaması nedeniyle gevşetme amaçlı patlatma yapılacaktır.
Üretimde gerçekleştirilecek patlatmalar gevşetme amaçlı olup düşük şarjlı ve
milisaniye gecikmeli patlatmalar yapılacaktır.
Faaliyetler sırasında araçların yakıtları için motorin kullanılacaktır. İş
makinelerinin ihtiyacı olan akaryakıt, işletme alanına getirilecek akaryakıt kamyonundan
sağlanacaktır. İş makinelerinin akaryakıt ikmalleri beton zemin üzerinde yapılacaktır.
Yakıt ikmali sırasında yakıtın çevreye sıçramasını engellemek amacıyla gerekli tedbirler
alınarak dikkatli bir şekilde yakıt ikmali gerçekleştirilecektir. İşletme aşamasında
tehlikeli, toksik madde kullanımı olmayacaktır.
Patlatmada milisaniye gecikmeli kapsüller kullanılacaktır. Patlatma için sahada
patlayıcı deposu kurulmayacaktır. Patlatma yapılacağı zaman anlaşmalı firmadan temin
edilip onların nezaretinde çalışma alanına getirilecektir.
Üretim sırasında patlatmada kullanılacak patlayıcı miktarı BÖLÜM 5.1.1.’de
verilmiştir.
88
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Arazinin hazırlanması ve işletme aşamasında proje sahalarında çalışacak iş
makinelerinde yakıt olarak mazot kullanılmaları sonucu NOx, CO, SOx, HC vb. gaz
emisyonlar meydana gelecektir. İş makinelerinden kaynaklı meydana gelecek emisyon
cins ve miktarları bu bölümde hesaplanacaktır. Hesaplanan bu değerler “Sanayi Kaynaklı
Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’’ Ek-2 Tablo 2.1’de verilen “Normal işletme
şartlarında ve haftalık iş günlerindeki işletme saatleri için kütlesel debiler” değerleri ile
karşılaştırılacak ve sınır değerlerin aşılması durumunda gaz dağılım modellemesi
yapılacaktır.
Projenin işletmeye geçmesiyle birlikte toz ya da gaz emisyonu kaynaklı hava
kirliliği söz konusu olmayacaktır. Söz konusu projenin her aşamasında “Sanayi Kaynaklı
Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” ve “Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü
Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
Proje kapsamında kullanılacak iş makineleri ve nakliye araçlarında yakıt olarak
TÜPRAŞ-403 Motorin kullanılması planlanmaktadır. Bu makinelerin çalışması sırasında
geçici bir süre egzoz emisyonu oluşmaktadır. Proje sahasında kullanılacak olan
ekipmanların yakıt tüketiminde kullanılacak olan TÜPRAŞ-403 Motorin yakıtının
özellikleri Tablo 52’de ve iş makinelerinin birim zamanda kullandıkları yakıt miktarları
Tablo 53’te verilmektedir.
89
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 52. TÜPRAŞ-403 Motorin Yakıtının Özellikleri
Özellik
Birim
Değer
kg/m3
820-845
% ağırlık
11
En çok
0C
55
En az
0C
-15
5
En çok
En çok
% hacim
% hacim
0C
mg/kg
65
85
360
10
En çok
En az
En çok
En çok
% ağırlık
cst
0,3
2,0-4,5
No.1
0,01
En çok
En çok
En çok
Setan Sayısı
51
En az
Setan İndisi
hesapla
Su
mg/kg
Toplam Kirlilik
mg/kg
Oksitlenme Kararlılığı
g/m3
Yağlayıcılık özelliği düzeltilmiş aşınma izi çapı
µm
(wsd 1,4), 60 0C’ta
(a) 1 Ekim-31 Mart (± 15 gün)
(b) 1 Nisan-30 Eylül ( ±15 gün)
Kaynak: (TÜPRAŞ, Türkiye Petrol Rafinerileri AŞ.)
46
200
24
25
En az
En çok
En çok
En çok
TS EN ISO 20846
TS EN ISO 20884
TS 6148 EN ISO 10370
TS 1451 EN ISO 3104
TS 2741 EN ISO 2160
TS EN ISO 6245
TS 10317 EN ISO 5165
TS EN 15195
TS EN ISO 4264
TS 6147 EN ISO 12937
TS EN 12662
TS EN ISO 12205
460
En çok
TS EN ISO 12156-1
Yoğunluk (15 0C’ta)
Polisiklikaromatik hidrokarbonlar
Parlama Noktası
Soğuk Filtre Tıkanma Noktası (SFTN)
Kış (a)
Yaz (b)
Damıtma
250 0C’ta elde edilen
350 0C’ta elde edilen
% 95’in (hacim/hacim) elde edildiği sıcaklık
Kükürt
Karbon Kalıntısı (% 10 damıtma kalıntısında)
Viskozite (40 0C’ta)
Bakır Şerit Korozyon (50 0C’ta 3 saat)
Kül
% ağırlık
Sınır
Deney Yöntemi
TS 1013 EN ISO 3675
TS EN ISO 12185
TS EN 12916
TS EN ISO 2719
TS EN 116
TS 1232 EN ISO 3405
Tablo 53. İş Makinelerinin Birim Zamanda Kullandıkları Yakıt Miktarları
İş Makinesi
Kamyon
Kepçe
Kompresör
Ekskavatör
Delici
Arazöz
Adet
4
1
1
2
1
1
HP
Çalışma Süresi (saat)
Harcanacak Yakıt (L/gün)
125
6
540
180
3
97
20
2
7,2
180
6
388,8
50
2
18
75
2
15
Toplam
1.066
Harcanacak yakıt: Adet x HP X Çalışma Süresi x 0,18
Bu tablodan da görüldüğü gibi ve proje kapsamında iş makinelerinin toplam yakıt
tüketim miktarı 1.066 L/gün olarak planlanmaktadır. Motorinin yoğunluğu 0,8654 kg/L
olduğuna göre günlük tüketilen motorin miktarı;
1.066 x 0,8654 kg/L  922,52 kg/gün/16 saat/gün 57,7 kg/saat = 0,0577 ton/saat
Sahada iş makinelerinin çalışmasından dolayı bir emisyon oluşumu söz konusu
olacaktır. Araçlardan oluşacak kirlenmenin birim değerleri aşağıda tablo halinde
verilmiştir.
90
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 54. Araçlardan Yayılan Kirlenme Faktörleri
Kirletici
Dizel Yakıt (kg/ton)
9,7
Karbon monoksit
29
Hidrokarbonlar
36
Azot oksitler
6,5
Kükürt oksitler
18
Toz (PM)
Kaynak: Hava Kirliliğinin ve Kontrolünün Esasları, 2000
Buna göre iş makinelerinden kaynaklanması beklenen kirletici tahmini değerleri;
Karbon monoksit
Hidrokarbonlar
Azot oksitler
Kükürt oksitler
Toz (PM)
9,7 kg/ton x 0,0577 ton/saat  0,56 kg/saat
29,0 kg/ton x 0,0577 ton/saat  1,67 kg/saat
36,0 kg/ton x 0,0577 ton/saat  2,08 kg/saat
6,5 kg/ton x 0,0577 ton/saat  0,37 kg/saat
18 kg/ton x 0,0577 ton/saat  1,04 kg/saat
Makinelerden kaynaklanan gaz emisyon değerleri ve sınır değerler aşağıda tablo
halinde toplu olarak verilmektedir.
Tablo 55. Makinelerden Kaynaklanan Gaz Emisyon Değerleri ve Sınır Değerleri
Kirletici
Makinelerden Kaynaklanacak Emisyon
Parametreler
Değerleri (kg/saat)
0,56
Karbon monoksit
1,67
Hidrokarbonlar
2,08
Azot oksitler
0,37
Kükürt oksitler
1,04
Toz
Kaynak: SKHKKY, EK-2; Tablo 2.1 Kütlesel Debiler
SKHKKY Ek- 2 Tablo 2.1. Kütlesel
Debiler (kg/sa)
50
3
4
6
1
Tesisteki araçlardan kaynaklanacak gaz emisyon değerleri 03.07.2009 tarih ve
27277 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Sanayi Kaynaklı Hava
Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” (10.10.2011 tarih ve 28080 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü
Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”)te belirtilen emisyon miktarı
sınır değerin oldukça atında olduğundan hava kirlenmesine katkı değeri ve toplam
kirlenme değerinin hesaplanmasına gerek yoktur. Emisyon faktörleri Prof. Dr. Aysen
MÜEZZİNOĞLU’nun “Hava Kirliliğinin ve Kontrolünün Esasları, 1987” adlı eserinden
alınmıştır. Kalker ocağı ve kırma eleme tesisinde üretim aşamasında kullanılacak olan iş
makineleri ve nakliye araçlarının yağ değişimleri ve bakımları düzenli olarak yaptırılarak;
isli egzoz gazı çıkışı olabildiğince azaltılacaktır. (04.04.2009 tarih ve 27190 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü
Yönetmeliği”)ilgili hükümlere uyulacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir.
06.06.2008 tarih ve 26898 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği” (05.05.2009 tarih ve 27219
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren (“Hava Kalitesi Değerlendirme
91
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
ve Yönetimi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”) hükümlerinde
belirlenen sınır değerler aşağıda tablo halinde toplu olarak verilmektedir.
Tablo 56. Geçiş Dönemi Uzun Vadeli ve Kısa Vadeli Sınır Değerleri ve Uyarı Eşikleri
Kirletici
Ortalama Süre
SO2
24 saatlik
% 95 /yıl
İnsan sağlığının
korunması için
NO2
24 saatlik
% 95 /yıl
İnsan sağlığının
korunması için
CO
24 saatlik
% 95 /yıl
İnsan sağlığının
korunması için
Sınır
Değer
400
µg/m3
Sınır Değerin Yıllık Azalması
Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde
başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 250
µg/m3 (sınır değerin %62,5’u) olana
kadar her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık
olarak azalır
Uyarı Eşiği
İlk seviye: 500 µg/m3
İkinci seviye: 850 µg/m3
Üçüncü seviye: 1.100 µg/m3
Dördüncü seviye: 1.500 µg/m3
(Verilen değerler 24 saatlik
ortalamalardır.)
300
mg/m3
30
µg/m3
Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde
başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 10
mg/m3(sınır değerin %33’ü) olana kadar
her 12 ayda eşit bir miktarda yıllık olarak
azalır
Tesisteki araçlardan kaynaklanacak gaz emisyon değerleri “Hava Kalitesi
Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği”nde belirtilen sınır değerin altında kalmaktadır.
Kalker Ocağında üretim aşamasında kullanılacak olan iş makineleri ve nakliye araçlarının
yağ değişimleri ve bakımları düzenli olarak yaptırılarak; isli egzoz gazı çıkışı
olabildiğince azaltılacaktır.“Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği” ve
“Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği”ndeki ilgili hükümlere uyulacağını
işletme sahibi taahhüt etmektedir.
5.1.8. Kullanılacak Üretim Yöntemleri, Üretim Miktarları ve İmalat Haritaları
Proje kapsamında üretim yöntemleri aşağıda detaylı olarak sunulmuş olup üretim
miktarlarına ait bilgiler BÖLÜM 1.a.’da ve İmalat Haritası EK-5’te sunulmuştur
Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi İşletme Yöntemi:
Proje sahasında 12,99 ha’lık ocak alanında açık işletme patlatmalı üretim
yöntemiyle üretim yapılması planlanmaktadır.
Ancak sahada üretimi gerçekleştirilecek kalkerin % 1’i pasa malzemesidir. Geriye
kalan % 99’luk kısım kalker cevherli malzemedir. Çıkarılan pasa malzemesi proje alanı
içerisinde yer alan pasa depo alanında üretim sonrası rehabilitasyon işlemlerinde
kullanılmak üzere depolanacaktır. Üretimi yapılan kalker cevheri, kamyonlar vasıtasıyla
proje alanı içerisinde yer alan Kırma-Eleme Tesislerine nakledilecektir. Çıkarılan
malzemenin tamamı kırma-eleme tesisinde boyutlandırıldıktan sonra, ebatlarına göre
ayrılan malzeme hazır beton tesislerinde kullanılacaktır. Hazır beton üretiminde
kullanılmayan malzemenin ise, bölgede faaliyet gösteren yapım işlerine direk satışı
hedeflenmektedir. Üretim yapılacak alanda 10 cm kalınlığında bitkisel toprak mevcuttur.
92
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Sahada kapasite artışı gerçekleştirilecek olan ocak alanında ilk önce arazi hazırlama
işlemleri yapılacak ve yüzeyde bulunan örtü tabakası alınacaktır.
Faaliyette basamaklı açık ocak işletmesi yöntemi uygulanacaktır. Yüzey
toprağının alınmasından sonra patlatma işlemi gerçekleştirilecektir. Proje kapsamında
basamak yüksekliği 10-15 m, basamak genişliği 25-30 m, basamak şev açısı 80o (iş
güvenliği açısından tehlike arz etmeyen yerlerde 70o) olacak şekilde 3 basamaklı olarak
dizayn edilecektir. Ocak genel şev açısının ise 40o olması planlanmaktadır. Ocak
sahasında malzeme, rock (delici) kullanılarak kayaçların önce delinmesi sonra
patlatılarak parçalanması şeklinde çıkarılacak olup, kırma tesisinde işlem görmeye uygun
olanlar direkt; büyük olan parçalar (Patar) kırıcı uçlu ekskavatörle ufaltıldıktan sonra
kırma-eleme tesisine taşınacaktır. Kırma eleme tesisinde bunkere dökülen malzeme
birinci kırıcıya oradan bant konveyör ile ikinci kırıcıya iletilecektir. Kırma işleminden
sonra malzeme yine bant konveyör ile eleklere iletilecektir. Eleklere malzeme boyutlarına
göre sınıflandırılacaktır. Mümkün olduğu oranda üretilen malzeme satışa sunulacak olup
sadece gerektiğinde üretim sahasında stoklama yapılacaktır.
Ocaktan çıkarılan malzeme istenen boyutlara getirilmek üzere kamyonlara
yüklenerek, kırma-eleme tesisine getirilmektedir. Ocaktan kamyonlarla taşınan malzeme
siloya boşaltılır. Kırma-eleme tesisinde iki kademeli kırma ve üç kademeli eleme mevcut
olacaktır. Maksimum boyutu 90 cm olan malzeme silo yardımıyla I. kademe kırmayı
besler. Kırma işlemi ilk kademede çift dayanak kollu çeneli kırıcı ile yapılır. Bu kırıcının
boyut küçültme oranı 6’dır ve 90 cm giren malzeme maksimum 15 cm boyutunda çıkar.
I. kademede oluşan tozun tutulması için, içine su pülverize edilecektir. Çeneli kırıcıdan
çıkan malzeme kapalı konveyör bant vasıtası ile II. kademe kırma elemanı olan kübikser
kırıcıya girer. Kübikser kırıcının boyut küçültme oranı ise 3’tür ve 15 cm’lik malzeme
maksimum 5 cm boyutuna indirgenir. Kübikser kırıcı, boyu çapının yarısı uzunlukta bir
silindir görünümündedir. Malzeme kırıcının merkezinden beslenir. İç yüzeyleri çelik
yanaklarla kaplı kırıcı, içindeki çelik alaşımlı kollarla malzemeyi iç yüzeye çarparak
kırma işlemini yapar. Kapasite artışı dışında mevcut kırma eleme tesisinde çalışma
yöntemi olarak herhangi bir değişiklik yapılmayacaktır. Malzeme kırma devresinden
kapalı konveyör bant vasıtası ile elek kombinasyonuna geçer. Kırma ünitesinde
maksimum 5 cm’ ye kırılan malzeme ilk kademede 22 mm açıklığa sahip elekten geçer.
Elek, kübikser kırıcı ile kapalı devre olarak çalışır. Yani 22 mm üstü malzeme kırılmak
üzere yeniden kübiksere gönderilir ve malzemenin tamamının 22 mm altı olması sağlanır.
22 mm boyutu 15 mm’lik eleğe beslenir. 22 mm altı 15 mm üstü “B” tipi mıcır olarak yol
yapımında kullanılır. 15 mm altına geçen malzeme 6 mm’lik eleğe beslenir. 15 mm altı, 6
mm üstü malzeme “C” tipi mıcır olarak grobeton yapımında kullanılır. 6 mm altı
malzeme ise kum olarak beton santrallerinde ve inşaat firmalarında kullanılır.
Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı, ÇED ve Planlama Genel Müdürlüğü’nün
08.07.2009 tarih ve 5102-40174 sayılı genelgesi doğrultusunda kurulacak olan kırmaeleme tesisinde toz kaynağı olan her bir ünite (bunker, kırıcılar, elekler, bantlar)
kapatılacak ve kapalı ortam içine alınan ünitelerde pulvarize toz indirgeme sistemi
uygulanacaktır. Toz indirgeme sistemi arıza yaptığında arıza giderilene kadar çalışmalar
durdurulacaktır.
93
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
İşletme faaliyete kapandığında eğime sahip olan topoğrafya basamaklı bir yapıya
sahip olacaktır. Bu basamaklar düzeltilecek, şevler taş düşmemesi ve kayma tehlikesi
olmayacak eğimde, topoğrafik yapıya uyumlu ve ağaçlandırmaya uygun bir şekilde
düzenlenecektir. Sahaya bitkisel toprak getirilerek serilecektir. İşletmede galeri tipi
patlatma yapılmayacağından yer altı sularına etkisi olmayacaktır. Proje alanı yakın
çevresinde fiili akan su yoktur. Tesis alanının bir kısmından kuru dere (doğal drenaj)
geçmektedir.
Arazinin Hazırlanması
{Yüzey Toprağının Alınması}
(Gürültü Oluşumu+Toz Emisyonu)
Bitkisel Toprağın
Bitkisel Toprak Stok Sahasına Nakliyesi
(Gürültü Oluşumu+Toz Emisyonu)
Üretim
{Patlatma}
(Basamaklarda Delme-Patlatma Yöntemi İle Üretim)
(Gürültü Oluşumu+Toz Emisyonu+Vibrasyon)
Bitkisel Toprağın
Bitkisel Toprak Stok Sahasında Depolanması
(Toz Emisyonu)
Kazı-Yükleme
(Madenin İş Makineleri İle Kamyonlara Yüklenmesi)
(Gürültü Oluşumu+Toz Emisyonu)
Taşıma
{Boyutlandırılmak Üzere Kırma-Eleme Tesisine}
(Gürültü Oluşumu+Toz Emisyonu)
Pasanın Arazi Islahı İçin Depolanması
(Toz Emisyonu)
Kırma ve Eleme Tesisi
(Gürültü Oluşumu+Toz Emisyonu)
2. Kırıcı
(Gürültü Oluşumu+Toz Emisyonu)
1. Kırıcı
(Gürültü Oluşumu+Toz Emisyonu)
Elekler
(Gürültü Oluşumu+Toz Emisyonu)
0-3mm
3-7mm
7-15mm
Pasanın Pasa Stok Sahasına Nakliyesi
(Gürültü Oluşumu+Toz Emisyonu)
15-25mm
Stok (Toz Emisyonu)
Satış
(Gürültü Oluşumu+Toz Emisyonu)
Şekil 44. Projenin İş Akım Şeması
94
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Şekil 44’te verilen iş akım şemasında görüldüğü üzere işletme sahasında öncelikle
kalker malzemesi kırma-eleme tesisinde 0-3 mm, 3-7 mm,7-15 mm, 15-25 mm ebatlarına
getirilerek ebatlarına göre ayrılan malzeme hazır beton tesislerinde kullanılacaktır. Hazır
beton üretiminde kullanılmayan malzemenin ise, bölgede faaliyet gösteren yapım işlerine
direk satışı hedeflenmektedir.
5.1.9. Depolama İşleminin Ne Şekilde Gerçekleştirileceği, Miktar ve Sevkiyatı
Proje kapsamında oluşacak nihai ürün; nihai ürün stok alanında (12.070 m2), pasa;
pasa stok alanında (5.379,3 m2) ve bitkisel toprak; bitkisel toprak stok alanında (1.200
m2) depolanacaktır.
Proje kapsamında; kalker ocağı ve kırma-eleme tesisinin işletilmesi planlanmakta
olup rehabilitasyon çalışmalarının gerçekleştirileceği şevlendirme alanında üretim
yapılmayan alanlarda bitkisel toprak sıyrılarak alınacak ve şevlendirme alanının
düzenlenmesi amacıyla geçici olarak depolanacaktır.
Proje alanında yapılacak arazi hazırlığı sırasında oluşacak bitkisel toprak
BÖLÜM 5.1.1’de günlük 3,3 m3/gün olarak hesaplanmıştır.
Sahada üretilecek olan kalkerin % 99’nun kullanılabilir olduğu geriye kalan %
1’lik kullanılamayacak olan pasa miktarı Bölüm 5.1.1’de 10.000 ton/yıl olarak
hesaplanmıştır.
Sahada üretim faaliyetleri sonucu çıkan pasa malzemesi doğrudan rehabilitasyon
alanında ocak geri dolgusunda, bitkisel toprak ise arazi düzenlemelerinde kullanılacaktır.
Proje kapsamında hafriyatı atıklarının bertarafı ve alınacak önlemlerle ilgili olarak
“Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine
uyulacaktır.
Proje alanı içerisinde açıkta geçici olarak depolanacak yığma malzeme, hava
kalitesi standartlarını sağlayacak şekilde depolanacak olup depolama sırasında
oluşabilecek toz emisyonları için, “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü
Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır. Söz konusu Yönetmeliğin Ek–1, Madde 2,3-(d)(e) bendinde belirtilen hususlara uyulacaktır. Buna göre;
• Araziye rüzgârı kesici levhalar yerleştirir, duvar örülür veya rüzgârı kesici ağaçlar
dikilir,
• Konveyörler ve diğer taşıyıcıların ve bunların birbiri üzerine malzeme boşalttığı
bağlantı kısımlarının üstü kapatılır,
• Savurma yapılmadan boşaltma ve doldurma yapılır,
• Malzeme üstü naylon branda veya tane büyüklüğü 10 mm’den fazla olan maddelerle
kapatılır,
• Üst tabakalar % 10 nemde muhafaza edilir. Bu durumu sağlamak için gerekli
donanım kurulur.
95
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Mülga T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI, ÇEVRESEL ETKİ
DEĞERLENDİRMESİ VE PLANLAMA GENEL MÜDÜRLÜGÜ tarafından 8 Temmuz
2009 tarihinde B 18 0 ÇED 0 02 02 238-02-04 5102-40174 sayılı yazı ile yayınlanan
genelgede belirtildiği üzere kurulması planlanan kırma-eleme tesisinde işletme sahibi;
 Tesisteki toz kaynağı olan her bir ünitenin (bunker, kırıcılar, elekler, bantlar) kapalı
ortam içerisine alınacağını taahhüt etmektedir.
 Kapalı ortam içerisine alınan ünitelere toz indirgeme sisteminin (torbalı filtre)
kurulmasını taahhüt etmektedir.
5.1.10. İçme ve Kullanma Amaçlı Suların Kullanımı Sonrası Oluşacak Atık Suların
Miktarı ve Bertarafı
Proje, işletme aşamasında su kullanım noktaları şöyledir;
 İşletme aşamasında çalışacak personelin içme ve kullanma suyu
 Toz oluşumunu önleme amaçlı kullanılan su
İşletmede oluşacak sıvı atık sadece personelin kullanmış olduğu sudan
kaynaklanan evsel nitelikli atık sudur. Bir günde kişi başına kullanacağı su miktarı 217
L/kişi-gün (Kaynak: TUİK Başkanlığı, 24/02/2012 tarih ve 10753 sayılı Haber Bülteni)
kabul edilirse işletmede oluşacak;
Günlük atık su miktarı
Aylık atık su miktarı
Yıllık atık su miktarı
= 217 L/kişi-gün x 40 kişi
= 8.680 L/gün
= 8,68 m3/gün
= 25 gün/ay x 8,68 m3/gün
= 217 m3/ay
= 217 m3/ay x 12 ay/yıl
= 2.604 m3/yıl
Projenin kurulacağı yerde kanalizasyon ağı olmadığı için; burada oluşan atık suyu
bertaraf etmek amacıyla; işletmede oluşan evsel nitelikli atık sular, 19.03.1971 tarih ve
13783 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Lağım Mecrası Mümkün
Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik’te belirtilen esaslara uygun su
sızdırmasız ve üstü kapalı 80 m3 boyutunda bir fosseptik çukur inşa edileceğini ve inşa
edilen bu fosseptik çukurda biriken atık suların vidanjörle çekilerek en yakın belediye
olan Tufanbeyli Belediyesi Kanalizasyon sistemine boşaltılacağını işletme sahibi taahhüt
etmektedir. Ayrıca arazinin hazırlanması ve inşaat aşmasında meydana gelecek evsel
nitelikli atık suların bertarafında “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği” madde 32’de
belirtilen hükümler doğrultusunda evsel nitelikli atık sular{19.03.1971 tarihli ve 13783
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde
Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümlerine göre yapılacak olan sızdırmaz
nitelikteki fosseptikte toplanır ve vidanjör vasıtası ile atık su altyapı tesislerine verilir.
Evsel Atık sularını sızdırmaz nitelikteki fosseptikte toplayan ve vidanjör vasıtası ile atık
su altyapı tesislerine veren atık su kaynakları, Atık su Yönetimleriyle yaptıkları
protokolü ve vidanjörle atık su bertarafı sonucunda aldıkları belgeleri beş yıl süreyle
saklamak ve denetimler sırasında görevlilere beyan etmek zorundadırlar.} denilmekte
96
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
olup ilgili yönetmelikte belirtilen hükümlere titizlikle uyulacaktır.
Ocak sahası içerisinde, kamyonların kullanacağı stabilize yolun spreylenmesi
amacıyla kullanılacak günlük su miktarının 8,1 m3/gün olması planlanmıştır. Yolun
spreylenmesinde kullanılacak suyun tamamı güneşin buharlaştırma etkisi ile bertaraf
olacağından atık su oluşumu söz konusu değildir.
Patlatma yapılacak alandan kaynaklanabilecek olan tozu en aza indirgemek
amacıyla, patlatmanın yapılacağı alanda patlatma öncesi su ile spreyleme yapılacaktır.
Patlatma yapılacak alanda kullanılacak suyun tamamı güneşin buharlaştırma etkisi ile
bertaraf olacağından atık su oluşumu söz konusu değildir.
Kırma-Eleme Tesisinde Kontrollü sistem (pulvarizasyon sistemi) uygulanacak
olup bu sistemde Kırma-Eleme işlemi yıkamalı olarak yapılmaktadır. Sistem sadece su ve
hava ile çalışmakta olup kimyasal ve yabancı maddeler kesinlikle kullanılmamaktadır.
Kırma-Eleme Tesisi içindeki tozumayı engellemek için pulvarisazyon tekniği ile
yapılacak nemlendirme çalışmasında, su miktarı optimum seviyede tutulacağından ve
güneşin buharlaştırma etkisi ile bertaraf olacağından atık su oluşumu söz konusu değildir.
Bu kapsamda planlanan faaliyetten kaynaklı oluşacak atık su yalnızca personelden
kaynaklı oluşacak atık su olup toplam oluşacak atık su miktarı 8,68 m3/gün olacaktır.
Projenin her aşamasında 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren “Su Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” (24.04.2011
tarih ve 27914 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Su Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”) hükümlerine
uyulacaktır.
5.1.11. Üretim Sırasında Toz Kaynakları ve Çıkacak Toz Miktarı
Söz konusu proje için “Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar
Hakkında Yönetmelik” kapsamında gerekli çevre izinleri Adana Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğü’nden alınacaktır.
» Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi
Proje sahasında meydana gelecek tozemisyonunun hesaplanması;
Toz Miktarı = Üretim miktarı x Emisyon Faktörü şeklinde formüle edilir.
“Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” Ek-12, Tablo
12.6’da verilen toz emisyonu kütlesel debi hesaplamalarında kullanılacak emisyon
faktörleri aşağıda tablo halinde verilmiştir.
97
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 57. Toz Emisyonu Hesaplarında Kullanılan Emisyon Faktörleri
Emisyon Faktörleri
Kontrolsüz
Kontrollü
Patlatma
0,080 kg-patlatma/ton-saat
Sökme
0,025 kg/ton
0,0125 kg/ton
Yükleme
0,010 kg/ton
0,005 kg/ton
Nakliye (gidiş-dönüş toplam mesafesi)
0,7 kg/km-sefer
0,35 kg/km-sefer
Boşaltma
0,010 kg/ton
0,005 kg/ton
Depolama
5,8 kg/ton-ha-gün
2,9 kg/ton-ha-gün
Birincil Kırıcı
0,243 kg/ton
0,0243 kg/ton
İkincil Kırıcı
0,585 kg/ton
0,0585 kg/ton
Üçüncül Kırıcı
0,585 kg/ton
0,0585 kg/ton
Kaynak: Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, Ek-12; Tablo 12.6
Kaynaklar
Patlatma Sonrası Meydana Gelen Toz Miktarı
Patlatma işlemi 10 günde bir yapılacak ve her patlatmada elde edilen malzeme
miktarı 27.945 ton olacaktır. Patlatma sonucunda oluşacak toz miktarı ise;
Q = 27.945 ton x 0,080 kg/ton = 2.235,6 kg/saat’tir.
Patlatma sırasında toz oluşumu kaçınılmaz bir olaydır. Ancak, patlatma anlık bir
işlem olduğu için patlatma sırasında oluşacak olan toz sürekli değildir. Patlatma sırasında
oluşacak tozun büyük bir kısmı kısa süre içerisinde çökeceğinden toplam toz hesabına
katılmayıp ayrı bir değer olarak alınmıştır.
Kontrolsüz Üretim Esnasında Oluşan Toz Miktarı
- Üretimden Kaynaklanan
Günlük üretilecek malzeme miktarı 3.333,33 ton/gün ve bir saatte çıkarılacak
malzeme 208,33 ton/saat olduğuna göre oluşacak toz miktarları:



Üretim aşamasında oluşacak toz miktarı = 208,33 ton/sa x 0,025 kg/ton = 5,21 kg/sa
Yükleme sırasında oluşacak toz miktarı = 208,33 ton/sa x 0,01 kg/ton = 2,08 kg/sa
Kırma eleme tesisine taşınması sırasında oluşacak toz miktarı: Kırma eleme tesisi ile
ocak arasındaki ortalama mesafe 0,65 km (gidiş-dönüş = 1,3 km)’dir. Bir kamyonun
20 ton taşıma kapasitesi olduğuna göre 1 günde ortalama 3.333,33 ton/20 ton/1sefer 
167 sefer yapacaktır. Buna göre taşımadan kaynaklanan toz miktarı;
Toz Emisyonu = 0,7 kg/km-sefer x 167 sefer / 16 sa x 1,3 km = 9,5 kg/sa


Bunkere boşaltmada oluşacak toz miktarı = 208,33 ton/sa x 0,01 kg/ton = 2,08 kg/sa
Birinci Kırıcıda (Çeneli Kırıcı) oluşacak toz miktarı
Konkasörde 1. Kırıcıda 1 ton malzemenin işlenmesinden dolayı oluşacak toz
miktarı 0,243 kg/ton’dur. Buna göre
98
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Toz Miktarı = 208,33 ton/sa x 0,243 kg/ton = 50,62 kg/saat

İkinci Kırıcıda (Sekonder Kırıcılar) kontrolsüz halde oluşacak toz miktar
Konkasörde 2. Kırıcıda 1 ton malzemenin işlenmesinden dolayı oluşacak toz
miktarı 0,585 kg/ton’dur. Buna göre
Toz Miktarı = 208,33 ton/sa x 0,585 kg/ton = 121,87 kg/saat


Kırma-Elemeden yüklemede oluşacak toz miktarı = 208,33 ton/sa x 0,01 kg/ton =
2,08 kg/sa
Stok sahasına nakliyesinde oluşacak toz miktarı: kırma eleme tesisi ile stok sahası
arasında 0,5 km (gidiş-dönüş = 1,0 km) berkitme yol kullanılacaktır.
Toz Emisyonu = 0,7 kg/km-sefer x 167 sefer / 16 sa x 1,0 km = 7,31 kg/sa


Stok sahasına boşaltmada oluşacak toz miktarı = 208,33 ton/sa x 0,01 kg/ton = 2,08
kg/sa
Stok sahasında oluşacak toz miktarı: Malzeme, tesis alanı içindeki yaklaşık 5.968,86
m2’lik (yaklaşık 0,596886 ha) açık alan depolama alanında depolanacaktır.
5,8 kg/ton-ha-gün x 0,596886 ha x 3.333,33 ton/gün / 24 = 480,82 kg/sa

Stok sahasından yüklemede oluşacak toz miktarı = 208,33 ton/sa x 0,01 kg/ton = 2,08
kg/sa
- Pasadan Kaynaklanan
Günlük üretim 3.333,33 ton/gün olup bunun % 1’lik kısmı (33,33 ton/gün; 2,08
ton/saat) pasa olacaktır. Oluşan bu pasa loderle alınıp pasa stok sahasına taşınacaktır.
Loderin taşıma kapasitesi 10 ton olup günde bir sefer yapacaktır. Pasa stok sahasına
nakliyesi sırasında 0,8 km (gidiş-dönüş = 1,6 km) yol kullanılacaktır.


Pasanın yüklenmesinden oluşacak toz miktarı = 2,08 ton/sa x 0,01 kg/ton = 0,02
kg/sa
Pasa stok sahasına nakliyesinde oluşacak toz miktarı:
Toz Emisyonu = 0,7 kg/km-sefer x 1 sefer / 16 sa x 1,6 km = 0,07 kg/sa


Stok sahasına boşaltmada oluşacak toz miktarı = 2,08 ton/sa x 0,01 kg/ton = 0,02
kg/sa
Stok sahasında oluşacak toz miktarı: Malzeme tesis alanı içindeki yaklaşık 17.686,93
m2’lik (1,768693 ha) açık alan depolama alanında depolanacaktır.
5,8 kg/ton-ha-gün x 1,768693 ha x 33,33 ton/gün / 24 = 14,25 kg/sa
99
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
- Bitkisel Topraktan Kaynaklanan
Yüzey toprağının temizlenmesi sırasında günlük 3,3 ton/gün (0,21 ton/saat)
bitkisel toprak oluşumu söz konusudur. Bitkisel toprak loderle alınıp bitkisel toprak stok
sahasına taşınacaktır. Loderin taşıma kapasitesi 10 ton olup günde bir sefer yapacaktır.
Bitkisel toprağın alınması, taşınması, stok alanına boşaltılması ve stoklanması sırasında
toz emisyonu oluşmaktadır.



Bitkisel toprağın alınması sırasında = 0,025 kg /ton x 0,21 ton/sa = 0,005 kg/sa
Bitkisel toprağın yüklenmesinde = 0,01 kg/ton x 0,21 ton/sa = 0,002 kg/sa
Bitkisel toprak stok sahasına günde bir kere taşınacaktır. Yüzey toprağının
depolanacağı alanın üretim alanına uzaklığı ortalama 1.000 m olduğuna göre gidişdönüş toplam mesafe 2 km olacaktır.
Toz Emisyonu = 0,7 kg/km-sefer x 1 / 16 sa x 2 km = 0,09 kg/sa


Bitkisel toprağı stok alanına boşaltmada = 0,01 kg/ton x 0,21 ton/sa = 0,002 kg/sa
Stok sahasında oluşacak toz miktarı: Bitkisel toprak tesis alanı içindeki yaklaşık
1733,83 m2’lik (0,173383 ha) açık alan depolama alanında depolanacaktır.
Toz Emisyonu = 5,8 kg/ton-ha-gün x 0,173383 ha x 3,3 ton/gün / 24 = 0,14 kg/sa
Kontrollü Üretim Esnasında Oluşan Toz Miktarı
- Üretimden Kaynaklanan



Üretim aşamasında oluşacak toz miktarı = 208,33 ton/sa x 0,0125 kg/ton = 2,60 kg/sa
Yükleme sırasında oluşacak toz miktarı = 208,33 ton/sa x 0,005 kg/ton = 1,04 kg/sa
Kırma eleme tesisine taşınması sırasında oluşacak toz miktarı:
Toz Emisyonu = 0,35 kg/km-sefer x 167 sefer / 16 sa x 1,3 km = 4,75 kg/sa


Bunkere boşaltmada oluşacak toz miktarı = 208,33 ton/sa x 0,005 kg/ton = 1,04 kg/sa
Birinci Kırıcıda (Çeneli Kırıcı) oluşacak toz miktarı
Toz Miktarı = 208,33 ton/sa x 0,0243 kg/ton = 5,06 kg/saat

İkinci Kırıcıda (Sekonder Kırıcılar) kontrolsüz halde oluşacak toz miktar
Toz Miktarı = 208,33 ton/sa x 0,0585 kg/ton = 12,19 kg/saat


Kırma elemeden yüklemede oluşacak toz miktarı = 208,33 ton/sa x 0,005 kg/ton =
1,04 kg/sa
Stok sahasına nakliyesinde oluşacak toz miktarı:
Toz Emisyonu = 0,35 kg/km-sefer x 167 sefer / 16 sa x 1,0 km = 3,65 kg/sa
100
MAHMUT KÜPELİ


KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Stok sahasına boşaltmada oluşacak toz miktarı = 208,33 ton/sa x 0,005 kg/ton = 1,04
kg/sa
Stok sahasında oluşacak toz miktarı:
2,9 kg/ton-ha-gün x 0,596886 ha x 3.333,33 ton/gün / 24 = 240,41 kg/sa

Stok sahasından yüklemede oluşacak toz miktarı = 208,33 ton/sa x 0,005 kg/ton =
1,04 kg/sa
- Pasadan Kaynaklanan


Pasanın yüklenmesinden oluşacak toz miktarı= 2,08 ton/sa x 0,005 kg/ton = 0,01
kg/sa
Pasa stok sahasına nakliyesinde oluşacak toz miktarı
Toz Emisyonu = 0,35 kg/km-sefer x 1 sefer / 16 sa x 1,6 km = 0,04 kg/sa


Stok sahasına boşaltmada oluşacak toz miktarı = 2,08 ton/sa x 0,005 kg/ton = 0,01
kg/sa
Stok sahasında oluşacak toz miktarı:
2,9 kg/ton-ha-gün x 1,768693 ha x 33,33 ton/gün / 24 = 7,12 kg/sa
- Bitkisel Topraktan Kaynaklanan





Bitkisel toprağın alınmasında = 0,0125 kg /ton x 0,21 ton/sa = 0,003 kg/sa
Bitkisel toprağın yüklenmesinde = 0,005 kg/ton x 0,21 ton/sa = 0,001 kg/sa
Stok sahasına nakliyesinde = 0,35 kg/km-sefer x 1 / 16 sa x 2 km = 0,04 kg/sa
Stok sahasına boşaltmada oluşacak = 0,005 kg/ton x 0,21 ton/sa = 0,001 kg/sa
Stok sahasında meydana gelen toz miktarı: 2,9 kg/ton-ha-gün x 0,173383 ha x 3,3
ton/gün / 24 = 0,07 kg/sa
İşletme aşamasında toz oluşumunun en aza indirilmesi için, faaliyet sırasında
taşıyıcı araçların üzeri branda ile kapatılacak ve şantiye içi yollar gerekmesi durumunda
periyodik olarak sulanacaktır. Savurma yapmadan doldurma ve boşaltma yapılacak ve
gerekli oldukça dolaşım yolları sulanacaktır. Kamyonların nakliye sırasında yerleşim
birimleri veya tarım arazileri çevresinden geçmesi durumunda kamyonların üstünün
branda ile kapatılacağını, hız ve tonaj limitine uyulacağını ve yolların düzenli olarak
sulanacağını işletme sahibi beyan ve taahhüt eder.
Yukarıda hesaplana değerler bazalınarak kontrollü, kontrolsüz üretim ve patlatma
esnasında oluşan toplam toz miktarları aşağıda tablo halinde verilmiştir.
101
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 58. Tesiste Oluşacak Toz Miktarları ve Kaynakları
Bitkisel
Toprak
Pasa
Üretim
Toz Oluşum Kaynakları
Üretim
Malzemenin Yüklenmesi
Malzemenin Nakliyesi
(Kırma-Eleme Tesisine)
Malzemenin Boşaltılması
Kırma-Eleme Tesisi (1.Kırıcı)
Kırma-Eleme Tesisi (2.Kırıcı)
Malzemenin Yüklenmesi
Malzemenin Nakliyesi (Stok Sahasına)
Malzemenin Stok Sahasına Boşaltılması
Malzemenin Depolanması
Malzemenin Yüklenmesi
Pasanın Yüklenmesi
Pasanın Pasa Stok Sahasına Nakliyesi
Pasa Stok Sahasına Boşaltılması
Pasanın Depolanması
Bitkisel Toprağın Alınması
Bitkisel Toprağın Yüklenmesi
Bitkisel Toprağın Stok Sahasına Nakliyesi
Bitkisel Toprağın Boşaltılması
Bitkisel Toprağın Depolanması
Toplam
Patlatma
Kontrolsüz Üretimde
Oluşan Toz Miktarı
(kg/sa)
5,21
2,08
Kontrollü Üretimde
Oluşan Toz Miktarı
(kg/sa)
2,60
1,04
9,5
4,75
2,08
50,62
121,87
2,08
7,31
2,08
480,82
2,08
0,02
0,07
0,02
14,25
0,005
0,002
0,009
0,002
0,14
700,33
1,04
5,06
12,19
1,04
3,65
1,04
240,41
1,04
0,01
0,04
0,01
7,12
0,003
0,001
0,04
0,001
0,07
281,155
2.235,6
Proje kapsamında kontrolsüz (700,33 kg/saat > 1,0 kg/saat) durum esnasında,
kontrollü (281,155 kg/saat > 1,0 kg/saat) durum esnasında ve patlatma (2.235,6 kg/saat >
1,0 kg/saat) esnasında oluşacak toz miktarlarının “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliği” Ek-2 Tablo 2.1’de verilen “1 kg/saat’lik” değerin üzerinde olması
nedeniyle toz modellemesi yapılmıştır. En yakın yerleşim birimleri, kuzeybatı yönünde
1.030 m mesafede bulunan İğdebel Köyüne bağlı Üçevler Mahallesi ve güneydoğu
yönünde 1.400 m mesafede bulunan Altınoba Köyü ve proje alanına 50 m mesafede en
yakın tarım alanı bulunduğu için hesaplamalarda bu mesafeler baz alınmıştır. Yukarıdaki
değer ve formüller kullanılarak patlatma, kontrolsüz ve kontrollü üretim esnasında
meydana gelen havada asılı partiküllerin ve çöken tozların dağılım tabloları
oluşturulmuştur.
Proje kapsamında tozun yayılımının hesaplanmasında AERMOD View
programından yararlanılmıştır. Bahsi geçen programda kirlilik debisi gr/(sn.m2) cinsinden
istenmekte olduğundan, kirlilik debisi hesabı aşağıdaki şekilde olur.
Patlatma sırasında meydana gelen tozun % 80’i 10 mikrondan büyük
partiküllerden meydana gelecektir ve bu partiküller çökecektir. Geriye kalan % 20’lik
partikülle ise havada asılı kalacaktır.
102
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Üretim ve Diğer Madencilik Faaliyetleri Esnasında Çöken ve Havada Asılı
Partikül Madde Toz Emisyonu Miktarı;
Bitkisel toprağın sıyrılması esnasında meydana gelen tozun % 80’i 10 μ’dan
büyük partiküller ve % 20’si 10 μ’dan küçük partiküller oluşturmaktadır (Kaynak:
Müezzinoğlu.A,D.E.Ü,1997).
-
Kontrolsüz Durum
Havada Asılı Partikül Miktarı:
Q
= 700,33 x 0,2 = 140,066 kg/saat
= 38,91 gr/sn (10 μ’dan küçük partiküller için)
Çöken Toz Miktarı:
Q
-
= 700,33 x 0,8 = 560,264 kg/saat
= 155,629 gr/sn (10 μ’dan büyük partiküller için)
Kontrollü Durum
Havada Asılı Partikül Miktarı:
Q
= 281,155 x 0,2 = 56,231 kg/saat
= 15,62 gr/sn (10 μ’dan küçük partiküller için)
Çöken Toz Miktarı:
Q
-
= 281,155 x 0,8 = 224,924 kg/saat
= 62,479 gr/sn (10 μ’dan büyük partiküller için)
Patlatma
Havada Asılı Partikül Miktarı:
Q
= 2.235,6 x 0,2 = 447,12 kg/saat
= 124,2 gr/sn (10 μ’dan küçük partiküller için)
Çöken Toz Miktarı:
Q
= 2.235,6 x 0,8 = 1.788,48 kg/saat
= 496,8 gr/sn (10 μ’dan büyük partiküller için)
Söz konusu proje kapsamında toz emisyonu model hesaplamalarında Göksun
Meteoroloji İstasyonu (17866) 2004 yılı saatlik verileri kullanılarak Hava Kalitesi
Modelleme Çalışması Raporu (Bkz. EK-15) hazırlanmıştır. Yapılan modelleme
sonucunda, ocak ve tesis alanına 50 m mesafede bulunan en yakın tarım alanında, en
103
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
yakın yerleşim birimi olan kuzeybatı yönünde bulunan İğdebel Köyüne bağlı Üçevler
Mahallesinde (1.030 m) ve güneydoğu yönde bulunan Altınoba Köyünde (1.400 m)
meydana gelecek kimülatif toz emisyon değerleri ve Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliği Tablo 2.2’de belirtilen sınır değerler (2013 yılı) aşağıda tablolar
halinde birlikte verilmiştir.
Tablo 59. Partiküler Madde (PM) Emisyonları İçin Hava Kirlenmesine Katkı Değerleri
Aşama
Kalker Ocağı
Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme
Tesisi
Patlatma
Aşaması
Kontrolsüz
Şartlar
Kontrollü
Şartlar
SKHKKY
Tablo 2.2’de
Belirtilen
Sınır
Değerlerin
Sağlandığı
Mesafe
En Yakın
Tarım Alanı
(50 m)
50 m
47,17 µg/m3
50 m
32,74 µg/m3
50 m
12,943 µg/m3
SKHKKY Tablo 2.2’de
En Yakın Yerleşim Belirtilen Sınır Değerler
Yerinde Hesaplanan
(2013 yılı)
Değer
Üçevler Altınoba
Köyü
Mahallesi
(1.030 m) (1.400 m)
0,214
0,214
µg/m3
µg/m3
0,057
0,057
µg/m3
µg/m3
0,023
0,023
µg/m3
µg/m3
KVS
UVS
100 µg/m3
60 µg/m3
100 µg/m3
60 µg/m3
100 µg/m3
60 µg/m3
Tablo 60. Çöken Toz Emisyonları İçin Hava Kirlenmesine Katkı Değerleri
Aşama
Kalker Ocağı
Kalker Ocağı
ve KırmaEleme Tesisi
Patlatma
Aşaması
Kontrolsüz
Şartlar
Kontrollü
Şartlar
SKHKKY
Tablo 2.2’de
Belirtilen
Sınır
Değerlerin
Sağlandığı
Mesafe
50 m
50 m
50 m
En Yakın
Tarım Alanı
(50 m)
En Yakın Yerleşim
Yerinde Hesaplanan
Değer
Üçevler
Mahallesi
(1.030 m)
197,215
0,738
mg/(m2.gün) mg/(m2.gün)
142,57
0,231
mg/(m2.gün) mg/(m2.gün)
57,102
0,093
mg/(m2.gün) mg/(m2.gün)
SKHKKY Tablo 2.2’de
Belirtilen Sınır Değerler
(2013 yılı)
Altınoba
KVS
UVS
Köyü
(1.400 m)
0,738
390
210
mg/(m2.gün) mg/(m2.gün) mg/(m2.gün)
0,231
390
210
mg/(m2.gün) mg/(m2.gün) mg/(m2.gün)
0,093
390
210
mg/(m2.gün) mg/(m2.gün) mg/(m2.gün)
Planlanan Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi faaliyeti kapsamında yapılan
modelleme çalışmaları sonucunda, ocak ve tesis alanı içerisinde yapılacak patlatmadan
kaynaklı 50 m mesafede bulunan en yakın tarım alanında oluşacak kümülatif toz emisyon
değerleri {PM: 47,17 µg/m3; Çöken Toz: 197,215 mg/(m2.gün)}, ocak ve tesis alanı
içerisinde yapılacak kontrolsüz üretimden kaynaklı 50 m mesafede bulunan en yakın
tarım alanında oluşacak kümülatif toz emisyon değerleri {PM: 32,74 µg/m3; Çöken Toz:
142,57 mg/(m2.gün)}, ocak ve tesis alanı içerisinde yapılacak kontrollü üretimden
kaynaklı 50 m mesafede bulunan en yakın tarım alanında oluşacak kümülatif toz emisyon
değerleri {PM: 12,943 µg/m3; Çöken Toz: 57,102 mg/(m2.gün)} olarak hesaplanmış olup
faaliyetin tüm aşamalarında oluşacak kümülatif toz emisyon değerlerinin Sanayi
Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 2.2’de Belirtilen 2013 yılı KVS
ve UVS Sınır Değerleri sağlanmaktadır.
104
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Planlanan Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi faaliyeti kapsamında yapılan
modelleme çalışmaları sonucunda, ocak ve tesis alanı içerisinde yapılacak patlatmadan
kaynaklı 1.030 m mesafede bulunan en yakın yerleşim birimi olan Üçevler Mahallesinde
oluşacak kümülatif toz emisyon değerleri {PM: 0,214 µg/m3; Çöken Toz: 0,738
mg/(m2.gün)}, ocak ve tesis alanı içerisinde yapılacak kontrolsüz üretimden kaynaklı
1.030 m mesafede bulunan en yakın yerleşim birimi olan Üçevler Mahallesinde oluşacak
kümülatif toz emisyon değerleri {PM: 0,057 µg/m3; Çöken Toz: 0,231 mg/(m2.gün)},
ocak ve tesis alanı içerisinde yapılacak kontrollü üretimden kaynaklı 1.030 m mesafede
bulunan en yakın yerleşim birimi olan Üçevler Mahallesinde oluşacak kümülatif toz
emisyon değerleri {PM: 0,023 µg/m3; Çöken Toz: 0,093 mg/(m2.gün)} olarak
hesaplanmış olup faaliyetin tüm aşamalarında oluşacak kümülatif toz emisyon
değerlerinin Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 2.2’de
Belirtilen 2013 yılı KVS ve UVS Sınır Değerleri sağlanmaktadır.
Planlanan Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi faaliyeti kapsamında yapılan
modelleme çalışmaları sonucunda, ocak ve tesis alanı içerisinde yapılacak patlatmadan
kaynaklı 1.400 m mesafede bulunan en yakın yerleşim birimi olan Altınoba Köyünde
oluşacak kümülatif toz emisyon değerleri {PM: 0,214 µg/m3; Çöken Toz: 0,738
mg/(m2.gün)}, ocak ve tesis alanı içerisinde yapılacak kontrolsüz üretimden kaynaklı
1.400 m mesafede bulunan en yakın yerleşim birimi olan Altınoba Köyünde oluşacak
kümülatif toz emisyon değerleri {PM: 0,057 µg/m3; Çöken Toz: 0,231 mg/(m2.gün)},
ocak ve tesis alanı içerisinde yapılacak kontrollü üretimden kaynaklı 1.400 m mesafede
bulunan en yakın yerleşim birimi olan Altınoba Köyünde oluşacak kümülatif toz emisyon
değerleri {PM: 0,023 µg/m3; Çöken Toz: 0,093 mg/(m2.gün)} olarak hesaplanmış olup
faaliyetin tüm aşamalarında oluşacak kümülatif toz emisyon değerlerinin Sanayi
Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 2.2’de Belirtilen 2013 yılı KVS
ve UVS Sınır Değerleri sağlanmaktadır.
Kontrollü şartlarda en yakın yerleşim yerlerinde görülmesi muhtemel hava
kirlenmesine katkı değerleri Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ve
Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği’nde yer alan sınır değerler
sağlanmaktadır.
Kırma-eleme tesisinden kaynaklanacak olan tozları yerinde bastırmak ve çevreye
olan yayılımını engellemek amacıyla kırma-eleme tesisleri üniteleri kapalı alan içine
alınarak ortaya çıkan tozlar pulvarize toz indirgeme sistemi ile yerinde bastırılacaktır.
Böylelikle ortaya çıkan tozların yakın çevreye olan olumsuz etkilerinin önüne
geçilecektir.
105
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 61. Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosu
Parametre
Süre
Sınır değer
[µg/m3]
[CO mg/m3]
[Çöken toz
mg/m2.gün]
Havada Asılı Partikül
Madde
(PM 10)
KVS
UVS
YIL
2008
2009
2010
2011
2012
2013
100*
300
260
220
180
140
100
60*
150
132
114
96
78
60
390*
650
598
546
494
442
390
KVS
Çöken toz
210*
350
322
294
266
238
210
UVS
Kaynak: Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, Tablo 2.2
Bu değerler 01.01.2014 tarihine kadar geçerlidir.01.01.2014 tarihinden sonra ilgili mevzuata göre tekrar
düzenlenecektir.
*Sınır değer 2014 yılı hedeflerine ulaşılana kadar yıllık eşit olarak azaltılacaktır.
** Hassas hayvanların, bitkilerin ve nesnelerin korunması için
HKDYY Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmesi sonucunda, Hava
Kalitesinin Korunması Yönetmeliği (HKKY) yürürlükten kaldırılmıştır.
HKDYY ile ortam hava kalitesinin kademeli olarak iyileştirilmesi ve hedeflenen
bir tarihte belirlenen limit değerin sağlanması amaçlanmaktadır. Bundan dolayı,
yönetmelikte gaz kirleticiler ve partikül maddeler için geçiş dönemi limit değerleri ve
hedef limit değerleri olmak üzere iki çeşit limit değer tanımlanmıştır. Geçiş dönemi limit
değerleri, yönetmeliğin Resmi Gazetede yayımlanması ile yürürlüğe girmekte ve 2014
yılına kadar kademeli şekilde azalarak, 1 Ocak 2014 tarihinde geçerliliğini yitirmektedir.
HKDYY’de 1 Ocak 2014 tarihinden itibaren uygulanacağı belirtilen hedef limit değerleri
ise, yönetmelik Ek-1’de verilmektedir. Bahsi geçen limit değerler aşağıda tablo halinde
verilmiştir.
Tablo 62. Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği (HKDYY)’nde Belirtilen Sınır Değerler
Kirletici Ortalama Süre
PM10
Limit Değer
(µg/m3)
Tolerans Payı
Limit Değere
Ulaşılacak
Tarih
50
1.1.2014 tarihinde 50 µg/m3 (limit değerin %100'ü)
24 saatlik
(bir yılda 35
ve 1.1.2019 tarihine kadar tolerans payı
(insan
1.1.2019
defadan fazla
sıfırlanacak şekilde her 12 ayda bir eşit miktarda
sağlığının
aşılamaz)1
yıllık olarak azaltılır.
korunması için)
1.1.2014 tarihinde 20 µg/m3 (limit değerin %50'si)
Yıllık
(insan
ve 1.1.2019 tarihine kadar tolerans payı
40
1.1.2019
sağlığının
sıfırlanacak şekilde her 12 ayda bir eşit miktarda
korunması için)
yıllık olarak azaltılır.
1 Herhangi bir noktadaki saatlik ölçüm sonuçları büyükten küçüğe doğru sıralandığında sonuçların %
90,41’inin aşmaması gereken değerdir.
HKDYY Ek-1’de yer almayan kirleticiler (örneğin çöken toz) için SKHKKY Ek2’de belirtilen ve 2013 yılı sonuna kadar azalan sınır değerler dikkate alınmıştır. En
bağlayıcı durumun değerlendirilmesi açısından, sınır değerlerin en düşüğü olan 2013 yılı
sınır değerleri baz alınmıştır. SKHKKY’de belirtilen tanımlar aşağıda, bahse konu sınır
106
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
değerler ise Tablo 63’te verilmektedir. Gaz kirleticiler ve partikül maddelere ilişkin
olarak iki değişik kategoride hava kalitesi standardı tanımlanmıştır.
 “Uzun Vadeli Sınır Değer” (UVS): Bütün ölçüm sonuçlarının aritmetik
ortalamasının herhangi bir ölçüm noktasında aşmaması gereken değer olarak
tanımlanmıştır.
 “Kısa Vadeli Sınır Değer” (KVS): Herhangi bir noktadaki maksimum günlük
ortalamanın veya bütün ölçüm sonuçları büyükten küçüğe doğru sıralandığında
sonuçların % 95’inin aşmaması gereken değer olarak tanımlanmıştır.
Tablo 63. SKHKKY Ek-2’de Belirtilen ve 2013 Yılında Uyulması Gereken Sınır Değerler
Kirleticiler
KVS
UVS
Çöken Toz (mg/m2.gün)
390
210
Havada Asılı Partikül Madde (PM 10)
100
60
Modelleme çalışmaları ile gerçekleştirilmesi planlanan Kalker Ocağı ve KırmaEleme Tesisi üretim aşamasında atmosfere atılacak kirleticilerin (PM) belirlenen çalışma
alanı içinde, mevcut meteorolojik koşullar altında ne şekilde yayılacağı ve bu yayılma
sonucunda söz konusu kirleticilerin yaratacağı muhtemel yer seviyesi konsantrasyon
(YSK) değerleri incelenmiştir.
Hava kalitesi modelleme çalışmaları, M.O.S.K. ÇEVRE ART. SİS.
MADENCİLİK MÜH. MÜŞ. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.
tarafından lisanslı olarak kullanılmakta olan “Lakes Environmental AERMOD View”
dağılım modeli vasıtasıyla yürütülmüştür. Model, zaman içerisinde değişen gerçek zaman
verilerini baz alarak saatlik, günlük ve yıllık YSK değerlerini tahmin edebilen en gelişmiş
bilgisayar modellerinden birisidir. Model, izole bacalardan kaçak kirleticilere kadar
değişik (nokta, hacim, alan) pek çok farklı yayılım modeli hesaplamasını bünyesinde
barındırmakta, ayrıca herhangi bir endüstri bölgesindeki kaynaklardan çıkan kirleticilerin
uğrayabileceği aerodinamik dalgalar, türbülans ve benzeri olayları da göz önüne
almaktadır.
AERMOD View modeli, kullanıcı tarafından tanımlanan bir ağ sisteminde
çalışmakta, hesaplar ağ sistemini oluşturan her bir alıcı ortam elemanının köşe noktaları
için yapılmaktadır. AERMOD View modelinin kullanıldığı ağ sistemi, polar veya
kartezyen olarak tanımlanabilmekte, ayrıca ağ sistemi dışında da ayrık alıcı noktalar
belirlenerek, bu noktalarda daha detaylı hesaplar yapılabilmektedir. Yayılım hesaplarında
Pasquill kararlılık sınıfı kullanılmaktadır. Modelde engebeli araziyi göz önüne almak için
de bir seçenek bulunmaktadır. AERMOD View modeli aşağıda belirtilen dört değişik veri
türünü kullanmaktadır:
 Rüzgâr yönü, rüzgâr hızı, sıcaklık, Pasquill kararlılık sınıfı, karışma yüksekliği,
(kullanıcının seçimine bağlı) rüzgâr profili eksponenti ile potansiyel dikey sıcaklık
farkını içeren saatlik meteorolojik veri seti
 Alıcı ortam olarak tanımlanan ağ sistemindeki her bir elemanın koordinatları ve
yüksekliği
107
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
 Kullanıcı tarafından tespit edilen bir başlangıç noktasına göre belirlenen kaynak
koordinatları, kaynak yüksekliği, çapı, kirletici hızı, sıcaklığı ve debisini içeren
kaynak verileri
 Modelde ayrıca, kullanıcının opsiyonuna bağlı birçok program kontrol parametresi
bulunmaktadır.
Model çıktıları, inceleme alanının bütünü için dağılım haritaları hazırlanmasına
olanak tanıyacak yapıdadır. Böylelikle, yörenin hava kalitesini değişik senaryolar (ör.
değişik arıtma koşulları, farklı kirletici kaynaklar veya değişen mevsimsel şartlar) altında
değerlendirmek mümkün olmaktadır.
Gaz ve toz halindeki kirleticilerin ortam havasındaki konsantrasyonlarının
matematiksel hesaplamalar yoluyla tahmin edilmesini sağlayan modelleme çalışması
aşağıdaki basamaklardan oluşmaktadır:
 Kaynaklara ait “Dağılım Bölgesi” belirlenir.
 Bu dağılım bölgesi 500 m × 500 m ebadında karelere ayrılır; enlem, boylam ve
yükseklik bilgileri temin edilir. Karelerin köşe noktaları, tepe noktalarıdır.
 Kirletici kaynaklara ait bilgiler belirlenir.
 Temsili bir yıla ait saatlik meteoroloji verileri temin edilir.
Yukarıda sıralanan işlemlerin programa aktarılması sonrasında modelleme
programının çalıştırılmasıyla, kirleticilerin ortam havasındaki saatlik, günlük ve yıllık
YSK değerleri tahmin edilebilmektedir.
Bu çalışmada kullanılan model girdileri raporun daha sonraki kısımlarında
verilmiştir.
Gerçekleştirilmesi planlanan tesiste oluşacak üretimden kaynaklı toz emisyonları
yönetmelikte belirtilen sınır değerlerin altında kalmaktadır. En yakın hassas alıcı
bölgelerde de bu sınır değerler sağlanmaktadır.
Toz kaynaklarından neden olan emisyonlarda; işletme aşamasında kontrollü ve
kontrolsüz çalışma esnasında ve patlatma esnasında PM10 ve çöken toz parametreleri için
sınır değerleri sağlamaktadır.
Sonuç olarak Mahmut KÜPELİ’ye ait “Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi”nde
Yönetmelik ve standartlarda belirtilen kontrol tedbirlerinin uygulanmasının, oluşan toz
emisyonunun azalmasını sağlayarak alıcı noktalarda meydana gelebilecek olumsuz hava
kalitesi değişimlerini engelleyeceği öngörülmektedir.
108
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
5.1.12. Üretim Sırasında Meydana Gelecek Vibrasyon, Gürültü Kaynakları ve
Seviyelerin İçin Hesaplamaların Yapılması
5.1.12.1. Üretim Sırasında Meydana Gelecek Vibrasyon
Patlatmalı kazı çalışmalarında patlatmanın asıl amacı, kayayı kırarak
gevşetmektir. Burada kırma işlemini yerine getiren şok dalgası, sağlam kayaç içerisinde
sismik dalgalar şeklinde yayılmaktadır. Sismik dalgaların enerjileri tükeninceye kadar
yayılmaya devam edecekleri bir gerçektir. Enerji sönmesinin iki nedeni vardır. Bunlardan
birincisi kaya yapısının gerek fiziksel, gerekse jeolojik olarak gösterdiği direnç, ikincisi
ise geometrik olarak sismik dalganın kaynağından uzaklaştıkça daha geniş bir alana
yayılmasıdır. Bu enerji, patlatma kaynağından uzaklaşarak sönümleninceye kadar uzun
bir mesafe kat edecektir. Bu zaman sürecinde, kaya yapılarında ve binalarda önemli
hasarlara ve yerleşim yeri sakinlerinin tedirgin olmasına neden olabilmektedir. Buradaki
çevresel problemler patlayıcı madde enerjisinin tamamının parçalanma için
kullanılmadığının bir göstergesidir. Patlatmadan kaynaklanan etkiler, patlatma sırasında
açığa çıkan enerjinin parçalama ve öteleme işlemlerinden arta kalan kısmının, kaya
içerisinde veya atmosferdeki hareketlerinden meydana gelmektedir. Bu durum dikkate
alındığında çevresel etkilerden arındırılmış bir patlatma tasarımı aynı zamanda patlayıcı
enerjisinin de en iyi şekilde kullanıldığı tasarımdır.
Patlatma anında yaratılan titreşimin uzak noktalara kadar ilerlemesi de patlatılan
delik şarjı ve bina arasındaki kaya yapısının ve jeolojisinin bir fonksiyonudur. Homojen
yapılarda dalga daha rahat ilerleme imkânı bulacak kırıklı yapılarda da veya fay
tabakalarında ise dalganın bir kısmı geri yansıyacaktır. Patlatmayla oluşturulan titreşimin
çevre yapılara etkisi Devine bağıntısı (Devine et al. 1966) ile tespit edilmektedir.
v=k×(
D
√W
-1,6
)
Devine Bağıntısı;
v
k
D
W
= Kayaç içinde yayılan titreşim hızı (inç/sn)
= Kayaç türüne bağlı katsayı (26-260)
= Patlatma noktası ile çevre yerleşim birimleri arasındaki etkili mesafe
(feet)
= Bir gecikme aralığındaki patlayıcı miktarı (libre)
1 feet
1 libre
1 inç
k
= 0,3048 m
= 0,4536 kg
= 25,4 mm
= 260
D
D
W
= 1.030 m = 3.3379,3 feet
= 1.400 m = 4.593,2 feet
= 40,5 kg = 89,3 libre
109
MAHMUT KÜPELİ
v=260×(
v=260×(
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
3.379,3
89,3
4.593,2
89,3
-1,6
)
=0,021 inç/s=0,542 mm/s
(Açık İşletme)
=0,013 inç/s=0,332 mm/s
(Açık İşletme)
-1,6
)
K katsayısı kayacın titreşimi iletme kapasitesi olarak alınmaktadır. Patlatma
kaynağı ile hassas nokta arasındaki birimlerin değişkenliği, kırık, fay, çatlak gibi
süreksizliklerin yoğunluğu k katsayısını etkilemektedir. Homojen birimlerde katsayı 260
sayısına yaklaşırken, tektonik etkilerin yoğunluğu ve geçilen her farklı birim katsayıyı 26
sayısına yaklaştırmaktadır. Hesaplamalarda k katsayısı birimlerin homojen ve kırıksız
olduğu varsayımından hareketle 260 olarak alınmıştır.
Tablo 64. W = 89,3 lb Alınarak Hesaplanan Mesafeye Göre Titreşim Hızı Değerleri
k
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
Kayaç İçerisinde Yayılan Titreşimlerin Çevre Yapılara Etkisi
D (m) V (inç/sn) V (mm/sn) 1/5*V(mm/sn) 1/2*V(mm/sn) Vo(mm/sn)
35,488
901,389
180,278
90,139
10,657
10
18,550
471,158
94,232
47,116
5,570
15
2,702
68,637
13,727
6,864
0,811
50
0,891
22,642
4,528
2,264
0,268
100
0,294
7,469
1,494
0,747
0,088
200
0,206
5,226
1,045
0,523
0,062
250
0,154
3,904
0,781
0,390
0,046
300
0,120
3,051
0,610
0,305
0,036
350
0,097
2,464
0,493
0,246
0,029
400
0,080
2,041
0,408
0,204
0,024
450
0,068
1,724
0,345
0,172
0,020
500
0,058
1,480
0,296
0,148
0,018
550
0,045
1,133
0,227
0,113
0,013
650
0,035
0,901
0,180
0,090
0,011
750
0,029
0,738
0,148
0,074
0,009
850
0,024
0,617
0,123
0,062
0,007
950
0,021
0,542
0,108
0,054
0,006
1030
0,018
0,455
0,091
0,045
0,005
1150
0,016
0,398
0,080
0,040
0,005
1250
0,014
0,358
0,072
0,036
0,004
1300
0,014
0,352
0,070
0,035
0,004
1350
0,013
0,332
0,066
0,033
0,004
1400
Tablo 64’te;
V
Vo
= mm/sn mesafeye göre değişen titreşim hızı
= Bina temelindeki titreşim hızı
Kayaç içi titreşim hızının (V) 1/2 - 1/5’i Vo değeri olarak kabul edilmektedir.
110
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 65. Bina Temeli Titreşim Hızı (Vo) Değerlerine Bağlı Olarak Patlatma Nedeniyle Hasar Görebilecek
Bina Türleri (Forssbland, 1981)
Bina Türü
a- Yıkılmaya yüz tutmuş çok eski tarihi binalar
b-Sıvalı briket, kerpiç, yığma tuğla evler
c- Betonarme binalar
d-Fabrika gibi çok sağlam yapıda endüstriyel binalar
Vo (mm/sn)
2
5
10
10-40
Söz konusu proje alanının 1.030 m ve 1.400 m mesafesinde yer alan en yakın
yerleşim biriminin Tablo 65’te belirtilen b tipi ‘Sıvalı briket, kerpiç, yığma tuğla evler’
olduğu kabul edilirse Vo hızının 10-40 mm/sn aralığında gerçekleşmesi gerekmektedir.
Açık ocak işletmeciliğinde Tablo 64 incelendiğinde 89,3 lb’lik (40,5 kg) anlık
şarjın etkisi ile oluşan titreşim hızı patlatma noktasından itibaren 50 m sonra 0,811 mm/s
ve 100 m sonra 0,268 mm/s’nin altına inmektedir. Proje sahasına 1.030 m mesafedeki en
yakın yerleşim biriminde hissedilecek olan titreşim hızı ise 0,006 mm/s ve 1.400 m
mesafedeki en yakın yerleşim biriminde hissedilecek olan titreşim hızı ise 0,004
mm/s’dir. Bu kapsamda, maksimum anlık şarj (89,3 lb = 40,5 kg) ile yapılan patlatmalar
sonucu oluşan vibrasyonun 1.030 m ve 1.400 m mesafedeki en yakın yerleşim birimlerine
(Tablo 65, b tipi binalar) olumsuz etkisinin olmayacağı ortaya çıkmaktadır. Ayrıca,
mevcut çevresel etkiler göz önünde bulundurularak çalışma grubu tarafından güvenlik
bölgesi oluşturulacak olup çalışmalar bu şekilde sürdürülecektir.
Binalardaki hasarların titreşim genliği yönünden incelenmesi patlatma sonucu
oluşan titreşimlerin genliği aşağıdaki bağıntıdan hesaplanmaktadır (Armac Printing
Company).
A=
A
W
D
K
Kx√W
D
= Patlatma sonucu oluşan titreşimlerin azami genliği (mm)
= Bir gecikme aralığında ateşlenen patlayıcı miktarı (kg)
= Patlatma kaynağı ile çevre yerleşim birimleri arasındaki etkili mesafe(m)
= Kayaç türüne bağlı katsayısı
Patlatma yapılan kaya türü ve bina temeli altındaki kayaç türüne bağlı olarak
değişim gösteren K katsayısı asgari ve azami değerleri aşağıda belirtilmiştir.
PatlatmaYapılan
Birim
1-Kaya
2-Kaya
3-Kil(Toprak)
4-Kil(Toprak)
TemelAltı
KayaçTürü
Kaya
Kil (Toprak)
Kaya
Kil (Toprak)
K Katsayısı
Minimum Maksimum
0.57
1.15
1.15
2.30
1.15
2.30
2.30
3.40
Genlik değerinin 0,05 mm’nin altında olması durumunda bina ve diğer sanat
yapılarında (yol, tünel, köprü v.s.) hasar olmadığı bilindiğinden (Armac Printing
111
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Company) ocak için maksimum anlık şarj miktarı (40,5 kg) ile yapılan atımlarda etki
mesafesi;
D=
Kx√W 1,15x 40,5
=
=146,371 m
A
0,05
bulunur. Bu kapsamda yolda herhangi bir genleşme etkisi beklenmemektedir.
Patlatma Operasyonlarında Taş Savrulması
Patlatma ile ana kaya kütlesinden parçalanarak ayrılan kayalar, pasa yığını
oluşturmak için ileri doğru hareket ederler. Yerüstü patlatmaları ya da patlayıcı madde
kullanılarak yapılan kaya kazılarında kırılan parçalar arzu edilen biçimde deplase
edilmekle birlikte bazı parçalar çok uzak mesafelere kadar gidebilir. Genelde, kayada
görülen bu beklenmeyen savrulma ‘Taş savrulması’ olarak adlandırılır. Taş savrulması
ciddi bir çevresel tehlikedir. Kişilerin ölümüne, ciddi şekilde yaralanmasına, ekipmanlara,
binalara ve kamuya zarar verebilir. Taş savrulmasından kaynaklanan hasar, işletme ile
yerleşim yeri sakinleri arasındaki ilişkilerin de gergin olmasının başlıca sebebidir.
Özellikle büyük çaplı patlatma delikleriyle yer üstünde yapılan atımlarda bu tehlikelerle
çok sık karşı karşıya kalınmaktadır. Böyle atımlarda patlatma sahasından 1 km ya da
daha uzak mesafelere taş savrulduğu bilinmektedir. Bu yüzden, bu kazalardan sakınmak
ve taş savrulmasını en aza indirmek için kademeli olarak patlatma yapılacak ve böylece
patlamaların birbirini perdelemesi sağlanacaktır. Patlatma sonucu oluşan şok dalgaları
havada ve ateşlenen kaya birimi içinde belirli bir hız, frekans ve genlikte yayılmaktadır.
Bu yayılım atım yerinden uzaklaştıkça sönme eğilimi göstermektedir.
Patlatma yapılan birim kalkerli birim olduğundan patlatma sonrası meydana gelen
taş büyüklükleri birbiri arasında farklılık göstermekle birlikte, genel olarak ortalama 1015 cm civarı kadar olacağı öngörülmektedir.
Hava Şoku
Yer sarsıntılarına ek olarak patlamanın yarattığı hava şoku da bazı zararlara yol
açabilmektedir. Hava şoku, patlamadan kaynaklanan hava basınç dalgaları olarak
tanımlanmaktadır. Özellikle ağız sıkılamasının eksik yapıldığı veya infilaklı fitil
kullanıldığı durumlarda hava şoku şiddetli olabilmektedir. Hava şoku düzeyi patlatma,
arazi ve hava koşullarına bağlı olmaktadır. Hava şokunun en çok etkilediği yapı
elemanları pencere, camlar ve kasalar olmaktadır. Bazı yüksek basınç okumalarında
yapıların özelliklerine bağlı olarak elastik titreşimler ve sonuçta da sıva çatlaklarının
oluştuğu durumlar yanında bazen baca yıkılması, tuğla duvarların çatlaması gibi
olaylarda kayıtlara geçmiştir.
Hava şokunun neden olduğu en önemli olay, insanların üzerine olan psikolojik
etkisidir. Çok şiddetli patlatma sesi duyan kimseler patlamanın ve yer sarsıntısının da
büyük olduğunu düşünmektedir.
Hava şokunun yayılması önemli ölçüde atmosferik koşullara bağlı olmaktadır.
112
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Rüzgâr yönü, havanın sıcaklığı, dolayısıyla yoğunluğu ve nem oranları şokun yayılmasını
etkileyen parametrelerdir. Uygun şartlarda yapılan büyük bir patlamayı kimse
hissetmezken, nem oranının fazla olduğu ve rüzgârında taşıdığı küçük bir patlamanın
hava şoku şikâyetlere neden olabilmektedir.
Hava şokunun önlenmesi için; sıkılama işlemine dikkat edilecek ve infilaklı fitil
gibi yüzeyde patlayan elemanlar var ise bunlar toprak ile örtülecektir. Öte yandan
patlatmadan kaynaklanan hava şoklarına neden olan önemli etkenler aşağıda verilmiştir;





Gereğinden fazla şarj edilmiş delikler
Zayıf sıkılama
Açıktaki infilaklı fitil
Uygun olmayan dilim kalınlığı
Kayadaki çatlaklardan gaz kaçışı
Patlatma sonucu oluşan hava şoku aşağıdaki bağıntıdan hesaplanmaktadır.
Şiddetli etki zonu
Orta şiddette etki zonu
Hafif şiddette etki zonu
D
W
W
: D < 5√ W
: 5√ W< D <10√ W
: 10√ W< D <15√ W
= Etkili zon aralığı (m)
= Bir gecikme aralığında atılan dinamit miktarı
= Anlık şarj (kg)
Hava şoku hesaplamaları ruhsat alanlarında yapılacak maksimum anlık şarj
dikkate alınarak yapılmıştır.
Açık işletmede patlatmalarda kullanılacak maksimum anlık şarj: 40,5 kg
Şiddetli etki zonu
Orta şiddette etki zonu
Hafif şiddette etki zonu
: 0 – 32 m
: 32 – 64 m
: 64 – 95 m
5.1.12.2. Üretim Sırasında Meydana Gelecek Gürültü
Söz konusu proje “Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi
Yönetmeliği” Ek-7’de verilen Gürültü Kontrol İzne Tabii Tesisler sınıfında yer
almamaktadır. İşletme aşamasında oluşacak gürültü, ayrıntılı olarak incelenmiştir.
İşletmeler. Tesisler ve İşyerlerinin Çevresel Gürültü Yönünden
Değerlendirilmesi; Çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesine tabi işletme ve
tesislerde çevresel gürültüye yönelik değerlendirme
Madde 33 – (1) Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında
Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde belirtilen işletme ve tesisler için çevre izni ve çevre
izin ve lisans belgesine esas olacak kriterler aşağıda belirtilmiştir.
113
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
a) Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin
Ek-1 ve Ek-2’sinde belirtilen işletme ve tesislerin çevre izni veya çevre izin ve lisans
belgesi işlemleri Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında
Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yürütülür.
Proje sahasında, malzemenin sökülmesi, yüklenmesi ve nakliyesi sırasında
kullanılan iş makineleri ve kamyonların çalıştırılması ve kırma eleme tesisinde gürültü
oluşacaktır. Çalışma sırasında Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi
Yönetmeliği’nde belirtilmiş olan sınırların aşılmaması için, araçların bakımları düzenli
olarak yapılarak gürültü sınırları bu sınırların altına çekilecektir.
Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği’nde bu tür
faaliyetler endüstriyel alan olarak değerlendirilmektedir. Tesiste günde çift vardiya
çalışma yapılacak olup sadece gündüz ve akşam saatlerinde gürültü oluşumu söz konusu
olacağı için yalnızca Lgündüz ve Lakşam değeri hesaplanacaktır. En yakın yerleşim
birimlerinin 1.030 m ve 1.400 m (kuş uçumu) mesafede bulunmasından dolayı
hesaplamalarda bu mesafe baz alınmıştır.
Faaliyet kapsamında kullanılacak makine ve tesisatın 500-4000 Hz arasındaki dört
oktav bandındaki toplam ses gücü düzeylerinin hesaplanması için 30.12.2006 tarih ve
26392 sayılı Resmi Gazete’ de yayınlanarak yürürlüğe giren Açık Alanda Kullanılan
Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu İle İlgili Yönetmelik’in
Müsaade Edilen Ses Güç Seviyeleri ve Gürültü İşaretlemesi ve Standartlar adlı 5.
maddesinde motor gücü seviyelerine göre verilen formüller kullanılmıştır.
114
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 66. Ses Gücü Düzeyleri
Teçhizatın Tipi
Sıkıştırma Makineleri (Titreşimli Silindirler,
Titreştirici Levhalar, Titreşimli Çekiçler)
Paletli Dozerler, Paletli Yükleyiciler, Paletli
Kazıcı Yükleyiciler
Tekerlekli Dozerler. Tekerlekli Yükleyiciler,
Tekerlekli Kazıcı-Yükleyiciler, Damperli
Kamyonlar, Greyderler, Yükleyici Tipli
Toprak Doldurmalı Sıkıştırıcılar, İçten
Yanmalı Motor Tahrikli Karşı Ağırlıklı
Hidrolik Kaldırmalı Kamyonlar, Hareketli
Vinçler, Sıkıştırma Makineleri (Titreşimsiz
Silindirler), Kaldırım Perdah Makineleri,
Hidrolik Güç Oluşturma Makineleri
Kazıcılar, Eşya Taşımak İçin Yük
Asansörleri, Yapı (Konstrüksiyon) Vinçleri,
Motorlu Çapalama Makineleri
Elle Tutulan Beton Kırıcıları ve Deliciler
Kaynak ve Güç Jeneratörleri
Kompresörler
Net Kurulu Güç P(kW).
Elektrik Gücü
Pel (1) (kW).
Uygulama Kütlesi
m (kg). Kesme Genişliği
L (cm)
P≤8
8 < P ≤ 70
P > 70
P ≤ 55
P > 55
Müsaade Edilen Ses Gücü
Seviyesi
dB/1 pW
3 Temmuz
3 Ocak 2006’dan
2004’den
İtibaren
İtibaren
II. Safha
I. Safha
108
105(2)
109
106(2)
89 + 11 log P
86 + 11 log P(2)
106
103(2)
87 + 11 log P
84 + 11 log P(2)
P ≤ 55
104
101(2)(3)
P > 55
85 + 11 log P
82 + 11log P(2)(3)
P ≤ 15
96
93
P > 15
83 + 11 log P
80 + 11 log P
m ≤ 15
15< m < 30
m ≥ 30
Pel ≤ 2
2 <Pel ≤ 10
Pel > 10
P ≤ 15
P > 15
107
94 + 11 log m
96 + 11 log m
97 + logPel
98 + logPel
97 + logPel
99
97 + 2 log P
105
92 + 11 log m(2)
94 + 11 log m
95 + logPel
96 + logPel
95 + logPel
97
95 + 2 log P
Ses gücü düzeyleri, kullanılacak araç ve ekipmanların motor gücü veya uygulama
kütleleri esas alınarak yukarıdaki tabloda yer alan formüller vasıtası ile her bir araç ve
ekipman için ayrı ayrı hesaplanmıştır. Kullanılacak araç ve ekipmanların motor gücü
düzeyleri ve ses gücü düzeyleri aşağıda tablo halinde verilmiştir.
115
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 67. Motor Güçleri ve Müsaade Edilen Ses Gücü Seviyeleri
Motor Gücü
Ses Gücü Düzeyi
HP
kW
1
20
15
97
Kompresör
1
180
134
103
Ekskavatör
2
125
93
102
Kamyon
1
180
134
103
Loder
1
50
37
97
Delici Makine
1
75
56
99
Arazöz
1
215
160
110
Kırma-Eleme Tesisi
1
113
Tüm Tesis
Kaynak: Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu İle İlgili
Yönetmelik veEconomopoulos. 1993
Ekipman
Adet
n
Lw(i)
10
Leq= 10 Log
10
i=1
n
Lw(i)= 10 Log
Lw
10
10 4
i=1
Tesisteki kompresörün çalışması durumunda oluşabilecek gürültü düzeyi için
Eşdeğer Gürültü Seviyesi
Formülü kullanılarak hesaplanırsa;
n
LeqKompresör = 10 Log
97
1010 = 97 dBA
i=1
Tesisteki ekskavatörün çalışması durumunda oluşabilecek gürültü düzeyi için
Eşdeğer Gürültü Seviyesi
Formülü kullanılarak hesaplanırsa;
n
LeqEkskavatör = 10 Log
103
10 10 = 103 dBA
i=1
Tesisteki kamyonun çalışması durumunda oluşabilecek gürültü düzeyi için
Eşdeğer Gürültü Seviyesi
Formülü kullanılarak hesaplanırsa;
n
LeqKamyon = 10 Log
101
10 10 = 102 dBA
i=1
116
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tesisteki loderin çalışması durumunda oluşabilecek gürültü düzeyi için Eşdeğer
Gürültü Seviyesi
Formülü kullanılarak hesaplanırsa;
n
LeqLoder = 10 Log
103
10 10 = 103 dBA
i=1
Tesisteki delici makinenin çalışması durumunda oluşabilecek gürültü düzeyi için
Eşdeğer Gürültü Seviyesi
Formülü kullanılarak hesaplanırsa;
n
LeqDelici Makine = 10 Log
97
1010 = 97 dBA
i=1
Tesisteki arazözün çalışması durumunda oluşabilecek gürültü düzeyi için Eşdeğer
Gürültü Seviyesi
Formülü kullanılarak hesaplanırsa;
n
LeqArazöz = 10 Log
99
1010 = 99 dBA
i=1
Kırma-Eleme Tesisisinin çalışması durumunda oluşabilecek gürültü düzeyi için
Eşdeğer Gürültü Seviyesi
Formülü kullanılarak hesaplanırsa;
n
LeqKırma-Eleme tesisi = 10 Log
10 10 = 110 dBA
i=1
Tesisteki tüm makine ve teçhizatın aynı anda çalışması durumunda oluşabilecek
gürültü düzeyi nokta kaynak olarak kabul edilmektedir. Eşdeğer gürültü seviyesi
Leq=10
Lw(i)
Log ∑ni=1 10 10
Lw
Lw (i)=10
10 10
Log ∑ni=1
4
Formülü kullanılarak hesaplanırsa;
n
Leq = 10 Log
97
103
102
103
97
99
110
( 1010 +10 10 +2×10 10 +10 10 +1010 +1010 +10 10 ) = 113 dBA
i=1
117
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Leq = 113 dBA
Her bir gürültü kaynağına ait ses gücü düzeyinin 500–4000 Hz arasındaki 4 oktav
bandına dağılımı, her bir oktav bandındaki ses gücü düzeyi hesap edilerek aşağıdaki
tabloda gösterilmektedir.
Lw(i) = 10* log (10(Lw/10) / 4)
Lw= Kaynağın ses gücü düzeyi (dB)
Tablo 68. Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına Dağılımı
Ekipman
Toplam
Kompresör
Ekskavatör
Kamyon
Loder
Delici Makine
Arazöz
Kırma-Eleme Tesisi
Tüm Tesis
97
103
102
103
97
99
110
113
Ses Gücü Düzeyi (dB)
500 Hz 1000 Hz 2000Hz 4000Hz
91
91
91
91
97
97
97
97
96
96
96
96
97
97
97
97
91
91
91
91
93
93
93
93
104
104
104
104
107
107
107
107
Toplam ses gücü düzeylerinin 4 oktav banda da eşit olarak dağıldığı
varsayılmaktadır.
 Q 
Lp= Lw + 10Log 
2 
 4 r 
Lpi = Kaynakların r mesafedeki serbest alanda gürültü basınç düzeyleri (dB)
Lw = Kaynağın ses gücü düzeyi (dB)
Q = Yönelme katsayısı (2 alınmıştır)
r = Kaynaktan olan uzaklık (m)
Tablo 69. Kullanılacak Gürültü Kaynaklarının Ses Basınç Düzeyleri
Gürültü Kaynaklarının Ses Basınç Düzeyleri
Ses Basınç Düzeyi (dBA)
Gürültü Kaynağı Mesafe (m)
500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz
10
63.00
63.00
63.00
63.00
25
55.04
55.04
55.04
55.04
50
49.02
49.02
49.02
49.02
100
43.00
43.00
43.00
43.00
250
35.04
35.04
35.04
35.04
500
29.02
29.02
29.02
29.02
Kompresör
750
25.50
25.50
25.50
25.50
1000
23.00
23.00
23.00
23.00
1030
22.74
22.74
22.74
22.74
1250
21.06
21.06
21.06
21.06
1300
20.72
20.72
20.72
20.72
118
MAHMUT KÜPELİ
Ekskavatör
Kamyon
Loder
Delici Makine
Arazöz
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
1400
10
25
50
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
50
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
50
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
50
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
50
20.08
69.00
61.04
55.02
49.00
41.04
35.02
31.50
29.00
28.74
27.06
26.72
26.08
68.00
60.04
54.02
48.00
40.04
34.02
30.50
28.00
27.74
26.06
25.72
25.08
69.00
61.04
55.02
49.00
41.04
35.02
31.50
29.00
28.74
27.06
26.72
26.08
63.00
55.04
49.02
43.00
35.04
29.02
25.50
23.00
22.74
21.06
20.72
20.08
65.00
57.04
51.02
20.08
69.00
61.04
55.02
49.00
41.04
35.02
31.50
29.00
28.74
27.06
26.72
26.08
68.00
60.04
54.02
48.00
40.04
34.02
30.50
28.00
27.74
26.06
25.72
25.08
69.00
61.04
55.02
49.00
41.04
35.02
31.50
29.00
28.74
27.06
26.72
26.08
63.00
55.04
49.02
43.00
35.04
29.02
25.50
23.00
22.74
21.06
20.72
20.08
65.00
57.04
51.02
20.08
69.00
61.04
55.02
49.00
41.04
35.02
31.50
29.00
28.74
27.06
26.72
26.08
68.00
60.04
54.02
48.00
40.04
34.02
30.50
28.00
27.74
26.06
25.72
25.08
69.00
61.04
55.02
49.00
41.04
35.02
31.50
29.00
28.74
27.06
26.72
26.08
63.00
55.04
49.02
43.00
35.04
29.02
25.50
23.00
22.74
21.06
20.72
20.08
65.00
57.04
51.02
119
20.08
69.00
61.04
55.02
49.00
41.04
35.02
31.50
29.00
28.74
27.06
26.72
26.08
68.00
60.04
54.02
48.00
40.04
34.02
30.50
28.00
27.74
26.06
25.72
25.08
69.00
61.04
55.02
49.00
41.04
35.02
31.50
29.00
28.74
27.06
26.72
26.08
63.00
55.04
49.02
43.00
35.04
29.02
25.50
23.00
22.74
21.06
20.72
20.08
65.00
57.04
51.02
MAHMUT KÜPELİ
Kırma-Eleme
Tesisi
Tüm Tesis
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
50
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
50
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
45.00
37.04
31.02
27.50
25.00
24.74
23.06
22.72
22.08
76.00
68.04
62.02
56.00
48.04
42.02
38.50
36.00
35.74
34.06
33.72
33.08
79.00
71.04
65.02
59.00
51.04
45.02
41.50
39.00
38.74
37.06
36.72
36.08
45.00
37.04
31.02
27.50
25.00
24.74
23.06
22.72
22.08
76.00
68.04
62.02
56.00
48.04
42.02
38.50
36.00
35.74
34.06
33.72
33.08
79.00
71.04
65.02
59.00
51.04
45.02
41.50
39.00
38.74
37.06
36.72
36.08
45.00
37.04
31.02
27.50
25.00
24.74
23.06
22.72
22.08
76.00
68.04
62.02
56.00
48.04
42.02
38.50
36.00
35.74
34.06
33.72
33.08
79.00
71.04
65.02
59.00
51.04
45.02
41.50
39.00
38.74
37.06
36.72
36.08
45.00
37.04
31.02
27.50
25.00
24.74
23.06
22.72
22.08
76.00
68.04
62.02
56.00
48.04
42.02
38.50
36.00
35.74
34.06
33.72
33.08
79.00
71.04
65.02
59.00
51.04
45.02
41.50
39.00
38.74
37.06
36.72
36.08
Belirli mesafelerde atmosferin absorbe ettiği basınç düzeyleri hesaplama sonuçları
dB olarak aşağıda verilmektedir;
Aatm (Atmosferik Yutuş) = 7,4 x 10-8 (f2 x r/) dB
F = gürültü kaynağının frekansı (ya da söz konusu frekans bandının merkez
frekansı) (Hz)(2500 alınmıştır)
r = Kaynaktan olan uzaklık (m)
 = Havanın bağıl nemi (% 67,8 alınmıştır.)
Proje kapsamında yapılan hesaplamalarda Devlet Meteoroloji Genel Müdürlüğü;
Göksun Meteorolojik verilerinde yer alan yıllık ortalama bağıl nem % 67,8 olarak
alınmıştır.
120
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Tablo 70. Mesafeye Bağlı Olarak Hesaplanan Atmosferik Yutuş Değerleri
Frekans (Hz) Mesafe (m) Atmosferik Yutuş
10
0.003
25
0.007
50
0.014
100
0.029
250
0.072
500
0.145
500
750
0.217
1000
0.290
1030
0.299
1250
0.362
1300
0.377
1400
0.406
10
0.012
25
0.029
50
0.058
100
0.116
250
0.290
500
0.580
1000
750
0.870
1000
1.160
1030
1.195
1250
1.450
1300
1.508
1400
1.624
10
0.046
25
0.116
50
0.232
100
0.464
250
1.160
500
2.320
2000
750
3.480
1000
4.639
1030
4.779
1250
5.799
1300
6.031
1400
6.495
10
0.186
25
0.464
50
0.928
100
1.856
250
4.639
500
9.279
4000
750
13.918
1000
18.558
1030
19.115
1250
23.197
1300
24.125
1400
25.981
121
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Atmosferik yutuş değerlerinin düşülmesinden sonra her bir gürültü kaynağının 4
oktav bandındaki net ses düzeyi aşağıdaki formüle göre hesaplanarak tabloda verilmiştir.
İlk 100 m’de
100 m’de sonra
LP  LPort
LP = LPort - AAt m
Tablo 71. Faaliyet Alanında Kullanılacak Her Bir Gürültü Kaynağının Mesafeye Bağlı Net Ses Düzeyleri
Gürültü Kaynakları Mesafe (m)
Kompresör
Eksvatör
Kamyon
Loder
10
25
50
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
50
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
50
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
50
100
250
Ses Basınç Düzeyi (dBA)
500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz
63.00
62.99
62.95
62.81
55.03
55.01
54.93
54.58
49.01
48.96
48.79
48.09
42.97
42.88
42.54
41.14
34.97
34.75
33.88
30.40
28.88
28.44
26.70
19.74
25.28
24.63
22.02
11.58
22.71
21.84
18.36
4.44
22.44
21.55
17.96
3.63
20.70
19.61
15.26
-2.14
20.34
19.21
14.69
-3.40
19.67
18.45
13.58
-5.90
69.00
68.99
68.95
68.81
61.03
61.01
60.93
60.58
55.01
54.96
54.79
54.09
48.97
48.88
48.54
47.14
40.97
40.75
39.88
36.40
34.88
34.44
32.70
25.74
31.28
30.63
28.02
17.58
28.71
27.84
24.36
10.44
28.44
27.55
23.96
9.63
26.70
25.61
21.26
3.86
26.34
25.21
20.69
2.60
25.67
24.45
19.58
0.10
68.00
67.99
67.95
67.81
60.03
60.01
59.93
59.58
54.01
53.96
53.79
53.09
47.97
47.88
47.54
46.14
39.97
39.75
38.88
35.40
33.88
33.44
31.70
24.74
30.28
29.63
27.02
16.58
27.71
26.84
23.36
9.44
27.44
26.55
22.96
8.63
25.70
24.61
20.26
2.86
25.34
24.21
19.69
1.60
24.67
23.45
18.58
-0.90
69.00
68.99
68.95
68.81
61.03
61.01
60.93
60.58
55.01
54.96
54.79
54.09
48.97
48.88
48.54
47.14
40.97
40.75
39.88
36.40
122
MAHMUT KÜPELİ
Delici Makine
Arazöz
Kırma-Eleme
Tesisi
Tüm Tesis
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
50
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
50
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
50
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
50
100
250
500
750
1000
1030
34.88
31.28
28.71
28.44
26.70
26.34
25.67
63.00
55.03
49.01
42.97
34.97
28.88
25.28
22.71
22.44
20.70
20.34
19.67
65.00
57.03
51.01
44.97
36.97
30.88
27.28
24.71
24.44
22.70
22.34
21.67
76.00
68.03
62.01
55.97
47.97
41.88
38.28
35.71
35.44
33.70
33.34
32.67
79.00
71.03
65.01
58.97
50.97
44.88
41.28
38.71
38.44
34.44
30.63
27.84
27.55
25.61
25.21
24.45
62.99
55.01
48.96
42.88
34.75
28.44
24.63
21.84
21.55
19.61
19.21
18.45
64.99
57.01
50.96
44.88
36.75
30.44
26.63
23.84
23.55
21.61
21.21
20.45
75.99
68.01
61.96
55.88
47.75
41.44
37.63
34.84
34.55
32.61
32.21
31.45
78.99
71.01
64.96
58.88
50.75
44.44
40.63
37.84
37.55
32.70
28.02
24.36
23.96
21.26
20.69
19.58
62.95
54.93
48.79
42.54
33.88
26.70
22.02
18.36
17.96
15.26
14.69
13.58
64.95
56.93
50.79
44.54
35.88
28.70
24.02
20.36
19.96
17.26
16.69
15.58
75.95
67.93
61.79
55.54
46.88
39.70
35.02
31.36
30.96
28.26
27.69
26.58
78.95
70.93
64.79
58.54
49.88
42.70
38.02
34.36
33.96
123
25.74
17.58
10.44
9.63
3.86
2.60
0.10
62.81
54.58
48.09
41.14
30.40
19.74
11.58
4.44
3.63
-2.14
-3.40
-5.90
64.81
56.58
50.09
43.14
32.40
21.74
13.58
6.44
5.63
-0.14
-1.40
-3.90
75.81
67.58
61.09
54.14
43.40
32.74
24.58
17.44
16.63
10.86
9.60
7.10
78.81
70.58
64.09
57.14
46.40
35.74
27.58
20.44
19.63
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
1250
1300
1400
36.70
36.34
35.67
35.61
35.21
34.45
31.26
30.69
29.58
13.86
12.60
10.10
Tabloda gürültü kaynaklarına ait ses basınç düzeylerinin dört oktav banda eşit
olarak dağıldığı varsayılmaktadır. Faaliyet alanındaki gürültü kaynaklarının ses basınç
düzeylerini hesaplamak için aşağıda tablo halinde verilen düzeltme faktörleri
kullanılmıştır.
Tablo 72. Frekanslara Göre Düzeltme Faktörleri
Merkez Frekans (Hz)
500
1000
2000
4000
Düzeltme Faktörü
-3.2
0
+1.2
+1
Yukarıdaki tabloda verilen düzeltme faktörlerine göre yapılan hesaplama
sonucunda her bir gürültü kaynağının 4 oktav bandındaki ses basınç düzeyleri tabloda
verilmiştir.
Tablo 73. Faaliyet Alanında Kullanılacak Her Bir Gürültü Kaynağının Mesafeye Bağlı Net Ses Düzeyleri
Gürültü kaynağı Mesafe (m)
Kompresör
Ekskavatör
Kamyon
10
25
50
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
50
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
Ses Basınç Düzeyi dB
Toplam Net Ses Düzeyi (dBA)
500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz
59.80
62.99
64.15
63.81
69.005
51.83
55.01
56.13
55.58
60.936
45.81
48.96
49.99
49.09
54.738
39.77
42.88
43.74
42.14
48.384
31.77
34.75
35.08
31.40
39.586
25.68
28.44
27.90
20.74
32.560
22.08
24.63
23.22
12.58
28.323
19.51
21.84
19.56
5.44
25.263
19.24
21.55
19.16
4.63
24.945
17.50
19.61
16.46
-1.14
22.849
17.14
19.21
15.89
-2.40
22.421
16.47
18.45
14.78
-4.90
21.608
65.80
68.99
70.15
69.81
75.005
57.83
61.01
62.13
61.58
66.936
51.81
54.96
55.99
55.09
60.738
45.77
48.88
49.74
48.14
54.384
37.77
40.75
41.08
37.40
45.586
31.68
34.44
33.90
26.74
38.560
28.08
30.63
29.22
18.58
34.323
25.51
27.84
25.56
11.44
31.263
25.24
27.55
25.16
10.63
30.945
23.50
25.61
22.46
4.86
28.849
23.14
25.21
21.89
3.60
28.421
22.47
24.45
20.78
1.10
27.608
64.80
67.99
69.15
68.81
74.005
56.83
60.01
61.13
60.58
65.936
124
MAHMUT KÜPELİ
Loder
Delici Makine
Arazöz
Kırma-Eleme
Tesisi
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
50
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
50
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
50
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
50
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
50
100
250
500
50.81
44.77
36.77
30.68
27.08
24.51
24.24
22.50
22.14
21.47
65.80
57.83
51.81
45.77
37.77
31.68
28.08
25.51
25.24
23.50
23.14
22.47
59.80
51.83
45.81
39.77
31.77
25.68
22.08
19.51
19.24
17.50
17.14
16.47
61.80
53.83
47.81
41.77
33.77
27.68
24.08
21.51
21.24
19.50
19.14
18.47
72.80
64.83
58.81
52.77
44.77
38.68
53.96
47.88
39.75
33.44
29.63
26.84
26.55
24.61
24.21
23.45
68.99
61.01
54.96
48.88
40.75
34.44
30.63
27.84
27.55
25.61
25.21
24.45
62.99
55.01
48.96
42.88
34.75
28.44
24.63
21.84
21.55
19.61
19.21
18.45
64.99
57.01
50.96
44.88
36.75
30.44
26.63
23.84
23.55
21.61
21.21
20.45
75.99
68.01
61.96
55.88
47.75
41.44
54.99
48.74
40.08
32.90
28.22
24.56
24.16
21.46
20.89
19.78
70.15
62.13
55.99
49.74
41.08
33.90
29.22
25.56
25.16
22.46
21.89
20.78
64.15
56.13
49.99
43.74
35.08
27.90
23.22
19.56
19.16
16.46
15.89
14.78
66.15
58.13
51.99
45.74
37.08
29.90
25.22
21.56
21.16
18.46
17.89
16.78
77.15
69.13
62.99
56.74
48.08
40.90
125
54.09
47.14
36.40
25.74
17.58
10.44
9.63
3.86
2.60
0.10
69.81
61.58
55.09
48.14
37.40
26.74
18.58
11.44
10.63
4.86
3.60
1.10
63.81
55.58
49.09
42.14
31.40
20.74
12.58
5.44
4.63
-1.14
-2.40
-4.90
65.81
57.58
51.09
44.14
33.40
22.74
14.58
7.44
6.63
0.86
-0.40
-2.90
76.81
68.58
62.09
55.14
44.40
33.74
59.738
53.384
44.586
37.560
33.323
30.263
29.945
27.849
27.421
26.608
75.005
66.936
60.738
54.384
45.586
38.560
34.323
31.263
30.945
28.849
28.421
27.608
69.005
60.936
54.738
48.384
39.586
32.560
28.323
25.263
24.945
22.849
22.421
21.608
71.005
62.936
56.738
50.384
41.586
34.560
30.323
27.263
26.945
24.849
24.421
23.608
82.005
73.936
67.738
61.384
52.586
45.560
MAHMUT KÜPELİ
Tüm Tesis
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
750
1000
1030
1250
1300
1400
10
25
50
100
250
500
750
1000
1030
1250
1300
1400
35.08
32.51
32.24
30.50
30.14
29.47
75.80
67.83
61.81
55.77
47.77
41.68
38.08
35.51
35.24
33.50
33.14
32.47
37.63
34.84
34.55
32.61
32.21
31.45
78.99
71.01
64.96
58.88
50.75
44.44
40.63
37.84
37.55
35.61
35.21
34.45
36.22
32.56
32.16
29.46
28.89
27.78
80.15
72.13
65.99
59.74
51.08
43.90
39.22
35.56
35.16
32.46
31.89
30.78
25.58
18.44
17.63
11.86
10.60
8.10
79.81
71.58
65.09
58.14
47.40
36.74
28.58
21.44
20.63
14.86
13.60
11.10
41.323
38.263
37.945
35.849
35.421
34.608
85.005
76.936
70.738
64.384
55.586
48.560
44.323
41.263
40.945
38.849
38.421
37.608
LT = Toplam ses düzeyi (dBA)
LT = 10log∑10Li/10
Burada en kötü ihtimal olan tüm makinelerin aynı anda çalıştıkları varsayılarak
oluşacak olan eşdeğer gürültü düzeyleri hesaplanarak tabloda verilmiştir.
Lgündüz-akşam = Leq
Leq = 10 log∑10LT/10
Tablo 74. Faaliyet Alanında Kullanılacak Tüm Gürültü Kaynaklarının Mesafeye Bağlı Net Ses Düzeyleri
Mesafe (m) Lgündüz-akşam (dBA)
10
85.005
25
76.936
50
70.738
100
64.384
250
55.586
500
48.560
750
44.323
1000
41.263
1030
40.945
1250
38.849
1300
38.421
1400
37.608
126
Gürültü (dBA)
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
0
200
400
600
800
1000
1200
1400
1600
Mesafe (m)
Şekil 45. Gürültünün Mesafeye Göre Dağılım Grafiği
Proje sahasında gürültüye neden olan bütün iş makinelerinin ve ekipmanların aynı
anda çalışması durumunda yaratacağı gürültü seviyesi en yakın yerleşim yerlerine (kuş
uçumu 1.030 m ve 1.400 m) göre yapılan hesaplamalar sonucunda mesafenin çok uzun
olmasından dolayı çevreye gürültü anlamında herhangi olumsuz bir etkisi olmayacaktır.
04.06.2010 ve 27601 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevresel
Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği” EK-VII. Tablo 4’te Endüstri
Tesisleri İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerlerinde belirtilen sınır değerler aşağıda tablo
verilmektedir.
Tablo 75. Endüstri Tesisleri İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri
Lgündüz Lakşam Lgece
(dBA) (dBA) (dBA)
Alanlar
Gürültüye hassas kullanımlardan eğitim. kültür ve sağlık alanları ile yazlık ve kamp
yerlerinin yoğunluklu olduğu alanlar
Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan
konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar
Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan
işyerlerinin yoğun olarak bulunduğu alanlar
Endüstriyel alanlar
60
55
50
65
60
55
68
63
58
70
65
60
En yakın yerleşim yerleri faaliyet sahasına 1.030 m ve 1.400 m uzaklıktadır.
Yukarıda yapılan hesaplamalara göre, kalker ocağından kaynaklı gürültü seviyesinin,
1.030 m mesafede oluşturacağı gürültü seviyesi 40,945 dBA ve 1.400 m mesafede
127
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
oluşturacağı gürültü seviyesi 37,608 dBA olarak bulunmuştur. Dolayısıyla sınır
değerlerin altında kalmaktadır.
Ayrıca işletme sahasında yapılacak çalışmalarda iş makinelerinin hepsinin aynı
anda ve aynı yerde çalışmaları çok nadir durumlarda söz konusu olacaktır. Faaliyet alanı
04.06.2010 ve 27601 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevresel
Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği” EK VII’ de Tablo 5’te Şantiye
Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri sağlamakta olup sınır değerler aşağıda tablo
halinde verilmektedir.
Tablo 76. Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri
Faaliyet türü (yapım, yıkım ve onarım)
Bina
Yol
Diğer kaynaklar
Lgündüz (dBA)
70
75
70
Tesis yerinin topoğrafik. coğrafik durumunun etkisiyle de gürültü seviyesinde
azalma meydana gelecektir. 04.06.2010 ve 27601 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak
yürürlüğe giren “Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği”
gereğince endüstri tesisleri için verilen maksimum gürültü seviyesi olan Lgündüz (70
dBA) ve Lakşam (65 dBA) sınır değerlerinden daha düşük olacağını ve gerekli tüm
önlemleri alacağını işletme taahhüt etmektedir.
İşletme sahasında oluşacak gürültüye karşı, çalışan personelin etkilenmemesi için
10.06.2003 tarih ve 25134 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren 4857
sayılı “İş Kanunu” nda belirtilen koruyucu gereçler ve giysilerin işçilere verilmesi
işletme sahibinin taahhüdü altındadır.
29.04.2009 tarih ve 27214 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
“Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik”
(31.12.2011 tarih ve 28159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
‘‘Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte
Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’’)Madde 2.18 Üretim kapasitesi 200 ton/gün ve
üzeri olan ve 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununun I. Grup b, II. Grup
(kireçtaşı dâhil), IV. Grup, V. Grup’larında yer alan madenlerin çıkartıldığı ocaklar.’
Kapsamında olup, işletme faaliyete geçtiğinde Çevre Kanununca Alınması Gerekli İzin
ve Lisanslar Yönetmeliği’ndeki yükümlülüğünü yerine getireceğini taahhüt eder.
Çok duyarlı kullanımların yakınında olması durumunda işletmeye geçildikten
sonra çevresel titreşimle ilgili ölçümlerin yapılacağını işletme sahibi taahhüt eder.
5.1.13. Çalışacak Personelin ve Bu Personele Bağlı Nüfusun Konut ve Diğer Teknik /
Sosyal Altyapı İhtiyaçlarının Nerelerde ve Nasıl Temin Edileceği
Proje kapsamında ocak alanında çalışacak personel sayısının toplamı 40 kişidir.
Çalışanların yeme, barınma, temizlik vb. ihtiyaçları prefabrike binalarda sağlanacak olup
bina inşaatı söz konusu değildir. Projede personel ve aileleri için sosyal tesis
128
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
planlanmamıştır. Personelin ulaşımı yöredeki yerleşim birimlerinden ve dışarıdan servis
araçları ile sağlanacaktır.
Projenin kurulacağı yerde kanalizasyon ağı olmadığı için; burada oluşan atık suyu
bertaraf etmek amacıyla; işletmede oluşan evsel nitelikli atık sular, 19.03.1971 tarih ve
13783 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Lağım Mecrası Mümkün
Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik’te belirtilen esaslara uygun su
sızdırmasız ve üstü kapalı 80 m3 boyutunda bir fosseptik çukur inşa edileceğini ve inşa
edilen bu fosseptik çukurda biriken atık suların, arıtma tesisi olan Belediyelerin
vidanjörleriyle alınacağını prohe sahibi beyan ve taahhüt etmektedir.
Ayrıca arazinin hazırlanması ve inşaat aşmasında meydana gelecek evsel nitelikli
atık suların bertarafında “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği” madde 32’de belirtilen
hükümler doğrultusunda evsel nitelikli atık sular{19.03.1971 tarihli ve 13783 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde
Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümlerine göre yapılacak olan sızdırmaz
nitelikteki fosseptikte toplanır ve vidanjör vasıtası ile atık su altyapı tesislerine verilir.
Evsel Atık sularını sızdırmaz nitelikteki fosseptikte toplayan ve vidanjör vasıtası ile atık
su altyapı tesislerine veren atık su kaynakları, Atık su Yönetimleriyle yaptıkları
protokolü ve vidanjörle atık su bertarafı sonucunda aldıkları belgeleri beş yıl süreyle
saklamak ve denetimler sırasında görevlilere beyan etmek zorundadırlar.} denilmekte
olup ilgili yönetmelikte belirtilen hükümlere titizlikle uyulacaktır.
5.1.14. Üretim Sırasında Oluşacak Katı Atıklar ve Atık Yağların Miktarı ve
Bertarafı
İşletmede toplam 40 kişinin çalışması planlanmıştır. İşletme de üretimden
kaynaklı bir katı atık oluşumu söz konusu olmayıp sadece işletmede çalışan personelden
kaynaklanan evsel nitelikli katı atık oluşumu söz konusudur. Teorik olarak meydana
gelecek katı atık ise aşağıda hesaplanmıştır. Kişi başı 1,14 kg/kişi-gün (Kaynak: TÜİK
Başkanlığı, 22/02/2012 tarih ve 10750 sayılı Haber Bülteni) olarak alınmıştır.
Oluşacak katı atık miktarı ise = 1,14 kg/kişi-gün x 40 kişi = 45,6 kg/gündür.
İşletmede oluşacak evsel nitelikli katı atık miktarı 45,6 kg/gündür. Bu tür atıklarla
ilgili olarak,14.03.1991 tarih ve 20814 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
giren “Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” (05.04.2005 tarih ve 25777 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde
Değişiklik Yapılmasına dair Yönetmelik”) 18. maddesinde belirtildiği üzere;
“Denizlere, göllere vb. alıcı ortamlara, caddelere, ormanlara ve çevrenin olumsuz
yönde etkilenmemesine sebep olacak yerlere dökülmesi yasaktır”hükmü gereği, işletme
sırasında oluşacak katı atıklar (cam, plastik, metal, kâğıt vs.) niteliklerine göre toplanarak
görünüş, koku, sızdırma, toz gibi kirletici faktörler yönünden uygun şekilde geçici olarak
(çöp bidonu) depolanarak Tufanbeyli Belediyesi tarafından uygun görülen alana
dökülecektir. Ayrıca tesiste tehlikeli katı atık üretimi bulunmamaktadır.24.08.2011 tarih
ve 28035 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Ambalaj Atıklarının
Kontrolü Yönetmeliği” ile “Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”nin 5, 18, 19 ve 20
129
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
maddelerine uyacağını işletme sahibi kabul ve beyan eder.
Sahada kullanılacak araçların bakım ve onarımları en yakın yetkili servislerde
yapılacaktır. Bu nedenle sahada atık yağ oluşmayacaktır. Diğer sabit ekipmanların bakım
ve onarımları ise proje alanı içerisinde, yetkili firma tarafından yapılacak olup atık yağ
oluşumu söz konusu olacaktır. Araçların bakım-onarım işlemleri esnasında işletme
alanında her türlü sızdırmazlık tedbirleri alınacaktır. Oluşacak atık yağlar 30.07.2008
tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Atık Yağların
Kontrolü Yönetmeliği” (30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Atık Yağların Kontrol Yönetmeliğinde Değişiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik”) hükümlerince ağzı kapalı variller içerisinde toplanarak
sızdırmaz zeminde geçici olarak depolanacak ve lisanslı bertaraf veya geri kazanım
tesislerine ulaştırılmak üzere lisanslı firmalara teslim edilecektir. Faaliyet süresince;
08.06.2010 tarih ve 27605 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, “Toprak Kirliliğinin
Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik” ilgili
hükümlerine uyulacaktır.
5.1.15. İnsan Sağlığı ve Çevre Açısından Riskli ve Tehlikeli Projeler
İnsan Sağlığı Açısından Riskli ve Tehlikeli Faaliyetler:
Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi’nin işletilmesi sırasında kullanılan teknoloji
ve malzemelerden kaynaklanabilecek kaza riskleri arasında patlatma esnasında olabilecek
kazalar, kullanılan makine ve ekipmandan kaynaklanabilecek kazalar ve çalışan
personelin dikkatsizliğinden kaynaklanacak kazalar yer almaktadır.
Proje sahasında insan sağlığı açısından risk taşıyacak işlem toz solumak ve
gürültüye maruz kalmaktır. Kalkerin içeriğindeki silis ve ortamdaki toz partikülleri
meslek hastalıklarına, gürültü de duyma kayıplarına neden olabilmektedir. Üretim
faaliyetleri esnasında toz kontrol altında tutulacak ve gürültü kontrolü için makineekipmanların düzenli bakım-onarım çalışmaları yapılacaktır. Toz ve gürültü için gerekli
görülen yerlerde kişisel koruyucu ekipman kullanılacaktır. Ayrıca faaliyetler esnasında iş
kazası riski bulunmaktadır. Faaliyetler esnasında kaza riski taşıyan durumlar aşağıda
acıklanmıştır;
-
Kamyon ve iş makinelerinden kaynaklanabilecek tehlikeler,
Kırma-eleme tesisinde oluşabilecek tehlikeler,
Patlama esnasında oluşabilecek tehlikeler,
Üretim
faaliyetlerinde
arazi
topografyasında
yapılan
kaynaklanabilecek tehlikeler,
değişikliklerden
İş makineleri kazı-yükleme-boşaltma gibi işlemleri gerçekleştirebilmek için
yaptıkları manevralar esnasında kaza riski taşımaktadırlar. İş makinelerinde, makinelerin
kazaya neden olabilecek hareketleri esnasında ışıklı ve sesli ikaz sistemi kullanılacaktır.
Ayrıca saha içinde ve dışında iş makineleri ile kamyonlar için belirlenen hız limitlerine
uyulacaktır.
130
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Kırma-eleme tesisinde tesisin dizayn şekli, elektrik aksamı ve hareketli aksamlar
risk taşımaktadırlar. Kırma-eleme tesisinde aşağıdaki önlemler alınacaktır;
- Kırma-eleme tesisinde besleme silosu, yerçekimi kuvvetinden yararlanmak için
tesisin en üst seviyesine kurulacaktır. Çalışanların düşmemesi için silonun besleme
ağzı dışındaki yerler korkulukla çevrilecektir.
- Siloya besleme yapacak kamyonun silonun içine düşmesini engellemek için
betondan rampa tampon yapılacaktır.
- Silonun ağzı düşmelere karşı ızgara ile kapatılacaktır.
- Kırıcılara hareketi veren tahrik ünitesi ve makinenin hareketli aksamları kapalı
tutulacaktır.
- Kırma-eleme tesisinde elektrik panosunun bulunduğu yere yetkili dışında kimse
girmeyecektir.
- Tesiste elektrik iletkenliği sağlayacak aksamlar yalıtkan malzemeyle kaplanacaktır.
- Gerekli görülen yerlere uyarı levhaları konulacaktır.
Proje alanında kalker madeninin üretimi esnasında patlatma işlemi yapılacaktır.
Açık ocak uygulamalarında yapılan çalışmalarda genel olarak patlatmalarda alınacak
güvenlik önlemlerini üç ana başlık altında incelemek mümkündür. Bu üç ana başlık, aynı
zamanda üç farklı çalışma dilimini oluşturur. Bunlar;
- Atım öncesi alınacak güvenlik önlemleri
- Atım sırasında alınacak güvenlik önlemleri
- Atım sonunda alınacak güvenlik önlemleri
Genel olarak bu çalışmalar, patlayıcı maddelerin depolardan alınıp çalışma
sahasına nakli, deliklere şarj edilmesi, şarj edilen deliklerin patlatılması ile birlikte
patlatma sonrası atım grubunun kontrol edilmesinden sonraki ana kadar geçen zamanı
tanımlar.
Atım Öncesi Alınacak Güvenlik Önlemleri:
Atım öncesi alınacak güvenlik önlemleri, depolardan patlayıcı maddenin
alınmasından itibaren başlayıp şarj işleminin başlangıcına kadar geçen sürede alınacak
önlemleri kapsar. Öncelikle vurgulanması gereken nokta alınacak bütün önlemler
yürürlükteki 87/12028 tarih sayılı tüzük hükümleri kapsamında olacaktır. Tüzük
hükümleri gereği atım alanına gitmeden önce yapılacak çalışmalar öncelikle
programlanacaktır. Kullanılacak patlayıcı madde miktarları doğru oranlarda tespit
edilecektir. Patlayıcı maddeler depolardan tüzüğün belirlediği şekillerde alınacaktır (İlgili
Tüzük 61.Madde). Tüzüğün 61. maddesi yükleme ve boşaltmanın ne zaman ve ne şekilde
yapılacağını açıkça ifade edilmiştir. İlgili Tüzük'ün 118. Maddesinde; “Patlayıcı
maddeler “Satın alım ve Kullanım İzin Belgesi” ile alınır ve kullanılır.” denilmektedir.
Kullanıcılar, bu işte ehil olan ve tüzüğün 118. maddesinde belirtilen Ateşleyici Yeterlilik
Belgesi olan insanlar olacaktır. Yardım amaçlı olarak patlayıcı işinde tamamen ilgisiz
olan personel atım bölgesine götürülmeyecektir. Satın alma ve kullanma izin belgesinde
ismi yazılı olanlar en önemli sorumlulardır. Özellikle ateşleyicilerin bu konuya çok
dikkat etmeleri gerekir. Atım grubunun şarjını ve patlatmasını gerçekleştirecek ekibin bu
131
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
iş için dizayn edilmiş ekipman ve teçhizatlarını yanlarına almalı sağlanacaktır.
Çalışmaların emniyetli bir şekilde sürdürülmesi için amacına uygun patlatma aksesuarları
kullanılacaktır. Amacına uygun ohmmetre ve patlatma manyetosu seçilecektir. Çevrede
yaşayanlar ve ocak alanında bulunanlara atımın saati ile ilgili önceden haber verilecektir.
Atım Sırasında Alınacak Güvenlik Önlemleri:
Atım sırasında alınacak güvenlik önlemlerini, deliklerin şarj edilmesine
başlanmasından patlatmanın yapıldığı ana kadar geçen sürede alınması gereken önlemler
olarak tanımlanabilir. Çalışma ile ilgili olmayan insanların öncelikle atım grubundan
uzaklaşmaları sağlanacaktır. Atım grubunda gereğinden fazla ve seyir amaçlı gelen
insanlar bulundurulmayacaktır. Şarj işlemine başlamadan önce iş ile ilgisi olmayan
insanların ortamdan uzaklaştırılması sağlanacaktır. Atım grubundaki hazırlanan deliklerin
önceden belirlenen esaslarda hazırlanıp hazırlanmadığı kontrol edilecektir. Delik
geometrisi ve delik boyları şerit metre ile ölçülecektir. Şarj işlemine başlamadan önce bu
konudaki bir aksaklığın tespit edilmiş birçok olumsuzlukları ortadan kaldırır. Açık ocak
patlatmalarında delik etrafında biriken, delikten çıkan tozların mutlaka oradan alınması
gerekmektedir. Temizlenmeyen malzeme şarj sırasında delik içine kaçarak malzeme
boyutuna bağlı olarak deliği tıkamasına veya patlayıcılar arasındaki ilişkiyi keserek
verimsiz patlatmaya neden olur. Bu nedenle delikten çıkan tozlar mutlaka
temizlenecektir. Şarj esnasında kullanılacak olan patlayıcı maddeler planlandığı gibi
deliklerin başına uygun şekilde dağıtılacaktır. Gecikmeli kapsüllerin gecikme
zamanlarına dikkat edilecektir. Patlatma deliklerinin şarj işleminin tamamlanmasından
sonra ateşlemeden sorumlu kişinin çalışanların tamamını atım alanından uzaklaştırdıktan
sonra bağlantıları tekrar kontrol edecek ve bir problemin olmadığına emin olacaktır.
Ateşleme esnasında makine ve ekipmanları güvenli mesafelere çekilecektir. Ateşlemeyi
gerçekleştirmeden önce işyerinde çalışanlar ve çevrede yaşayanlar düdük, siren vb. uyarı
cihazları ile mutlaka uyarılacaktır.
Atımdan Sonra Alınacak Güvenlik Önlemleri:
Patlatmanın yapıldığı andan sonra tekrar atım alanına gidip çalışmaların
başlamasına kadar geçen süre, atımdan sonra alınacak güvenlik önlemleri olarak
isimlendirilir. Atımdan sonra çalışmalara başlamadan önce mutlaka atım grubu tarafından
patlayıcının patlayıp patlamadığı kontrol edilecektir. Bu kontrolde delikler tek tek
incelenecek, malzemenin kabarması ve dağılımına bakarak patlamayan deliğin olup
olmadığı belirlenecektir. İlgili tüzüğün 122. maddesinde patlamayan bir delik bulunursa
veya bundan kuşku duyulursa fitil ile ateşlemede en az bir saat, kapsül ile ateşlemede ise
beş dakika geçmeden atım alanına hiç kimse girmeyecektir. Yine aynı tüzüğün aynı
maddesine göre patlamamış kartuş ve kapsüller bulunması olasılığına karşı, pasalar elle
kaldırılacak; kartuş ve kapsüller aranacak kürek, kazma ve benzeri aletler
kullanılmayacaktır. Patlamamış bir delik tespit edildiğinde, patlamamış deliğin atım
yönünde arkasında kalacak şekilde 30 cm uzaklıkta delik delinerek ateşlenecektir. Bu
uygulama ile patlamamış delikte kalan patlayıcı maddenin imhası sağlanacaktır. Patlatma
işlemi sırasında öncelikle jandarmaya haber verilecek daha sonra patlatma işlemi
sırasında tüm faaliyetler durdurularak patlatma işlemi yapılacaktır. Ateşleme yapıldıktan
sonra ateşleme bölgesi sorumlu kişiler tarafından kontrol edilecek ve iş makinelerini
132
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
tehlikeye sokacak bloklar, basamak şevinde askıda kalmış ise gerekli önlemler
alınacaktır. Patlayıcı maddelerin kullanımlarında, taşıma ve depolanmalarında “Tekel dışı
bırakılan patlayıcı maddelerle av malzemesi ve benzerlerinin üretimi, ithali, taşınması,
saklanması, depolanması, satışı, kullanılması, yok edilmesi, denetlenmesi usul ve
esasları”na ilişkin 29.09.1987 tarih ve 19589 sayılı (Değişik; 12.11.2004 tarih ve 25641
sayılı) Resmi Gazetede yayınlanan 87/12028 karar sayılı Tüzük hükümlerine uygun
şekilde çalışılacaktır. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü
tarafından 03.02.2005 tarih ve 25716 sayılı (Değişik; 15.07.2007 tarih ve 26583 sayılı)
Resmi Gazetede Yayımlanarak yürürlüğe giren “Madencilik Faaliyetleri Uygulama
Yönetmeliği” hükümlerine uygun hareket edilecektir. Ayrıca; işçi sağlığı ve iş güvenliği
gereklerinin yerine getirilmesinden ve işletmenin teknik esaslar çerçevesinde
çalıştırılmasından sorumlu olacaktır.
Patlatma operasyonlarında taş savrulması:
Patlatma işlemi sırasında patlayıcı madde kaya kütlesi içinde yeterince
hapsedilemezse reaksiyon sonucu oluşan yüksek basınçlı gazların erken atmosfere deşarj
olması sırasında bazı kayaların kütleden ayrılarak uzağa savrulmasıdır. Genelde, kayada
görülen bu beklenmeyen savrulma ‘Taş savrulması’ olarak adlandırılır. Taş savrulması
ciddi bir çevresel tehlikedir. Kişilerin ölümüne, ciddi şekilde yaralanmasına, ekipmanlara,
binalara ve kamuya zarar verebilir. Taş savrulmasından kaynaklanan hasar, işletme ile
yerleşim yeri sakinleri arasındaki ilişkilerinin gergin olmasının başlıca sebebidir.
Özellikle büyük çaplı patlatma delikleriyle yer üstünde yapılan atımlarda bu tehlikelerle
çok sık karşı karşıya kalınmaktadır. Böyle atımlarda patlatma sahasından 1 km ya da
daha uzak mesafelere taş savrulduğu bilinmektedir. Bu yüzden, bu kazalardan sakınmak
ve taş savrulmasının en aza indirmek için gerekli önlemler alınacaktır. Patlatma sonucu
oluşacak şok dalgaları havada ve ateşlenen kayaç birimi içinde belirli bir hız, frekans ve
genlikte yayılmaktadır. Bu yayılım atım yerinden uzaklaştıkça sönme eğilimi
göstermektedir.
Taş savrulmasının denetlenmesi için:
- Uygun çap ve boyutta delikler kullanılarak kaya içinde patlayıcı maddelerin dengeli
homojen dağıtılması sağlanacak,
- Uygun delik geometrisi hesaplanarak deliklere uygun yük verilecek,
- En az, delik- ayna (yük) mesafesi boyutundaki sıkılama boyu bırakılacak ve uygun
bir malzeme kullanılarak ağız sıkılaması yapılacak,
- Gecikmeli ateşleme yöntemi uygulanacaktır.
Ayrıca faaliyet sahasında, çıkabilecek herhangi bir yangına karşı yeterli sayıda
yangın söndürme cihazı (kazma, kürek, balta, su kovası vs.) bulundurulacak, proje sahası
hiçbir zaman boş bırakılmayacak, bunun için sürekli bir eleman görev alacaktır. Sahada
ateş yakılmayacak, çalışan işçiler sürekli kontrol edilecek ve uyarılacaktır. İşçilerin toz ve
gürültüden etkilenmemeleri için gerektiğinde toz maskesi ve kulaklık kullanmaları
sağlanacaktır. Ayrıca araç, makine ve teçhizatın kullanımından dolayı da iş kazaları (araç
devrilmesi, çarpması, araç çarpışması vs.) olabilir. Tüm bu kazaları azaltmak ve
engellemek için personele eğitim yaptırılacak, gerekli uyarılar yapılacak ve ilgili yerlere
133
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
uyarı levhaları asılacaktır. İşletme sahasına, çalışanların dışında başka bir kimsenin
girmesi de engellenecektir. Makine ve ekipman sürekli bakımda tutulacak ve gerekli
önlemler alınacaktır. Çalışanların sağlık ve güvenlikleri ile ilgili olarak; 4857 sayılı “İşçi
Sağlığı ve İş Güvenliği Kanunu” ve 6331 sayılı “İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu” ve bu
kanunlara istinaden çıkarılan yönetmeliklerin ilgili hükümlerine uyulacaktır. 1593 sayılı
Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 180. Maddesi ve 6331 sayılı Kanuna istinaden tesiste İş
Sağlığı uzmanı ve revir bulunacaktır. Kullanılan teknoloji ve malzemelerden
kaynaklanabilecek kaza riskine karşı 22.10.1984 tarih ve 18553 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan “Maden ve Taşocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Alınacak İşçi
Sağlığı ve İş Güvenliği Önlemlerine İlişkin Tüzük”e uyulacaktır. Bu tüzüğe göre sahanın
teknik nezaretçisi, işçi sağlığı ve iş güvenliği gereklerinin yerine getirilmesinden ve
işletmenin teknik esaslar çerçevesinde çalıştırılmasından sorumludur. Ayrıca olası bir iş
kazası ihtimaline karşı proje alanında yeterli donanımda bir ecza dolabı ve en yakın
sağlık ocağına ulaşmak için bir araç hazır bulundurulacaktır.
İşletmede “Acil Müdahale Planı” oluşturmak ve uygulamak üzere Teknik Destek
Sorumlusu görevlendirilecektir. Acil Müdahale Planı çerçevesinde personele gerekli
eğitimler verilecektir.
Sahada olabilecek herhangi bir kaza, yangın veya sabotaj ihtimaline karşı işletme
hiçbir zaman boş bırakılmayacak, ocak alanında üretim faaliyetleri sırasında daimi olarak
bir bekçi bulundurularak ocak alanı gözetim altında tutulacaktır. Ayrıca sahada üretim
faaliyetlerinin yapılmadığı dönemde ocak alanının düzenli olarak kontrolü yapılacaktır.
Gerçekleştirilecek faaliyetler sırasında çalışma alanının etrafı tel örgü ile çevrilecektir.
Ayrıca çalışma alanı çevresine uyarı levhaları konularak çalışma alanı ve çevresinde
oluşacak muhtemel tehlikeler kontrol altına alınacaktır. Sahada araç, makine ve teçhizatın
kullanımından dolayı iş kazaları olabilir. Tüm bu kazaları azaltmak ve engellemek için
personele eğitim verilecek, gerekli uyarılar yapılacak ve ilgili yerlere uyarı levhaları
asılacaktır. Proje alanına, çalışanların dışında başka bir kimsenin girmesi de
engellenecektir. Saha herhangi bir tehlike halinde personel tarafından acilen
boşaltılacaktır. Çalışanlar arasında kurtarma ve söndürme ekipleri oluşturularak, acil
durumlarda yardım istenecek kurum ve kuruluşların listesi ile irtibat numaraları ocak
alanında herkesçe görülebilecek şekilde yerleştirilecektir. Kullanılacak ekipmanların
bakımları rutin olarak yaptırılarak kaza riski minimize edilecektir. Genel olarak heyelana
neden olan etkenler, ayrışma, kırıklık, temel zeminin içinde yumuşak zeminin varlığıdır.
İnceleme alanında heyelan, çığ ve kaya düşmesi vb. duyarsızlıklar söz konusu değildir.
Gerekli görülmesi durumunda heyelan riskine karşı taş duvar veya istinat duvarı örülmesi
planlanmaktadır. Şev akıntılarının olabileceği yerlerde istinat duvarı, kablolu ankraj ve
zemin çivisi uygulamaları yapılacaktır. Moloz akıntılarını ve heyelanları önlemenin en
önemli adımı yamaç şevlerinin korunması olduğundan projede basamaklı çalışılacak ve
yamaç yüzeylerinin aşınmasını önlemek için teraslama ve ağaçlandırma çalışmaları
yapılacaktır. Çok karlı havalarda, çığ düşmesi ihtimaline karşı karlı havalarda ocak
sahasında personel bulundurulmayacaktır. Ocak sahalarında çalışmalar arazi
topografyasına uygun heyelanlara, çukurlaşmalara ve göllenmelere meydan verilmeden
çalışılacaktır.
134
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Çevre Açısından Riskli ve Tehlikeli Faaliyetler
Çevresel risk değerlendirmesi kapsamında üretim faaliyetleri esnasında meydana
gelebilecek olumsuz çevresel etkiler aşağıdaki gibidir;
-
Üretim faaliyetleri esnasında oluşabilecek toz emisyonu,
İş makineleri ve kamyonlardan oluşabilecek gaz emisyonu,
Üretim faaliyetleri esnasında oluşabilecek gürültü ve titreşim,
Çalışacak personelden kaynaklı katı atık ve atık su,
Üretim faaliyetlerinden kaynaklı diğer atıklar.
Üretim faaliyetlerinden dolayı toz oluşacaktır. Tozun çevresel riski, hava
kirliliğine katkıda bulunması ve yakın civardaki flora türlerinin fotosentez yapma
kapasitelerini düşürmesidir. Oluşacak toz emisyonlarını kontrol altında tutmak için açık
alanlarda sulama yapılacak ve kırma-eleme tesisinde toz yayıcı üniteler kapalı dizayn
edilecektir. İş makinelerinde ve kamyonlarda kullanılacak yakıttan dolayı oluşabilecek
gaz emisyonlarının olumsuz çevresel etkileri hava kirliliğine katkıda bulunmaktır. Gaz
emisyonlarını minimize etmek için iş makineleri ve kamyonların bakım-onarımları
düzenli yapılacaktır.
Üretim faaliyetlerinde çalışacak makine-ekipmandan dolayı gürültü, patlatma
işleminden dolayı gürültü ve titreşim oluşacaktır. Gürültünün sınır değerleri aşması
duyma bozukluklarına neden olabilmektedir. Oluşacak gürültünün olumsuz çevresel
etkisi genelde fizyolojik ve psikolojiktir. Bundan dolayı proje sahasında bulunabilmesi
muhtemel fauna türleri üretim faaliyetleri esnasında geçici bir süreliğine benzer habitat
koşullarına sahip ortamlara göç edeceklerdir. Üretim faaliyetlerinin tamamlanması ve
orman rehabilitasyon projesinin hayata geçirilmesi ile fauna elemanları habitatlarına geri
dönmeleri beklenmektedir. Patlatma işleminin yaratacağı vibrasyonunun yerleşim
yerlerindeki yapılara hasar verici etkisi olabilir. Bu riski yok etmek icin kontrollü
patlatma işlemi yapılacak ve yerleşim yerlerindeki şikâyetler dikkate alınarak, titreşim
ölçümü yaptırılıp gerekirse kullanılacak patlayıcı madde miktarı düşürülecektir. Üretim
faaliyetlerinden kullanılan üretim teknolojisinden kaynaklı sıvı atık oluşumu söz konusu
değildir. Çalışacak personelden kaynaklı sıvı atık alıcı ortama verilemeyecek olup
sızdırmasız fosseptik çukurda depolanacaktır. Personelden kaynaklı katı atık hijyenik ve
ağzı kapalı şekilde cöp konteynırında depolanarak Tufanbeyli Belediyesi’nin çöp alanına
götürülecektir.
5.1.16. Sağlık Koruma Bandı Mesafesi
10.08.2005 tarih ve 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin
Yönetmeliğinin sağlık koruma bandı mecburiyetinin yer aldığı 16. Maddesinde ‘Sanayi
bölgesi, organize sanayi bölgesi ve endüstri bölgesi içindeki tesisler ile ikinci ve üçüncü
sınıf gayrisıhhî müesseselerin etrafında da müessesenin faaliyeti gerektirdiği takdirde,
inceleme kurulunun kararına istinaden yetkili idarenin en üst amiri veya görevlendireceği
kişi tarafından sağlık koruma bandı oluşturulmasına karar verilebilir. Sağlık koruma
bandı, inceleme kurulları tarafından tesislerin çevre ve toplum sağlığına yapacağı zararlı
etkiler ve kirletici unsurlar dikkate alınarak belirlenir. Sağlık koruma bandı, sanayi
135
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
bölgesi sınırı esas alınarak tespit edilir. “ÇED raporu düzenlenmesi gereken tesislerde bu
rapordaki mesafeler esas alınır.” hükmü yer almaktadır.
3213 sayılı Maden Kanunu’nun 7. Maddesi (Değişik madde: 26/05/2004 – 5177
S.K./3.mad) “Kamu hizmeti veya umumun yararına ayrılmış yerlere ve bu tür tesislere 60
m mesafe dahilinde madencilik faaliyetleri Bakanlığın, binalara 60 m, özel mülkiyete
konut araziye 20 m mesafe dahilinde ise mülk sahibinin iznine bağlıdır. Bu mesafeler,
ihtiyaç halinde madencilik faaliyetlerinin boyutu, emniyet tedbirleri ve arazinin yapısı
dikkate alınarak Bakanlıkça artırılabilir. Mesafeler yatay olarak hesaplanır.” hükmü
gereğince ocak alanından diğer yönlerden komşu arsa sınırlarına 20 m, köy yoluna 25 m,
her yöne 60 m mesafe sağlık koruma bandı olarak bırakılması öngörülmekte olup, bu
alana müdahale edilmeyecektir. ÇED sürecinin tamamlanmasının akabininde Adana İl
Özel İdaresi’ne GSM (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı) müracaatı yapılacak,
oluşturulacak komisyon tarafından belirlenecek olan sağlık koruma bandı sınırları
dahilinde üretim faaliyeti gerçekleştirilecektir.
Projenin inşaat ve işletme aşamalarında proje sahası içinde bulunan dere
yataklarına koruma bandı mesafesi bırakılacaktır. Akarsu yataklarına faaliyetten kaynaklı
oluşabilecek rusubat (sediment, askıda katı madde vs.) akışının engellenmesi için tüm
tedbirler alınacak olup, dere yataklarına olabilecek taş yuvarlanmaları ve malzeme
saçılmalarına engellenmesi için tüm tedbirler alınacaktır.
5.1.17. Proje Alanında Kültür ve Tabiat Varlıkları Durumu
Proje alanında yapılan gözlemlerde korunması gereken kültür varlıklarının
bulunmadığı örülmüştür. Ayrıca 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planında belirlenmiş bir
sit alanı bulunmamaktadır. Fakat üretim faaliyetleri esnasında kültür ve tabiat varlıklarına
rastlanılması durumunda Adana İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’ne müracaat edilecektir.
Proje alanında mevcut veya eski mezarlık tespit edilmemiştir. Söz konusu proje
kapsamında; 19.01.2010 tarih ve 27467 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Mezarlık
Yerlerinin İnşası ile Cenaze Nakil ve Defin İşlemleri Hakkındaki Yönetmelik”
hükümlerine uyacağını taahhüt etmektedir.
5.1.18. Diğer Projeler
Bu bölümde belirtilecek başka bir proje bulunmamaktadır.
5.2. Projenin Sosyo-Ekonomik Çevre Üzerine Etkileri (Gerçekleşmesi beklenen gelir
artışları; yaratılacak istihdam imkanları, nüfus hareketleri)
Önerilen projenin, yerel halk için ekonomik gelişme potansiyeli oluşturması, ülke
ve bölge ekonomisini canlandırması beklenmektedir. Gerçekleştirilmesi planlanan
faaliyet ile üretilecek kalkerin, ülkenin ve bölgenin hammadde ihtiyacının önemli bir
kısmını karşılayacaktır. Kırma-Eleme Tesisi kapasitesi, ocak kapasitesini karşılayacak
şekilde dizayn edilecek olup bu kapsamda ocaktan çıkarılacak olan 1.000.000 ton/yıl’lık
malzemenin tamamı kırma-eleme tesisinde (1.000.000 ton/yıl kapasiteli) kırılıp
136
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
boyutlandırılarak Hazır Beton Tesisinde kullanılacaktır. Hazır beton üretiminde
kullanılmayan malzemenin ise, bölgede faaliyet gösteren yapım işlerine direk satışı
hedeflenmektedir.
İşletmenin faaliyete geçirilmesi durumunda projenin sosyo-ekonomik çevre
üzerine herhangi bir olumsuz durum oluşturması söz konusu olmayacaktır. Ayrıca,
madencilikte yer seçimi malzemenin olduğu yere bağımlıdır. Bu nedenle söz konusu
kalker sahası da ekonomik kalker malzemesinin burada yer alması proje yeri seçiminde
temel etkendir. İlgili proje yeri meskûn mahalden uzak, hedeflenen müşteri kitlesine
ulaşabilecek ve nakliyatı rahat yapılabilecek bir sahadır. Ayrıca, işletilmesi halinde ülke
ve bölge ekonomisine büyük katkılar sağlayacak olan kalker rezervleri bu bölgede
bulunmaktadır. Üretilen malzemenin Adana iline ve civar illerdeki tüketim alanlarına
nakli asfalt yol ile yapılabileceği için ulaşım ve nakliye problemi de bulunmamaktadır.
Bölgenin taşlık ve kayalık bir yapıda olmasından dolayı diğer sektörler için ekonomik
kullanımı söz konusu olmamaktadır.
Kalker (kireçtaşı ve dolomit) dünyada önemli bir endüstriyel hammadde olup,
özellikle inşaat sektörü başta olmak üzere, kırma taş olarak yol kaplama malzemesi,
asfaltla agrega teşkil ederek yol kaplamada, demir-çelik ve çimento sanayinde, şişe cam
sanayinde, kireç üretimi, metalürji, baca gazi arıtımında, toprak ıslahında, toprağın
asitliğini düzeltme ve bitki gelişimini kolaylaştırmada, seramik, boya ve kağıt
endüstrisinde, şeker ve kimya sanayinde, içki, yağ, soda, gübre lastik yapımında
kullanılmaktadır.
Kalker ocağından yıllık 1.000.000 ton/yıl (370.370,37 m3/yıl) tüvenan kalker
üretimi planlanmaktadır. Çıkarılan malzemenin tamamı kırma-eleme tesisinde
boyutlandırıldıktan sonra, ebatlarına göre ayrılan malzeme hazır beton tesislerinde
kullanılacaktır. Hazır beton üretiminde kullanılmayan malzemenin ise, bölgede faaliyet
gösteren yapım işlerine direk satışı hedeflenmektedir.
Projenin saha hazırlığı, inşaat ve işletme aşamalarında gerekli malzeme ve
hizmetlerin önemli bir kısmının bölge içinden karşılanması planlanmaktadır. Toplam
proje maliyetinin bir kısmı, iş gücü, konaklama, ekipman kiralama, yakıt ve yerel
işyerlerinden sağlanacak hizmetler için ödenecek ücretler şeklinde bölge ekonomisine
katkıda bulunacaktır.
Projenin faaliyete geçmesiyle işletme aşamasında 40 kişi istihdam edilecektir. Bu
sayının büyük çoğunlunun bölgedeki mühendis, teknisyen ve işçilerden oluşması
planmaktadır. Personelin günlük ihtiyaçları için yapılacak harcamaları yerel ekonomiye
dolaylı katkıda bulunacaktır. Proje ömrünün 21 yıl süreceği öngörülmekte olup işletme
aşaması boyunca bölgede geçici ve sürekli iş imkânları yaratılacaktır. Bölgedeki iş
sayısının artması yerel ekonomi üzerinde olumlu bir etki yaratacaktır. Söz konusu proje
nedeniyle aşırı bir nüfus hareketi yaşanması beklenmemektedir.
Söz konusu projenin, bölgede satış ve hizmet sektöründe ek bir talep yaratarak
ekonomik gelişmeye katkı sağlayacaktır. Ayrıca, çalışacak personelin ailelerinin ev
137
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
giderleri ve genel harcamaları doğrultusunda yeni iş kolları açılacak, böylece ekonomi
dolaylı olarak da olumlu yönde gelişecektir.
138
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
BÖLÜM 6: İŞLETME PROJE KAPANDIKTAN SONRA OLABİLECEK VE
SÜREN ETKİLER VE BU ETKİLERE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER
Planlanan projenin işletme ömrünün tamamlanmasından sonra, işletme faaliyetleri
sona erecek ve çalışma sahasında çeşitli arazi ıslah ve rekreasyon çalışmaları
gerçekleştirilecektir. Islah işlemlerinin amacı, söz konusu tesis alanını, gelecekteki arazi
kullanımının çevresel kaygılarla sınırlandırılmayacağı bir duruma getirmektir. Raporun
ilgili bölümlerinde de belirtildiği üzere, önerilen tesisin tasarımı ve işletiminin, bu amaca
uygun biçimde gerçekleştirilmesi öngörülmektedir.
Projenin faaliyet aşaması süresince sahada hiçbir tehlikeli madde üretilmeyecek
ve depolanmayacaktır. Bu nedenle, faaliyetin durmasından sonra tehlikeli maddelere
bağlı herhangi bir etki görülmeyecektir. Söz konusu süreç içerisinde su, hava, toprak
kalitesine ilişkin etkiler aşağıda incelenmiş ve işletme faaliyetlerinin sona ermesinin
akabinde oluşabilecek çevresel etkileri en alt seviyeye indirmek amacıyla önerilen
önlemler sunulmuştur.
6.1. Reklamasyon Çalışmaları
Söz konusu proje alanı orman arazisi niteliğindedir. Üretim faaliyetlerine
geçilmeden önce hazırlanacak rehabilitasyon projesi, faaliyetler sona erdikten sonra
uygulanacaktır. Rehabilitasyon çalışmalarında; üretim faaliyetlerinde oluşturulmuş
basamakların duraylılığı basamak yüksekliği ve şev açısı düşürülerek sağlanacaktır.
Basamaklar üzerinde ağaçlandırma çalışmaları yapılarak, üretim yapılmış alanlar orman
olarak doğaya kazandırılacaktır. Proje kapsamında hazırlanan rehabilitasyon planı EK16’da sunulmuştur.
6.2. Arazi Islahı
Faaliyet sahasında çalışmaların bitmesi ile dolgu ve teraslama işlemlerinin
tamamlanmasının ardından rehabilitasyon işlemleri yapılacak ve ormanlık alanlar, Orman
Bölge Müdürlüğü’nün ağaçlandırma çalışması yapabileceği şekilde rehabilite edilmiş
olacaktır. Faaliyet sahasında belirlenen basamak genişlikleri kullanılacak makinenin ve
malzemenin yükleneceği kamyonların dönüşlerini rahat yapabilmelerine, basamak
yükseklikleri ise yükleme ve kazı işlemlerini yapan makinenin boom kolu yüksekliğine
göre belirlenmiştir. Bu genişlik ve yüksekliklerinin emniyet açısından güvenli olacağı
görülmektedir. Şev açıları faaliyet sonunda mevcut topoğrafyaya uygunluk ve canlılar
için hayati tehlike oluşturmayacak şekilde belirlenecektir. İşletmenin sona ermesine
müteakip, faaliyet sırasında stoklanan pasa malzemesi düzlüklere serilip, gerekli drenaj
çalışmaları da yapıldıktan sonra saha basamaklı yapıda ağaçlandırmaya uygun şekilde
terk edilecektir. Proje kapsamında hazırlanan rehabilitasyon planı EK-16’da sunulmuştur.
6.3. Mevcut Su Kaynaklarına Etkiler
Faaliyet kapsamında dere yataklarına müdahale edilmeyecek, derelerin yatak
stabilitesini, akış yönünü, su kalitesi vb. etkileyecek herhangi bir faaliyette
bulunulmayacaktır. Ayrıca kuru dere yataklarına katı veya sıvı atık atılmayacak, pasa
139
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
veya malzeme doldurulmayacak, akış hiçbir şekilde engellenmeyecek, dere yataklarından
malzeme temin edilmeyecektir. Proje alanında yüzeysel suların drenajı drenaj hendeği
oluşturularak sağlanacak olup, drenaj hendeğinde toplanacak su basamak bitiminde ocak
alanında oluşturulacak drenaj kanalına verilecektir. Proje sahası topoğrafik olarak eğimli
bir yapıya sahip olduğundan yağmurla oluşacak yüzeysel sular doğal cazibe ile aşağı
kotlara doğru akacaktır. Proje alanında kesinlikle su birikintisine neden olabilecek çukur
oluşturulmayacaktır. Proje alanında drenaj hendeği oluşturulması, arazinin, eğimli olması
ve su birikintisine neden olabilecek çukurlar bırakılmaması vb. önlemlerle yeraltı ve
yüzeysel suların drenajı sağlanmış olacaktır.
Faaliyet alanı yakınında yer alan yüzeysel su kaynaklarına, mevsimsel akış
gösteren dere yataklarına hafriyat atığı malzeme, katı atık, arıtılmış veya arıtılmamış sıvı
atık atılmayacak, dere yataklarına hiçbir şekilde müdahale edilmeyecek, gerekli koruma
mesafeleri bırakılacaktır. Faaliyet süresince olası bir taşkın riskine karşı tüm tedbirler
alınacaktır. Bu amaçla yağmur sularının kolayca akışını sağlamak için drenaj kanalları
oluşturulacaktır. Buna rağmen faaliyetten kaynaklanacak herhangi bir taşkın olması
durumunda oluşabilecek zararlar faaliyet sahibi tarafından giderilecektir.
09.09.2006 tarih ve 26284 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Dere Yatakları ve
Taşkınlar”la ilgili (2006/27) nolu Başbakanlık Genelegesinin ilgili hükümlerine
uyulacaktır.
Proje alanı içinden, sınırından veya yakınlarından geçmekte olan yüzeysel su
kaynakları üzerinde yol geçişi sağlanması durumunda DSİ Bölge Müdürlüğü görüşleri
doğrultusunda geçişin sağlanacağını proje sahibi beyan ve taahhüt etmektedir.
140
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
BÖLÜM 7: PROJENİN ALTERNATİFLERİ (Bu Bölümde Teknoloji, Alınacak
Önlemlerin Alternatiflerinin Karşılaştırılması Yapılacak ve Tercih Sıralaması
Belirtilecektir.)
Proje sahası, Mahmut KÜPELİ tarafından İşletme Ruhsatı işlemleri devam
etmekte olan (Bkz. EK-1) II-a Grup (Kalker) ER: 3299319 Erişim Numaralı sahaya
istinaden Adana İli, Tufanbeyli İlçesi sınırları içerisinde bulunan orman arazisi
niteliğindeki 89,77 ha’lık ruhsat alanı içerisinde 12,99 ha’lık alan içerisinde
gerçekleştirilmesi planlanan Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi faaliyetini
kapsamaktadır.
Kalker ocağından yıllık 1.000.000 ton (370.370,37 m3) tüvenan kalker üretimi
planlanmaktadır.
Çıkarılan
malzemenin
tamamı
kırma-eleme
tesisinde
boyutlandırıldıktan sonra, ebatlarına göre ayrılan malzeme hazır beton tesislerinde
kullanılacaktır. Hazır beton üretiminde kullanılmayan malzemenin ise, bölgede faaliyet
gösteren yapım işlerine direk satışı hedeflenmektedir. Toplam görünür rezervi 21.170.160
ton ton olup işletmenin mevcut rezerv sorunu bulunmamaktadır. ÇED İzin talep alanı
içerisinde gerçekleştirilmesi planlanan söz konusu faaliyet ömrü, 21 yıl olarak
hesaplanmıştır.
Söz konusu projenin yer aldığı alanın tamamı orman arazisidir. Proje yerinin
kullanımı için Orman Bölge Müdürlüğü’nden ÇED Olumlu Belgesi alınmasına
müteakiben tahsis işlemi yapılacaktır. Tahsis işleminden sonra ocak sahasında faaliyete
başlanılacaktır.
Proje yerinin seçiminde öne çıkan ve dikkat edilen hususlar aşağıda verilmektedir.





Elde edilecek malzemenin bulunduğu sahanın kalite ve rezerv bakımından ihtiyaçlara
cevap verebilmesi.
Öngörülen işletme yönteminin mevcut saha şartlarında uygulanabilirliği. Öngörülen
işletme yöntemi açık ocak işletmeciliğidir ve kademe yöntemi ile üst kottan itibaren
basamaklar oluşturularak çalışılması planlanmaktadır.
Uygulama sahasında öngörülen üretim yöntemi ile zarar görmesi muhtemel doğal
veya yapay çevrenin mevcut kullanım durumu ve faaliyetle olabilecek etkileşimi.
Proje sahası ve çevresinde mer’i mevzuat kapsamında yasal engellerin veya kullanım
kısıtlamalarının bulunup bulunmadığı.
Proje sahasının görüş ve etki alanı içinde yerleşim yerlerinin mevcudiyeti ve
mesafesi.
Faaliyet alanı belirlenirken yukarıda verilen kriterler hep birlikte değerlendirmeye
tabi tutularak projeden maksimum fayda ve minimum zarar görmek üzere optimum saha
seçimi yapılmıştır. Üretim yöntemi kademeli-basamaklı patlatma tekniği olup açık ocak
işletmelerinde sıkça uygulanan ve çevreye en az etki yapan teknolojidir. Proje dâhilinde
galeri atımı yapılmayacaktır.
Maden işletmeciliğinde yer alternatifi fazla bulunmamakta olup, madenin
bulunduğu yere göre işletme alanı seçilmektedir. Rezervin büyüklüğü, ulaşım kolaylığı,
141
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
çevre koşulları, teknolojik ve mali imkânlar göz önüne alındığında bu maden sahasının
işletilmesi için koşulların olumlu olduğu sonucuna varmak mümkündür. Planlanan proje
ile işletmede çalışacak vasıfsız işçiler yakın yerleşim birimlerinden sağlanacaktır.
Böylece yöre halkının yeni bir iş alanında istihdam edilmesi sağlanacaktır. İşçilerin
günlük gıda ihtiyaçları ise yakın çevre köylerden ve ilçeden temin edilecektir. Bu
kapsamda proje için seçilen yere alternatif düşünülmemektedir.
142
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
BÖLÜM 8: İZLEME PROGRAMI
8.1. Projenin İnşaatı İçin Önerilen İzleme Programı, Projenin İşletmesi ve İşletme
Sonrası İçin Önerilen İzleme Programı ve Acil Müdahale Planı
 Çevresel İzleme Programı
Planlanan proje kapsamında, projenin gerek hazırlık ve gerekse işletme
dönemlerinde önerilen çevresel izleme programı, faaliyetin işletmesi (baca gazı, hava
kalitesi, atıksular, gürültü, nehir ortamı, maden sahası vb.) ve işletme sonrası için önerilen
çevresel izleme programı ve acil müdahale planı kapsamında; gerek arazi hazırlığı ve
inşaat döneminde ve gerekse işletme döneminde ve ayrıca faaliyet işletmeye kapandıktan
sonra düzenli olarak izleme çalışmaları yürütülecektir.
Ayrıca, proje ile ilgili yatırımın başlangıç ve inşaat dönemlerine ait (yatırımın
işletmeye geçişine kadar) taahhütlerin yerine getirilip getirilmediği, 18.12.2009 tarih ve
27436 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yeterlik Belgesi Tebliği Ek4’te yer alan “Nihai ÇED Raporu İzleme Raporları Formu” İDK tarafından belirlenecek
periyotlarda iletilecektir.
Tablo 77. İşletme Aşaması ve İşletme Sonrası İzleme Programı
Dönem
İzlenecek Parametre
Hava Kalitesi
Su, Atık Su
İşletme
Katı atıklar, ambalaj
atıkları,
ömrünü
tamamlamış lastikler
Gürültü
Titreşim
İzleme Metodu
Çevre
ve
Şehircilik
Bakanlığı
tarafından Çevre analizleri Yeterlik
Belgesi, Türkiye Akreditasyon Kurumu
(TÜRKAK) tarafından Akreditasyon
Belgesine sahip laboratuvara ait
kalibrasyonu yapılmış emisyon ölçüm
cihazlarıyla PMR10R ve çöken toz
ölçümleri (Malzeme ocakları, nakliye
yolları ve depolama alanları)
Çevre
ve
Şehircilik
Bakanlığı
tarafından Çevre Analizleri Yeterlik
Belgesi, Türkiye Akreditasyon Kurumu
(TÜRKAK) tarafından Akreditasyon
Belgesine sahip laboratuvar tarafından
üç ayda bir su numunesi alınarak su
kalitesi izlenecektir.
Gözlemsel
Çevre
ve
Şehircilik
Bakanlığı
tarafından Çevre Analizleri Yeterlik
Belgesi, Türkiye Akreditasyon Kurumu
(TÜRKAK) tarafından Akreditasyon
Belgesine sahip laboratuvara ait
kalibrasyonu yapılmış gürültü ölçüm
cihazlarıyla gürültü ölçümü
Çevre
ve
Şehircilik
Bakanlığı
tarafından Çevre Analizleri Yeterlik
143
İzleme Süresi
- Faaliyette olduğu süreç boyunca üç
ayda bir
- Şikâyet olması durumunda Üç ayda bir
Sürekli
- Faaliyette olduğu süreç boyunca üç
ayda bir
- Şikâyet olması durumunda - Faaliyette olduğu süreç boyunca üç
ayda bir
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Belgesi, Türkiye Akreditasyon Kurumu
(TÜRKAK) tarafından Akreditasyon
Belgesine sahip laboratuvara ait
kalibrasyonu yapılmış titreşim ölçüm
cihazlarıyla titreşim ölçümü
İşletme
Sonrası
İş
makinelerinden
kaynaklı atıklar
İşçi sağlığı ve iş
güvenliği,
çevre
görevlisi,
teknik
nezaretçi denetimi
Doğaya
Yeniden
Kazandırma Çalışmaları
- Şikâyet olması durumunda Gözlemsel
Sürekli
Denetim ve gözlem
Sürekli
Rehabilitasyon projesinin uygulanması
24 ay
 Acil Müdahale Planı
Amaç:
Proje kapsamında iş güvenliği ve iş sağlığını koruma amaçlı olarak hazırlanan
Acil Müdahale Planı, doğal afet, yangın, sabotaj gibi acil durumlarda işlerlik
kazanacaktır. Patlayıcı özelliğe sahip hammaddelerin kullanıldığı ocaklarda herhangi bir
anda meydana gelebilecek tehlikeli kaza durumunda personelin eğitimli ve bilinçli
olmasını sağlamak ve acil durumda etkin müdahale edilmesini sağlamaktır.
Kapsam:
Acil Durum Planı; patlayıcı hammadde kullanan taş ocakları açık işletmeleri
kapsar.
Hedefler:




Kaza durumunda süratle alarm verilmesi ve erken müdahale
Kazazedelerin hızlı ve etkin biçimde tahliye ve tedavisi
Diğer insanların korunmasının sağlanması
İşletmeye ve çevreye gelecek zararın minimize edilmesi
Öncelikler:





Acil durum servislerini ara.
Kazanın nedenini ve derecesini değerlendir.
Kazayı kontrol altına alacak hareketleri yap/Kazanın vereceği zararı engelle.
Tesise gelecek acil durum servislerinin bilgilenmesini sağla.
Kazayı ölçümle ve hızlı bir şekilde gerekli kararları ver.
Varsayımlar:
 Çıkabilecek bir kazanın ekolojik dengeyi bozabileceği,
144
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
 Patlayıcı ve yanıcı tehlikeli maddelerin olası bir kaza durumunda can kaybına neden
olabileceği,
 Kitle ve blok kayması ve parça düşme olasılığı,
 Açık ocak işletmeciliğinde çalışacak makinelerin güvenli çalışma alanlarının
sağlanması,
 İl ve ilçe olanaklarından istifade edilerek yardımın sağlanabileceği kabul edilmiştir.
Haberleşme:
 Tesiste telefon, telsiz ve faks ile haberleşme sağlanacaktır.
Uygulama:
 Tesislerin Acil Durum Planının hazırlanması, test edilmesi ve gerektiğinde revize
edilmesini sağlamaktır.
 Acil durumlarda müdahalenin başarılı olabilmesi için organizasyonun kurulması,
sorumluların belirlenmesi ve koordinasyonu gerçekleştirmektir.
 Yangın güvenliğini sağlamak için gerekli tüm yangın sistem araç ve gereçleri ile
tesiste bulundurulacaktır.
 Acil müdahaleye gerekli insan gücü ve diğer olanakların bulundurulmasını
sağlamaktır.
 Acil durumlara hazırlık ve müdahale amacıyla kullanabilecek teknolojilerdeki
gelişmeleri izleyerek en uygun seçimi yapmaktır.
 Acil durum planlarının uygulanması sırasında tesis personelinin bilincini artırmaya
yönelik çalışmalarda bulunmaktır
Bu planlar ana hatları ile aşağıda verilmektedir;
 Kimyasal tozlu ve halon gazlı yangın söndürücülerin, köpük ve karışım hidrantlarının
yerlerini gösteren plan merkezi noktalarda bulundurulacaktır.
 Yangın ve diğer acil durumlarda derhal 110 numaralı telefonla en yakın donanımlı
itfaiye teşkilatına haber verilecektir.
Acil Durum Müdahale Kaynakları:
 Ayrıca önemli telefon numaralarını belirten birimlerin listesi şantiye binasında
bulundurulur.
 Personelin kişisel koruyucu malzemeleri temin edilerek tesis bünyesinde muhafaza
edilir.
 İlk yardım ve diğer acil tıbbı malzeme her an tesiste yeterli miktarda
bulundurulmaktadır.
 Acil durumda yangınlara müdahale kaynağı olarak yangın malzemesi ve teçhizatı
bulunmaktadır.
145
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Şekil 46. Acil müdahale planı koordinasyon yapısı
Acil Durum Sonrası Yapılacak İşlemler:
 Acil durumun sona erdiği telefon, radyo ve diğer iletişim araçları ile haber verilir.
 Zarar görmüş bölgenin izlenmesi, incelenmesi ve gerekli kayıtlar için, kazanın
meydana geldiği tesis yöneticisi ile ilgili kurum temsilcilerinden oluşan bir heyetin
görevlendirilmesi önerilir.
Proje alanının bulunduğu mevkii olan kuzeybatı yönünde bulunan İğdebel Köyü
sınırları içerisinde sağlık ocağı bulunmamaktadır. Gerekli olan tedavi hizmetleri
Tufanbeyli Devlet Hastanesi’nden karşılanmaktadır (Kaynak: Adana Valiliği, İl Sağlık
Müdürlüğü – 2013).
8.2. ÇED Olumlu Belgesinin Verilmesi Durumunda, Yeterlik Tebliği’nde “Yeterlilik
Belgesi Alan Kurum/Kuruluşların Yükümlülükleri” Başlığının 4. Maddesinde Yer
Alan Hususların Gerçekleştirilmesi İle İlgili Program
Yeterlik Tebliği’nde “Yeterlik Belgesi alan kurum/kuruluşların yükümlülükleri”
içerisinde “ÇED Olumlu Belgesinin verilmesi durumunda, yatırımın başlangıç ve inşaat
dönemlerinde belirtilen taahhütlerin yerine getirilip getirilmediğini, yatırımın işletmeye
geçişine kadar proje sahasına giderek, yerinde izleme kontrolünü yaptırmakla
yükümlüdür” denmektedir. Projenin inşaat aşaması ile yatırımın başlangıç taahhütleri ile
ilgili ÇED Raporlarında verilen taahhütlere ait yatırımın inşaat dönemi izleme kontrol
formu bakanlığın belirlediği aralıklarda hazırlanarak sunulacaktır.
146
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
BÖLÜM 9: HALKIN KATILIMI (Projeden Etkilenmesi Muhtemel Yöre Halkının
Nasıl ve Hangi Yöntemlerle Bilgilendirildiği, Proje İle İlgili Halkın Görüşlerinin ve
Konu İle İlgili Açıklamaların ÇED Raporuna Yansıtılması)
Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi’ne ilişkin 03.10.2013 tarih ve 28784 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “ÇED Yönetmeliği”nin 9. Maddesi
gereğince; ÇED sürecine halkın katılımını sağlamak, faaliyet hakkında bilgilendirmek,
görüş ve önerilerini almak amacıyla gerçekleştirilmesi gereken Halkın Katılımı
Toplantısı’nın Adana İlinde, 18.06.2013 tarihinde saat 14.30’da yapılmasına T.C.
Adana Valiliği (Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü) ’nin 16.05.2013 tarih ve 20289998220.01-8169 sayılı yazısı ile karar verilmiştir.
Toplantı yeri Adana İli, Tufanbeyli İlçesi, İğdebel Köyü, Eski İlkokul Binası
olarak seçilmiş ve T.C. Adana Valiliği, Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü’nün onayı
alınmıştır. ÇED yönetmeliği 9. Maddesi gereğince toplantı tarihini, saatini, yerini ve
konusunu belirten ilan, biri yerel gazete olan Ekspres Gazetesi, diğeri ulusal düzeyde
yayımlanmakta olan Yurt Gazetesi’nde yayımlatılmıştır.
Yurt Gazetesi (Tarih: 07.06.2013)
147
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Ekspres Gazetesi (Tarih: 08.06.2013)
Faaliyet alanına kuzeybatı yönünde en yakın yerleşim birimi İğdebel Köyüne
bağlı olan Üçevler Mahallesi olup kuşuçumu yaklaşık 1.030 m’dir. Dolayısıyla projeden
etkilenmesi olası kişilerde bu yerleşim yerlerinde ikamet eden insanlardır. Projeyi
duyurmak, proje ile ilgili bilgi vermek ve halkın görüşlerini almak amacıyla toplantı
18.06.2013 tarihinde Eski İlkokul Binası’nda yapılmıştır. Toplantıya Adana Valiliği
Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü’nden ve diğer kamu-kurum ve kuruluşlardan uzmanlar,
faaliyet sahibi Mahmut Küpeli, yöre halkı ve köyün mülki ve idari temsilcileri katılmış ve
yeterli katılım sağlanarak toplantı gerçekleştirilmiştir.
Katılımcılar, genel olarak faaliyet göstermesi planlanan Kalker Ocağı ve KırmaEleme Tesisi’nin faaliyeti sırasında oluşması muhtemel tozdan, yollardaki
bozulmalardan, tarım arazilerinde tozdan kaynaklı meydana gelecek olumsuzluklardan
şikâyet etmişlerdir. Toplantı hakkında detay bilgiler verilerek, oluşacak çevresel etkilere
karşı alınacak tüm önlem ve tedbirlerin ne şekilde alınacağı hakkında bilgiler tüm
detaylarıyla anlatılmış olup, yöneltilen sorular cevaplandırılmıştır.
148
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
BÖLÜM 10: SONUÇLAR (Yapılan Tüm Açıklamaların Özeti, Projenin Önemli
Çevresel Etkilerinin Sıralandığı ve Projenin Gerçekleşmesi Halinde Olumsuz
Çevresel Etkilerin Önlenmesinde Ne Ölçüde Başarı Sağlanabileceğinin Belirtildiği
Genel Bir Değerlendirme)
Proje sahası, Mahmut KÜPELİ tarafından İşletme Ruhsatı işlemleri devam
etmekte olan (Bkz. EK-1) II-a Grup (Kalker) ER: 3299319 Erişim Numaralı sahaya
istinaden Adana İli, Tufanbeyli İlçesi sınırları içerisinde bulunan orman arazisi
niteliğindeki 89,77 ha’lık ruhsat alanı içerisinde 12,99 ha’lık alan içerisinde
gerçekleştirilmesi planlanan Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi faaliyetini
kapsamaktadır.
Gerçekleştirilmesi planlanan Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi, 03.10.2013
tarih ve 28784 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevresel Etki
Değerlendirilmesi (ÇED) Yönetmeliği” EK‐2 {Seçme-Eleme Kriterleri Uygulanacak
Projeler Listesi (Ek–1’de Yer Alan Alt Sınırlar Bu Listede Üst Sınır Olarak Alınır)} 55Madencilik projeleri: a) Madenlerin çıkarılması (Ek‐1’de yer almayanlar) ve EK-1
{Çevresel Etki Değerlendirmesi Uygulanacak Projeler Listesi} 29‐Madencilik projeleri:
ç) Kırma‐eleme‐yıkama tesisleri (1a ve 2a grup madenler 400.000 ton/yıl ve üzeri)
kapsamında yer almaktadır. Mevcut proje 17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği”
(30.06.2011 tarih ve 27980 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Yönetmelik”) kapsamında ÇED Süreci başlamış olup 03.10.2013 tarih ve 28784 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevresel Etki Değerlendirmesi
Yönetmeliği Geçiş süreci; GEÇİCİ MADDE1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlük
tarihinden önce, ÇED Başvuru Dosyası/Proje Tanıtım Dosyası Valiliğe ya da Bakanlığa
sunulmuş projelere başvuru tarihinde yürürlükte olan Yönetmelik hükümleri uygulanır
hükmü gereğince iş bu ÇED Raporu hazırlanmıştır.
Proje yeri ile ilgili olarak; Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü, Mekânsal
Stratejiler ve Çevre Düzeni Planları Dairesi Başkanlığı tarafından Adana İli 1/100.000
Ölçekli Çevre Düzeni Planı Plan hükümleri bölümünde yer alan “Maden Yatakları / Taş
Ocakları: Araştırma aşamasında elde edilen ve halen işletilen maden alanları sembollerle
olacak şekilde plan paftaları üzerinde gösterilmiştir. Bu alanlarda ilgili hammaddenin
işlenmesi, depolanması vb amaçlı tesisler ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak ve
ÇED Raporunun uygun olması halinde yer alabilecektir.” İfadesi doğrultusunda ilgili
mevzuat doğrultusunda ÇED sürecine devam edilmesinde sakınca bulunmadığına görüş
yazısı alınmış olup EK-12’de sunulmuştur.
Proje yeri ile ilgili olarak; Adana İl Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü
tarafından 15.01.2014 tarihinde mahallinde yapılan incelemede talep edilen proje yeri
orman arazisi olup 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında
yapılacak işlem bulunmadığı, 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamı dışında kaldığı ve mera,
yaylak, kışlak olarak değerlendirilmediği, 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve
Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun ile ilgili olarak etüt yapılan saha
çevresinde herhangi bir zeytin bahçesinin bulunmadığı, ayrıca 1380 sayılı Su ürünleri
149
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Kanunu, Su Ürünleri Yönetmeliğinin ilgili hükümlerini ilgilendiren bir saha olmadığının
anlaşıldığı belirtilmiş olup bu kapsamda söz konusu Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi
işletmesinde herhangi bir sakınca bulunmadığına görüş yazısı alınmış olup EK-13’te
sunulmuştur.
Bu kapsamda faaliyetlere başlamadan önce 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi
Kullanımı Kanunu gereğince Müdürlük tarafından yerinde inceleme yapılarak gerekli
izinlerin alınacağını, Toprak Koruma Projesinin yaptırılacağını ve projeye uyulacağını,
mera vasıflı olan alanlarda 4342 sayılı Mera Kanunu, zeytinlik alanlarda 3573 sayılı
Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun, ayrıca 1380 sayılı
Su ürünleri Kanunu kapsamında kalan alanlarda gerekli izinlerin alınacağını proje sahibi
beyan ve taahhüt etmektedir.
Söz konusu projenin ÇED yönetmeliği ve 6831 sayılı Orman kanunu kapsamında
Adana Orman Bölge Müdürlüğü tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme
sonucunda Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi Projesi faaliyetinin ormanlar ve
ormancılık çalışmaları üzerinde olumsuz etkisi bulunmadığına dair Adana Orman Bölge
Müdürlüğü’nden alınmış görüş EK-18’de sunulmuştur. Ayrıca Adana Orman Bölge
Müdürlüğü sınırları içerisinde kalan kısımlar için 6831 sayılı orman kanununun 16 ıncı
maddesi kapsamında izin alınması ve yangınlara karşı önlem alınması kaydıyla ÇED
Belgesi alınmasındasakınca olmadığına dair Adana Orman Bölge Müdürlüğü İzin ve
İrtifak Şube Müdürlüğü’nden alınmış 16774963-611.02/319352 – 1529 – 11773 sayılı ve
09.10.2013 tarihli yazı EK-18’de sunulmuştur.
Proje sahası çevresinde, İl Özel İdaresi yol ağında bulunan 20 K.K.N. (Kontrol
Kesim Numaralı), 22-2-24 K.K.N. toplam 19 km köy yollarının çalışmalardan veya iş
makinelerinden zarar görmesi halinde köy yollarının eski durumuna getirileceğini ve
zararlarının tazmini konusunda İl Özel İdaresi haklarının saklı kalması veya yolun
bitümlü sıcak karışımla asfalt yapılarak yolun standardının yükseltilmesi için İdarenin
belirleyeceği miktarda katkıda bulunulacağını proje sahibi beyan ve taahhüt etmektedir.
Köy yolunda meydana gelebilecek bozulmalar proje sahibi tarafından yapılacak
olup, bozulmalar yapılana kadar can ve mal güvenliği ve sürücülerin uyarılması için
düşey işaretlemelerin yapılacağını, bu süre içerisinde meydana gelebilecek zararlardan
doğabilecek maddi ve manevi tazminatların karşılanacağını proje sahibi beyan ve taahhüt
etmektedir.
Köy sınır çizgisinden itibaren en az 50 m’lik mesafe içinde köy yolunun kaplama
cinsine uygun olarak (stabilize yollar dışında, parke taş, asfalt veya beton) kaplanacağını,
ayrıca idarece yolların standardı dikkate alınarak belirlenmiş veya belirlenecek ağırlık,
boyut ve diğer sınırlamalara uyulacağını proje sahibi beyan ve taahhüt etmektedir.
Adana İl Özel İdaresi tarafından; faaliyetin gerçekleştirileceği planlama sınırı
Adana İl özel İdari Sınırları olan, Adana Valiliği ve İl genel Meclisi’nin 03.09.2007 tarih
ve 149 sayılı kararı ile onaylanan ve 04.12.2007 sayılı kararı ile kesinleşerek yürürlüğe
giren 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planında “Çayır ve Mera Alanları ve Marjinal
Tarım Alanları” olarak ayrılan alan içerisinde kaldığı belirtilmiştir (Bkz. EK-19).
150
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Adana İl Özel İdaresi tarafından; söz konusu proje ile ilgili olarak köy yollarının
Plan, Proje ve Yatırım Programları açısından bir sakınca teşkil etmediği belirtilmiştir
(Bkz. EK-19). Ayrıca söz konusu proje ile ilgili olarak ÇED olumlu Belgesi’nin
alınmasına mutakip Adana İl Özel İdaresi’nden GSM (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı)
müracaatı yapılacak ve GSM Ruhsatı alınacaktır.
Adana İl Özel İdaresi tarafından; söz konusu projenin uygulanmasında Su ve
Kanal Hizmetleri Müdürlüğü açısından bir sakınca bulunmadığı belirtilmiş olup projenin
uygulanmasında Tarımsal Hizmetler Müdürlüğü bir çalışmanın (açık ve kapalı sistem
sulama, arazi ıslahı, drenaj ve toplulaştırma projeleri) bulunmadığı tespit edilmiş olup
müdürlükçe bir sakınca bulunmadığı belirtilmiştir (Bkz. EK-19).
Yukarıda belirtilen hususların yerine getirilmesi şartı ile gerçekleştirilmesi
planlanan projenin Adana İl Özel İdaresi açısından uygun görüldüğüne dair yazı EK19’da sunulmuştur.
Ayrıca, proje sahası etrafında insan ve hayvan giriş çıkışının engellemesi için iş
güvenliği uzamanı tarafından uygun görülen yerlere çitler, uyarı ikaz levhaları ve
güvenlik kontrol noktaları konulacaktır. Proje sahası; orman arazisi niteliğinde olup
Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nın hüküm ve tasarrufu altındadır. Mersin-Adana Planlama
Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda “Tarım Arazisi” ve 6831 sayılı Orman
Kanunu uyarınca “orman alanı sayılan yerler” olarak geçmekte olup 4342 sayılı Mera
Kanunu ile belirtilmiş herhangi bir mera vasıflı alan içerisinde kalmamaktadır. Bu
kapsamda köylülerin hayvanlarını otlatmak için ocak sahası (ÇED izin alanı sınırı)
dışındaki kullandıkları otlak alanlarına ocak ve tesisi faaliyeti süresince hiçbir şekilde
zarar verilmeyecek olup, ÇED izin alanı içerisine insan ve hayvan giriş çıkışının
engellemesi için uygun görülen yerlere uyarı ikaz levhaları koyulacak olup köşe poligon
noktalarına poligon taşlarını dikerek çalışma alanı sınırlarının belirleyeceğini proje sahibi
beyan ve taahhüt etmektedir.
Söz konusu projeye ait ÇED Raporu Orman ve Su İşleri Bakanlığı DSİ Genel
Müdürlüğü Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığı tarafından incelenmiş olup,
faaliyet sahasının güneybatı sınırında yer alan kuru dere yatağının korunarak dere şev
üstünden itibaren sağlı sollu her iki yakada 50 metrelik şeritvari sahanın faaliyet dışı
tutulması koşulu ile söz konusu ÇED raporunun verilen taahhütlere ve ayrıca meri
mevzuatta belirtilen hükümlere uyulması şartıyla nihai ÇED raporu olarak kabul
edilmesinde kurum açısından bir sakınca görülmediğine dair alınmış 20.12.2013 tarihli ve
22549675-611.02-768879 sayılı yazı EK-20’de sunulmuştur.
Söz konusu proje ile ilgili olarak Adana Valiliği, Halk Sağlığı Müdürlüğü
tarafından ÇED Raporunda taahhüt edilen konulara ve ilgili yönetmeliklere uyularak
işletmenin faaliyet göstermesinin Çevre ve Halk Sağlığı açısından önem arz ettiğini
bildirir 31.12.2013 tarihli ve 68786925-123/1386-0031168 sayılı kanaat raporu EK-21’de
sunulmuştur.
Orman Genel Müdürlüğü, İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı, İzin Sahalarının
Rehabilitasyonu ve Denetimi Şube Müdürlüğü söz konusu projeye ilişkin olarak ÇED
151
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
süreci içerisinde nihai kararı alınmasında Genel Müdürlükçe sakınca bulunmadığına dair
alınmış 06.01.2014 sayılı ve 66995690-611.02/3585-28 sayılı görüş yazısı EK-22’de
sunulmuştur.
 Proje alanı, güneybatı yönünde bulunan Adana İl merkezine kuş uçumu yaklaşık
168 km mesafede, kuzeybatı yönünde bulunan Tufanbeyli İlçe merkezine kuş uçumu
yaklaşık 14.585 m mesafede, güneydoğu yönünde bulunan Altınoba Köyüne kuş uçumu
yaklaşık 1.400 m mesafede, doğu yönünde bulunan Doğankonak Köyüne kuş uçumu
3.286 m mesafede, kuzeybatı yönünde bulunab İğdebel Köyüne kuşuçumu 3.288 m
mesafede, güneybatı yönünde bulunan Bozgüney İlçesine kuşuçumu 5.709 m mesafede
bulunmaktadır. Proje alanına en yakın yerleşim birimi; kuzeybatı yönünde bulunan
İğdebel Köyüne bağlı olan Üçevler mahallesi olup kuşuçumu yaklaşık 1.030 m mesafe
uzaklıkta yer almaktadır.
 İşletmede, yılda 300 gün, ayda 25 gün ve günde çift vardiya ve günde 16 saat
çalışılacaktır. İşletmede toplam 40 personel görev yapacaktır.
İşletmenin tam kapasite ile faaliyete geçmesi halinde;
 Meydana gelecek 8,68 m3/gün miktarındaki evsel nitelikli sosyal tesis sıvı atıkları
sızdırmaz fosseptikte toplanacak ve vidanjörle çekilerek en yakın belediye olan
Tufanbeyli Belediyesi Kanalizasyon sistemine verilecektir.
 Çalışacak olan 40 personelin günlük faaliyetleri sonucu 45,6 kg/gün miktarında
evsel katı atık meydana gelecek olup, işletme sırasında oluşacak katı atıklar (cam, plastik,
metal, kâğıt vs.) niteliklerine göre toplanarak görünüş, koku, sızdırma, toz gibi kirletici
faktörler yönünden uygun şekilde geçici olarak (çöp bidonu) depolanarak Tufanbeyli
Belediyesi tarafından uygun görülen alana dökülecektir.
 Sahada kalker cevheri açık ocak işletmeciliği yöntemi ile üretilecektir. Tüm bu
işlemler sırasında 04.06.2010 tarih ve 27601 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak
yürürlüğe giren “Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği”
Madde: 23 Şantiye alanından kaynaklanan çevresel gürültü düzeyi ve gürültünün
önlenmesine ilişkin kriterlere kesinlikle uyulacaktır.
 İşletme sırasında, iş kazalarına karşı bütün önlemler alınacak, işçiler bu konuda
eğitilecektir.
 Faaliyetin gerçekleşmesi halinde kalker ocağında raporda öngörülen olumsuz
çevresel etkilere karşı alınacak önlemlere uyulması durumunda, faaliyetin olumsuz
etkileri yüksek boyutlara ulaşmayacak, ilgili yönetmeliklerin ve tüzüklerin belirlemiş
olduğu sınırlara yaklaşılmayacaktır. “ÇED Olumlu Kararı”nın alınmasından sonra diğer
tüm kurum ve kuruluşlardan gerekli izin ve ruhsatlar alınacak ve mer’i mevzuata
uyulacaktır.
 Proje konusu faaliyet ile ilgili olarak “ÇED işlemlerinin tamamlanmasını
müteakip, 2872 sayılı Çevre Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu, 1593 sayılı Umumi
Hıfzıssıhha Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ile bu kanunlara istinaden yürürlüğe
konulan mevzuat kapsamında;
 14.03.1991 tarih ve 20814 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” (05.04.2005 tarih ve 25777 sayılı Resmi
152
MAHMUT KÜPELİ
















KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde
Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”,
30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği”
18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’’
19.03.1971 tarih ve 13783 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Lağım Mecrası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik”
31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Su
Kirliliği Kontrol Yönetmeliği” (30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliğinde Değişiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik”),
30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Atık Yağların Kontrol
Yönetmeliği” (30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Atık
Yağların Kontrol Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”),
“19.04.2005 tarih ve 25791 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Bitkisel Atık Yağların Kontrol Yönetmeliği” (30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Bitkisel Atık Yağların Kontrol
Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”),
31.08.2004 tarih ve 25569 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği” (03.03.2005 tarih ve 25744
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ‘‘Atık Pil ve Akümülatörlerin
Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’’),
30.12.2006 tarih ve 26392 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü
Emisyonu İle İlgili Yönetmelik”
25.11.2006 tarih ve 26357 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
‘‘Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği’’ (30.03.2010 tarih ve
27537 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ‘‘Ömrünü Tamamlamış
Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’’),
04.04.2009 tarih ve 27190 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği”
03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” (10.11.2012 tarih ve
28463 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Sanayi Kaynaklı Hava
Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”),
04.06.2010 tarih ve 27601 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği”
10.06.2003 tarih ve 25134 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4857
sayılı “İş Kanunu”
27.11.2010 tarih ve 27768 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “İş
Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği”
06.03.2007 tarih ve 26454 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik”
18.07.1997 tarih 23053 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Karayolları Trafik Yönetmeliği”
153
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
 11.08.1983 tarih ve 18132 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
2872 sayılı “Çevre Kanunu’’
 25.04.2010 tarih ve 27562 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik”
 21.07.1983 tarih ve18113 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
2863 sayılı “Kültür ve Tabiat Varlıklarını Korunması Kanunu’’
yukarıda belirtilen kanun ve yönetmeliklere uyacağını taahhüt etmektedir.
Yapılan her türlü faaliyetin doğal dengeyi bozucu etkilerinin olması
kaçınılmazdır. Önemli olan çevreye etki derecesi teknik, ekonomik, sosyal ve çevresel
boyut, fayda, masraf ve zararlarının fizibilitesinin bütünsel çerçevede değerlendirilmesi,
özellikle faaliyet ve çevre koruma sınırlarının optimizasyonunun sağlanması, çevresel
etkilerinin en aza indirilmesidir. İşletme sahibi faaliyetin her aşamasında 11.08.1983
tarih ve 18132 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2872 Sayılı
“Çevre Kanunu”, 5491 Sayılı “Çevre Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”
ve 25.04.2010 tarih ve 27562 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik”lere
bağlı çıkarılan yönetmeliklere uyulacak, mer’i mevzuat kapsamında ilgili kurum ve
kuruluşlardan gerekli izin ve belgeleri alacağını taahhüt etmektedir.
154
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
NOTLAR VE KAYNAKLAR
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Adana İl Çevre Durum Raporu
TUİK Belediye Katı Atık İstatistikleri
Atıklar- Tehlikeli ve Zararlı Atıkların Sınıflandırılması, TS 11707 – 1997
Çevresel Etki Değerlendirme Yönetmeliği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı,
Ankara
Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı, Ankara
Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve YönetimiYönetmeliği, Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı, Ankara
Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Ankara
Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Ankara
Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı,
Ankara
Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı, Ankara
Toprak Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı,
Ankara
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği İle İlgili
GenelBilgiler- 1995
www.mta.gov.tr,
www.die.gov.tr
Adana İl Özel İdaresi
155
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EKLER
(Raporun hazırlanmasında kullanılan ve çeşitli kuruluşlardan sağlanan bilgi, belge
ve tekniklerden rapor metninde sunulamayanlar)
156
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-1. ER: 3299319 Erişim Nolu
Sahaya Ait Mahallinde Tetkik ve
Değerlendirme Raporu
157
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-2. ER: 3299319 Erişim Nolu
Sahaya Ait ÇED Gereklidir
Yazısı
158
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-3. 1/25.000 Ölçekli
Topoğrafik Harita
159
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-4. 1/5.000 Ölçekli Jeolojik
Harita
160
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-5. 1/1.000 Ölçekli Vaziyet
Planı
161
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-6. 1/1.000 Ölçekli İmalat
Planı
162
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-7. 1/25.000 Ölçekli Mescere
Haritası
163
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-8. Adana İli 1/100.000 Ölçekli
Çevre Düzeni Planı ve Lejantı
164
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-9. Adana İline Ait Arazi
Varlığı Haritası
165
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-10. Acil Eylem Planı
166
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-11. Proje Alanına Ait
Fotoğraflar
167
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-12. Mekânsal Planlama
Genel Müdürlüğü, Mekânsal
Stratejiler ve Çevre Düzeni
Planları Dairesi Başkanlığı’ndan
Alınmış Görüş Yazısı
168
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-13. Adana İl Gıda Tarım ve
Hayvancılık Müdürlüğü’nden
Alınmış Görüş Yazısı
169
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-14. Meteorolojik Veriler
170
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-15. Hava Kalitesi Modelleme
Çalışması Raporu
171
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-16. Rehabilitasyon Planı
172
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-17. 1/10.000 Ölçekli Kadastro
Haritası ve 1/25.000 Ölçekli
Orman Kadastro Haritası
173
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-18. Adana Orman Bölge
Müdürlüğü, İzin ve İrtifak Şube
Müdürlüğü’nden Alınmış Görüş
Yazısı ve ÇED İncelemeDeğerlendirme Formu
174
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-19. Adana İl Özel
İdaresi’nden Alınmış Görüş
Yazısı
175
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-20. Orman ve Su İşleri
Bakanlığı DSİ Genel Müdürlüğü
Etüt, Planlama ve Tahsisler
Dairesi Başkanlığı’ndan Alınmış
Görüş Yazısı
176
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-21. Adana Valiliği, Halk
Sağlığı Müdürlüğü’nden Alınmış
Görüş Yazısı
177
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
EK-22. Orman Genel
Müdürlüğü, İzin ve İrtifak
Daresi Başkanlığı, İzin
Sahalarının Rehabilitasyonu
ve Denetimi Şube
Müdürlüğü’nden Alınmış
Görüş Yazısı
178
MAHMUT KÜPELİ
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ
ÇED RAPORU
ÇED RAPORUNU
HAZIRLAYANLARIN
TANITIMI
(Adı Soyadı, Özgeçmişi, Referansları, Rapordan Sorumlu Olduğunu Belirten İmzası
Ve Noter Tasdikli İmza Sirküleri)
179
Download

MAHMUT KÜPELİ - Çevre ve Şehircilik Bakanlığı