IPSA
INSTITUT
TUZLANSKI KANTON
OPĆINA ŽIVINICE
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
za period 2012 - 2032. godine
PROSTORNA OSNOVA
Sarajevo, april 2012.
PROSTORNIPLAN OPĆINE ŽIVINICE
za period 2012-2032.godine
PROSTORNA OSNOVA – PRIKAZ POSTOJEĆEG STANJA
IPSA
INSTITUT
Nosilac pripreme PP Opdine Živinice
OPĆINA ŽIVINICE
Nosilac izrade PP Opdine Živinice
IPSA INTITUT
Put života bb
71000 Sarajevo
033 27 63 40
[email protected]
www.ipsa-institut.com
Stručni planerski tim:
Odgovorni planer:
Vladimir Levašev, dipl.ing.arh.
Prostorni planeri i saradnici:
Vladimir Levašev, dipl.ing.arh.
Biljana Tanovid, dipl.ing.el.
Jasmin Burzid, dipl.ing.maš.
Lejla Hadžovid, dipl.ing.građ.
Elvir Alid, dipl.ing.građ.
Jasmin Meškid, dipl.ing.arh.
Andrea Pavlovid, dipl.ing.arh.
Mirza Bašalid, dipl.ing.arh.
Damir Lukid, dipl.ing.arh.
Koordinator izrade plana:
Lejla Hajro, dipl.ing.arh.
Broj projekta:
Direktor IPSA Instituta:
11/7592
prof.dr.Ešref Gačanin
Sarajevo, april 2012.
IPSA
INSTITUT
IPSA
INSTITUT
IPSA
INSTITUT
TEKSTUALNI PRILOZI
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
I. POSTOJEDE STANJE...................................................................................................................... - 2 1.1 POLOŽAJ I GEOPROMETNE KARAKTERISTIKE ........................................................................................... - 2 1.2 RELJEF, INŽINJERSKO – GEOLOŠKE I SEIZMIČKE KARAKTERISTIKE TERENA....................................................... - 3 1.3 KLIMATSKE KARAKTERISTIKE I HIDROGRAFSKA OBILJEŽJA ........................................................................... - 6 1.4 PEDOLOGIJA ................................................................................................................................... - 8 1.5 ZEMLJIŠNI I MINERALNI RESURSI ........................................................................................................ - 10 1.5.1
Zemljišni resursi .......................................................................................................... - 10 1.5.1.1
1.5.1.2
Poljoprivredno zemljište ....................................................................................................... - 10 Šumsko zemljište .................................................................................................................. - 11 -
1.5.2
Mineralni resursi ......................................................................................................... - 11 1.6 PRIRODNO I KULTURNO – ISTORIJSKO NASLIJEĐE................................................................................... - 13 1.7 STANJE OKOLIŠA I RANJIVOST PROSTORA ............................................................................................. - 14 1.7.1 Prirodne nesrede .............................................................................................................. - 15 1.7.1.1 Poplave ..................................................................................................................................... - 15 1.7.1.2 Potresi ...................................................................................................................................... - 16 1.7.1.3 Visoki snijeg i sniježni nanosi .................................................................................................... - 17 1.7.1.4 Klizanje i odronjavanje zemljišta .............................................................................................. - 17 1.7.1.5 Visoke temperature vazduha ................................................................................................... - 18 1.7.1.6 Suša .......................................................................................................................................... - 19 1.7.1.7 Ostale vremenske nepogode .................................................................................................... - 19 -
1.7.2 Tehničke i tehnološke nesrede .......................................................................................... - 20 1.7.2.1 Veliki šumski požari .................................................................................................................. - 20 1.7.2.2 Zagađenost vazduha, vode i zemljišta ...................................................................................... - 20 1.7.2.3 Buka.......................................................................................................................................... - 22 1.7.2.4 Upravljanje čvrstim otpadom ................................................................................................... - 22 1.7.2.5 Požari na stambenim, industrijskim i drugim objektima .......................................................... - 24 1.7.2.6 Nesrede usljed slijeganja zemljišta i eksploatacije ruda i mineralnih sirovina .......................... - 25 -
1.7.3 Ostale nesrede .................................................................................................................. - 25 1.7.3.1 Saobradajne nesrede ................................................................................................................ - 25 1.7.3.2 Prevoz zapaljivih i eksplozivnih materija .................................................................................. - 25 1.7.3.3 Nesrede uzrokovane minsko - eksplozivnim sredstvima (MES) i neeksplodiranim ubojitim
sredstvima (NUS) ................................................................................................................................................. - 26 -
1.8 OZELENJAVANJE I UREĐENJE JAVNIH POVRŠINA .................................................................................... - 26 1.9 STANOVNIŠTVO ............................................................................................................................. - 27 1.10 STANOVANJE I STAMBENA IZGRADNJA .............................................................................................. - 30 1.11 DRUŠTVENA INFRASTRUKTURA I CENTRALNI SADRŽAJI .......................................................................... - 33 1.11.1 Društvene djelatnosti ..................................................................................................... - 33 1.11.1.1 Socijalna zaštita ...................................................................................................................... - 33 1.11.1.2 Zdravstvo ................................................................................................................................ - 34 1.11.1.3 Osnovno obrazovanje............................................................................................................. - 34 1.11.1.4 Srednje obrazovanje ............................................................................................................... - 36 1.11.1.5 Kultura .................................................................................................................................... - 37 1.11.1.6 Sport ....................................................................................................................................... - 38 1.11.1.7 Uprava i javne službe.............................................................................................................. - 39 -
1.11.2 Komercijalne djelatnosti ................................................................................................ - 40 1.11.2.1 Trgovina.................................................................................................................................. - 40 1.11.2.2 Zanatstvo ................................................................................................................................ - 41 1.11.2.3 Ugostiteljstvo ......................................................................................................................... - 41 1.11.2.4 Finansijske i poslovne usluge.................................................................................................. - 42 -
1.12 PRIVREDA ................................................................................................................................... - 42 1.12.1 Poljoprivreda .................................................................................................................. - 42 1.12.2 Šumarstvo i lov ............................................................................................................... - 45 1.12.3 Ostale privredne djelatnosti ........................................................................................... - 46 1.12.4 Rudarstvo ....................................................................................................................... - 48 1.13 TURIZAM .................................................................................................................................... - 51 1.14 SAOBRADAJ I VEZE (KOLSKI, ŽELJEZNIČKI, VAZDUŠNI, JAVNI PTT, GSM) .................................................. - 52 -
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
1.14.1 Kolski saobradaj ............................................................................................................. - 53 1.14.1.1 Izgrađenost puteva i gustina kategorisane putne mreže ....................................................... - 53 1.14.1.2 Dužina puteva u kilometrima po stanovniku u Opdini Živinice ............................................... - 54 -
1.14.2 Željeznički saobradaj ...................................................................................................... - 55 1.14.3 Vazdušni saobradaj ........................................................................................................ - 55 1.14.4 Javni saobradaj............................................................................................................... - 57 1.14.5 Stacionarni saobradaj .................................................................................................... - 59 1.14.6 Telekomunikacije ........................................................................................................... - 59 1.15 INFRASTRUKTURA......................................................................................................................... - 60 1.15.1 Hidrotehnika i vodoprivreda .......................................................................................... - 60 1.15.1.1 Vodeni resursi ........................................................................................................................ - 60 1.15.1.2 Vodna infrastruktura .............................................................................................................. - 64 -
1.15.2 Elektroenergetika ........................................................................................................... - 73 1.15.3 Toplifikacija .................................................................................................................... - 82 1.16 KORIŠTENJE POVRŠINA .................................................................................................................. - 85 1.17 PROSTORNA ORGANIZACIJA............................................................................................................ - 85 II. OCJENA STANJA ....................................................................................................................... - 91 III. CILJEVI PROSTORNOG UREĐENJA ............................................................................................ - 97 3.1 OPDI CILJEVI RAZVOJA OPDINE ŽIVINICE: ............................................................................................. - 98 3.2 POSEBNI CILJEVI RAZVOJA OPDINE ŽIVINICE: ........................................................................................ - 99 IV. OSNOVNA KONCEPCIJA RAZVOJA ......................................................................................... - 107 -
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
PROSTORNI PLAN OPDINE ŽIVINICE ZA PERIOD OD
2012 – 2032. GODINE
Usvajanjem Prostornog plana za područje Tuzlanskog kantona (“Službene
novine Federacije Bosne i Hercegovine br. 63/04“) deklarisana je obaveza svih Opdina
koje pripadaju ovom području, da u odgovarajudem vremenskom periodu izrade i
usvoje Prostorne planove, koji se odnose na prostore u okviru njihovih granica ili da
postojede prostorno - planske dokumente usaglase sa postavkama iskazanim u planu
višeg reda.
Uvažavajudi napomenute obaveze, ali prvenstveno u cilju obezbjeđenja
uporišta za usmjeravanje razvojnih procesa, sprječavanja nenamjenskog i nasilnog
uzurpiranja prostora, obezbjeđenja planskog i osmišljenog usmjeravanja izgradnje svih
sadržaja u prostoru, djelovanja u smjeru racionalnog korištenja izgrađenih sistema,
zaštite prirodnih, kulturno - istorijskih i graditeljskih vrijednosti, stvaranja pretpostavki
za eventualno noveliranje ved usvojene prostorno-planske dokumentacije itd., vijede
Opdine Živinice je na svojoj sjednici održanoj dana 27.09.2007. godine donijelo Odluku
o pristupanju izrade Prostornog plana Opdine Živinice (u daljem tekstu ,,Plana“).
Ovom Odlukom je za Nosioca pripreme Plana određen načelnik Opdine
Živinice, dok je za Nosioca izrade odabran IPSA Institut iz Sarajeva.
Neophodno je imati u vidu da je Nosilac pripreme po donošenju Odluke
formulisao i ,,Projektni zadatak za izradu Prostornog plana Opdine Živinice za period
2012 – 2032. godine“, kojim je naznačeno da se izrada Plana treba prilagoditi opdim
uslovima koji su dosta specifični, obzirom da se ne predviđa izrada eventualno
potrebnih specijalističkih studija ili istraživanja za pojedine oblasti.
Naime, Nosilac izrade se upuduje da prijedloge vezane za usmjeravanje
razvoja u prostoru bazira na ulaznim podacima ili osnovama koje su podržane
istraživanjima, studijama i zaključcima determiniranim u okviru prostorno - planske
dokumentacije rađene za šira područja tokom različitih vremenskih perioda, što
iziskuje veoma pažljivu procjenu njihove aktualnosti i valjanosti prilikom opredjeljenja
vezanih za razvoj pojedinih oblasti. Ovo se posebno odnosi na demografsku sliku
Opdine na kraju planskog perioda i sa time vezano pitanje stanovanja, stambene
izgradnje i kapaciteta društvene infrastrukture.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
-1-
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
I. Postojede stanje
1.1 Položaj i geoprometne karakteristike
Područje od 290,92 km2, omeđeno granicom dužine 98,82 km, površinski
determiniše Opdinu Živinice, koja leži na sjeveroistoku Bosne i Hercegovine, odnosno,
zauzima južne dijelove Tuzlanskog kantona. Neposredno susjedstvo ovoj jedinici
lokalne samouprave čine: na sjeveroistoku - Opdina Tuzla, na sjeverozapadu – Opdina
Lukavac, na zapadu - Opdina Banovidi, na jugu – Opdina Kladanj, na jugoistoku –
Opdina Šekovidi, a na istoku – Opdina Kalesija.
Preko područja Opdine Živinice prolaze značajne putne komunikacije, kao što
su magistralni put Sarajevo – Tuzla – Orašje, regionalni putevi Banovidi – Živinice –
Zvornik i Lukavac – Živinice – Šekovidi, te željezničke pruge Brčko – Banovidi i Tuzla –
Zvornik.
Opdi podaci:
- područje Opdine
Površina:
P = 290,92 km2
Stanovništvo:
74 378
Centar opdine:
Živinice grad
Slika 1 - Položaj u odnosu na šire okruženje
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
-2-
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
1.2 Reljef, inžinjersko – geološke i seizmičke karakteristike terena
U
visinskom
pogledu,
teritorija Opdine Živinice se
smjestila unutar nadmorskih visina
koje se kredu od 200 do 1156
m.n.v., dok u geografskom smislu
zauzima poziciju koju ograničavaju
sjeverne geografske širine 4400 i
19I te 4400 i 30I, kao i istočne
geografske dužine 1800 i 30I te
1800 i 50I.
Reljef Opdine obilježavaju
sjeverni obronci masiva Konjuh i
Javornik, južne padine planine
Majevica, središnji dio Sprečkog
polja i dio jezera Modrac. Prema
ovome, generalno posmatrano,
reljef Opdine se može podjeliti na
dva dijela i to: sjeverni –
ravničarski, te južni i jugozapadni –
brdskoplaninski.
Detaljnije
gledano,
procentualna
zastupljenost
površina
sa
nadmorskim
visinama
Slika 2 - Karakteristike reljefa
karakterističnim za ovo područje, a
iskazano u odnosu na cjelokupnu
teritoriju Opdine, očituje se u tabeli broj 1.
Tabela 1 - Hipsometrijske karakteristike
OPDINA
Živinice
NADMORSKA VISINA (m)
do 250
250 – 300
300 – 500
500 –700
700 –900
900 –1100
preko 1100
Ukupno
POVRŠINA (km2)
92,54
57,78
88,21
33,86
12,71
4,83
0,99
290,92
%
31,81
19,86
30,32
11,64
4,37
1,66
0,34
100,00
Dolinom, koja je tektonska depresija dinarskog pravca pružanja, javljaju se
ravničarske površine u širini od 2 do 5 km. U njoj je razvijen sliv rijeke Spreče, koji se
formirao na abrazivnom reljefu. Tokom tercijara ova depresija je bila dno jezera čijim
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
-3-
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
oticanjem su stvorene stepenaste zaravni. Izdvaja se aluvijalna ravan u nižim
dijelovima doline Spreče, iznad kojih se nastavljaju još tri rječne terase i to relativne
visine od 12 do 14, 35 i 50 m. Nizvodno od grada Živinica javljaju se i na vedoj visini.
Rijeka Gostelja prolazedi kroz planinski dio stvara kanjonski oblik reljefa, a
ulazedi u dolinu rijeke Spreče proširuje svoj obalni pojas stvarajudi akumulacije šljunka
i pijeska.
Na sjeveru, brdska zona zahvata područje naselja Dubrave donje i Dubrave
gornje. Nadmorska visina ovog područja se krede od 240 do 414 m.n.v., a ispresjecana
je sa nekoliko manjih vodotoka.
Prostor podbrđa planine Javornik i djela planine Konjuh i to na nadmorskim
visinama od 240 do 250 m.n.m., predstavlja zonu koncentracije vedine naselja Opdine
Živinice. U planinskoj zoni se smjestilo jedino naselje Kuljan.
U jugozapadnom dijelu podbrđa nastavlja se masiv Konjuh planine i u ovoj zoni
se nalazi najviši planinski vrh Božika sa nadmorskom visinom od 1155 m.n.v. U ovom
prostoru nalazimo vedi broj izvora koji obrazuju manje ili vede vodotoke kao što su
rijeke Oskova i Gostelja.
Slika 3 - Topografija šireg područja
Prostor Opdine izgrađen je od stijena različite geološke starosti i strukture. Ova
raznolikost se iskazuje tako što su:
Stijenske mase u zoni izvorišta rijeke Spreče izgrađene od kvarcita,
konglomerata, filita i gnajseva. Ove silikatne stijene pripadaju
paleozoiku i njihova struktura je vrlo nepravilna.
Osnovnu masu planine Javornik čine serpentit i peridotit. Centralni dijelovi
i sam planinski vijenac izgrađeni su od jurskih krečnjaka i ove starije
mase poniru duboko pod mlađi aluvijum.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
-4-
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Planina Konjuh je slične građe kao i Javornik, s tim da su krečnjaci
zastupljeni u manjoj mjeri. Takođe i ove starije stijene poniru pod mlađi
aluvijum doline Spreče.
Sprečko polje predstavlja nisku i prostornu neogeno - kvartalnu kotlinu,
dok je dolina rijeke Gostelje različite građe, gdje se pri izlasku iz
kanjonskog oblika javljaju akumulacije šljunka i pijeska, koje su
najizražajnije u donjem dijelu riječnog toka.
Na ušdu rijeke Oskove u rijeku Gostelju, javljaju se oblici nastali
djelovanjem fluvijalne erozije i akumulacije.
Dubinski rasjedi, koji sijeku cijelu zemljinu koru, u glavnom pravcu
sjeverozapad – jugoistok, veoma su značajni za seizmičku aktivnost Bosne i
Hercegovine. Ovi rasjedi imaju značajnu ulogu u oblikovanju geologije, te imaju
očiglednu vezu između geotektonskih jedinica, magmatizma i metalogenije,
geotermalne energije, te nalazišta plina i nafte.
Slika 4 - Seizmika Opdine
Sprečansko – Kozarački
dubinski rasjed pruža se od
Bosanske Dubice, južnim padinama
Prosare i ide na jugoistok preko
Prnjavora i Doboja na Ozren, te
preko Živinica do Zvornika. Na
dijelu rasjeda, između Doboja i
Živinica, u morfologiji se ističe
sistem paralelnih rasjeda, koji
zajedno čine rasjednu zonu
regionalnog karaktera. U zoni ovog
rasjeda vertikalna kretanja su
preko 2000 m. Rasjed se
karakteriše
izvorima
termomineralnih i mineralnih voda
i spada u seizmički aktivne rasjede.
Stabilnost terena na području Opdine je zadovoljavajuda, te više od 90 %
zemljišta je u I kategoriji stabilnosti. Međutim, desetak aktivnih klizišta vedih razmjera
ugrožava stanje na terenu, kao i sigurnost stanovništva i dobara.
Seizmički gledano, područje Opdine Živinice ima očekivani intenzitet potresa
VII°MSC, a tek na malom području VIII°MCS.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
-5-
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
1.3 Klimatske karakteristike i hidrografska obilježja
Na području Opdine Živinice je zastupljena umjereno – kontinentana klima sa
umjereno hladnim zimama i dosta toplim ljetima. Ovaj kraj je sa svih strana okružen
planinama, tako da je Majevicom odvojen od Panonske nizije, a Dinarske planine
sprječavaju uticaj mediterana. Otvorenost prostora je obezbjeđena dolinom rijeke
Spreče, što omogudava prodor zračnih masa iz Posavine.
Godišnji termički režim je saglasan Cfb klimatu (umjereno topla klima sa toplim
ljetima), s tim da je najhladniji mjesec januar, a najtopliji juli. Vegetacioni period traje
od polovine marta do kraja mjeseca septembra. Vrijednosti važnijih meteoroloških
pojava su prikazane u tabelama 2, 3 i 4. Podaci se odnose na meteorološku stanicu
Tuzla.
Srednja mjesečna temperatura za period 1950 - 2000. godine prikazana je u
tabeli broj 2.
Tabela 2
MJESEC
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
Temperatura zraka
0
( C)
0,8
1,4
5,6
10,3
14,8
18,0
19,5
19,1
15,5
10,6
5,9
1,5
GODIŠNJI
PROSJEK
10,1
Prosječan broj dana sa temperaturom nižom od 0 0C za period 1950 - 2000.
godine prikazan je u tabeli broj 3.
Tabela 3
MJESEC
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
Temperatura zraka
0
( C)
25,5
20,7
14,2
2,8
0,4
-
-
-
0,1
2,3
8,2
21,0
GODIŠNJI
PROSJEK
10,57
Prosječan broj dana sa temperaturom višom od 25 0C za period 1950 - 2000.
godine prikazan je u tabeli broj 4.
Tabela 4
MJESEC
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
GODIŠNJI
PROSJEK
Temperatura zraka
0
( C)
-
-
0,3
2,2
7,5
15,2
19,7
20,3
12,3
2,5
0,1
-
8,9
Područje Opdine ima relativno ravnomjernu godišnju raspodjelu padavina s tim
da je najviše padavina u mjesecu junu, a najmanje u mjesecu septembru. U strukturi
padavina, najznačajnije su kiše koje se registruju tokom cijele godine, a snježni
pokrivač se tokom godine zadržava 61 dan, sa prosječnom dubinom od 20 cm. Na
planini Konjuh, odnosno, na vedim nadmorskim visinama, snježne padavine se
pojavljuju u ranu jesen i traju do kasnog proljeda. Dubina snježnog pokrivača na ovim
nadmorskim visinama je veda od prosjeka. Prosječne mjesečne i godišnja količina
padacina (mm/m2) za period 1950 - 2000. godine prikzane su u tabeli broj 5.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
-6-
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Tabela 5
MJESEC
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
GODIŠNJI
PROSJEK
UKUPNO
Količina
padavina
2
(mm/m )
59
57
57
76
88
109
97
80
67
62
72
77
75
900
Na meteorološkoj stanici Tuzla ustanovljeno je da se relativna vlažnost zraka
krede od 68 – 85% i da je ujednačena tokom cijele godine. Godišnji tok relativne
vlažnosti u području Živinica stoji u obrnutom odnosu sa temperaturom zraka tj., kada
su srednje mjesečne temperaturne vrijednosti u toku ljetnih mjeseci najviše, relativna
vrijednost vlažnosti zraka je najniža i obrnuto. Godišnji tokovi relativne vlažnosti (%) u
Opdini Živinice za period 1950 - 2000. godine prikazani su u tabeli broj 6.
Tabela 6
MJESEC
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
Relativna vlažnost zraka (%)
84
77
73
68
73
74
73
73
76
79
82
85
GODIŠNJI
PROSJEK
76
Najviše sunčanih dana ima mjesec avgust, sa prosjekom od 271 h mjesečno, a
najmanje novembar sa 64,7 h mjesečno ili 2,2 h dnevno. Prosječni godišnji tok
insolacije u satima na prosječan dan za period 1950 - 2000. godine prikazan je u tabeli
broj 7.
Tabela 7
MJESEC
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
Insolacija (h)
2,3
3,2
4,5
5,6
6,2
7,4
8,7
8,8
7,8
4,9
2,2
1,8
GODIŠNJI
PROSJEK
5,3
Najvedriji mjesec tj., mjesec sa najmanje oblačnosti je avgust, sa srednjom
oblačnošdu od 3.5, a najoblačniji je novembar sa 7.4. Po godišnjim dobima, pojava
oblačnosti je slijededa: ljeto 4.4 ; jesen 5.7 ; proljede 6.8; zima 7.0. Prosječni tok
oblačnosti (%) za period 1950 - 2000. godine prikazan je u tabeli broj 8.
Tabela 8
MJESEC
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
Oblačnost (%)
71
72
67
62
60
54
43
38
42
54
72
75
GODIŠNJI
PROSJEK
59
Hidrografska obilježja ovog prostora su specifična zbog prisustva vodene
akumulacije Modrac i vedeg broja rijeka, potoka i drugih vodotoka. Uz to, obilne
količine podzemnih voda registrovanih u Sprečkom polju predstavljaju značajnu
rezervu za eventualno snabdjevanje stanovništva i privrede, kako na području Živinica
tako i na području nekoliko susjednih Opdina.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
-7-
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
1.4 Pedologija
Pedološke karakteristike tla se diferenciraju prema odlikama reljefa.1 Tako u
brdskom dijelu Opdine preovladavaju automorfna zemljišta, dok uz rijeku Spreču
preovladava hidromorfni tip tla. Upravo geološki supstrat, morfologija terena i
mikroklima odlučujude utiču na formiranje zemljišta, a u Opdini Živinice, obzirom na
ove tri stavke, javljaju se: a. Zemljišta na krečnjačkim stijenjama; b. Zemljišta na
sedimentnim stijenama; c. Zemljišta na magmatskim stijenama.
Prema Strategiji poljoprivrede Tuzlanskog kantona, koja je dosta oskudno, ali
ipak obradila tipove zemljišta koja se javljaju u ovoj regiji, pojavnosti zemljišta, a u
korelaciji sa agrozonama, unutar kojih se obično stvaraju, su slijedede:
Tabela 9
Agrozona %
Tipovi zemljišta
I
67,12 Hidromorfna tla, aluvij i dolinski diluvij
Planinska crnica, distrično smeđe tlo, eutrično smeđe i smeđe zemljište na
II
26,66
krečnjaku
III
6,22 Planinska crnica, distrično smeđe i smeđe zemljište na krečnjaku
„U pogledu agrohemijskih odlika, prema dostupnim informacijama, zemljište
Kantona je kiselo (od jako kiselog do slabo kiselog). U pogledu snabdjevenosti N
(azotom) i, s tim u vezi, humusom, zemljišta su uglavnom slabo i srednje snabdjevena.
Fosfor je ovim zemljištima uglavnom slabo zastupljen, dok je u pogledu
dostupnog K (kalijuma) slaba i srednja snabdjevenost.
Prema podacima Poljoprivrednog zavoda Tuzlanskog kantona, koji radi ovu
vrstu analiza, kompletiranje ovih podataka za Tuzlanski kanton treba tek da se sačini.
Savjeti i neke mjere u agrotehničkom smislu, da se koriguju i poboljšaju parametri koji
su navedeni, a od kojih zavisi produktivnost tla, su u fazi realizacije.
Prostorni plan Opdine Živinice iz 1985.g.,nešto je detaljnije obradio ovu temu, a
prema pedološkoj karti tog plana, pedološke karakteristike i svojstva su prikazana u
tabeli broj 10.
1
Sjeverozapadni dio Opdine je sastava peridotitsko – amfilotitske asocijacije – serpentita,
sjeveroistok izgrađuju terasni sedimenti, riječni i jezerski (ilovače, gline, pijesci, šljunci), središnji dio u
malom omjeru je sastavljen od lapora, glinca, alevrolita, pješčara, konglomerata, tipičnih za sonu
formaciju tuzlanskog bazena, mješovito sa ugljenom, pijescima, šljuncima u cikličnoj izmjeni, dok je
krajnji južni dio, cijelom dužinom granice, sastavljen iz gromadastih dolomita i sedimentno –
vulkanogenih kompleksa (rožnjaci, pješčenjaci, glinci, lapori, magmatske i metamorfitske intruzije i
interstratifikacije – ofiolitski melanž)
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
-8-
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Tabela 10
Površina
(km2)
90,12
56,47
84,6
19,09
%
Tipologija zemljišta (karakteristike)
31,67
19,84
29,72
6,71
Pseudoglej
Kompleksni euglej - semiglej
Distrični kambisol na kiselim, silikatnim stijenama
Kalkokambisol na krečnjaku
Euterični kambisol i nizovi ranker kambisol i kambisol - luvisol na
serpentitu i peridotitu
Vertisol, pelosol i kompleks vertisol - pelosol na glini i laporu
Euterični kambisol na bazama bogatim silikatnim stijenama
27,48
9,66
0,62
6,26
0,21
2,19
Slika 5 - Pedološka karta Opdine
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
-9-
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
1.5 Zemljišni i mineralni resursi
1.5.1 Zemljišni resursi
Zemljište
poljoprivred
no zemljište
35%
28%
37%
pošumljene
površine
ostalo
zemljište
Opdina raspolaže sa
29.092 ha zemljišta od čega
poljoprivredno zemljište zahvata
28,34%, pošumljene površine
36,8%, a preostalih 34,91% su
ostala zemljišta (građevinsko,
vodne površine i sl.).
Slika 6 - Zastupljenost zemljišta
1.5.1.1 Poljoprivredno zemljište
U strukturi poljoprivrednog zemljišta najvede učešde imaju oranice sa 4971,89
hektara ili 60.3 %, zatim livade sa 1499,56 hektara ili sa 18.2 %, vodnjaci sa 893,07
hektara ili sa 10,8 % i pašnjaci sa 881,08 hektara ili 10,7 %. Kategorije poljoprivrednog
zemljišta u Opdini Živinice i Tuzlanskom kantonu prikazane su u tabeli broj 11 :
Tabela 11
Oranice (ha) Vodnjaci (ha) Livade (ha) Pašnjaci (ha) Ukupno (ha)
ŽIVINICE
4971,89
893,07
1499,56
881,08
8245,61
TUZLANSKI K. 59524,9
15860,9
12105,6
11560,7
99052,1
Zastupljenost pojedinih bonitetnih kategorija poljoprivrednog zemljišta
prikazana je u tabeli broj 12.
Tabela 12
Ukupno
Bonitetna kategorija
poljoprivredno
II
III
zemljište
ha
ha
%
ha
559,21
6,78
1282,54
V
VI
8245,61
ha
%
ha
1131,35 13,72
1066,64
IV
%
15,55
%
12,94
ha
2193,34
VII
ha
513,01
IVa
%
26,60
ha
1499,52
%
18,19
%
6,22
Kako je prikazano u tabeli poljoprivredno zemljište u bonitetnim kategorijama I
i VIII na prostoru Opdine Živinice nije zastupljeno.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 10 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Poljoprivredno zemljište grupisano je po agrozonama, na način da su:
Zemljišta od II do IV kategorije boniteta svrstava u agrozonu ,,I“
Zemljišta od V do VI kategorije boniteta svrstava u agrozonu ,,II“
Zemljišta od VII do VII kategorije boniteta svrstava se u agrozonu
,,III“
Zastupljenost pojedinih agrozona u ukupnom poljoprivrednom zemljištu
prikazano je u tabeli broj 13.
Tabela 13
Agrozona
I
II
III
Ukupno
ha
5534,61
2197,99
513,01
8245,61
Učešde u ukupnom fondu %
67,12
26,66
6,22
100
1.5.1.2 Šumsko zemljište
Opdina Živinice je prostor koji je bogat pošumljenim i šumskim zemljištem.
Šumsko zemljište je u državnom i privatnom vlasništvu, a na njemu su zastupljene
sljedede kategorije šuma.
Tabela 14
Visokešume sa prirodnom obnovom (ha)
Šumske kulture (ha)
Izdanačke šume (ha)
Goleti ispod gornje granice privredne šume
Neproduktivne šume (ha)
Svega (ha)
7.002,60 ha
709,60 ha
2.577,90 ha
351,80 ha
50.80 ha
10.692,70 ha
1.5.2 Mineralni resursi
Rudna bogatstva i mineralne sirovine su bitna komponenta privrede Opdine
Živinice. Osnovu ovog bogatstva predstavljaju nalazišta mrkog uglja i lignita, nikla i
kobalta, te krečnjaka i kvarcnog pjeska.
Ekstrakcija mrkog uglja datira još iz vremena između dva svjetska rata.
Eksploatacija se vrši na lokalitetu Đurđevik, gdje debljina krovnih naslaga iznosi 400 m,
a prosječna debljina ugljenog sloja iznosi oko 16 m. Ugalj se eksploatiše na
površinskom kopu Višda i Bašigovac, te jami Đurđevik. Prosječna kalorijska vrijednost
ovog uglja iznosi 22.000 KJ/kg, a srednji sadržaj sumpora iznosi 2,30%. Ukupne rezerve
mrkog uglja se procjenjuju na cca 50 miliona tona.
Na lokalitetu Dubrave postoji ležište uglja lignit, čija je eksploatacija započeta
1987. godine. Hemijski sastav uglja je u granicama lignitskih ugljeva, sa niskim
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 11 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
procentom sumpora (0,20%), a prosječna kalorijska vrijednost iznosi 10.480 KJ/kg.
Rezerve ovog uglja se procjenjuju na cca 100 miliona tona.
Na ležištima Brezik – Tadid, utvrđen je mali sadržaj nikla, ali zastupljenost
kobalta u rudi odgovara srednje bogatim ležištima.
U granicama mjesnih zajednica Đurđevik i Gračanica se nalaze kamenolomi
krečnjaka. Na ovim lokalitetima se godišnje proizvede oko 120 000 m 2 kamena za
potrebe građevinarstva. Geološke rezerve kamena se procjenjuju na oko 2,2 miliona
m3. Uz ovo, na otkrivki pri eksploataciji uglja rudnika Brnare, javlja se kvalitetan
kvarcni pijesak, čije se rezerve procjenjuju na desetine miliona tona. Potencijalna
nalazišta tehničkog i ukrasnog kamena, kao i laporca, zauzimaju značajne površine na
krajnjem jugu Opdine Živinice.
Područje mjesnih zajednica Dubrave gornje i Dubrave donje, u svom sjevernom
dijelu, predstavlja istražni prostor nafte i plina, koji se proteže i preko opdinskih
granica, na područje Opdine Tuzla, što u narednom periodu može biti od značaja za
šire područje regiona.
Ležište mineralne vode sa CO2 (kiseljak) se nalaze na lokalitetu Višde. Ove vode
spadaju u kategoriju nisko mineralizovanih ugljično-dioksidnih kiselih voda,
magnezijsko-hidrokarbonatnog tipa, s tim da im nedostatak sulfata daje poseban
kvalitet.
Slika 7 - Rudnici Đurđevik i Dubrave
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 12 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
1.6 Prirodno i kulturno – istorijsko naslijeđe
Odlukom o provođenju Prostornog plana za područje
Tuzlanskog kantona za period 2005 - 2025. godine, predviđeno
je da se obezbjedi adekvatan tretman očuvanja i zaštite, te
način korištenja prirodnog i kulturno - istorijskog naslijeđa.
Najstariji spomenici kulture na području Opdine Živnice
datiraju iz srednjeg vijeka, a javljaju se u obliku nadgrobnih
spomenika - stedaka i srednjovjekovnih utvrđenja - gradina.
Slika 8 - Đurđevički stedak
Danas je sačuvano 25 nekropola i 6 stedaka “samaca“, odnosno
oko 250 stedaka, koji su rasprostranjeni uglavnom u južnim i istočnim dijelovima
Opdine. Posebno je vrijedna nekropola “Vrpolje“ u Đurđeviku, koja se nalazi na
privremenom spisku Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika. Vrijedno naslijeđe
čine i ostaci rimskog utvrđenja i srednjovjekovna nekropola stedaka Gradina u
Đurđeviku, te vedi broj gradina koje je potrebno detaljnije istražiti.
Ispod gradine u selu
Džebari nalazi se najstarija
džamija u Tuzlanskom
kantonu, koja datira iz prve
polovine XVI vijeka. Od
sakralnih objekata, vrijedna
je i drvena džamija u
Priluku, koja je najveda u
BiH i koja je potencijalni
nacionalni spomenik. Na
teritoriji Opdine se nalazi
vedi broj sakralnih objekata
za koje je podnesena
peticija za proglašenje
nacionalnim spomenicima.
Slika 9 - Džamija u Priluku
Tabela 15 - Kulturno - istorijsko naslijeđe
Naziv dobra
Rimsko utvrđenje i srednjovjekovna nekropola stedaka Gradina
Srednjovjekovna nekropola Djedina
Srednjovjekovni nadgrobni spomenici Donja Višda
Srednjovjekovna nekropola Jasik
Srednjovjekovni nadgrobni spomenik Mramor (Molitvište)
Srednjovjekovna nekropola Mramorje
Srednjovjekovno groblje Oborak
Srednjovjekovno groblje Omarak
Srednjovjekovna nekropola Repuh
Srednjovjekovna nekropola Stupa
Srednjovjekovna nekropola Trijebnik (Kladovi)
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
Lokacija
Đurđevik
Zukidi
Donja Višda
Gračanica
Brnjica
Zukidi
Đurđevik
Brnjica
Tupkovidi Donji
Đurđevik
Đurđevik
- 13 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Srednjovjekovni nadgrobni spomenici Vrpolje
Džamija
Džamija
Turbe
Džamija
Džebarska džamija
Džamija
Groblje uz džamiju u Priluku
Muslimansko groblje “Čardak“
Đurđevik
D. Bašigovac
Đurđevik
Suha
G. Lukavica
Kuljani
Priluk
Priluk
Kuljani
Važno je napomenuti da se na teritoriji Opdine nalaze i memorijalne cjeline i
spomen obilježja novijeg datuma, kao što su: Partizansko groblje u Živinicama,
lokalitet Korita na Mačkovcu - Grob Narodnog heroja Peje Marovida, itd.
Prostorni plan za područje Tuzlanskog kantona se zalaže za hitno pokretanje
inicijativa i drugih radnji za stavljanje pod posebnu zaštitu, kao i preduzimanje ostalih
praktičnih i spasilačkih radnji, koje se odnose na prirodno naslijeđe. Na teritoriji
Opdine Živinice mogu se izdvojiti slijededi vrijedni i zaštideni dijelovi prirodne baštine:
Konjuh, zaštideni pejzaž
Jezero Modrac
Toplice, predio prirodne ljepote
Rudine, predio prirodne ljepote
Plane, predio prirodne ljepote
Pedina Vrelo
Hajdučka pedina
Gradski park Živinice
Skupine hrasta lužnjaka (Auto moto društvo i Gradski park)
Skupine i pojedinačni primjerci božikovine (Djedino, Živinice)
Među najznačajnije komplekse prirodnog naslijeđa spadaju “Zaštideni pejzaž Konjuh“, te jezero Modrac kao područje prirodnih vrijednosti. Također, vrijedno
prirodno naslijeđe predstavlja i spomenik hidrološke prirode, potok Sušica, te
segmenti rijeka Gostelje i Oskove.
1.7 Stanje okoliša i ranjivost prostora
Ranjivost prostora je produkt procesa detekcije, valorizacije, rangiranja i
analize resursa nekog prostora ili sistema, u odnosu na potencijalne opasnosti u
okruženju i ograničenja, što u konačnici, može dovesti do degradacije prostora i
ugrožavanja njegovih korisnika.
Kako bi potencijalne opasnosti bile što potpunije obrađene i predstavljene u
okviru Plana, korištena je sljededa shema2:
2
Procjena ugroženosti od prirodnih i drugih nesreda Tuzlanskog kantona, april 2005.g.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 14 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
1.7.1 Prirodne nesrede
Prirodne nesrede podrazumijevaju poplave, potrese, visoki snijeg i sniježne
nanose, odronjavanje i klizanje zemljišta, visoke temperature vazduha, sušu, te ostale
vremenske nepogode (prolom oblaka, olujni vjetar, grad, mraz, hladnodu, epidemije i
sl.).
1.7.1.1 Poplave
Problem poplava na području Opdine Živinice je veoma sezonskog je karaktera.
Nastaje uslijed izlijevanja velikih vodotoka, poput Spreče, Gostelje, Oskove, te
prirodnih i vještačkih akumulacija, poput HA Modrac, zbog prelijevanja vode preko
odbrambenih nasipa i brana, a najčešde uzrokovano velikim količinama padavina i
topljenjem snijega. Visok nivo podzemnih i površinskih voda, kao i pojava bujičnih i
brdskih voda nakon jakih pljuskova, optereduje vodotoke koji ih ne mogu u potpunosti
prihvatiti, što za posljedicu ima izlijevanje vode iz korita vodotoka. Ovakvom stanju
neuređenost i nereguliranost korita, koja su, gotovo u pravilu, zapuštena, zarasla u
vegetaciju, zatrpana muljem i ugljenom prašinom, što je naizraženije upravo na
vodotocima Spreče, Oskove i Gostelje.
Međutim, problem izlijevanja rijeka nije rezerviran samo za neuređena korita
rijeka, ved i na uređene vodotoke, koji, zbog navike ispuštanja otpada i korištenja
rijeka kao „tečnih deponija“, bespravne izgradnje uz i preko vodotoka, se u gotovo
pravilnim intervalima izlijevaju, plave velike površine i izazivaju opasnost za okolno
stanovništvo.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 15 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Dodatan problem nastaje zbog prekomjerne sječe šuma, posebno u slivnim
područjima vodotoka, što dovodi do erozije zemljišta, umanjuje njegovu apsorbnu
mod, te stvara preduslove za poplave. Loša drenažna mreža, neuređenost kanala za
prihvat površinskih i podzemnih voda, neozgrađenost glavnih i pomodnih nasipa
upotpunjuju negativno stanje u domenu poplava Opdine Živinice.
Tok rijeke Spreče, kao glavnog i najznačajnijeg
vodotoka na području Opdine, može se zbog svoje
dužine i akumulacije Modrac podijeliti na dva dijela: dio
uzvodno od akumulacije Modrac (dio koji pripada Opdini
Živinice), te dio nizvodno od akumulacije. Poplavno
područje rijeke Spreče zauzima površinu od 21,44 km2, a
odnos poljoprivrednog područja koje je plavljeno, te
nivoa velikih voda, prikazan je u tabeli broj 16.
Slika 10 - Poplave
Tabela 16
Dolina rijeke
Rang
Područje
Poljoprivredna plavljena površina (ha)
V.V. 1/20
V.V. 1/100
V.V. 1/500
Spreča
3
Dolina uzvodno
od akumulacije
Modrac
3.517,00
4.121,00
4.240,00
Prema procjeni ugroženosti, najugroženija je, među ostalim, Opdina Živinice.
Ovo je posebno izraženo u porječju rijeke Spreče i njenih pritoka, Oskove i Gostelje, te
manjih vodotoka koji im pripadaju, gdje je i glavnina stanovništva Opdine
raspoređena. Poplave posebno ugrožavaju poljoprivredna zemljišta, uništavajudi
usjeve, što ima dalekosežne posljedice. Šteta se manifestira i na stambenim,
poslovnim, privrednim i drugim objektima, koritima vodotoka, putevima i dr.
infrastrukturi. Sekundarna opasnost su zagađenje vode za pide, što je glavni uzročnik
zaraznih bolesti. Nije potrebno ni napominjati aktivaciju klizišta, uzrokovanih
poplavama. Iz navedenog je jasno da problem poplava u Opdini Živinice se smješta
visoko na listi uzročnika degradacije prostora i utiče na ranjivost cjelokupne Opdine.
1.7.1.2 Potresi
Obzirom na tektonske rasjede koji karakterišu morfologiju litosfere na
području Opdine Živinice i njenom širem okruženju, posebno obradajudi pažnju na
pružanje sprečko – kozaračkog dubinskog rasjeda, seizmička aktivnost je potencijalna
prijetnja cijeloj Opdini i Tuzlanskom kantonu.
Vedi broj drugoredastih rasjeda presjeca površinu Opdine, te u skladu sa
tektonskim karakteristikama, očekivan intenzitet potresa na najvedem dijelu Opdine je
VII°MSC, dok na krajnjem sjeverozapadu, na granici sa Opdinom Lukavac, ovaj
intenzitet je prognoziran na VIII°MSC. Upravo je područje Lukavca među potencijalno
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 16 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
najugroženijim na seizmičkoj karti kantona, te uticaji na područje Opdine Živinice, zbog
njihove blizine, ne smiju biti zanemareni.
Iako u posljednjih 100 g., od kada se vrše sistematska mjerenja seizmičke
aktivnosti u BiH, nije zabilježen jači potres na području Opdine Živinice, Opdine
Lukavac, Tuzla i Banovidi, registrirale su kroz vrijeme potrese jačeg intenziteta, u
epicentru od 3.6 – 6.3 °MCS, što može izazvati oštedenja na slabijim objektima, te
ugroziti sigurnost stanovništva.
Međutim, prirodni zemljotresi (tektonski, zemljotresi urušavanja, dubinski
zemljotresi), iako su naizgledniji, te čine 85 % svih potresa, ali i stvaraju najveda
oštedenja i degradaciju prostora, nisu jedina opasnost. Vještački potresi, koji nastaju
uslijed eksplozijia, obrušavanja ili slijeganja zemljišta (gorski udari), zbog naglog
pražnjenja i punjenja velikih hidroakumulacija i jezera, te crpljenja nafte, predstavljaju
stvarnu opasnost za Opdinu Živinice, zbog velike rudarske aktivnosti, kao i zbog
prisutnosti akumulacije Modrac.
1.7.1.3 Visoki snijeg i sniježni nanosi
Umjereno – kontinentalna klima Opdine Živinice, sa naznakama pretplaninske
umjereno – kontinentalne klime na višim predjelima, posebice dijelovima koje
zauzima planina Konjuh, okarakterisana je oštrim zimama, koje u pojedinim godinama
imaju izuzetno obilne padavine.
U posljednjih 10 godina, najobilnije padavine i visoki sniježni nanosi su se javili
u decembru 1999.g. i januaru 2000.g., kada je visina sniježnog pokrivača u nizinskim
dijelovima bila između 60 – 120 cm, u planinskim do 200 cm, a u nekim planinskim
predjelima i do 300 cm. Ovakve ekstremne visine snijega otežavaju ili potpuno
obustavljaju promet i normalno odvijanje života i rada svih stanovnika Opdine. Iako su
ovako oštre zime rijetke, prostor Opdine Živinice, zbog svojih klimatskih,
geomorfoloških i drugih karakteristika, ranjiv je na visoke sniježne nanose i snijeg.
1.7.1.4 Klizanje i odronjavanje zemljišta
Stabilnost terena Opdine Živinice je, generalno posmatrano, zadovoljavajuda, a
prikazana je u tabeli broj 17.
Tabela 17
Stabilnost terena
Kategorija
Površina(ha)
%
I
274,81
94,47
II
16,11
5,53
Međutim, problematika poplava, topljenja snijega, eksploatacije minerala,
neadekvatna infrastruktura, prekomjerna sječa, a ponajviše, bespravna gradnja, utiču
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 17 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
na nestabilnost terena u Opdini Živinice. Iako prema Procjeni ugroženosti TK-a, Opdina
Živinice spada među Opdine najmanje ugrožene ovom prirodnom nepogodom,
problem aktiviranja klizišta se javlja nakon ekstremnih vremenskim uvjeta, a najveda
klizišta u Opdini su prikazana u tabeli broj 18.
Tabela 18
R.b.
1.
Mjesna zajednica
Podgajevi
2.
3.
Gornja Višda
Šahidi
4.
Šeridi
5.
Priluk
6.
7.
8.
9.
10.
11.
Gornje Živinice
Stari Đurđevik
Đurđevik dom
Donja Lukavica
Donje Dubrave
Gornje Dubrave
Naselje
Mekote
Kršidi
Zukidi
Fočaci
Smajidi
Djedino
Zenuni
Muhinovidi
Mujkidi i Pepidi
Mujezinovidi
Bare
Površlje
Žabidi
Kopjenidi
Muridi
Medovidi
Glavidi
Šehidi
Kod džamije
Begidi
Derviši
Ugroženost
Stambeni objekti
Vjerski objekat
Lokalni put
Mjesno mezarje
Stambeni objekti
Lokalni put
Stambeni objekti i lokalni put
Stambeni objekti
Poljoprivredno zemljište
Stambeni objekti
Regionalni put i stambeni objekti
Poljoprivredno zemljište
Stambeni objekat
Put M – 18
Lokalni put
Stambeni objekti i lokalni put
Stambeni objekti
Posljedice aktivacije i nesanacije klizišta mogu biti katastrofalne, te osim velike
materijalne štete, prijetnja su bezbjednosti i životu stanovnika. Klizanje zemljišta, tj.,
vrijeme trajanja klizanja i odronjavanja je relativno kratko, ali nakon obilnih padavina –
iznenadno, te na ved aktivnim klizištima stvara sve vedu opasnost po život i zdravlje
ljudi i uništavanje materijalnih dobara.
1.7.1.5 Visoke temperature vazduha
Ljetni period donosi visoke temperature vazduha, posebno u najtoplijim
mjesecima julu i avgustu, ali u pojedinim godinama, ove temperature mogu dosedi
znatno više vrijednosti od prosječnih, što stvara poteškode u različitim sferama
normalnog odvijanja života stanovnika.
U toku jula i avgusta, registruju se temperature u rasponu od 34°- 38°C, u
neprekidnom trajanju od 15 –ak dana, a periodi visokih temperatura, sa izvjesnim
prekidima, registruju se gotovo tokom svih 60 dana ova dva mjeseca.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 18 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Rekordne temperature na području cijelog Tuzlanskog kantona su registrovane
29.08.2003.g., kada je 39,3°C bilo najtoplijih u posljednjih 50 g, a trend rasta
prosječnih temperatura u ljetnim mjesecima ponavlja se iz godine u godinu.
Posljedice visokih temperatura, osim po zdravlje ljudi, ogledaju se u
nedostatku kišnih padavina, što ima za posljedicu dugotrajna sušna razdoblja, koja u
ljetnim mjesecima, tj., poljoprivrednoj sezoni, imaju često katastrofalne učinke po
usjeve. Posebno su ugrožena ruralna područja Opdine, u kojima je vodna
infrastruktura slabo razvijena ili potpuno oslonjena na bunare. Nedostatak vode za
pide pogoršava higijensko stanje, te pogoduje razvoju različitih zaraznih bolesti. Osim
nedostatka u vodosnabdijevanju, visoke temperature stvaraju preduslove za izbijanje
šumskih požara, čime se dodatno ugrožava sigurnost ljudi, materijalnih dobara i
prirodnih resursa.
1.7.1.6 Suša
Dugotrajni periodi bez kišnih i snježnih padavina dovode do pojave suše, što je
zabilježeno u nekoliko navrata u posljednjih 10 g. (2000 – 2003, te 2011.g.), u kojima
preko 90 dana je prošlo bez padavina. Najčešde, sušna razdoblja se vežu za ljetne
mjesece, što je u direktnoj vezi sa visokim temperaturama, međutim, sve su češdi
jesenji i zimski periodi, koji su oskudni padavinama. Tada dolazi do drastičnog
smanjenja nivoa vodotoka, hidroakumulacija, što, osim problema sa
vodosnabdijevanjem, snažno utiče na riblji fond, te floru i faunu cjelokupnog područja
zahvadenog nepogodom. Najvedi problemi se u ovim slučajevima ogledaju u HA
Modrac, što ima vrlo teške posljedice za snabdijevanje industrije Opdine Živinice
tehnološkom vodom.
1.7.1.7 Ostale vremenske nepogode
Prolom oblaka, olujni vjetar, grad, mraz i hladnoda, potencijalna su opasnost za
materijalna, prirodna dobra, pa i po zdravlje ljudi. Njihova učestalost je prikazana u
tabeli broj 19.
Tabela 19
Nepogoda
Učestalost Prolom oblaka
Olujni vjetar
Grad
Vrlo često
Često
Rijetko
x
x
Mraz i hladnoda
x
x
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 19 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
1.7.2 Tehničke i tehnološke nesrede
1.7.2.1 Veliki šumski požari
Čovjekovo prisustvo i uticaji koje ima na svoje okruženje, uzročnikom su više
od 90% šumskih požara. Podučje Opdine Živinice, obzirom da je cca 40 – 50 % površine
pokriveno šumskim zemljištem, u stalnoj je opasnosti od izbijanja požara, što je najviše
izraženo u ljetnim mjesecima i dugim sušnim periodima.
Opdina Živinice je u sastavu dva šumska gazdinstva: Š.G.Konjuh i Š.G.Sprečko, u
kojima se nalaze brojna popularna izletišta. Ona koja se nalaze u okviru Opdine
Živinice su Suška rijeka i Krivača (S.G. Sprečko). Imajudi u vidu da je ljudski faktor
uročnik 90 % požara, velika pažnja se treba posvetiti ovim lokalitetima. Požar sam, ali i
njegova sanacija, predstavljaju opasnost po život i zdravlje ljudi, te nenadoknadiv
gubitak prirodnih resursa.
1.7.2.2 Zagađenost vazduha, vode i zemljišta
Osim motornih vozila, koja su najvedi zagađivači vazduha na području Opdine
Živinice, povremeno je prisutan relativno visok intenzitet zagađenosti štetnim
materijama (sumpordioksid, sumporovodonik, ugljenmonoksid, azotni oksidi,
ugljovodonici, ozon), kao i zagađenost prašinom, pepelom i čađi. Zagađenost zraka
dolazi od brojnih industrijskih postrojenja u Opdini Živinice, ali na njega utiču i
industrijski pogoni cijelog kantona.
Opdina nema mjernu stanicu zagađenja zraka, ali su mjerenja vršena u
pograničnom području sa Opdinom Tuzla, u selu Cerik, gdje je ustanovljeno da su u
zimskom periodu, mjesecu februaru, vrijednosti zagađenja zraka bile znatno vede od
preporučenih, dok je u ljetnom periodu situacija bila nešto povoljnija i kretala se u
granicama normale.
Tabela 20
Kvalitet vazduha mjeren u februaru
Prašina
89,8
Sumpor-dioksid (SO2)
89,8
Azotni dioksid (NO2)
60
Ugljenmonoksid (CO)
1,3
Ozon (O3)
57,6
Kvalitet vazduha mjeren u junu
Prašina
Sumpor-dioksid (SO2)
Azotni dioksid (NO2)
Ugljenmonoksid (CO)
Ozon (O3)
58
9,8
0,5
0,1
68
Iako su u proteklom periodu, koji se veže za ratni i postratni period, pa sve do
danas, najvedi industrijski zagađivači Opdine, kao što je Konjuh, RMU Đurđevik i RMU
Kreka, radili sa smanjenim kapacitetom, te na taj način rasteretili ekološku sliku,
zagađenje vazduha ima negativan i rastudi trend, ali zagađenje zraka, relativno
posmatrajudi, nije visoko.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 20 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Međutim, treba vršiti monitoring zraka, te stalnu kontrolu emisije čestica u
atmosferu od strane najvedih zagađivača okoliša, koji djeluju u Opdini Živinice, ali i u
njenom neposrednom okruženju, a to su:
odlagališta jalovine rudnika, gdje se vrši sagorijevanje materije, u cilju
oslobađanja prostora od iste (odlagalište u Đurđeviku, Živčidi;
odlagalište u Višdi, Gornja Višda; odlagalište u Dubravama)
drugi aerozagađivači (zagađenje od kotlovnica za grijanje; tvornički
dimnjaci, koji su sastavni dio pogona Konjuh dd, RMU Đurđevik, RMU
Kreka – Dubrave; Termoelektrana Tuzla; izduvni gasovi motornog
saobradaja; nekontrolisano spaljivanje otpada)
Zagađenost vodotoka dolazi od nekontrolisanog i nelegalnog ispuštanja štetnih
i otpadnih materija u rijeke i jezera, što je veoma izraženo na hidroslici Opdine
Živinice. Uzimajudi u obzir da su vodotoci Opdine uključeni u sistem
vodosnabdijevanja, jasna je opasnost po život i zdravlje stanovnika od zagađenja pitke
vode.
Problemi koji se javljaju vezuju se za nezaštidenost izvorišta pitke vode,
neuvezanost domadinstava u sistem kanalizacije u vedini ruralnih naselja, neuređenost
vodotoka, a ponajviše za velike industrijske zagađivače:
zagađenost rijeke Spreče otpadnim vodama iz obližnje farme Krušik
zagađenost Oskove ugljenom prašinom iz RMU Banovidi
zagađenost Gostelje ugljenom prašinom iz RMU Đurđevik
zagađenost Toplice i Gračaničke rijeke
otpadne vode iz industrijskih postrojenja Konjuh dd, Energopetrol itd.
Osim ovih problema,
kojima bi se trebao
baviti i zakon, jer se
propisi o ispuštanju
štetnih
materija
u
vodotoke
moraju
uskladiti sa evropskim
standardima,
samo
stanovništvo negativno
utiče
na
stanje
vodotoka u Opdini, zbog
odlaganja
čvrstog
otpada uz i u rijeke
svoje Opdine. Tomu
pogoduje i položaj
Slika 11 - Zagađenje vodotoka
glavnih
vodotoka,
Spreče, Oskove, Gostelje,
koje prolaze kroz najgušde naseljena mjesta u Opdini Živinice, gdje stanovništvo
vlastitim nemarnim odnosom prema vodnom bogatstvu, sistemski radi na njegovom
nepovratnom smanjenju i uništenju biodiverziteta.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 21 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
1.7.2.3 Buka
Nivo buke u Opdini Živinice nije sistemski mjeren za cijelu Opdinu, ali je
povremenim mjerenjima u krugu farbike Konjuh, te posmatranjem na terenu,
ustanovljeno da on prelazi dozvoljenih 80 db, kao i da je nivo buke izražen tokom
nodi, što veoma negativno utiče na zdravlje ljudi.
Ona dolazi od gustog saobradaja, aposebno zbog položaja magistralnog puta M
-18, ali i regionalnih saobradajnica, potom zbog blizine aerodroma Tuzla, koji je
smješten u neposrednom okruženju brojnih naseljenih mjesta, ali i od strane
industrijskih postrojenja, koja su raspoređena na teritoriji cijele Opdine.
1.7.2.4 Upravljanje čvrstim otpadom
Organizacija javne higijene na području opdine Živinice obuhvata aktivnosti
sakupljanja komunalnog otpada uglavnom na širem području grada, njegovog
transporta i odlaganja na smetljištu PK Višda (postojedi površinski kop). Oko 30.000,00
stanovnika obuhvadeno je gornjom aktivnošdu, s tim da se u bududnosti najvede
promjene očekuju u uređenju odlagališta kao sanitarne deponije. Javnom higijenom
obuhvadene su saobradajne i javne površine 10 mjesnih zajednica ukupne veličine cca.
85 km2. Pregled mjesnih zajednica na području Opdine iz kojih JKP Komunalno vrši
odvoz komunalnog otpada dat je u tabeli broj 21.
Tabela 21
MZ
1. Barice
2. Gornje Živinice
3. Šišidi
4. Oskova
5. Litve
6. Donja Višda
7. Gornje Dubrave
8. Donje Dubrave
9. Rudar Živinice
10. Živinice Centar
Ukupno:
Površina (km2)
5.60
9.61
3.76
3.19
1.61
5.95
26.73
12.96
5.25
10.40
85.06
Napomena
dijelom
dijelom
dijelom
Trenutno se na području grada produkuje cca. 30 tona otpada dnevno
računajudi da to potiče od 30.000,00 stanovnika x 1.0 kg otpada po stanovniku.
Upravljanje otpadom ostvaruje se putem komunalnog preduzeda JKP
Komunalno Živinice koje zapošljava oko 70 zaposlenih i posjeduje tri kamiona za odvoz
smeda različitih zapremina (22m3, 18m3 i 13m3) i jedan podizač kontejnera kapaciteta
5 m 3.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 22 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Prema navodima uposlenih u JKP
Komunalno Živinice, sadašnja lokacija
odlaganja na PK Višda bit de u upotrebi još
maksimalno godinu dana.
Smetljište na PK Višda locirano je na
degradiranom zemljištu bivšeg površinskog
kopa u Gornjoj Višdi. Smetljište je formirano
je 1996. godine sa približnim dimenzijama
70 m x 70 m i nema projektnu
dokumentaciju. Sadašnji način odlaganja
otpada na ovoj lokaciji predstavljaju
potencijalnu opasnost za obližnja naselja kao što su izbijanje epidemije, širenje
neprijatnih mirisa, zagađenje podzemnih voda i izbijanje požara.3 Na smetljištu PK
Višda ne postoji sistem evakuacije i korištenja biogasa, ne tretira se filtrat iz smetljišta
niti se provodi pradenje zagađenja tla i podzemnih voda, ne postoji ograda i pokrivanje
inertnim materijalom se provodi samo djelimično.1 Stanje smetljišta i blizina okolnih
naselja prikazani su na slici broj 12.
Slika 12 - Zbrinjavanje otpada na PK Višda
Osim kontrolisanog smetljišta na PK Višda, na području opdine egzistira i oko 40
nelegalnih deponija na koje se odlaže komunalni i kabasti otpad, olupine vozila i
građevinski otpad, trupla uginulih životinja i hemijska sredstva za zaštitu u
poljoprivredi kojima je istekao rok trajanja.1
Zbrinjavanje medicinskog otpada
Kao dominantni generatori medicinskog otpada na području opdine Živinice
egzistiraju sljededi registrovani pravni subjekti: JZU Dom zdravlja Živinice u Živinicama
sa 18 mjesnih ambulanti, veterinarska stanica JP Živinice i tri apoteke (JZU Narodne
apoteke Živinice, „Mediflor“ i „Biopharm“.
Na osnovu podataka prikupljenih u komunikaciji sa JZU Dom zdravlja Živinice,
ova zdravstvena ustanova ima izrađen Plan upravljanja otpadom i dodatne dokumente
koji definišu procedure upravljanja medicinskim otpadom. Medicinski otpad se
prikuplja i odlaže odvojeno od komunalnog. Za zbrinjavanje opasnog medicinskog
otpada ustanova ima potpisan ugovor sa firmom „Kemis“ Lukavac, a za komunalni
otpad sa JKP Komunalno Živinice. Opasni medicinski otpad iz 18 mjesnih ambulanti
propisno se prikuplja i transportuje u Dom zdravlja Živinice, odakle se zbrinjava
zajedno sa medicinskim otpadom koji nastaje u ovoj ustanovi.
3
LEAP, Lokalni ekološki akcioni plan opdine Živinice, Udruženje „Kontakt plus“ Živinice, maj
2005. godine
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 23 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Industrijski otpad
Ne postoje zvanični podaci o proizvođačima i količinama industrijskog otpada
na području opdine. Na osnovu spiska registrovanih pravnih lica opdine zaključuje se
da su najznačajniji generatori industrijskog otpada na području opdine RMU Đurđevik i
drvna industrija Konjuh. RMU Đurđevik posjeduje izrađene planove upravljanja
otpadom za dvije lokacije, Durđevik i PK Višda, dok drvna industrija Konjuh trenutno
ne radi. Osim nabrojanih značajnijih privrednih subjekata, pretpostavlja se da i ostali
privredni subjekti proizvode određene količine industrijskog otpada, o čemu nema
dostupnih podataka u ovom trenutku.
Odlagališta jalovine
U okviru eksploatacije u RMU Đurđevik jalovina (krovinski materijal koji nastaje
pri površinskoj eksploataciji raznih sirovina) se odlaže u okviru eksploatacionih polja4:
Odlagalište Brezje (zatvoreni kop Brezje P=33.30 ha)

Odlagalište Višda (Zatvoreni kop P=136.20 ha)

Odlagalište T6 P=126.30 ha

Odlagalište Suhodanje P=21.10 ha

Odlagalište Suhodanje (zatvoreni kop P=38.20)

Odlagalište Đurđevik sa taložnicama I i II

Separacija Višda
Dakle, ukupna površina terena na kojem dolazi do degradacije zemljišta
približno iznosi 355.10 ha.

RMU Đurđevik izvršio je tehničku i biološku rekultivaciju na površini od 18.60
ha („Rekultivacija za supstituciju“) i rekultivaciju dijela PK Višda na površini od 29.10
ha.
1.7.2.5 Požari na stambenim, industrijskim i drugim objektima
Požari u izgrađenom prostoru, kao i oni u prirodnom okruženju, najčešde su
uzrokovani ljudskim faktorom. Neispravno postupanje s vatroopasnim materijalnima,
nepoštivanje protupožarnih znakova, neispravne instalacije, otvoreni plamen itd.,
samo su neki od preduslova za razvijanje požara u zatvorenim prostorima.
Osim privatnih objekata, gdje su najugroženija domadinstva, u velikoj
opasnosti, obzirom na razvijenu industriju (fabrike, rudnici), su brojni privredni
subjekti. Naime, izbijanje požara na ovim objektima ima daleko vede posljedice po
4
Prostorni plan Tuzlanskog kantona 2005. – 2025. godina, Projekcija prostornog razvoja, Zavod
za urbanizam Tuzla, juli 2008. godine
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 24 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
život i zdravlje ljudi, te stanje okoliša, zbog velike površine koju zauzimaju, ali i zbog
hemijskih procesa, koji su pratedi faktori u radu ovih pogona. Ako znamo da na
području uz velike industrijske pogone živi preko 80 % od ukupnog stanovništva
Opdine Živinice, jasno je da je nivo požarne ugroženosti veoma velik. Na području
Opdine zastupljene su sve visokorizične pratede djelatnosti industrije: tehnološki
postupci pri kojima se razvijaju visoke temperature i pritisak, upotreba eksploziva pri
eksploataciji ruda, skladištenje lakozapaljivih i eksplozivnihi materija itd.
Osim opasnosti koja prijeti od velikih industrijskih pogona, nerasprostranjenost
i neuvezanost vedeg broja domadinstava u sisteme kolektivnog grijanja, djeluju
negativno na protupožarnu sliku Opdine Živinice.
1.7.2.6 Nesrede usljed slijeganja zemljišta i eksploatacije ruda i mineralnih
sirovina
Eksploatacija mineralnih sirovina datira od najranijih vremena, no razvoj
industrije i tehnološki naprednih procesa, doveli su do prekomjerne i neuravnotežene
eksploatacije, koja za posljedicu ima slijeganje tla. Prvi znaci slijeganja tla unutar i u
blizini velikih površinskih i drugih kopova, javlja se ved početkom 20.vijeka. Slijeganje
terena je kontinuiran proces, stalno prisutan i vremenski dugotrajan, koji dovodi do
stradavanja ljudi, uništavanja dobara, te trajnog iseljavanja stanovništva.
1.7.3 Ostale nesrede
1.7.3.1Saobradajne nesrede
Opasnost po život i zdravlje ljudi, obzirom na geoprometni položaj, dolazi od
guste i nedovoljno modernizovane saobradajne mreže. Kao kritična mjesta na
magistralnom putu M – 18, izdvaja se dio od raskrsnice Križaljka, do naseljenog mjesta
Đurđevik, na regionalnom putu to je R – 469 od Sprečkog mosta do naseljenog mjesta
Dubrave, te dionica istog regionalnog puta od naseljenog mjesta Litve, do naseljenog
mjesta Oskova.
U domenu željezničkog prometa, naječšde, nesrede se događaju na putnom
prelazu u centru grada i Donjoj Višdi.
1.7.3.2 Prevoz zapaljivih i eksplozivnih materija
Kako kroz Opdinu Živinice i sva veda naseljena mjesta, uključujudi grad, prolazi
glavni magistralni pravac M – 18, te regionalne saobradajnice, prevoz eksplozivnih i
lakozapaljivih materija se odvija učestalo ovim saobradajnim linijama. Slaba evidencija
i edukacija osoba koje upravljaju vozilima koja vrše prevoz, loš nadzor i nepoštivanje
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 25 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
zakonskih propisa, loše komunikacijske veze, mogu uticati na povedanje nivoa
opasnosti kod prevoza ovih materija.
1.7.3.3 Nesrede uzrokovane minsko - eksplozivnim sredstvima (MES) i
neeksplodiranim ubojitim sredstvima (NUS)
Zaostala minsko – eksplozivna i neeksplodirana ubojita sredstva iz proteklog
rata, stalna su i veoma izražena prijetnja zdravlju i životu ljudi na svim područjima
bivših linija razdvajanja, šumskim i planinskim prostranstvima, livadama, te
područjima specijalne namjene. Na području Opdine Živinice, a prema podacima
Studije ranjivosti FBiH, za koju je BH Mac uradio separat o minskim poljima i
zagađenosti minama, cca 3,54 km2 područja je zagađeno MUS-om i NUS-om. Lokacije
ovih polja su u krugu aerodroma Tuzla, na području planine Konjuh, te drugih šumskim
i planinskih predjela u Opdini. Međutim, obzirom da su podaci za Studiju ranjivosti dati
2008.g., te ako znamo da se stalno vrše deminiranja terena, potrebno je provjeriti
važnost podataka.
1.8 Ozelenjavanje i uređenje javnih površina
Površine urbanog zelenila su sastavni dio svih funkcionalnih zona naseobina i u
pravilu, obezbjeđuju organsku vezu urbanih struktura sa okolnim prirodnim
sistemima, potpomažu ekološku ravnotežu unutar gradskog tkiva i omoguduju
ugodan, zdrav i estetski kvalitetan ambijent življenja stanovnicima grada.
Generalno gledano, kao i u drugim djelovima Federacije BiH, urbano zelenilo
Opdine Živinice je relativno malo zastupljeno u ukupnom bilansu funkcija i namjena
zemljišta, obzirom da je svakom stanovniku Opdine u 2005. godini bilo obezbjeđeno
svega 2,9 m2 ozelenjenih površina. Zajednička karakteristika ovog segmenta prostorne
organizacije je, osim izrazito male zastupljenosti, i nedovoljna briga vezana za širenje,
zaštitu i održavanje, što često dovodi do njegove degradacije i gubljenja osnovne
funkcije.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 26 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Urbano zelenilo naselja u Opdini je posmatrano preko dvije kategorije i to kao
zelenilo javnog karaktera i zelenilo ograničenog korištenja što se iskazuje u slijededem
obimu :
Tabela 22
ZELENE POVRŠINE JAVNOG KARAKTERA
-uređeni park sjeverno od zgrade Opdine,
- neuređeni park južno od zgrade Opdine,
- zelene površine južno od ulice Tuzlanskog
odreda,
-oko robne kude, između stambenih
blokova, uz magistralni put i u Pionirskoj
ulici
ZELENE POVRŠINE OGRANIČENOG KORIŠTENJA
- Ispred 1. Osnovne škole 2.100 m2
- Ispred 2. Osnovne škole 5.000 m2
- Oko obdaništa
9.100 m2
- Oko MŠC Živinice
9.500 m2
- Oko JZU Dom Zdravlja
1.600 m2
- Unutrašnje dvorište
Islamskog centra
1.300 m2
Ukupno: cca 25.300m2
Ukupno: cca 28.600 m2
Kategorija zaštitnog zelenila, koja treba da obezbjedi zadovoljenje posebnih
ekoloških zahtjeva, kao što su pojasevi oko fabričkih krugova, objekata gdje se emituje
vedi nivo zagađenja, deponije i sl., nije registrovana. Ukoliko neki djelovi vangradskog
zelenila ostvaruju navedene funkcije, ove enklave nisu odgovarajudim odlukama
kategorisane kao zaštitno zelenilo i nisu na adekvatan način zaštidene.
1.9 Stanovništvo
Rezultati popisa 1991. godine ukazuju da je na području Opdine Živinice živjelo
54.653 stanovnika, što je u odnosu na 1948. godinu skoro trostruko više. Na ovakav
porast broja stanovnika, u relativno kratkom periodu od 43 godine, presudan uticaj su
imali elementi prirodnog prirasta – natalitet i mortalitet. Pored ovoga, a u istom
vremenskom razdoblju, sa naglaskom na posljednju dekadu, demografska slika Opdine
doživljava osim kvantitativne i socioekonomske promjene, posebno kada je u pitanju
odnos brojnosti seoskog i gradskog stanovništva.
Dok se 1948. godine stanovništvo pretežno bavilo zemljoradnjom i
stočarstvom, 1991. godine ova zanimanja su daleko manje zastupljena. Nastale
socioekonomske promjene posljedica su nagle industrijalizacije zemlje, a što rezultira
u prostoru pražnjenjem seoskih područja i veoma izraženim demografskim pritiskom
na urbane zone. Takođe, zadnjih predratnih godina se uočavaju i promjene u
kvalifikacionoj strukturi stanovništva, gdje se registruje, između ostalog, povedan broj
osoba sa srednjim, višim i visokim stepenom obrazovanja. U poslijeratnom periodu
broj stanovnika ponovo naglo raste, što je posljedica migracionih kretanja izazvanih
prisilnim raseljavanjem stanovnika posavskog i podrinjskog kraja.
Danas, u granicama Opdine Živinice živi, prema procjenama, oko 74 378
stanovnika od čega se 19% odnosi na raseljena lica. Ovakva migraciona kretanja su se
odrazila i na povedanje gustine naseljenosti od 188 st/km2 u 1991. godini, a 253 st/km2
2008. godini do 255 st/km2 u 2011. godini.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 27 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Tokom proteklog rata, na područje Opdine Živinice izbjeglo je oko 20 450
osoba. Obzirom da se dio ovog kontingenta vremenom ipak vratio u svoja predratna
mjesta prebivališta, procjenjeno je da se za svoj stalni boravak na području ove opdine
odlučilo cca 14 100 osoba, odnosno 19% od ukupnog broja stanovnika Opdine 2011.
godine.
Prema procjenama, starosna struktura stanovništva se u posljednjem
četverogodištu kretala sa relativno ustaljenom zastupljenošdu tako da je starosna
grupa od 0 do 14 godina bila zastupljena sa 23,6%, od 15 do 64 sa 66,7%, a starosne
grupe od 65 godina i više procentualno zahvata oko 9,7% ukupnog broja stanovnika.
Tabela 23 - Starosna struktura stanovništva
Godina
2008
2009
2010
2011
0 - 14
17.015
17.061
17.150
17.553
15 - 64
48.090
48.218
48.470
49.610
65 i više
6.994
7.012
7.049
7.214
Starosna struktura stanovništva
10%
23%
0-14
15-64
65 i više
67%
Prirast stanovništva prema procjeni Federalnog zavoda za statistiku se kretao
2008/2009. g. u visini od 192 stanovnika, 2009/2010. g. u visini od 379, 2010/2011. g.
u visini od 330 stanovnika, dok je u periodu 2011/2012. g., prema procjeni, kretao se u
visini od 260 stanovnika.
Broj zaposlenih u proteklih nekoliko godina na području Opdine iznosio je:
Tabela 24
Godina
Broj zaposlenih
2007
8.375
2008
8.994
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
2009
8.807
2010
9.056
- 28 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Broj nezaposlenih osoba prema stručnoj spremi 2010. godine iznosio je:
Tabela 25
Godina
VSS VŠS SSS
NSS VKV KV
PKV NKV Ukupno
Broj nezaposlenih 367 62 3.322
8
47 4.506 218 4.346 12.876
Procjena ukupnog broja stanovnika na području Opdine Živinice i njihova
distribucija po naseljima je izvršena na sljededi način:
Tabela 26
Redni
broj
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
Naselje
Priluk
Šeridi
Suha
Barice
Živinice grad
Dubrave donje
Dubrave
gornje gornje
Živinice
Litve
Kovači
Stari Đurđevik
Višda donja
Šišidi
Višda gornja
Podgajevi
Bašigovci
Lukavica donja
Đurđevik
Lukavica
gornja
Svojat
Zelenika
Gračanica
Tupkovidi donji
Tupkovidi
gornji
Oskova
Šahidi
Brnjica
Djedino
Vrnojevidi
Zukidi
Kršidi
Kuljan
Dunajevidi
Spreča
Odorovidi
UKUPNO:
Broj stanovnika 2004.
god.
2.309
3.060
1.973
782
20.749
2.914
4.135
1.600
2.115
795
3.218
2.191
1.869
638
701
2.201
1.211
4.562
1.293
876
542
1.839
715
1.670
2.805
681
855
839
354
716
416
590
128
616
1.055
73.013
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
%
3,2
4,2
2,7
1,1
28,4
4,0
5,7
2,2
2,9
1,1
4,4
3,0
2,6
0,9
1,0
3,0
1,7
6,2
1,8
1,2
0,7
2,5
1,0
2,3
3,8
0,9
1,2
1,1
0,5
1,0
0,6
0,8
0,2
0,8
1,4
100
Broj stanovnika 2011. god.
2.352
3.117
2.010
797
21.137
2.968
4.212
1.630
2.155
810
3.278
2.232
1.904
650
714
2.242
1.234
4.647
1.317
892
552
1.873
728
1.701
2.857
694
871
855
361
729
424
601
130
628
1.075
74.378
- 29 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Prema procjenama izvršenim za potrebe Prostrornog plana za područje
Tuzlanskog kantona, prosječna brojnost porodice za Opdinu Živinice u periodu od 2005
– 2015. godine iznosi 3,7 člana/porodici, dok je prosjek za Tuzlanski kanton 3,3
člana/porodici. Nosioc izrade je procijenio da de brojnost porodice do 2032. godine
opadati, te da de u prosjeku iznositi 3,5 člana/porodici.
1.10 Stanovanje i stambena izgradnja
Tradicionalno, na području Opdine Živinice stanovnici nastoje da pitanja
stambenog prostora za svoje porodice rješavaju putem izgradnje individualnih
stambenih objekata. Ovakav odnos prema stambenoj izgradnji je prvenstveno
zastupljen u naseljima ruralnog i mješovitog karaktera. Svakako da je i u urbanim
sredinama ovaj vid stanovanja dominantan, ali se u cilju racionalnijeg korištenja
raspoloživog prostora, te racionalnije izgradnje i održavanja saobradajne i komunalne
infrastrukture na ovim prostorima, koncentrišu i višespratni objekti kolektivnog
stanovanja. Ukupno na području Opdine je do 2011. godine, prema procjeni bilo 1500
stambenih jedinica, realiziranih u okviru kolektivnih stambenih objekata. Treba
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 30 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
napomenuti da je na gradskoj teritoriji bila zastupljena i stambena izgradnja po
sistemu nizova, što sigurno doprinosi racionalnijem korištenju građevinskog zemljišta.
Opdinu Živinice karakteriše značajna koncentracija radnih mjesta, što u znatnoj
mjeri utiče na izraženi priliv seoskog stanovništva u područje grada i drugih urbanih
naselja. Ovakva demografska kretanja, u pravilu, iziskuju da se u relativno kratkom
vremenskom periodu omogudi osmišljeno usmjeravanje i izgradnja vedeg broja
stambenih jedinica. Pored ostalog, navedeno je uzrokovalo da Opdina finansira izradu i
usvoji određen broj dokumenata provedbene prostorno - planske dokumentacije i na
taj način obezbjedi pravni osnov za ekspeditivnije izdavanje odgovarajudih saglasnosti
za izgradnju i uređenje i tako realizira gradske površine sa svim atributima urbane
sredine.
Prostorno - planska dokumentacija je vremenom, a prema potrebi, bila
korigovana putem izmjena i dopuna što je omogudavalo, do rata, efikasno rješavanje
stambenog pitanja stručnog kadra neophodnog privredi, a nakon rata i izgradnju
određenog kontingenta stanova za tržište.
Prema procjeni, 2011. godine na području Opdine nedostaje cca 180
stambenih jedinica. Ovaj nedostatak bi trebao biti nadoknađen u narednom periodu i
to prvenstveno na površinama obuhvadenim regulacionim planovima putem izgradnje
stanova za tržište, individualnih i stambenih objekata u nizu.
Dostignuti obim stambene izgradnje prema izvršenoj procjeni prezentiran je u
tabeli broj 27.
Tabela 27
Redni
broj
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
Naselje
Priluk
Šeridi
Suha
Barice
Živinice
Grad
Dubrave
Donje
Dubrave
Gornje
Živinice
Gornje
Litve
Kovači
%
Broj
stanovnika
2011. god.
Broj
domadinstava
2011. god.
Stambena
površina
2011. god.
Broj
stambenih
jedinica
2011. god.
2309
3060
1973
782
3,2
4,2
2,7
1,1
2352
3117
2010
797
672
891
574
228
60215
79801
51453
20393
672
891
574
228
20749
28,4 21137
6116
501012
6116
2914
4,0
2968
848
75993
848
4135
5,7
4212
1204
107835
1204
1600
2,2
1630
466
41726
466
2115
795
2,9
1,1
2155
810
616
231
55156
20732
616
231
Broj
stanovnika
2004. god.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 31 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Redni
broj
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.
32.
33.
34.
35.
Naselje
Stari
Đurđevik
Višda
Donja
Šišidi
Višda
Gornja
Podgajevi
Bašigovci
Lukavica
Donja
Đurđevik
Lukavica
Gornja
Svojat
Zelenika
Gračanica
Tupkovidi
Donji
Tupkovidi
Gornji
Oskova
Šahidi
Brnjica
Djedino
Vrnojevidi
Zukidi
Kršidi
Kuljan
Dunajevidi
Spreča
Odorovidi
UKUPNO
%
Broj
stanovnika
2011. god.
Broj
domadinstava
2011. god.
Stambena
površina
2011. god.
Broj
stambenih
jedinica
2011. god.
3218
4,4
3278
937
83921
937
2191
3,0
2232
638
57138
638
1869
2,6
1904
544
48741
544
638
0,9
650
186
16638
186
701
2201
1,0
3,0
714
2242
204
641
18281
57399
204
641
1211
1,7
1234
352
31581
352
4562
6,2
4647
1336
114508
1336
1293
1,8
1317
376
33720
376
876
542
1839
1,2
0,7
2,5
892
552
1873
255
158
535
22845
14135
47959
255
158
535
715
1,0
728
208
18646
208
1670
2,3
1701
486
43551
486
2805
681
855
839
354
716
416
590
128
616
1055
73013
3,8
0,9
1,2
1,1
0,5
1,0
0,6
0,8
0,2
0,8
1,4
100
2857
694
871
855
361
729
424
601
130
628
1075
74378
816
198
249
244
103
208
121
172
37
179
307
21337
73150
17760
22297
21880
9232
18672
10849
15386
3338
16064
27513
1859522
816
198
249
244
103
208
121
172
37
179
307
21157
Broj
stanovnika
2004. god.
U prosjeku, na području Opdine, svakom stanovniku pripada 25,0 m2
stambenog prostora, dok prosječna veličina stana u objektima kolektivnog stanovanja
iznosi 55,0 m2 odnosno 16,6 m2 po stanovniku. U individualnoj stambenoj izgradnji
prosječna veličina stana je, prema procjeni, 89,6 m2 tj. 25,6 m2 po stanovniku.
Globalno, građevinsko zemljište namijenjeno stambenoj izgradnji se dosta
nekontrolisano širi, obzirom da je i na ovoj Opdini prisutan trend bespravne izgradnje.
Ovu pojavu Opdina nastoji dovesti na prihvatljiv nivo. Legalizacija bespravno
izgrađenih stambenih objekata se, u pravilu, vrši na osnovama donesene provedbene
prostorno - planske dokumentacije.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 32 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Brojnost prosječne porodice, posmatrajudi cjelokupan prostor Opdine,
procijenjen je na 3,5 članova. Prilikom procjene korišteni su podaci Službe za
energetske analize i kvalitet električne energije.
1.11 Društvena infrastruktura i centralni sadržaji
1.11.1 Društvene djelatnosti
Razvoju društvene infrastrukture, kao zbira funkcija koje zadovoljavaju
svakodnevne i povremene potrebe stanovništva, se u proteklom periodu na području
Opdine Živinice posvedivala odgovarajuda pažnja. Svakako da se ova pažnja
prvenstveno usmjeravala na područja sa najvedom koncentracijom korisnika, što se i
odrazilo na prostornu distribuciju ovih sadržaja, koju karakteriše najveda zastupljenost
u opdinskom, primarnom centru, odnosno u gradu Živinice. Ostali sekundarni centri
opremani su ovim funkcijama selektivno i u nešto manjem obimu.
U načelu, društvene djelatnosti su svoje potrebe za prostorom zadovoljile
putem slobodnostojedih građevinskih cjelina, dok su komercijalne djelatnosti nastojale
da svoje funkcije obavljaju u okviru prizemlja višespratnih kolektivnih ili individualnih
stambenih objekata, te samostalnih montažnih objekata, koji često imaju status
privremenih.
Centralni dijelovi grada Živinice su najvedim dijelom realizirani i uređivani na
osnovama odredbi provedbene prostorno - planske dokumentacije, pa su i sadržaji
društvene infrastrukture opremljeni sa približno odgovarajudim brojem parking
mjesta, pješačkih, pa i ozelenjenih površina.
1.11.1.1 Socijalna zaštita
Centar za socijalni rad djeluje na području opdinskog centra.Opremljenost ove
ustanove odgovara trenutnim zahtjevima.
Dječja zaštita organizovano djeluje samo putem jednog dječijeg vrtida sa
jaslicama. Ovoj ustanovi pripada 6 050 m2 građevinske parcele, na kojoj su realizirane
građevine ukupne neto građevinske površine od 1 260 m2.
Kapacitet od 180 korisnika, obezbjeđen izgradnjom i opremanjem objekata
namjenjenih najmlađim stanovnicima ovog kraja, nije u potpunosti iskorišten, tako da
se danas raspoloživi broj mjesta angažuje u obimu od svega 20 – 30 %. Slab interes za
usluge ovog vida socijalne zaštite su posljedica opadanja opdeg standarda i povedanja
broja nezaposlenih.
Drugi vidovi socijalne zaštite, kao što su domovi za stare osobe, prihvatilišta za
žrtve porodičnog nasilja, prihvatilišta za odrasla lica i dr. nisu zastupljeni na području
Živinica.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 33 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
1.11.1.2 Zdravstvo
Na području Opdine Živinice egzistira sa radom Dom zdravlja Živinice i 18
područnih ambulanti, putem kojih se osigurava primarna zdravstvena zaštita
stanovnika čitave Opdine. Ukupna neto građevinska površina namijenjena
zdravstvenim uslugama iznosi 6 445 m2 ili 0,09 m2/stanovniku. Zdravstvena zaštita
Opdine podržana je i sa tri apoteke. Distribucija korisnih površina i broja registrovanih
lica po pojedinim objektima sagledava se u tabeli broj 28.
Tabela 28
5
Objekat
1. Dom zdravlja
2. Ambulante:
Tupkovidi
Gračanica
Svojat
Gornja Lukavica
Kovači
Podgajevi
Donja Lukavica
Đurđevik Dom
Stari Đurđevik
Gornja i Donja Višda
Šišidi
Suha
Gornje Živinice
Priluk
Šeridi
Donje Dubrave
Gornje Dubrave
Bučik
Ukupno
Korisna površina (m2)
5.300
Broj registrovanih lica
46.000
90
80
80
55
45
45
40
70
85
35 - 80
60
55
45
90
65
70
75
60
6.445
2.174
2.051
1.958
631
3.002
2.006
1.756
1.551
1.554
1.465
1.542
1.889
2.016
2.066
2.826
1.885
3.124
1.690
81.186
1.11.1.3 Osnovno obrazovanje
Osnovno obrazovanje na području Opdine Živinice se ostvaruje putem devet
Javnih ustanova osnovnog obrazovanja, od čega je jedna Javna ustanova vezana za
muzičko obrazovanje. Ukupan broj osnovnih škola je dopunjen sa 5 područnih škola.
U školskoj godini 2011/2012. u osnovne škole je upisano 6 077 učenika, dok
muzičku školu pohađa 63 učenika. Pratedi vremenski period od 2003. do 2011. godine,
uočava se konstantno opadanje broja upisanih učenika, što se može tumačiti time da
dio pristigle generacije pohađa škole u susjednim Opdinama, odnosno, da broj djece
5
Izvor: Sekretarijat Doma Zdravlja Živinice
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 34 -
6
1624
442,6
1854
4
442
2270
4
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
318
0
2706
0
2270
1250
43
30
17,00
2400
51
36
55,25
70
51
56,00
1200
280
50
58,48
56
420
14
7490
25
29
13200
2011
8 098
7 361
6 077
Kvadratura
biblioteke (m2)
Nastavnici
Broj zaposlenih
Kvadratura
terena(m2)
Kvadratura
sale(m2)
Prosječna
kvadratura
učionica(m2)
Broj učionica
Površina
dvorišta(m2)
Površina
škole(m2)
Prosječan broj
učenika po
odjeljenju
2007
31,00
60
79
0
289
53
22
2643
3168
26,22
Broj odjeljenja
Broj učenika
2003
17,00
50
60
0
287
55
21
12910
2308
23,62
37
970
Naziv Javne
ustanove
RB
Godina
Broj učenika
3000
25,13
23,23
24,38
1782
23x
22
32
2696,5
685
578 x
511
780
JU DRUGA
OŠ ŽIVINICE
1
Tabela 30
29
JU OŠ
"ŠERIDI"
ŽIVINICE
JU OŠ
BAŠIGOVCI
ŽIVINICE
JU OŠ
DUBRAVE
ŽIVINICE
2
JU OŠ
ĐURĐEVIK
ŽIVINICE
Područna
škola Stari
Đurđevik
Područna
škola
Podgajevi
3
4
5
5.1.
5.2.
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
starosti od 7 – 14 godina svake godine stagnira. Broj upisanih učenika u osnovne škole
po periodima prikazan je u tabeli broj 29.
Tabela 29
Osnovne karakteristike pojedinih škola u 2011/12. godini, kao što su broj
upisanih učenika, prostorni kapaciteti, zaposleni i dr. prezentirano su u tabeli broj 30.
6
Podaci u tabeli su iz 2003. godine
- 35 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
576
4000
45,00
32,00
15,00
7
7
0,00
531
397
335,25
67,00
55
31
21
0
21012
56
0
2672
81
30
43
67
800
1200
2700
1300
0
0
416
0
0
43,1
374
54,6
56
50
7
195
41
0
68896
610
0
288
2
12
4
5
14
8
0
22695,1
24
7884
2000
3200
1800
6300
0
10,50
27,20
4345
1959
492
456
1975
1180
6
254
3816
23,29
23,00
19,17
22,76
22,82
63
6.140
27,94
21
7
6
21
17 x
JU PRVA OSNOVNA
ŠKOLA ŽIVINICE
- MUZIČKA ŠKOLA
UKUPNO
10
33
478
115
161
489
354
Područna
škola Kuljan
JU OŠ
GRAČANICA
ŽIVINICE
Područna
škola Svojat
Područna
škola
Tupkovid
JU OŠ VIŠDA
ŽIVINICE
JU OŠ
ŽIVINICE
GORNJE
ŽIVINICE
388 x
JU PRVA
OSNOVNA
ŠKOLA
ŽIVINICE
922
7
8
9
6.2.
6.1.
6
5.3.
PROSTORNA OSNOVA
1.11.1.4 Srednje obrazovanje
Srednje obrazovanje na području Opdine Živinice se obezbjeđuje preko dvije
Javne ustanove srednjoškolskog obrazovanja i to: Srednja mješovita tehnička škola i
Gimnazija Živinice. Za razliku od osnovnog obrazovanja, srednje obrazovanje u zadnjoj
deceniji ima konstatan broj upisanih učenika, s tim da ove školske ustanove prihvataju
zainteresovane učenike iz susjednih Opdina. Ukupan broj učenika upisanih u srednje
škole tokom perioda 2003 – 2012. godine prikazan je u tabeli broj 31.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 36 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Tabela 31
Godina
Broj učenika
2003
1 754
2007
1 705
2011/2012
1 702
Poboljšanje uslova školovanja i programa nastave, ostvareni su izgradnjom
nove zgrade Gimnazije, sa čime je i srednjoj tehničkoj školi obezbjeđen dodatni korisni
prostor u postojedoj zgradi. Prostorne i druge karakteristike srednjoškolskog
obrazovanja na području Opdine Živinice u školskoj 2011/12. godini prikazan je u tabeli
broj 32.
1
2
JU GIMNAZIJA
ŽIVINICE
JU SREDNJA
MJEŠOVITA TEHNIČKA
ŠKOLA ŽIVINICE
UKUPNO
29,78
3300
1.702
58
29,34
4800
dijele
14
55,7
405
24
55,7
405
13244
13244
48
42
89
74
137
116
1236
1236
Kvadratura
biblioteke(m2)
40
55,7
Nastavnici
1191
10
Broj zaposlenih
1500
Kvadratura
terena(m2)
28,39
Broj učionica
Prosječna
kvadratura
učionica(m2)
Kvadratura
sale(m2)
18
Površina
dvorišta(m2)
511
Prosječan broj
učenika po
odjeljenju
Površina
škole(m2)
Naziv Javne ustanove
Broj odjeljenja
RB
Broj učenika
Tabela 32
50
50
Prikaz broja učenika u Gimnaziji i Mješovitoj srednjoj školi u pojedinim
školskim godinama prikazuje se u tabeli broj 33.
Tabela 33
Ustanova
Gimnazija
Mješovita srednja škola
2003
1 754
2006/7
477
1 228
2011/12
511
1 191
U prethodnom prikazu uočava se blagi porast broja učenika u gimnaziji, dok je
u Mješovitoj srednjoj školi evidentan je blagi pad.
1.11.1.5 Kultura
Nosilac kulturnih aktivnosti u Opdini Živinice je JU Bosanski kulturni centar, koji
pod raznim nazivima djeluje još od 1966. godine. Objekat ove ustanove smješten je u
centru grada, a osnovna djelatnost je kultura, obrazovanje i informisanje, te ima
površinu od cca 3000 m2 . U njemu se nalaze sljededi sadržaji:
Gradska biblioteka sa fondom od 27 000 knjiga
Gradsko pozorište / kino dvorana sa cca 500 sjedišta
Prostori JU RTV Živinice
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 37 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Važno je pomenuti da je navedeni objekat BKC-a jedini ove vrste na području
cijele Opdine.
Jačanju kulturnih vrijednosti u Opdini doprinose aktivnosti udruženja i
nevladinih organizacija, od kojih su najpoznatije slijedede:
Kulturno - umjetničko društvo “Živinice“
Udruženje građana “Scena“ (amatersko pozorište)
Bošnjačka zajednica kulture “Preporod“
Hrvatsko kulturno društvo “Napredak“
Duvački orkestar “Konjuh“
Gradski mješoviti hor
Kulturne manifestacije na području Opdine Živinice se ogledaju u:
“Smotra kulturno - umjetničkog stvaralaštva“ učenika osnovnih škola
“Likovna kolonija“
“Živiničko ljeto“
“Međunarodna smotra folklora“
U oblasti informisanja građana djeluje JU RTV Živinice, koja je u 2010. godini
emitovala 3 100 h programa, od čega je 2 880 h činio govorni program, a 220 h
muzički program.
1.11.1.6 Sport
Za organizovano bavljenje sportom na području Opdine Živinice zadužen je
Sportski savez Opdine Živinice. Sportski savez organizuje brojne sportske aktivnosti,
od kojih su najznačajnije:
Bokserski turnir u Gradskoj dvorani
Karate turnir u Gradskoj dvorani
Turnir u šahu u saradnji sa šahovskim klubom
Tradicionalni turnir u malom nogometu “Nesib Malkid“ u Dubravama
Tradicionalni turnir u nogometu “Džemal Mešanovd-Džo“ u Bašigovcima
Košarkaški turnir “Bebe i Džons“ u Gradskoj dvorani
Manifestacija izbora Sportiste godine
Sportska takmičenja po osnovnim i srednjim školama
Danas u Opdini djeluju 24 sportska kolektiva sa 1500 aktivnih sportista, od čega
je najvedi broj nogometnih kolektiva. Glavni objekat u kojem se obavljaju takmičenja i
treninzi je nedavno otvorena Gradska sportska dvorana. Pored gradske dvorane,
klubovi u trenažnom procesu koriste fiskulturne sale i poligone uz školske objekte.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 38 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
U Opdini djeluje nekoliko nogometnih klubova, koji imaju svoje sportske
terene, od kojih najvede rezultate postiže nogometni klub Slaven, koji okuplja oko 150
sportista. U vlasništvu ovog kluba je i jedini stadion na području Opdine.
Uz gore navedene sadržaje, na području Opdine u funkciji je i nekoliko bazena,
malih poligona i sl..
Tabela 34 - Mreža institucija fizičke kulture na području Opdine Živinice
Stadion
1
Bazen
10
Dvorana
1
Sportski tereni
14
Tenis
-
Sportski centar
-
U proteklom periodu je urađen regulacioni plan za područje Jezero u
Bašigovcima, čijom bi se realizacijom povedao broj sportskih sadržaja na području
Opdine.
1.11.1.7 Uprava i javne službe
Uprava i javne službe Opdine Živinice svoju funkciju obavljaju u dvije centralne
zgrade i nekoliko prostora raspoređenih po prizemljima javnih i stambeno - poslovnih
objekata. Sve su službe locirane u centralnom dijelu grada, dok su na širem području
Opdine uspostavljeni mjesni uredi, najčešde smješteni u okviru prostorija mjesnih
zajednica. Organizacioni problemi vezani za disperzno locirane opdinske službe nastoje
se prevazidi dogradnjom dva osnovna objekta.
Tabela 35 - Pregled mjesnih ureda
MJESNA ZAJEDNICA
ZAJEDNICA
Priluk
Šeridi
Suha
Barice
Gornje Živinice
Šišidi
Oskova
Litve
Donja Višda
Gornja Višda
Šahidi
Podgajevi
Đurđevik
Stari Đurđevik
Kovači
Bašigovci
Donja Lukavica
Gornja Lukavica
Svojat
Gračanica
SJEDIŠTE
MJESNE ZAJEDNICE
Prostorije
Doma MZ-e
Prostorije Doma MZ-e
Prostorije Doma MZ-e
Prostorije čitaonice
Prostorije stare škole
Prostorije MZ-e
Prostorije čitaonice
Prostorije MZ-e
Prostorije MZ-e
Čitaonica Beridi
Prostorije stare škole
Prostorije MZ-e
Prostorije čitaonice
Prostorije MZ-e
Prostorije čitaonice
Prostorije MZ-e
Prostorije čitaonice
Prostorije čitaonice
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
POVRŠINA
SAVJETA
228
m2 MJESNE ZAJEDNICE
20 m2
212 m2
140 m2
30 m2
250 m2
100 m2
50 m2
120 m2
160 m2
32 m2
20 m2
176 m2
12 m2
80 m2
10 m2
41 m2
94 m2
- 39 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
MJESNA ZAJEDNICA
ZAJEDNICA
Zelenika
Tupkovid
Gornje Dubrave
Donje Dubrave
Rudar Živinice
Živinice Centar
SJEDIŠTE
MJESNE ZAJEDNICE
Prostorije
Mekteba
Prostorije MZ-e
Prostorije čitaonice
Prostorije čitaonice
Prostorije MZ-e
Prostorije MZ-e
POVRŠINA
-SAVJETA MJESNE ZAJEDNICE
16 m2
100 m2
80 m2
100 m2
Ograničenost u prostornom smislu je bila najizraženija u okviru objekta koji je
koristio Opdinski sud i to prvenstveno zbog njegove dotrajalosti. Trenutno,
zadovoljenje potreba ove institucije je razrješeno smještajem Opdinskog suda u
prostore upravne zgrade ŠIP ,,Konjuh“ Živinice, dok na ovaj način oslobođeni radni
prostor koristi Sud za prekršaje i Gruntovnica.
Osim opdinskih službi, usluge građanima pružaju institucije kao što su Zavod za
zapošljavanje, Socijalno, Penziono i Zdravstveno osiguranje, Štab civilne zaštite,
Policija, Pošta i dr.
1.11.2 Komercijalne djelatnosti
1.11.2.1 Trgovina
Razvijenost trgovine kao privredne grane i uslužne djelatnosti, u velikoj mjeri
utiče na ekonomski i privredni razvoj određenog područja. Prvenstveno, ova privredna
grana obezbjeđuje odgovarajudi nivo snabdjevenosti stanovništva i privrede
raznovrsnim i neophodnim proizvodima, djeluje kao faktor koji podiže potrošačku i
opdu kulturu, a njeno prisustvo u pojedinim sredinama, pored drugih funkcija, često
označava i pojavu početnih elemenata urbaniteta nekog naseljenog područja.
U osnovi, distribucija ove funkcije u prostoru usmjeravana je prioritetno na
urbana područja, gdje je izvršena ili se očekuje koncentracija konzumenata u centrima
različito stepenovanim u hijerarhiji.
Može se redi da se kao polazište bududeg razvoja bilježi 1987. godina, kada su,
prema statističkim podacima, u Opdini registrovana 52 objekta trgovine na malo, od
čega 39 prodavnica mješovite robe i 13 specijalizovanih prodajnih prostora. Kasnijih
godina, nosilac razvoja u ovoj oblasti bilo je trgovačko preduzede ,,Živinicepromet“,
koje je poslovalo preko dvije robne kude, pet samoposluga i 40 trgovina na malo.
Ostale trgovine su bile u vlasništvu trgovačkih preduzeda iz svih krajeva bivše
Jugoslavije. Unutar užeg centra grada postojale su tri robne kude i četiri samoposluge.
U 1991. godini, sa početkom reprivatizacije i uvođenja novog ekonomskog
poretka, otvoren je veliki broj trgovina u privatnom vlasništvu, a naročito u užem
gradskom jezgru.
Nakon 2000. godine najviše promjena u privredi bilježi se u oblasti trgovine.
Otvaraju se veliki prodajni centri, primjerice ,,Bingo“, a robne kude se ili zatvaraju ili
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 40 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
mijenjaju vlasnike i namjenu. U ovoj zadnjoj deceniji je broj prodajnih prostora
dostigao brojku od cca 440 prodavnica mješovite i specijalizirane robe, ali se njihova
zastupljenost neprestano mijenja, obzirom da se mnoge trgovine gase odnosno
otvaraju nove.
1.11.2.2 Zanatstvo
Zanatstvo je imalo značajnu ulogu u razvoju Opdine i grada, a u 1985. godini je
učestvovalo sa 4,7% u stvaranju dohodka privrede na području Opdine i zapošljavalo
skoro 320 radnika.
Nosioci razvoja zanatstva u to vrijeme bile su zanatska zadruga ,,Jedinstvo“ i
radna organizacija ,,Održavanje i remont“ – Višda, koja je zapošljavala vedi broj
zanatlija i ostvarivala vedi dohodak. Rad organizacije ,,Održavanje i remont“ bio je
usmjeren na zadovoljenje potreba rudnika, a ne građana Opdine, tako da je uticaj ove
organizacije na razvoj zanatstva bio prvenstveno vezan za edukaciju i stručno
osposobljavanje vedeg broja kvalifikovanih radnika unutar pojedinih struka.
Mada je sektor zanatstva bio u usponu, potrebe građana nisu mogle biti
zadovoljene, a nedostatak proizvodnog i uslužnog zanatstva se naročito osjedao u
rubnim područjima Opdine.
U 2000. godini u Opdini su registrovane 572 zanatske radnje sa osnovnim
zanimanjem i 100 radnji sa dopunskim zanimanjem.
Kako bi se stimulisao razvoj zanatstva i podigao stepen zadovoljenja potreba
stanovnika grada, u ovom segmentu usluga izgrađeno je nekoliko zanatsko - poslovnih
centara različitog kapaciteta, kao što su: Z.C. ,,Pijaca“ (oko 40 radnji), Z.P.C. ,,Bosanka“
(oko 13 radnji), Z.P.C. ,,Čardaklija“ (oko 100 radnji), Z.P.C. ,,Bazeni“ (oko 33 radnje),
Z.P.C. ,,MSC“ (9 radnji), Z.P.C. ,,Apoteka“ (4 radnje), Islamski centar (8 radnji), Z.P.C.
,,Gimnazija“ (9 radnji), Z.P.C. ,,Gljive“ (7 radnji), Z.P.C. ,,Pošta“ (4 radnje) i Z.P.C.
,,Bosna“ (7 radnji).
Neosporno je da su ove investicije i izgradnja objekata rezultirali bržim
razvojem ovog segmenta usluga i na širem području, s tim da su rubni dijelovi Opdine i
dalje ostali donekle zapostavljeni.
1.11.2.3 Ugostiteljstvo
U periodu do 1985. godine ugostiteljstvo nije bilo razvijeno i učestvovalo je sa
svega 1,2% u stvaranju dohodka privrede Opdine, a zapošljavalo je cca 180 radnika.
Intenzivniji razvoj ove djelatnosti bilježi se nakon 1985. godine, da bi od 1992. godine
došlo do stagnacije i konstantnog opadanja zastupljenosti ove grane u ukupnoj
akumulaciji privrede. Dotadašnji nosilac razvoja, ugostiteljsko preduzede ,,Salines“
zapada u teškode i dolazi na rub svog opstanka.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 41 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Nakon 1995. godine ova djelatnost, zastupljena u cjelini preko individualnog
sektora, bilježi konstatan razvoj, tako da ved u 2000. godini ugostiteljstvo postaje
najprofitabilnija privredna djelatnost.
Danas se na području Opdine evidentira cca 255 ugostiteljskih radnji, a najvedi
broj je koncentrisan u užem gradskom centru.
1.11.2.4 Finansijske i poslovne usluge
Finansijske usluge građanima na području Opdine Živinice obezbjeđuju se
putem poslovnica Tuzlanske banke, Univerzal banke – Sarajevo i Post banke Sarajevo.
Osim finansijskih, građanima se obezbjeđuju i određene poslovne usluge, koje
pružaju institucije i udruženja kao što su: AMK ,,Živinice“, Crveni križ/krst, razni savezi,
Udruženje penzionera i sl.
1.12 Privreda
1.12.1 Poljoprivreda
Prije modernizacije i razvoja drvne industrije i rudarstva u Opdini Živinice je bila
zastupljena isključivo poljoprivreda i poljoprivredna proizvodnja. Do 1992. godine
nosilac razvoja poljoprivrede je bilo Poljoprivredno dobro „Spreča“ koja raspolaže sa
ukupno 1300 hektara zemljišta I klase, koje je davalo velike prinose raznih usjeva. U
ratnom i poslijeratnom periodu ovo zemljište se nije iskorištavalo u punom kapacitetu,
a danas se svega 20% ovog resursa koristi u poljoprivredne svrhe, dok ostatak ostaje
neobrađen.
Na području Opdine Živinice, prosjek obradivog zemljišta po glavi stanovnika
iznosi 0,14ha, dok je poljoprivredna površina po stanovniku 0,15ha. Iz datih
pokazatelja, a prema međunarodnim kriterijima vrednovanja pokazatelja relativne
mogudnosti prozvodnje dovoljne količine hrane i sirovina, može se zaključiti da su ove
vrijednosti značajno ispod potrebnih za proizvodnju dovoljne količine hrane sa
vlastitih površina. Radi mogudnosti upoređivanja dat je prikaz kriterija vrednovanja
pokazatelja klasificiranja relativne mogudnosti proizvodnje dovoljne količine hrane i
sirovina za sve životne potrebe po jednom stanovniku kako slijedi:
A.Na ukupno poljoprivredno zemljište
nizak odnos 0,40 ha/st. (nepovoljno)
srednji odnos od 0,40 – 0,60 ha/st. (umjereno)
visoki odnos 0,60 ha/st. (povoljno)
B.Na ukupno obradivo zemljište
nizak odnos 0,17 ha/st.
srednji odnos od 0,17 – 0,30 ha/st.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 42 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
visoki odnos 0,30 ha/st.
C.Na oranično zemljište
Vrijednosti kao za ukupno obradivo zemljište.
Usljed nekontrolirane uzurpacije i uništavanja zemljišta (neplanska izgradnja
objekata, eksploatacija sirovina, i sl.), odnos raspoloživog obradivog zemljišta i
poljoprivrednog zemljišta po stanovniku se iz godine u godinu smanjuje.
U pogledu vlasništva na području Tuzlanskog kantona, 94,10% poljoprivrednog
zemljišta je u privatnom, dok je ostalih 5,90% u državnom vlasništvu.
Vlasnička struktura poljoprivrednih površina na prostoru Opdine Živinice je
sljededa:
privatno………… 81 % ,
državno ………… 19 %.
Tabela 36
Živinice
Tuzlanski kanton
Ukupna površina
poljoprivrednog
zemljišta (ha)
Površina
poljoprivrednog
zemljišta u privatnom
vlasništvu (ha)
8245,61
99052,05
6902,41
93160,06
Površina
poljoprivrednog
zemljišta u
državnom vlasništvu
(ha)
1343,20
5891,99
U privatnom vlasništvu najviše su zastupljene oranice sa 73,8%, livade sa
12,5%, vodnjaci sa 8,5% i pašnjaci sa 5,2% .
U državnom vlasništvu od 2.025,0 hektara poljoprivrednog zemljišta otpada na
oranice 363,0 hektara ili 67,3%, livade 270,0 hektara ili 13,3 %, vodnjak 63,0 hektara ili
3,1 % i na pašnjake 329,0 hektara ili 16,3 %.
Na području Opdine Živinice, prosjek obradivog zemljišta po glavi stanovnika
iznosi 0,14 ha, dok je poljoprivredna površina po stanovniku 0,15 ha. Iz datih
pokazatelja možemo zaključiti da su date vrijednosti značajno ispod potrebnih za
proizvodnju dovoljne količine hrane i sirovina.
Svi prethodno izloženi pokazatelji nam govore da privatni sektor ima deleko
bolje i kvalitetnije uslove za razvoj poljoprivredne proizvodnje u odnosu na državni
sektor.
Na prostoru Opdine Živinice zastupljena je proizvodnja mlijeka (muzne krave),
a domadinstva se bave i proizvodnjom povrda, prije svega krompira i voda.
Od stočarstva najzastupljenije je govedarstvo. U Tuzlanskom kantonu u 2006.
godini, prema izvještaju o radu veterinarske službe i zdravstvenom stanju životinja,
ukupan broj goveda iznosio je 61.208 grla, pri čemu Opdina Živinice sa 13 % u uzgoju
goveda prednjači u odnosu na druge Opdine.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 43 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Ovčarstvo je također zastupljeno u Opdini Živinice, u 2006. godini broj grla je
iznosio 7. 323 što u procentima iznosi 15,4 % od ukupnog broja ovaca na teritoriji
Kantona koji broji 47.351,0 grla.
Svi ovi pokazatelji govore da Živinička Opdina kad je u pitanju uzgoj krava i
sitne stoke predstavlja jednu od vodedih Opdina na prostoru Tuzlanskog kantona. Ovaj
trend je nastavljen u sve do 2011. godine sa blagim porastom interesovanja za ovaj vid
poljoprivredne proizvodnje.
Na prostoru Opdine Živinice kao i u Opdinama Gradačac, Lukavac, Srebrenik i
Tuzla, postoji evidencija o manjem broju uzgoja svinja.
U svim Opdinama Tuzlanskog kantona peradarstvo je veoma razvijeno. Živinice
predstavljaju vodedu Opdinu sa 14% od ukupnog broja peradi na teritoriji Kantona koji
broji 502.578 komada.
Na ovom prostoru egzistira jedna veterinarska stanica vedi broj poljoprivrednih
apoteka i jedan pogon za proizvodnju stočne hrane.
Vodarstvo se uglavnom svodi na uzgoj i proizvodnju šljive i jabuke, dok je u
povrtlarskoj proizvodnji najznačajniji uzgoj krompira, manje količine pšenice i
kukuruza.
Tabela 37 - Površina, ukupan i prosječan prinos krompira, pšenice i kukuruza za 2006. godinu
KROMPIR
PŠENICA
KUKURUZ
OPDINA
Površin
a
(ha)
Ukupa
n
Prinos
(t)
Prosječa
n
Prinos
(t/h)
Površin
a
(ha)
Ukupa
n
Prinos
(t)
Prosječa
n
Prinos
(t/h)
Površin
a
(ha)
Ukupa
n
Prinos
(t)
Prosječa
n
Prinos
(t/h)
ŽIVINICE
2200
17600
8,0
80
280
3,5
2100
8400
4
TUZLANSK
I KANTON
7612
65465
8,6
3621
14484
4
21916
94240
4,3
Tabela 38 - Površina, ukupan i prosječan prinos šljive i jabuke za 2006. godinu
ŠLJIVA
OPDINA
JABUKA
Površina
(ha)
Ukupan
Prinos
(t)
Prosječan
Prinos
(t/h)
Površina
(ha)
Ukupan
Prinos
(t)
Prosječan
Prinos
(t/h)
ŽIVINICE
57
228
4
9,89
277
28
TUZLANSKI
KANTON
1814
14871
8,2
616
5544
9
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 44 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
1.12.2 Šumarstvo i lov
Kako je ved i ranije rečeno, područje Opdine Živinice predstavlja prostor koji je
bogat šumom. Od ukupne površine Opdine Živinice, koja iznosi 29.092,00 ha, šumsko
zemljište čini 10.692,7 ha ili 36,75%.
Šumski fond Opdine Živinice se sastoji iz državnih i privatnih šuma kojim
gazduju Šume TK d.d. Kladanj. U kvantitativnom smislu, šumsko zemljište u državnom
vlasništvu dominira jer zauzima 76,10% od ukupnog šumskog fonda.
Na prostoru područja Tuzlanskog kantona djeluju 4 šumsko – gospodarske
poslovne jedinice:
SG „Sprečko“;
SG „Konjuh“;
SG „Vlaseničko“ i
SG „Majevičko“.
Na području Opdine Živinice djeluju Š.P. „Sprečko“ formiran od gospodarskih
jedinica: Rudenik Svatovac Oskova, Gornja Spreča i Mala Spreča. Južni dio Opdine
prostor koji pripada Šumskom gospodarskom području Š.P. Konjuh kojeg čini dio
gospodarska jedinica Konjuh.
Bespravna sječa šuma, čovjekova uzurpacija prostora i požar zauzimaju
značajno mjesto u sve dužem lancu činilaca koji ugrožavaju šume koje se odražava na
smanjenje šumskog fonda i kompletne flore i faune.
Industrijska postrojenja (termoelektrana,hemijska industrija i sl.) smještena na
prostoru susjednih Opdina Lukavcu i Tuzli svojim radom na direktan ili indirektan način
negativno utiču na zdravstveno stanje šuma. Emisija štetnih agenasa u atmosferi
dovodi do pojave kiselih kiša koje direktno utiču na smanjenje vitalnosti sastojina i
intenziviranje pojave bioloških štetočina.
Na prostoru Tuzlanskog Kantona nalazi se posebno lovište „Konjuh“ prostorno
definisano u dva prirodno podudarna i površinski skoro identična lovna revira:
Lovni revir „Drinjača“ rasprostranjen na površini od 6.202,0 ha. U cijelosti je
smješten na obroncima planine Konjuh, prostorno se rasprostire kroz tri
opdine Banovidi, Kladanj i Živinice i spada u kategoriju visinskih lovišta
(nadmorska visina 1.326 m ).
Lovni revir „Oskova“ rasprostranjen na površini od 6.450,5 ha. također se
prostire na obroncima planine Konjuh, nalazi se na prostoru opdine
Živinice na nadmorskoj visini od 340 – 1326 m i spada u kategoriju brdskih
lovišta.
Na prostoru lovišta „Konjuh“ lov se vrši na slededu divljač: srna, medvjed, divlja
svinja, zec, divlja patka, fazan i prepelica.
U lovištu „Konjuh“ postoje lovno-uzgojni objekti, koji se nalaze na prostoru
Opdine živinice:
Hranilišta 120 kom,
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 45 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Solila 65 kom,
Pojilišta 52 kom,
Kaljužišta 26 kom,
Lovačke kude 8 kom.
Lovačke kolibe 3 kom.
Visoka čeka (zatvorena) 3 kom.
Visoka čeka (otvorena) 6 kom.
Stajalište za patke 5 kom i dr.
Na prostoru Opdine Živinice egzistira Lovačko društvo „Toplice“ i Udruženje
građana sportskih ribolovaca „Mrena“ Živinice.
1.12.3 Ostale privredne djelatnosti
Na području Opdine Živinice prema podacima preuzetim iz studije
„INFORMACIJA O REZULTATIMA POSLOVANJA PRIVREDNIH DRUŠTAVA NA PODRUČJU
OPDINE ŽIVINICE U 2010. GODINI“ bilo je registrovano 1.051 aktivnih obrtnika, od toga
na oblast trgovine otpada 365 aktivnih, ugostiteljstvo 154 aktivnih i oblasti obrtnih
djelatnosti (zanati, prijevoz i ostali) 241 aktivnih.
Sa aspekta vlasničkih udjela kapitala i oblika organizovanja privrednih
subjekata dominantni su: privatni kapital i društvo sa ograničenom odgovornošdu.
Stanje registrovanih društava u proteklom periodu ima određen rast u 2010.
godini poslovalo je 328 privrednih društava.
Skoro polovina privrednih društava na prostoru Opdine Živinice bavi se
trgovinom. Trgovina stvara više od polovine bruto prihoda privrede i upošljava
približno četvrtinu od ukupnog broja uposlenih radnika.
Može se konstatovati na osnovu prethodnih podataka da je trgovina kao
izdvojena privredna grana na prostoru Opdine Živinice dominantna i značajno diktira i
utiče na poslovni rezultat same privrede.
Sa stanovišta radnog angažovanja radnika na bazi časova rada, najvedi broj
radnika nalazi se u prerađivačkoj industriji gdje je uposleno 36,85 % od ukupnog broja
zaposlen
Tabela 39 - Tabelarni prikaz strukture Živiničke privrede u 2010. godini
Red.
br.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
Struktura
POLJOPRIVREDA, LOV I ŠUMARSTVO
RUDARSTVO
PRERAĐIVAČKA INDUSTRIJA
SNABD. EL. ENERGIJOM, GASOM I VODOM
GRAĐEVINARSTVO
TRGOVINA NA VELIKO I MALO
UGOSTITELJSTVO
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
Broj
firmi
6
4
58
2
42
154
6
%
1,83
1,22
17,68
0,61
12,8
46,95
1,83
Broj
zaposlenih
15
1178
2129
79
320
1415
13
%
0,26
20,39
36,85
1,37
5,54
24,49
0,22
- 46 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
8.
9.
10.
11.
12.
SAOBRADAJ I VEZE
POSLOVANJE NEKRETNIN. I POSL. USLUGE
OBRAZOVANJE
ZDRASTVENA I SOCIJALNA ZAŠTITA
OSTALE DJELATNOSTI
UKUPNO
28
20
2
2
4
328
8,54
6,1
0,61
0,61
1,22
100
185
124
9
289
22
5778
3,2
2,18
0,16
5,0
0,38
100
Dobit u privredi za 2010. godinu ostvarilo je 71,04 % privrednih društava u
kojima je je uposleno 75,86% radnika, dok je gubitak ostvarilo 28,96% privrednih
društava koji zapošljavaju 24,14% radnika.
Po pitanju ostvarenih prihoda trend rasta bilježe sve privredne grane osim
građevinarstva i djelatnosti koje spadaju u grupu ostalih.
Najznačajniji rast prihoda je u granama: rudarstvo,
šumarstvo, poslovanje nekretninama i ugostiteljstvo.
poljoprivreda, lov i
Poljoprivreda iako bilježi najznačajniji rast prihoda, ne može se smatrati
najuspješnijom privrednom granom zbog vedih vrijednosti rasta rashoda, koji su za
16,4% vedi od rasta prihoda.
Od ukupnog broja registrovanih privrednih društava u FBiH, na područje
Opdine Živinice otpada 1,6%, odnosno 8,93% od ukupnog broja registrovanih
privrednih društava u Tuzlanskog kantona.
Živinička privredna društva učestvuju u rezultatima poslovanja federalnih
privrednih društava sa cca 1%, a kantonalnih sa cca 9%.
Generalno, može se konstatovati da je u Opdini Živinice zaustavljen negativan
trend i da su vidljive naznake poboljšanja stanja u privredi, što se može vidjeti i iz
ranije prikazanih pokazatelja stanja.
Prema raspoloživim podacima, bruto društveni proizvod po glavi stanovnika
(BDP/st.), za Opdinu Živinice u 2007. godini iznosio je 3.205,00 KM. U poređenju sa
ranijim godinama (period nakon rata) zabilježeno je da bruto društveni proizvod po
glavi stanovnika blago raste. U Opdini Živinice BDP je i dalje značajno ispod prosječnog
bruto društvenog proizvoda Tuzlanskog Kantona kao i FBiH.
Prema podacima Federalnog Zavoda za statistiku ukupan broj zaposlenih za
2010 godinu u Opdini Živinice je 9056 osoba sa prosječnom platom koja iznosi 683,82
KM.
Broj nezaposlenih osoba prema stručnoj spremi (stanje za decembar 2010.
Godine) prikazan je u tabelibroj 40.
Tabela 40
UKUPNO
OPDINA NEZAPOSLENE
OSOBE
Živinice 12846
TK
92037
VSS
VŠS
367 62
3068 541
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
SSS
NSS
3322 8
22166 40
VKV
KV
PKV
NKV
47
543
4506
32050
218
2167
4346
31462
- 47 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
U poređenju sa nekim od Opdina iz Tuzlanskog kantona u 2009. godini Opdina
Živinice uz Opdine Kladanj i Srebrenik bilježi najvedu stopu nezaposlenosti.
Najveda koncentracija Privrednih kapaciteta Opdine Živinice je uz glavne putne
komunikacije, magistralni put (M-18 Sarajevo-Orašje) i dva regionalna puta R-469 Istok
– Zapad, putni pravac Zvornik-Kalesija-Živinice-Banovidi-Zavidovidi i R-455 Istok –
Zapad, putni pravac Šekovidi-Gračanica-Živinice-Poljice-Lukavac. Površina postojedih
privrednih kapaciteta na području Opdine Živinice iznosi približno 160 ha.
1.12.4 Rudarstvo
Obzirom da je rudarstvo veoma značajna grana privrede Opdine, ovom sektoru
je važno posvetiti posebnu pažnju. Na području Opdine djeluju dva rudnika i to: Rudnik
lignita Dubrave i Rudnik mrkog uglja Đurđevik, o kojima de biti više riječi u nastavku
teksta.
Rudnik “Dubrave“
Rudnik Dubrave je smjesten u sjeveroistočnom dijelu Opdine, a zauzima
područje ograničeno rijekom Sprečom i njenim pritokama Rijekom i Gribajom. Rudnik
ima povoljan geoprometni položaj, obzirom da južnu granicu površinskog kopa čini
odvojak pruge normalnog kolosjeka Ljubače-Dubrave, koja ujedno predstavlja
željezničku vezu za Termoelektranu Tuzla, dok su zapadni i južni dijelovi rudnika
asfaltnim putem direktno povezani na regionalni put Tuzla – Zvornik.
Osnovna djelatnost Rudnika lignita Dubrave je površinska eksploatacija,
separacija i klasiranje uglja. U rudniku je zaposleno 938 radnika različitih profila
strukovnih zanimanja. Kompleks rudnika raspolaže svim objektima i mehanizacijom
potrebnom za pravilno funkcionisanje.
Ugljeno ležište pripada južnoj sinklinali krekanskog bazena, a zauzima površinu
od cca 185 ha. Ležište ima oblik nepravilne poluelipse sa dužom osom u pravcu istokzapad. Površina kopa iznosi cca 323ha. Razvojem kopa predviđena je maksimalna
dubina kopa na koti k-100, što iznosi 325 m od najviše kote terena k-425 u
ograničenom polju površinskog kopa. U okviru eksploatacionog polja izdvaja se pet
lignitskih slojeva, koji su prikazani u tabeli broj 41.
Tabela 41 - Količina uglja i otkrivke na PK „Dubrave“
Ugalj
I krovni sloj
II krovni sloj
glavni sloj
podinski sloj
UKUPNO
Masa (t)
48.164,000
12.232.000
45.238,000
4.510,000
110.144,00
Otkrivka
Glina
Pijesak+šljunak+prah
Volumen (m3) Udio ( %)
226.436,000
63,5
114.625,000
32,2
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
Prosječni DTE (kJ/kg)
10 700
11 500
10 020
9 630
10 480
- 48 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Goretina
Neeksploatibilni ugalj - glina
Ukupno
8.350,000
6.851,000
356.436,000
2,4
1,9
100
Eksploatacija je predviđena samo za I i glavni ugljeni sloj, obzirom da je u
proteklom periodu proces eksploatacije II sloja završen, dok eksploatacija podinskog
sloja nije niti predviđena. Ostvarena proizvodnja uglja i otkrivke na PK „Dubrave“ data
je u tabeli broj 42.
Tabela 42
Godina
Proizvodnja uglja (t)
Proizvodnja otkrivke
(m3 č.m.)
Koeficijent otkrivke
(m3 č.m./t)
5,037
10,907
13,814
5,861
4,079
5,234
2,097
2,002
4,681
11,727
4,108
2,926
2,268
6,842
5,774
3,450
2,067
1,809
2,309
1,790
2,981
4,080
1987.
1988.
1989.
1990.
1991.
1992.
1993.
1994.
1995.
1996.
1997.
1998.
1999.
2000.
2001.
2002.
2003.
2004.
2005.
2006.
2007.
122159,0
947884,0
1292181,0
528903,0
248661,0
267153,0
185087,0
84608,0
201592,0
451787,0
367564,0
334512,0
432817,5
584116,4
769521,6
824805,7
832148,6
756062,8
719817,0
1509922
3032385
4978136
5555078
5270672
2768157
521525
534943
866454
992198
828163
1321887
833762
2288831
2499107
2015360
1590352
1491956
1921629
1353505
2145842
Ukupno
9 951 380,6
44 319 864
U klasirnici rovnog uglja vrši se klasiranje rovnog uglja na granulacije : komad
120 – 480 mm i miješani 0 – 40 mm, a potom se klasirani ugalj transportuje vagonima
u Termoelektranu u Tuzli gdje se koristi kao energetsko gorivo za proizvodnju
električne energije.
Prema raspolozivim podacima, koji su dobiveni tokom mjerenja razlicitih
zagadjenja na datom lokalitetu, moze se zakljuciti da negativni uticaji ne prelaze
dozvoljene granicne vrijednosti. 7
Rudnik “Đurđevik“
Bazen rudnika mrkog uglja “Đurđevik“ smješten je 5 km južno od Opdinskog
centra, u slivu rijeka Gostelje i Oskove. Zahvatna površina Đurđevičkog ugljenog
7
Podaci prikazani u tekstu odnose se na 2007. godinu
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 49 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
bazena je oko 13 km2, a ograničena je sa sjeverne strane rijekom Oskovom, a sa
istočne strane rijekom Gosteljom. Zapadna i južna granica počinje od sela Donja Višda
na jugu, te ide preko Požara i završava sa rijekom Oskovom. Rudnik je direktno vezan
na sljedede putne pravce: Magistralni pravac Orašje– Tuzla – Sarajevo – Ploče,
Regionalni pravac Živinice - Banovidi, te željeznički pravac Brčko - Banovidi.
Osnovna djelatnost Rudnika “Đurđevik“ je eksploatacija, separisanje i
obogadivanje mrkog uglja. U bliskoj bududnosti rudnik planira proširenje svojih
djelatnosti, o čemu de biti riječi u drugom dijelu ovog dokumenta. Sa svojih cca 1100
radnika, rudnik predstavlja značajan faktor zapošljavanja na području Opdine.
Ugljeno područje Đurđevičkog bazena ima približno trouglasti oblik, a izduženo
je u pravcu SZ - JI. Dužina basena je cca 5,5 km, širina varira od 1 do 2,5 km. Danas se
osnovna djelatnost rudnika obavlja u sljededim organizacionim cjelinama:
a.Pogon Površinski kopovi “Višda“
b.Pogon Jama “Đurđevik“
c.Pogon “Separacije“
d.Direkcija društva
Površinski kop “Višda II“ zauzima zauzima sjeverozapadni dio basena. Ovaj
površinski kop trebao je biti u funkciji do početka ulaska u proizvodnju površinskog
kopa “Potočari“, međutim zbog kašnjenja u dobivanju otkrivke inoviranim idejnim
riješenjima izvršeno je novo okonturenje Površinskog kopa "Višda II". Prosječna
debljina ugljenog sloja na ovom području iznosi 16 m.
Eksploataciono područje jame “Đurđevik“ zazuzima istočni dio basena, a
prosječna dužina ovog područja iznosi cca 800 m. U nastavku ove jame se nalazi jama
“Đurđevik II“ i zauzima središnji dio ukupnog polja rudnika. Debljina ugljenog sloja
varira od 12 do 25 metara.
U pogonu separacije vrsi se klasiranje rovnog uglja na granulaciju 0-3 mm, koji
se kao finalni proizvod vedim dijelom isporučuje Termoelektrani Tuzla, te u zemlje
bližeg okruženja (Srbija i Hrvatska).
Tabela 43 - Proizvodnja uglja u Rudniku „Đurđevik“ od 1936 - 2011. godine
JAMA
Godina
(t)
KOP
Godina
(t)
UKUPNO
Rudnik (t)
1936 - 1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
4.875.290,00
263.505,00
207.838,00
290.987,00
269.110,00
308.950,00
275.011,00
196.665,00
245.625,00
171.629,00
150.581,00
52.761,00
27.077,00
26.626,00
1936 - 1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
12.136.386,00
1.124.798,00
1.275.194,00
1.255.007,00
1.376.122,00
1.360.375,00
1.242.672,00
1.082.292,00
1.205.054,00
1.224.472,00
1.332.710,00
872.000,00
276.366,00
137.853,00
17.011.675,90
1.388.303,00
1.483.032,00
1.545.994,00
1.645.232,00
1.669.325,00
1.517.683,00
1.278.957,00
1.450.679,00
1.396.101,00
1.483.291,00
924.761,00
303.443,00
164.479,00
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 50 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
70.739,00
79.714,00
49.795,00
66.499,00
35.867,00
39.132,00
36.196,10
46.755,32
68.578,02
153.127,00
144.365,00
154.563,00
139.192,70
161.793,90
144.386,00
163.857,80
169.685,90
Ukupno
9.085.901,74
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
180.355,00
210.969,00
225.512,00
226.806,00
264.386,00
263.665,00
196.268,02
276.546,62
314.312,60
288.016,80
305.864,60
388.447,50
384.148,40
330.735,00
347.932,00
351.681,30
395.480,10
251.094,00
290.683,00
275.307,00
293.305,00
300.253,00
302.797,00
232.464,23
323.301,94
382.890,62
441.143,80
450.229,60
543.010,50
523.341,10
492.528,90
492.318,10
515.539,10
565.166,00
30.852.426,94
39.938.328,79
Od 1979. godine počelo se sa praktičnim zahvatima rekultivacije. U procesu
biološke rekultivacije pojedinim kulturama privedeno je 75 hektara zemljišta, koje je
parcelisano na sljededi način: parcela vodnjaka, parcela pod zasijanom travom, parcela
livada i ostale površine. Na ovom zemljištu izgrađeni su i plastenici, te farme za durke,
tov pilida i tov junadi.
1.13 Turizam
Prisustvo prirodnih vrijednosti različitog karaktera (geomorfološke,
hidrografske, florističke i faunističke), te kulturno - istorijsko naslijeđe, čine osnovu
turističke ponude Opdine Živinice.
Južne i jugozapadne dijelove Opdine karakteriše brdsko - planinski teren sa
šumama listopadnog sastava. Dio ovog područja klasificiran je kao zaštideni pejzaž, što
govori da se radi o području visokih prirodnih vrijednosti. Riječ je o planini Konjuh,
koja jednim dijelom ulazi u prostor Opdine Živinice, te predstavlja značajan turistički
potencijal. Pored Konjuha, kao područje pogodno za različite vidove turizma, je i
Djedinska planina, gdje je smještena pedina Vrelo, koja je klasificirana kao
geomorfološki spomenik prirode.
Osim navedenih područja, važno je izdvojiti slijededa područja prirodne
ljepote: rječica Toplica, predjeli Rudine i Plane. Izvorište Toplica karakteriše stalna
temperatura od 220C.
Akumulaciono jezero Modrac nastalo je 1964. godine izgradnjom brane na
rijeci Spreči u mjestu Modrac. Ukupna površina jezera iznosi 17,1 ha, a od čega jedna
tredina pripada Opdini Živinice. U pogledu turističke ponude, ovaj lokalitet nudi
mogudnosti lovnog i sportskog turizma. Poznati lokaliteti izletišta su još Dunajevida
voda i Tupkovidi sa izvorištem rijeke Gračanice.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 51 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Važan element turističke ponude svakako predstavlja i kulturno - istorijsko
naslijeđe. Ovo se odnosi prije svega na brojne nekropole stedaka, ostatke gradina, te
sakralne objekte.
Učešde Opdine Živinice 2010. Godini, u odnosu na ukupan broj stranih turista
Tuzlanskog Kantona, iznosio je 0%, dok je učešde u odnosu na ukupan broj domadih
posjetitelja iznosilo svega 2%. Prosječna dužina boravka turista u Opdini Živinice u
2010. godini iznosila je 1,08 dana, dok je stepen iskorištenosti smještajnih kapaciteta
iznosio 2,22%. Smještajni kapaciteti na području Opdine prikazani su u tabeli broj 44.
Tabela 44
Tip objekta
Hotel
Motel
Motel
Gostionica sa prenodištem
Ukupno
Lokacija
Toplica
Grad Živinice
Grad Živinice
Grad Živinice
4
Broj ležaja
30
40
60
12
142
1.14 Saobradaj i veze (kolski, željeznički, vazdušni, javni PTT, GSM)
Opdina Živinice nalazi se na sjevernom području Bosne i Hercegovine i ima
povoljan geoprometni položaj. Zahvaljujudi tomu, dobiva i značajnu ulogu u
transportnom sistemu Bosne i Hercegovine, ali i u široj međudržavnoj regiji.
Područjem Opdine Živinice prolazi značajan magistralni pravac Orašje (rijeka Sava) –
Tuzla – Sarajevo – Ploče, koji omogudava vezu Bosne i Hercegovine sa sjeverom i izlaz
u Evropu (Hrvatska, Mađarska, i druge zemlje), ali također i vezu sa glavnim gradom
Federacije BiH, te dalje pruža izlaz prema jugu. Na teritoriji Opdine Živinice nalazi se
“Međunarodni aerodrom Tuzla“ koji je 2009. godine stekao Certifikat za javnu
upotrebu u međunarodnom zračnom prometu na neograničen period trajanja. Pored
aerodroma Tuzla, u naselju Ciljuge smješten je aerodrom Ciljuge.
Pored osnovnog magistralnog pravca postoje i regionalni saobradajni pravci i
to:
R-469 Istok – Zapad , putni pravac Zvornik-Kalesija-Živinice-BanovidiZavidovidi i spoj na M-17 u Žepču,
R-455 Istok – Zapad , putni pravac Šekovidi-Gračanica-Živinice-PoljiceLukavac.
Osnovu željezničke mreže Tuzlanskog Kantona, kao i Opdine Živinice čine
slijededi željeznički pravci:
Banovidi-Brčko, kojim se ostvaruje izlaz na sjever u Republiku Hrvatsku,
Zvornik-Tuzla-Doboj, koji omogudava izlaz na zapad, preko aktivnog čvora
u Doboju te izlaz na istok, u Republiku Srbiju.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 52 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Iz navedenog se može konstatovati da je koncepcija razvoja cestovnog i
željezničkog saobradaja povoljna, te da omogudava kvalitetno povezivanje sa
susjednim državama i dalje prema Evropi.
1.14.1 Kolski saobradaj
1.14.1.1Izgrađenost puteva i gustina kategorisane putne mreže
Gustina kategorisane putne mreže Bosne i Hercegovine je znatno niža od
gustine putne mreže u zemljama Zapadne Evrope, a u Tuzlanskom Kantonu (prema
podacima iz 2005. godine) gustina putne mreže (u odnosu na BiH) iznosi 54,70
km/100km².
Opdina Živinice sa svojom mrežom magistralnih, regionalnih i lokalnih cesta
ima znatno vedu gustinu putne mreže u odnosu na BiH i iznosi 171,7 km/100km 2.
Stanje modernizovanosti putne mreže je bitan faktor, te je u Tuzlanskom
Kantonu utvrđen kriterij da modernizovanost puteva treba biti minimalno :
Magistralni putevi....................95% modernizovani,
Regionalni putevi ....................82,40% modernizovani,
Lokalni putevi ..........................52,15% modernizovani.
Ovdje se ne može zaobidi ni problem nekategorizovane putne mreže, jer nije
razrađen zakonom preciziran princip za kategorizaciju vedeg broja nekategorizovanih,
a modernizovanih puteva.
Modernizovanost putne mreže u Opdini Živinice je zadovoljavajuda, čemu u
prilog govore slijededi pokazatelji:
Magistralni putevi su modernizovani u potpunosti,
Regionalni putevi su modernizovani u potpunosti,
Lokalni putevi su vedim dijelom modernizovani i u svakom slučaju prelaze
granice predviđene u Tuzlanskom Kantonu.
Putnu mrežu Opdine Živinice čine magistralni, regionalni i lokalni putevi - kao i
ulice u naseljima, a također i nekategorisani putevi. Na teritoriji Opdine Živinice se
nalazi 16,61 km magistralnog puta M-1.8, 52,33 km regionalnih puteva i 430,59 km
lokalnih puteva - što se iskazuje tabelombroj 45.
Tabela 45
Redni broj
1.
Ukupno:
Broj puta
M – 1.8
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
Putni pravac
Šidki Brod - Orašje
Dužina (km)
16,61
16,61
- 53 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
1.
2.
3.
4.
Ukupno:
R – 469 - zapad
R – 469 - istok
R – 455 - istok
R – 455 - istok
Živinice - Banovidi
Živinice - Kalesija
Živinice - Gračanica
Živinice - Priluk
8,35
10,11
18,50
13,11
50.10
Prema podacima kojim raspolažemo, saobradajna mreža lokalnih puteva u
Opdini Živinice je gusto razvijena. Ukupna dužina lokalnih saobradajnica iznosi 430,59
km, sa profilom saobradajnice širine do 5,0m' i vedinom asfaltnom podlogom.
Mreža nekategorisanih puteva je ukupne dužine cca 390,83 km. Nekategorisani
putevi su putevi koji omogudavaju pristup zaseocima ili pojedinim objektima, šumski
putevi i sl., a po svom značaju mogu biti svrstani u lokalne ceste ili javne ceste.
Prosječna širina ovih puteva je 4,5 m', a po vrsti kolovoza mogu biti makadamski i
asfaltirani.
Značajno je napomenuti da prethodno navedene saobradajnice vedinom ne
zadovoljavaju sa aspekta sigurnosti saobradaja. Uz postojedu magistralnu cestu došlo
je do naglog porasta stambenih objekata, koji se direktno priključuju na magistralnu
cestu, tako da je magistralni put prerastao u gradsku ulicu. Posebno je evidentan
problem miješanja lokalnog i tranzitnog saobradaja na ovom pravcu, što dovodi do
smanjenja kapaciteta puta, pojavu zagušenja i znatnog povedanja saobradajnih
nezgoda. Ovom problemu treba posvetiti posebnu pažnju, te pronadi rješenje za
sigurniji i kvalitetniji razvoj saobradajne infrastrukture.
1.14.1.2 Dužina puteva u kilometrima po stanovniku u Opdini Živinice
Danas, sa brojem stanovnika od 74 378, Opdina Živinice zauzima drugo mjesto
po brojnosti u Tuzlanskom kantonu i to iza Tuzle (168 763 st.). Od 1948. godine,
stanovništvo Opdine se stalno povedava i do 2011. godine se skoro utrostručilo.
Ako smo konstatovali da u Opdini Živinice imamo oko 499,50 km kategorisane
putne mreže (magistralni, regionalni i lokalni putevi), onda se može uporediti dužina
puteva u kilometrima po stanovniku u Opdini Živinice, sa odgovarajudim odnosom u
TK-u i cijeloj BiH, što je prikazano u tabeli broj 46.
Tabela 46 - Dužine puteva u kilometrima na 1000 stanovnika
Opdina Živinice
Tuzlanski kanton
Bosna i hercegovina
6,71 km/1.000 stanovnika
2,78 km/1.000 stanovnika
5,13 km/1.000 stanovnika
Iz navedene tabele može se konstatovati da Opdina Živinice prednjači u odnosu
na Tuzlanski kanton i Bosnu i Hercegovinu, ali je važno napomenuti da je najveda
zastupljenost lokalnih saobradajnica, cca 86,2%, od ukupne dužine kategorisane
mreže. Učešde magistralnih i regionalnih puteva je veoma malo, odnosno 13,8%.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 54 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
1.14.2 Željeznički saobradaj
Željezničkom prugom normalnog kolosjeka Banovidi – Živinice - Tuzla – Brčko,
Živinice su povezane sa željezničkom mrežom u zemlji i šire. Dužina pruge kroz Opdinu
Živinice iznosi 14,86km. Također, i prugom prema Zvorniku, koja prolazi Opdinom
Živinice cca 12,6 km, omoguduje se izlaz na istok u Republiku Srbiju. Stanje u kome se
nalaze željezničke pruge nije na zadovoljavajudem nivou, te je u narednom periodu
potrebna modernizacija istih. Također je potrebno voditi računa da se, ukoliko
postoje, postojedi željeznički prijelazi modernizuju ili po mogudnosti obezbjedi
ukrštanje puta i pruge u dva nivoa. Gustina željezničke mreže u Opdini Živinice iznosi
9,43km/100km2.
1.14.3 Vazdušni saobradaj
Međunarodni aerodrom Tuzla smješten je u sjeveroistočnom dijelu Opdine
Živinice, u naselju Dubrave. Aerodrom je dosta vremena korišten u vojne svrhe, te je
2005. godine preuzet od strane Direkcije za civilnu avijaciju FBiH, a tada su pokrenute i
aktivnosti s ciljem njegove revitalizacije. Od 2008. godine, Međunarodni aerodrom
Tuzla ispunjava sve uslove za obavljanje međunarodnog zračnog saobradaja. Postojedi
kapaciteti i uslovi za slijetanje su sljededi:
površina koju zahvata aerodrom iznosi 1 690 000 m2, a ograđen je
žičanom ogradom dužine oko 8 km,
zemljišni kapaciteti za eventualnu gradnju iznose cca 100.000 m2,
kapaciteti koji uključuju izgradjene objekte, a koji se nalaze unutar ograde
su:
-putnički terminal, lociran na zapadnoj strani kompleksa aerodroma, sa
propusnim kapacitetima u prihvatu i otpremi putnika 150-200
putnika/sat,
-pratedi objekti terminala, kao što su: kotlovnica sa postrojenjem,
rezervoar za lož ulje, portirnica sa nadstrešnicom, bunar za vodu sa
pumpnim postrojenjem, septička jama, asfaltne saobradajnice sa
parkingom i zelenim povrišinama,
-tehnički objekat sa cargo skladištem,
-zgrada JGP BiH,
-poletno – slijetna staza 09 - 27 (dužina 2500m, širina 45m ), sa betonskom
podlogom i habajudim slojem od asfalta ( uslovi za slijetanje i
polijetanje po ICAO standardima: CAT I ),
-spojnice: “A“, “B“, “C“, “D“ i “E“,
-rulna staza “F“,
-platforme/stajanke (1 glavna i 2 pomodne),
-terminalna zgrada B na platformi 2,
-objekti kontrole letenja sa zgradom kontrolnog tornja
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 55 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
-radio - navigacijski uređaji sa meteouređajima,
-vizuelni navigacijski uređaji - sistem aerodromske rasvjete,
-elektro, vodovodna i kanalizaciona infrastruktura,
-objekti za spasilačko - vatrogasnu službu,
-parkinzi i pristupni putevi.
U pogledu mikroklime, uslovi za slijetanje na aerodromu Tuzla su izuzetno
povoljni, sa veoma malim brojem maglovitih dana na godišnjem nivou. Slijetanje i
uzlijetanje zrakoplova je olakšano zbog kvalitetno geografski pozicionirane poletno
slijetne staze, te nepostojanja visokih prepreka.
U 2009. godini, zračni saobradaj na Međunarodnom aerodromu Tuzla su činili:
-redovna putnička linija Tuzla-Frankfurt-Tuzla, dva puta sedmično
-redovna putnička linija Tuzla-Istanbul-Tuzla, dva puta sedmično
-medicinski letovi i letovi generalne avijacije,
-CARGO letovi,
-turistički CHARTER letovi (Turska/Antalija),
-vjerski turizam (letovi radi obavljanja Hadža)
Zbog nedovoljne podrške lokalne zajednice, u 2010 godini su obustavljeni
letovi na gore pomenutim redovnim putničkim linijama, tako da su zračni saobradaj u
ovoj godini uglavnom činili letovi generalne avijacije (poslovna putovanja). U
posljednjih nekoliko godina prisutna je ideja da se ovaj aerodrom pretvori u regionalni
kargo centar.
U naselju Ciljuge lociran je sportski aerodrom Ciljuge, koji je prvobitno služio
kao vojni aerodrom, a prije nekoliko godina su započeti radovi u svrhu pretvaranja u
sportski aerodrom. Izvršena je rekonstrukcija piste, asfaltne dužine 800m, te radovi na
ucjevljivanju i ravnanju okolnog terena. Takođe, postoje težnje da se i na ovom
aerodromu odvija kargo saobradaj.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 56 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
1.14.4 Javni saobradaj
Javni saobradaj u Opdini Živinice uglavnom je orjentisan na autobuski
saobradaj, obzirom da je broj linija i polazaka daleko vedi u odnosu na željeznički
saobradaj. Željeznički saobradaj, uglavnom zbog svojih tehničko-tehnoloških
parametara, nije bitnije uključen u javni gradski i prigradski saobradaj. Sa autobusne
stanice Živinice preuzeti su podaci o polascima javnog gradskog saobradaja, kao i
prolaznim linijama (slika 13).
Slika 13 - Izvod iz reda vožnje autobusnog saobradaja
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 57 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Autobusni saobradaj odvija se pretežno na opdinskim i kantonalnim linijama, a
također je prisutan i dio prolaznih međunarodnih linija. U nastavku dat je pregled linija
javnog saobradaja koji se vrši autobusom.
Opdinske autobusne linije:
Živinice – Djedino.................14 polazaka
Živinice – Grablje..................30 polazaka
Živinice – Kalesija..................26 polazaka
Živinice – Kuljan....................12 polazaka
Živinice – Odorovidi...............16 polazaka
Živinice – Podgajevi...............73 polaska
Živinice – Repuh....................34 polaska
Živinice – Stupari....................53 polaska
Živinice – Svojat ....................36 polazaka
Živinice – Šišidi ......................10 polazaka
Živinice – Tojšidi ......................2 polaska
Kantonalne linije:
Živinice - Gradačac ...............2 polaska
Živinice - Kladanj ................41 polazak
Živinice - Lukavac .................3 polaska
Živinice - Srebrenik ..............4 polaska
Živinice - Tuzla .................107 polazaka
Živinice - Vozuda..................5 polazaka
Živinice - Zavidovidi..............3 polaska
Živinice – Banovidi..............48 polazaka
Federalne linije:
Živinice – Mostar....................4 polaska
Živinice – Neum.....................1 polazak
Živinice – Orašje....................2 polaska
Živinice – Sarajevo...............27 polazaka
Živinice – Tešanj...................1 polazak
Živinice V.Kladuša.................1 polazak
Pored ovih linija postoje i međunarodne linije:
Živinice – Beč
Živinice – Berlin
Živinice – Munchen
Živinice – Split
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 58 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
1.14.5 Stacionarni saobradaj
Stacionirani saobradaj u Opdini Živinice nije dovoljno tretiran, te je pojava
divljih parkirališta prisutna, kao u ostalom i u svakom gradu BiH. Povedanjem broja
vozila postojeda parking mjesta ne zadovoljavaju potrebe, a također, uvođenjem
sistema naplate na postojedim parkiralištima, dovode do toga da se sve češde traže
alternativna rješenja parkiranja vozila. Ovaj problem posebno je izražen u užem
gradskom području, te se time znatno ugrožava funkcionalnost i kvalitet centra.
Trenutno je omogudeno parkiranje ispred javnih objekata kao: Dom zdravlja,
MŠC Živinice, Robna Kuda, Islamski centar, hotel Konjuh i sl., uz naplatu parkiranja,
čime su nabrojane ustanove ugrožene u svom normalnom radu. Isto tako, desne trake
jednosmjernih ulica su iskorištene za parking prostore.
Ovom problemu treba posvetiti pažnju u narednom periodu, obzirom da je
mirujudi saobradaj jedan od bitnih faktora za normalno funkcionisanje užih i širih
gradskih područja.
1.14.6 Telekomunikacije
Telekomunikacijski saobradaj na području Opdine Živinice odvija se bez vedih
problema, kako u pogledu telefonskog saobradaja, tako i po pitanju prijema i
distribucije pošte i paketa. Trenutno je u funkciji 1 čvorna centrala i 15 krajnjih
centrala.
Sva naseljena mjesta na teritoriji Opdine su pokrivena telefonskom mrežom,
dio podzemno (cca polovica od ukupne instalirane mreže), a dio nadzemno. Postojeda
bakrena mreža je limitirana i ograničenog kapaciteta i ne može pružiti sve usluge na
zadovoljavajudem nivou, te je zbog toga u posljednjih nekoliko godina intenzivirana
rekonstrukcija iste, sa uvođenjem optičkih kablova u sistemu povezivanja između
glavnih i lokalnih PTT centrala. U više pravaca položen je optički kabal kapaciteta 14
000 parica, od čega je trenutno u funkciji 7 000 parica. Upotrebom fiber optičkog
vlakna do svakog doma, bit de omoguden kompletan set usluga baziran na IP sistemu,
kao što su IPTV, brz pristup internetu, razne IP centreks usluge itd..
Na području Opdine djeluje javno preduzede ( BH Telecom i BH Pošta Živinice),
koja ima nadležnost za postavljanje i održavanje telekomunikacijskih uređaja i veza.
Ukupan broj telefonskih fiksnih priključaka je oko 11 590. Područje Opdine pokriveno
je mrežom mobilne telefonije.
Na teritoriji Opdine ne nalaze se predajnici i repetitori BHR/FEDR i BHT/FTV,
dok predajnika GSM RBS saobradaja ima i dati su u tabeli broj 47.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 59 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Tabela 47
Vrsta jedinice
Predajnici GSM RBS
Komutacije
Broj jedinica
6
1
1.15 Infrastruktura
1.15.1 Hidrotehnika i vodoprivreda
1.15.1.1 Vodeni resursi
Rijeke i vodni tokovi
Područje Opdine Živinice sa svojim vodnim resursima pripada riječnom slivu
rijeke Bosne, dok u smislu upravljanja vodama pripada vodnom područje rijeke Save u
F BiH.
Sve površinske vode na području Opdine Živinice prema značaju koji imaju za
upravljanje vodama spadaju u vode II kategorije. 8
Najznačajniji vodotok na području Opdine Živinice je rijeka Spreča koja izvire
ispod planine Velja Glava u RS i protiče Opdinom u dužini od oko 33 km. Uljeva se u
rijeku Bosnu u Doboju. Spreča je ravničarska rijeka koja na ušdu u jezero Modrac
formira ljevkastu deltu.9 Vede pritoke rijeke Spreče na području opdine Živinice su
Mala Spreča i rijeka Oskova sa pritokom Gosteljom.
Rijeka Oskova nastaje spajanjem Velike i male Zlače, a uljeva se u rijeku Spreču
kao lijeva pritoka nizvodno od Živinica. Površina sliva rijeke Oskove iznosi 387.60 km2,
a njene pritoke Gostelje 217,20 km2.10
Rijeka Gostelja nastaje spajanjem rijeka Zatoče i Suhe, a uljeva se u rijeku
Oskovu kao njena desna pritoka.3
U tabeli broj 48, osim navedenih, prikazani su i ostali značajniji vodotoci na
području Opdine Živinice.
8
Zakon o vodama F BiH („Sl. novine F BiH“, br. 70/06)
9
Procjena ugroženosti od prirodnih i drugih nesreda područja Tuzlanskog kantona, Kantonalna
uprava civilne zaštite TK, Tuzla, april 2005. godine
10
Studija hidroenergetskog iskorištenja sliva rijeke Spreče I – Pritoka: Oskova i Gostelja,
Energoinvest, Energoinženjering – Higra, Sarajevo, Novembar 2001. godine
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 60 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Tabela 48 - Vodotoci na području Opdine Živinice
Sliv
Bosna
M. Spreča
Spreča
Oskova
Jezero Modrac
Vodotok
Spreča
Duboki p.
Repuški p.
Culjaga
Gračanička rijeka
Gračanička rijeka Kršdanac
M. Spreča
Gostelja
Oskova
Krivača
Brod
Lukavička rijeka
Meminovac
Bukovac
Jablanica
Sušica
Ljubača
Krivača
Lješnica
Bukovac
Buk
Sušica
Hadžijin p.
Hadžijin p.
Markovača
Krivača
Velikovac
Lješnica
Brndid
Višda
Vodica
Bjelivoda
Brestovica
Smrljak
Kotornica
Ljuca
Gostelja
Hajdučki p.
Rijeka
Brnjica
Brestovica
Inakovid p.
Mauča
Ribac
Rijeka
Ukupno:
Dužina (km) Površina (km2)
32.72
2.31
3.39
5.44
6.92
3.20
9.92
12.58
24.39
9.84
4.67
6.04
4.66
5.93
4.27
8.78
1.00
9.26
3.31
2.55
2.14
1.55
1.57
2.12
1.15
3.36
2.58
3.49
5.17
5.14
2.19
3.46
2.39
2.26
2.19
2.80
2.10
4.95
179.64
0.49
0.03
0.04
0.06
0.09
0.04
0.07
0.19
0.37
0.11
0.05
0.08
0.05
0.07
0.05
0.10
0.01
0.10
0.04
0.03
0.02
0.02
0.02
0.02
0.01
0.04
0.03
0.04
0.06
0.06
0.02
0.04
0.03
0.02
0.02
0.03
0.02
0.05
2.11
Na području Opdine Živinice postoji i vedi broj povremenih potoka (oko 60
vedih), čija pojava i obilnost variraju sezonski.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 61 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Jezera
Najznačajnije vještačko jezero na području opdine je akumulacija Modrac
nastala izgradnjom objekta brane na rijeci Spreči na lokaciji tjesnaca Modrac u blizini
Lukavca u Opdini Lukavac 1964. godine. 11
Akumulacija se prostire uzvodno od objekta brane u dolinama vodotoka Spreča
i Turija i na teritoriji Opdina Lukavac, Tuzla i Živinice. Kota uspora brane je 200 m.n.v sa
ukupnom površinom akumulacije nakon izvođenja od 17,10 km2. Površina akumulacije
na teritoriji Opdine Živinice iznosi 5.97 km2. Novi podaci govore da je od vremena
izgradnje do danas došlo do zasipanja jezera te da se prvobitna zapremina akumulacije
smanjila sa 100 x 106 m3 na 50 x 106 m3. U isto vrijeme došlo je i do znatne
eutrofikacije akumulacije.
Ova višenamjenska akumulacija izgrađena je radi rješavanja problema
snabdijevanja tehnološkom vodom industrijskih kapaciteta, ublažavanja talasa velikih
voda, razblaženja otpadnih voda u sušnim periodima i navodnjavanja Sprečkog polja.12
Od 2006. godine, a s obzirom na nedostatak vode za snabdijevanje
stanovništva u cijelom Tuzlanskom kantonu, akumulacija Modrac se povremeno (u
ljetnim mjesecima) koristi za vodosnabdijevanje nakon tretmana membranskom
filtracijom u postrojenju Cerik. Kapacitet ovog zahvata je 300 l/s. U nedostatku drugih
rješenja, a s povedanjem potreba za vodom u planskom periodu, jezero Modrac je
važedom zakonskom regulativom na nivou Tuzlanskog kantona predviđeno u prvom
redu za izvorište pitke vode13, ali ovakvo rješenje je krajnje upitno, ne samo po pitanju
kvaliteta nego i po pitanju kvantiteta voda, uz sadašnju maksimalnu kotu uspora, tj.
korisnu zapreminu akumulacije.14 Isti stav je izražen i u poglavlju Dugoročnog
programa snabdijevanja15 pod naslovom „Analiza akumulacije Modrac sa stanovišta
sigurnosti vodosnabdijevanja“.
Osim ovog, na području Opdine egzistira vedi broj manjih prirodnih jezera (oko
40) površine do 10 ha nastalih zaostajanjem tekudih voda u proširenjima riječnih
korita ili punjenjem depresija nastalih eksploatacijom mineralnih sirovina (kod
površinskog kopa Brezje i na mjestu jalovišta Potočari). Najvedi broj ovakvih jezera
skoncentrisan je između naselja Gornje Živinice i Đurđevik u trouglu što ga čine rijeke
11
PP TK, Studija Vodoprivrede, I faza, Institut za hidrotehniku građevinskog fakulteta u
Sarajevu, Sarajevo 2004. godine
12
Plan aktivnosti za JP za vodoprivrednu djelatnost d.d. „Spreča“ Tuzla u postupku pribavljanja
okolinske dozvole za pogone i postrojenja, JP za vodoprivrednu djelatnost „Spreča“ d.d. Tuzla, Tuzla,
oktobar 2008. godine
13
Zakon o zaštiti akumulacije Modrac („Sl. novine TK“, br. 5/06)
14
Dugoročni program snabdijevanja pitkom vodom stanovništva i privrede na vodnom
području slivova rijeke Save u F BiH na kantonalnom i podslivovskom nivou Tuzlanski Kanton, Zavod za
vodoprivredu d.d. Sarajevo, Sarajevo, septembar 2003. godine
15
Odluka o prostornom uređenju Opdine Živinice Prostornog plana Opdine Živinice iz 1987.
godine
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 62 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Oskova i Gostelja u centralnom i zapadnom dijelu opdine. Jezera uz riječna korita
imaju određeni značaj pri ublažavanju poplavnih voda, a jezera nastala u depresijama
koje su proizvod čovjekovog djelovanja mogla bi dobiti na značaju njihovim
uređenjem.
Tijela podzemnih voda
Hidrogeološki posmatrano, Opdina Živinice leži dijelom na nevodonosnim
područjima, a dijelom na akviferima intergranularne poroznosti, čiji je odnos
prostornog obuhvata naveden u tabeli broj 49.
Tabela 49 - Hidrogeološki odnosi
Hidrogeološki kompleks
Akviferi intergranularne poroznosti
Akviferi pukotinske poroznosti
Hidrogeološki kompleksi pretežno bez akvifera
Hidrogeološki kompleksi sa akviferima
intergranularne
poroznosti
Izrazito karstni akviferi
Nevodonosne stijene (akvitardi) bez akvifera
UKUPNO:
P (km2)
47.84
7.01
59.80
75.45
3.43
97.30
290.92
%
16.45
2.41
20.57
25.94
1.18
33.45
100
Izvori
Na teritoriji Opdine Živinice postoje dva značajnija izvora termo - mineralnih
voda: Toplica Spreča i Slanac na rijeci Sušici, lijevoj pritoci Spreče.
Vrelo Toplica sa izdašnošdu od 200-250 l/s i temperaturom od oko 28OC
uključeno je u regionalni sistem vodosnabdijevanja Tuzle, Živinica i Lukavca.2
Kao izvorišta vode za pide u Odluci o prostornom uređenju Opdine Živinice8
proglašeni su izvori navedeni u tabeli broj 50 (izvori označeni plavom bojom i danas se
koriste za vodosnabdijevanje prema podacima iz Registra mjesnih vodovoda16)
Tabela 50 - Izvorišta vode za pide na području Opdine Živinice
Izvorišta vode za pide
1. Toplica
19. Suhodanj 1
2. Bujakovac
20. Suhodanj 2
3. Lijepa voda
21. Studena vodica
4. Zukidi
22. Kadinovac
5. Čaušak
23. Jasenov krš 1
6. Jablanica
24. Jasenov krš 2
16
37. Obijak
38. Vrelo
39. Pužovica
40. Vjerovi
41. Bučje
42. Bukvik
55. Pištaline
56. Duginovida 2
57. Duginovida 1
58. Svinjevi
59. Vojne pošte
60. Zmajevac 1
REGISTAR o grupnim vodovodima, mjesnim vodovodima i javnim bunarima, Opdina Živinice,
Živinice,
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 63 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Izvorišta vode za pide
7. Vidnjevi
25. Krčevina
8. Palučak
26. Jasen
9. Pejšinac
27. Sinac
10. Ravine
28. Dunojevid voda
11. Ravine br. 2
29. Planina
12. Njivice
30. Orlova kosa
13. Korito
31. Zaravan
14. Dolinica
32. Ravan
15. Stupnica
33. Brdo
16. Njivice
34. Džafer voda
17. Studenac
35. Crvena voda
18. Bukovac
36. Hatipovada
43. Kruška
44. Buban
45. Grabovik
46. Vodica
47. Jazavac
48. Bijela zemlja
49. Vrelo kod Veljke M. kude
50. Vrelo
51. Bukva
52. Numanovida poljane
53. Muharemovida
54. Svinjevi
61. Zmajevac 2
62. Močilo
63. Bučje
64. Ravine
65. Aličida bunar
66. Mala rijeka
67. Bijele vode
68. Podvodi
69. Čamčaruša
Osim navedenih, Opdina Živinice raspolaže sa više od 300 izvora vode čiji
kapacitet i stalnost nisu poznati i trebalo bi ih utvrditi iz razloga procjene vrijednosti i
mogudnosti eksploatacije.
1.15.1.2 Vodna infrastruktura
Snabdijevanje vodom stanovništva i privrede
Infrastruktura za snabdijevanje vodom stanovništva i privrede na području
Opdine Živinice sastoji se iz:
a) sistema vodosnabdijevanja grada Živinice sa okolnim naseljima (Rudar
Živinice, Donje Dubrave, Gornje Dubrave, Donja Višda, Litve, Oskova) kao
dio regionalnog vodovoda i
b) vedeg broja mjesnih vodovoda (oko 70) za snabdijevanje ostalih naselja na
teritoriji Opdine.
Stanovništvo grada Živinice i okolnih naselja priključeno je na pomenuti
Regionalni vodovod Tuzla – Živinice – Lukavac koji se vodom napaja sa tri izvorišta:
a) Izvorište „Sprečko polje“ na teritoriji Opdine Živinice, aluvijalne podzemne
vode (8 bunara), ukupna izdašnost 120 – 200 l/s,
b) Izvorište „Stupari“ na teritoriji Opdine Kladanj, vrela (Zatoča, Tarevčica i
Sedam vrela), ukupna izdašnost 220 – 300 l/s, i
c) Izvorište „Toplice“ na teritoriji Opdine Živinice, uzlazni termalni izvor
ukupne izdašnosi 140 – 230 l/s.
Pošto kvalitet vode na izvorištu „Sprečko polje“ ne zadovoljava (sadržaj Fe, Mn,
NH3, SO2, NO2, NO3), voda se potiskuje cjevovodom profila ø250, ø300, ø350 i ø400
do postrojenja za kondicioniranje kod P.S. „Spreča“ i nakon tretmana transportuje do
sabirnog rezervoara kod P.S. „Spreča“.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 64 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Kvalitet vode na izvorištu „Stupari“ također ne zadovoljava (mutnoda), pa se
voda kondicionira u postrojenju u Stuparima i transportuje gravitacionim cjevovodom
profila ø450 i ø500 mm do sabirnog rezervoara kod P.S. „Spreča“.
Voda na izvorištu „Toplice“ ne zadovoljava po pitanju temperature od cca.
28oC pa se i ona transportuje gravitaciono cjevovodom profila ø600 mm do sabirnog
rezervoara kod P.S. „Spreča“ gdje joj se miješanjem sa vodom iz dva prethodna
izvorišta snižava temperatura.
U sabirnom rezervoaru kod P.S. „Spreča“ izmješana voda iz sva tri izvorišta se
transportuje potisnim cjevovodima prema gradskim rezervoarima u Tuzli, Lukavcu i
Živinicama.
Iz sabirnog rezervoara kod P.S. „Spreča“ količina vode od oko 55 l/s pumpa se
prema rezervoaru „Meštridi“ (V=2x1000 m3) cjevovodom profila ø350 (L=1000 m) i
ø300 (L=500 m) od LŽ prvo do šahta „Hornica“, a od šahta „Hornica“ do rezervoara
„Meštridi“ profilom ø400 mm GGG cjevovodom.
Iz rezervoara „Meštridi“ voda se odvodi cjevovodom ø500 mm nazad do šahta
„Hornica“ gdje se priključuje na gradsku mrežu profila ø300 mm.
Prema informacijama prikupljenim od strane JKP Komunalno Živinice ukupna
dužina vodovodne mreže iznosi oko 125 km. U mreži postoje dionice izgrađene od AC
cijevi (oko 16 km), a njihova zamjena nije planirana zbog nedostatka sredstava. Od
ukupnog broja priključaka cca. 6.850, oko 90% imaju ugrađene vodomjere. Gubici u
sistemu se procjenjuju na oko 50%. Redukcije u snabdijevanju su svakodnevne i traju
duže od 12 sati dnevno.
Ostala naselja na teritoriji Opdine Živinice snabdijevaju se vodom iz lokalnih
vodovoda. Najstariji od njih izgrađeni su osamdesetih godina prošlog stoljeda, dok su
noviji izgrađeni nakon 1995. godine sredstvima samih mještana ili sredstvima iz
humanitarne pomodi. Uvidom u Registar10 ovih vodovoda dostavljen od strane Opdine
Živinice, vidljiv je njihov značajan broj.
Tabela 51 - Lokalni vodovodi OpdineŽivinice
Redni broj
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
Mjesni
vodovod/
javni bunar
Lijepa voda
Bujakovac
Zukidi
Šeridi
D. Bučik
Bunari
Vidnjevi
Jablanica
Stublovi
Pješinac
Mjesna
zajednica
Priluk
Priluk
Priluk
Šeridi
Šeridi
Šeridi
Suha
Suha
Barice
G. Živinice
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
Raspoloživi
podaci o
izdašnosti
(l/s)
2.00
3.20
1.50
12.00
1.80
2.00
Broj priključenih domadinstava /
stanovnika
400 domadinstava
265 domadinstava
44 domadinstava
600 domadinstava
200 domadinstava
30% stanovništva MZ
350 domadinstava
200 domadinstava
250 domadinstava
310 domadinstava
- 65 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Redni broj
11.
Mjesni
vodovod/
javni bunar
Bunar Studenac
12.
Pješinac
13.
36.
37.
38.
Bunar Stubo
Beširovidi Jahidi
Denda
Denda - Jahidi
Smajidi
Bajrami
Kupjerusi
Hadžije
Đuvelika
Kažalj
Kudinjovača
Polja
Brza voda
Goranovac
Močila
Jasenov krš
Gaj
Radašnica
Džafer voda
Brgulska voda
Jelah
Sinac - rijeka
Djedinski
vodovod
Arzina voda
Zmajevac
Fazlidka voda
39.
Sinac - Rijeka
40.
Toplice
41.
42.
43.
44.
45.
46.
47.
48.
Crvena vodica
Toplice
Fetina voda
Izvor Junac
Šumska voda
Toplica
Džebarka
Sarajlidka
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.
32.
33.
34.
35.
Mjesna
zajednica
Šišidi, G.
Živinice
Šišidi
Raspoloživi
podaci o
izdašnosti
(l/s)
0.60
2.30
Broj priključenih domadinstava /
stanovnika
60 domadinstava
1200 domadinstava
-
G. Višda
-
110 domadinstava
G. Višda
G. Višda
G. Višda
G. Višda
G. Višda
G. Višda
G. Višda
G. Višda
G. Višda
G. Višda
Šahidi
Šahidi
Šahidi
Šahidi
Šahidi
Podgajevi
Podgajevi
Podgajevi
Podgajevi
Đurđevik
-
44 domadinstava
5 domadinstava
20 domadinstava
17 domadinstava
75 domadinstava
110 domadinstava
15 domadinstava
38 domadinstava
25 domadinstava
30 domadinstava
80 domadinstava
30 domadinstava
35 domadinstava
22 domadinstava
25 domadinstava
260 domadinstava
135 domadinstava
210 domadinstava
35 domadinstava
2200 domadinstava
Đurđevik
-
184 domadinstava
Đurđevik
Đurđevik
Đurđevik
St.
Đurđevik,
Kovači,
Đurđevik
Bašigovci, D.
Lukavica
Bašigovci
D. Lukavica
D. Lukavica
D. Lukavica
D. Lukavica
G. Lukavica
G. Lukavica
G. Lukavica
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
100 domadinstava
50 domadinstava
30 domadinstava
oko 420 stanovnika
(oko 105 domadinstava)
oko 4000 stanovnika
(oko 1000 domadinstava)
oko 50 domadinstava
400 korisnika
70 korisnika
2000 korisnika po potrebi
70 korisnika
325 učesnika
85 učesnika
45 učesnika
- 66 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Redni broj
49.
50.
51.
52.
53.
54.
55.
56.
57.
58.
59.
60.
Mjesni
vodovod/
javni bunar
Gajevci
Čugan
Dehajidi
Korito
Lastavice
Čugan (II)
Voda Rasima D.
Voda Hamze K.
Džebarka
Hreljac
Mala rijeka
Čančaruša
Gračanička
rijeka
Puževice
Vrelo
Mjesni vod. sa
izvorištem u
Džebarima
Ravan
61.
62.
63.
64.
65.
66.
67.
68.
69.
70.
71.
Trojanski bunar
Bunar kod kude
M. Salihovid
72.
Mjesna
zajednica
G. Lukavica
G. Lukavica
G. Lukavica
G. Lukavica
G. Lukavica
G. Lukavica
G. Lukavica
G. Lukavica
Svojat
Svojat
Svojat
Svojat
Raspoloživi
podaci o
izdašnosti
(l/s)
Broj priključenih domadinstava /
stanovnika
-
7 učesnika
20 učesnika
8 učesnika
15 učesnika
30 učesnika
3 učesnika
1 učesnika
1 učesnika
108 domadinstava
30 domadinstava
55 domadinstava
5 domadinstava
2,70
Gračanica
428 domadinstava
Gračanica
Gračanica
70 domadinstava
40 domadinstava
Zelenika
0,58
30 domadinstava
Zelenika
Tupkovid
Tupkovid
Tupkovid
Tupkovid
Tupkovid
Tupkovid
120 domadinstava
300 domadinstava
80 domadinstava
60 domadinstava
40 domadinstava
10 domadinstava
60 domadinstava
Tupkovid
30 domadinstava
Ukupno:
28.68
11369 domadinstava
Upravljanje lokalnim vodovodima nije pod ingerencijom JKP „Komunalno“
Živinice, ved je odgovornost mjesnih zajednica ili pojedinaca i grupa pojedinaca, što
može predstavljati problem u pogledu kvaliteta vode. Podaci o izdašnosti pojedinih
izvorišta mjesnih vodovodnih sistema dobiveni su u komunikaciji sa predstavnicima
mjesnih zajednica u decembru 2011. godine. Ako su podaci dostavljeni u intervalu
(npr. 2 – 3 l/s), u tabeli broj 51 prikazane su nepovoljnije vrijednosti.
Zaštita izvorišta Sprečko polje (izvorište u aluvijalnom akviferu intergranularne
poroznosti) i izvorišta Toplice (izvorište u akviferu pukotinsko-karstne poroznosti) od
zagađenja i štetnih uticaja na njihove kvalitativne i kvantitativne karakteristike provodi
se u skladu sa:
a) Odlukom o uspostavljanju i održavanju zaštitnih zona izvorišta (bunara) u
Sprečkom polju (Skupština opštine Živinice, 30.07.1985. godine) i
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 67 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
b) Odlukom o uspostavljanju i održavanju zaštitnih zona izvorišta „Toplice“
(Skupština opštine Živinice, 27.02.1981. godine).
S obzirom da su ove odluke donesene prije 25 i više godina17, te je vjerovatno
došlo do promjena u prostoru, pa bi bilo opravdano provjeriti granice zona zaštite i
stepen provođenja propisanih mjera u zaštitnim zonama, što se u principu radi prema
prethodno urađenim projektima zaštite.
Potrebe stanovništva i privrede Opdine Živinice za vodom za pide
Trenutne potrebe stanovništva Opdine Živinice za vodom i deficit vode
utvrđeni su na osnovu procijenjenog broja stanovnika, vrijednosti specifične potrošnje
vode usvojene u Dugoročnom programu snabdijevanja7, vrijednosti koeficijenta
dnevne neravnomjernosti preuzete iz DPS, procijenjenog koeficijenta obuhvata i
podataka o trenutno raspoloživim količinama vode na području Opdine.
Ukupna specifična potrošnja sastoji se iz specifične potrošnje tri kategorije:
a) Potrošnja vode u domadinstvima,
b) Potrošnja privrede priključene na gradski vodovod, institucionalna i javna
komunalna potrošnja, i
c) Neoprihodovana potrošnja, tj. gubici.
U Dugoročnom programu snabdijevanja dat je procijenjeni koeficijent
obuhvata stanovništva vodovodnim sistemima kao u tabeli broj 52, specifična
potrošnja vode kao u tabeli broj 53, i koeficijenti dnevne neravnomjernosti kao u
tabeli broj 54.
Tabela 52 - Obuhvat vodovodnog sistema u planskom periodu
Kategorija
potrošača
Opdinski centar
Ostala naselja
Procijenjeni koeficijent obuhvata u planskom periodu, (%)
2000.
2010.
2020.
2030.
97
100
100
100
60
60
65
65
Tabela 53 - Vrijednost specifične potrošnje vode u planskom periodu
Kategorija
potrošača
Opdinski centar
Ostala naselja
Specifična potrošnja vode u planskom periodu, qspec (l/stan,dan)
2000.
2010.
2020.
2030.
290
300
320
330
250
260
280
300
17
Rješenje o vodnoj dozvoli broj UP-I/25-40-717-7/08 izdato JKP „Vodovod i kanalizacija“
Tuzla kao korisniku od strane „Agencije za vodno područje rijeke Save“ Sarajevo dana 07.07.2009.
godine
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 68 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Tabela 54 - Koeficijenti dnevne neravnomjernosti u planskom periodu
Kategorija
potrošača
Opdinski centar
Ostala naselja
Procijenjeni koeficijent neravnomjernosti u planskom periodu, %
2000.
2010.
2020.
2030.
1.50
1.50
1.40
1.40
1.60
1.60
1.50
1.50
U tabeli broj 55 prikazane su procijenjene potrebne količine vode za pide za
područje Opdine Živinice u 2010. godini, izračunate na osnovu broja stanovnika iz
poglavlja Stanovništvo i vrijednosti iz tabela broj 52, 53 i 54.
Tabela 55 - Procjena potrebnih količina vode u planskom periodu
Područje
Grad Živinice i
prigradska
naselja
Ostala naselja
Ukupno:
Procjena
broj stan.
2010. g.
qsp
(l/stan/
dan)
Koef. obuhvata
%
kd
Qrasp
(l/s)
Qdn, max
(l/s)
Deficit
vode
(l/s)
26851
300
100
1.50
55
139.85
84.85
47267
74118
260
60
1.60
28.68 136.55
83.68 276.40
107.87
192.72
Trenutni broj stanovnika preuzet je iz Prostornog plana Tuzlanskog kantona za
period 2005 – 2025. godine. Napominje se da je DPS računao sa bitno manje
stanovnika (preuzeti podaci iz popisa 1991. godine), pa su procijenjene potrebe za
vodom u DPS manje nego što su ovdje prikazane.
Iako su u tabeli broj 51 detaljno navedeni lokalni vodovodi, Registar9 ne sadrži
podatke o izdašnosti svih kaptiranih izvorišta, niti su ovi podaci sakupljeni u
pojedinačnim kontaktima s predstavnicima mjesnih zajednica, pa se ne može
procijeniti koje ukupne količine vode su raspoložive za vodosnabdijevanje ostalih
naselja na teritoriji Opdine.
Odvodnja i tretman otpadnih voda
Grad Živinice tek u novije vrijeme sveobuhvatnije rješava pitanje evakuacije i
tretmana otpadnih voda. U 2011. godini završena je izgradnja više kanalizacionih
kolektora ukupne dužine L= 9055,00 m na koje su priključeni sekundarni kanali. Dužina
sekundarne kanalizacione mreže iznosi cca. 46 km. U tabeli broj 56 prikazani su
novoizgrađeni kolektori sa profilima i dužinama.
Tabela 56
Kolektor
Kolektor I
18
Vrsta i profil cijevi (mm)
Dužina (m)
18
PEHD KOR. KAN. CIJEVI DN 600 334
PEHD KOR. KAN. CIJEVI DN 1000 2000
PEHD korugirane kanalizacione cijevi
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 69 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Kolektor II
PEHD KOR. KAN. CIJEVI DN 500
PEHD KOR. KAN. CIJEVI DN 315
Kolektor III
PEHD KOR. KAN. CIJEVI DN 400
PEHD KOR. KAN. CIJEVI DN 500
Kolektor III – Krak za Litve PEHD KOR. KAN. CIJEVI DN 400
Kolektor IV - Sjever
PEHD KOR. KAN. CIJEVI DN 400
Kolektor Lug - Karaula
PEHD KOR. KAN. CIJEVI DN 400
UKUPNO:
221
182
2363
655
170
2300
830
9055
U toku je izgradnja „Faza 0 – Objekti predtretmana“ postrojenja za
prečišdavanje otpadnih voda Živinice kapaciteta ES 25 000. U prvoj fazi postrojenje je
projektovano za ES 25000, a u drugoj fazi za ES 40 000.19 U tabeli 57 data je prognoza
procenta obuhvata kanalizacionim sistemom do 2032. godine, na osnovu koje je i
dimenzionirano postrojenje u izgradnji10:
Tabela 57 - Obuhvat kanalizacionog sistema u planskom periodu
R.b.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
Mjesna
zajednica
G. Živinice
Šišidi
Oskova
Litve
D. Višda
Podgajevi
Đurđevik
Stari
8.
Đurđevik
9.
Kovači
Rudar
10.
Živinice
Živinice
11.
Centar
UKUPNO:
Obuhvat
kan.
sist.
2012 (%)
0
0
50
70
40
0
0
Br. stan.
priklj.
na PPOV
2012
0
0
1850
1260
720
0
0
Obuhvat
kan.
sist.
2022 (%)
0
0
70
80
50
0
0
Br. stan.
priklj.
na PPOV
2022
0
0
2750
1529
956
0
0
Obuhvat
kan.
sist.
2032 (%)
30
30
90
100
70
60
50
Br. stan.
priklj.
na PPOV
2032
1004
737
3716
2009
1406
2009
1674
0
0
0
0
40
1741
0
0
0
0
40
580
80
3840
90
4586
100
5357
95
9975
100
11148
100
11718
17645
20969
31951
Pri dimenzioniranju postrojenja, u obzir su uzete i otpadne vode industrije.
Tabela broj 58 prikazuje procijenjeno opteredenje od industrije, te ukupan zbir
opteredenja od stanovništva i industrije.
19
Projekat: Postrojenje za prečišdavanje otpadnih voda Živinice – 25000 ES, Faza 1 – Objekti biološkog
tretmana i tretmana mulja, Zavod za vodoprivredu d.d. Sarajevo, Sarajevo 2010. godine
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 70 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Tabela 58 - Opteredenja postrojenja
Ekvivalentni broj stanovnika (EBS) u planskom periodu
2012.
2022. 2032.
Stanovništvo 17645
20969 31951
Industrija
4300
4971
6165
UKUPNO:
21945
25940 38116
Opteredenje
Prikupljanje i dispozicija otpadnih voda izvan obuhvata kanalizacije grada
Živinice obavlja se individualno, uglavnom putem septičkih jama nepoznatih
karakteristika i stanja.
Zaštita od štetnog djelovanja vode
Opdina Živinice spada u najugroženije Opdine Tuzlanskog kantona kada je u
pitanju štetno djelovanje voda.2 Sliv rijeke Spreče sa pritokama pokriva skoro cijelu
teritoriju Opdine. Do poplava na ovom području dolazi dominantno zbog
nereguliranosti i obraslosti riječnih korita, zatrpanosti muljem i ugljenom prašinom,
nekontrolisane sječe šuma i pojave erozije i bujica, te visokog nivoa podzemnih voda.
Dominantni vodotok, rijeku Spreču, na teritoriji Opdine Živinice karakteriše
usko korito sa niskim obalama, obraslo vegetacijom sa pojavom meandriranja, jednom
riječju, mali kapacitet prirodnog korita zbog kojeg pri nailasku velikih voda dolazi do
plavljenja okolnog, uglavnom poljoprivrednog zemljišta.
U dijelu ušda rijeke Spreče u jezero Modrac, poplavama doprinosi i uspor
samog jezera. Ravničarski teren uslovljava da i pri malo vedim nivoima dolazi do
plavljenja značajnih površina terena. Situaciju dodatno otežava smanjenje korisne
zapremine akumulacije usljed zatrpavanja nanosom i eutrofikacije. Pri ekstremno
velikim proticajima rijeke Spreče, uzvodno od jezera Modrac dolazi do plavljenja do
3000 ha uglavnom poljoprivrednih površina.4
Grad Živinice i manja naselja u dolinama Oskove i Gostelje stalno su ugrožena
od poplava velikim vodama ovih rijeka.
Karakteristične vrijednosti hidroloških parametara za najznačajnije vodotoke
na području opdine prikazane su u tabeli broj 59.
Tabela 59 - Hidrološke karakteristike vodotoka na području Opdine
Vodotok VS
Period
obrade
Gostelja
Oskova
Spreča
Spreča
Spreča
1968-1990 210
1975-1990 162
94
1958-1981 302
1958-1977 1176
Živinice
Donja Višda
Osmaci
Krivača
Modrac
Orografski Qsr,god Qmax,regist Qmin,regist
sliv (km2) (m3/s) (m3/s)
(m3/s)
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
3.74
2.92
1.19
4.29
16.3
160
110
13.8
49.8
301
0.151
0.209
0.042
0.151
0.068
- 71 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
U tabeli broj 60 date su površine plavljenja velikim vodama rijeke Spreče
različitih vjerovatnoda pojave4.
Tabela 60 - Površine plavljenja
Vjerovatnoda pojave
1/20
1/100
1/500
Plavljene površine (ha)
4184
4787
5067
Odbrana od poplava na području gornjeg Sprečkog polja u Opdini Živinice do
sada se uglavnom sastojala iz podizanja lokalnih nasipa radi zaštite manjih
poljoprivrednih površina. Postojedi zaštitni nasipi u sklopu poljoprivrednog dobra su
ranga zaštite i stanja koji ne zadovoljavaju kriterije koji važe za vodoprivredne objekte
u pogledu dimenzija i visine nadvišenja.4
Radi povedanja kapaciteta korita rijeka Spreče i Oskove do 2008. godine
urađeno je čišdenje korita rijeke Spreče od utoka Oskove u dužini od cca. 4450 m
nizvodno i čišdenje korita rijeke Oskove od ušda u Spreču u dužini od cca 1500 m
uzvodno.
Kao i područje čitavog kantona, područje Opdine Živinice izloženo je procesima
površinske i dubinske erozije koji su u novije vrijeme intenzivirani pretvaranjem
šumskog u poljoprivredno i nepoljoprivredno zemljište, stihijskog naseljavanja i
povedanog broja grla stoke čija se hrana dijelom osigurava kresanjem lisnika. Proces
erozije na području opdine posebno je interesantan s aspekta zaštite jezera Modrac od
zasipanja nanosom. Nakon izvršenih istraživanja4 zaključeno je da sa slivnog područja
rijeke Spreče (831.60 km2) prosječno godišnje u jezero Modrac dospije oko 560 m 3
nanosa po km2 slivne površine.
Hidrotehničke melioracije
Od ukupne površine Opdine Živinice, 27,55 % površine zauzimaju
poljoprivredne površine ili 8245,61 ha.
Na području Tuzlanskog kantona, značajniji sistemi za odvodnjavanje
poljoprivrednih površina izgrađeni su uz obale rijeke Spreče, u gornjem Sprečkom
polju. Nizvodno od Kalesije odvodnjava se oko 520 ha, nizvodno od Prnjavora oko 80
ha i kod Krušika oko 260 ha poljoprivrednog zemljišta4, ali se ne raspolaže podacima o
hidromelioracionim mjerama isključivo na teritoriji Opdine.
Poznato je da dolina rijeke Spreče ima značaj za organizovanje proizvodnje
različitih poljoprivrednih proizvoda. Svojevremeno je planiranjem akumulacije Modrac
i predviđeno da se vremenom realizuje niz projekata iz oblasti melioracionih radova,
radi intenziviranja poljoprivrednih aktivnosti. Koliko je poznato, do toga nije došlo u
obimu koji je planiran. Dio tzv. gornje Spreče od jezera Modrac uzvodno, što obuhvata
i dobar dio Opdine Živinice, prema pedološkim karakteristikama posjeduje
fundamentalne uslove za intenzivnu obradu i osavremenjavanje procesa
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 72 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
poljoprivredne proizvodnje. Pri ovome je primarni zadatak odvodnjavanje zemljišta
kao dio melioracionih aktivnosti.
Površine prikladne za kultiviranje na kojim je potrebno izvršiti melioracione
radove radi poboljšanja kategorije tla i stvaranja uslova za intenzivnu poljoprivrednu
proizvodnju prikazane su u tabeli broj 6120.
Tabela 61 - Površina zemljišta za kultivaciju razvrstana po agrozonama
Površina
poljoprivrednog
zemljišta (ha)
Agrozona I
(ha)
Agrozona I
%
Agrozona II
(ha)
Agrozona II
%
Agrozona III
(ha)
Agrozona IIII
%
8245,61
5534,61
67,12
2197,99
26,66
513,01
6,22
1.15.2 Elektroenergetika
Opdina Živinice se nalazi na sjeveroistočnom dijelu BiH. Locirana je u Sprečkom
polju na padinama planina Konjuh i Javornik, te južnim obroncima planine Majevice u
slivovima rijeka Spreče, Gostelje i Oskove. Ova Opdina pripada Tuzlanskom kantonu i
zauzima njegov južni dio. Veličina Opdine je 290,92 km2 i ima 74.378 stanovnika
(pretpostavljeni podaci iz 2011.godine), a nalazi se na nadmorskoj visini koja se kredu
od 200 do 1156 m.n.v. Broj stanovnika po km2 iznosi 256.
Teritorija Opdine Živinice, odnosno sva naselja, su pokrivena sistemom
elektroenergetske mreže. Elektroenergetska mreža je podijeljena na: prenosnu
visokonaponsku mrežu, distributivnu srednjenaponsku i niskonaponsku mrežu.
Objekti prenosa električne energije su dosta utjecajni na plan prostornog
uređenja zbog dosta širokih zaštitnih zona koje za njih treba obezbjediti.
Preko teritorije Opdine Živinice prolazi jedanaest dalekovoda visokonaponske
mreže od napona 110 kV do 400 kV i to:
DV 400 kV Tuzla - Sarajevo,
DV 400 kV Tuzla – Banja Luka,
DV 400 kV Tuzla - Višegrad,
DV 220 kV Kakanj – Tuzla,
DV 220 kV Zenica – Tuzla,
DV 110 kV Tuzla – Dubrave,
DV 110 kV Zvornik – Dubrave,
DV 110 kV Dubrave – Tuzla Centar
DV 110 kV Tuzla – Đurđevik,
DV 110 kV Đurđevik – Kladanj,
20
Prostorni plan Tuzlanskog kantona 2005. – 2025. godina, Projekcija prostrornog razvoja,
Zavod za urbanizam Tuzla, juli 2008. godine
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 73 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
DV 110 kV Tuzla – Banovidi.
Prema važedem „Pravilniku o zonama sigurnosti nadzemnih elektroenergetskih
vodova nazivnog napona od 110 kV do 400 kV“ („Sl. Glasnik Bosne i Hercegovine“ br.
23 od 18.03.2008. godine) potrebno je pri planiranju zadovoljiti uslove iz člana br.2
ovog pravilnika, koji glasi: Širina područja zone sigurnosti horizontalne ravnine za
dalekovode različitog napona prikazana je u tabeli broj 62.
Tabela 62
Nazivni napon dalekovoda
400 kV
220 kV
110 kV
Širina područja sigurnosti
40 m
30 m
20 m
Zavješenja krajnjih faznih provodnika su podjednako udaljena od granice zone
sigurnosti. Opdinsko područje Živinica napaja se električnom energijom preko
elektroenergetskog sistema Fedaracije BiH iz visokonaponskih transformatorskih
stanica TS 110/35/6 kV Đurđevik koja raspolaže sa 2 energetska trafoa 110/35/6 kV
snage 31,5/21/21 MVA i TS 110/35/6 kV Dubrave (Tuzla 5) koja raspolaže sa 2
energetska trafoa 110/35/6 kV snage 31,5/21/21 MVA.
Glavni industrijski potrošači kao što su rudnici uglja Đurđevik i Dubrave su
snabdjeveni direktno sa prenosne mreže 110 kV naponskog nivoa. Dalekovodi 110 kV
spadaju u grupu prenosnih vodova i vlasništvo su Elektroprenosa. Po upotrebnom
karakteru ova mreža je uglavnom distributivna. Ovakav njen karakter posebno je
naglašen Odlukom Elektroprivrede BiH 1997. godine da se u elektrodistribuciji pređe
na tronaponski sistem mreže sa naponima 110 kV, 20kV i 0,4 kV.
Trenutno stanje na području Opdine Živinice je takvo, da zbog ograničenja u
prenosnoj modi 35 kV vodova, konzum nije mogude napojiti isključivo iz jedne od TS
110/35/6 kV Đurđevik ili Dubrave.
Na području Kantona Tuzla je veliki broj privrednih organizacija gradio svoju
mrežu 35 kV, tako da je ova mreža znatno razvijenija nego na ostalim područjima
Federacije. Elektrodistribucija Tuzla je karakteristična po vrlo rasprostranjenoj i
kvalitetnoj 35 kV mreži. U pravilu su to nadzemni vodovi Al/Fe 120 mm2 na čeličnim
rešetkastim stubovima. Vedina sadašnje potrošnje se distribuira preko transformacije
četiri naponska nivoa 110 kV, 35 kV, 10 kV i 0,4 kV. Udio opreme 20 kV je još uvijek
vrlo nizak da bi se prešlo na tronaponski sistem mreže sa naponima 110 kV, 20 kV i 0,4
kV. U ovom području de se i dalje morati koristiti naponski nivoi 110 kV, 35 kV, 10 kV i
0,4 kV zbog šire rasprostranjenosti mreže 35 kV i transformacije 35/10 kV. Šira
primjena 35 kV mreže na području ovoga kantona posljedica je visoke koncentracije
rudničkih i industrijskih kapaciteta kao i povezanost potrošača 35 kV vodovima sa
Termoelektranom Tuzla, kao osnovnog izvora napajanja. Preraspodjelom postojede 35
kV mreže i transformatora 35/10 kV na području Opdine Živinice ostvaruje se
pouzdanost pogona 35 kV prema (N-1) kriteriju. JP Elektroprivreda BiH d.d. Sarajevo je
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 74 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
1997. godine donijela Stratešku odluku o zaustavljanju razvoja 35 kV naponskog nivoa
i uvođenje tronaponskog sistema 110 kV, 20 kV i 0,4 kV. Bududi da područje
Elektrodistribucije Tuzla ima vrlo razvijenu 35 kV mrežu, ova odluka se najznačajnije
odražava na ovu Elektrodistribuciju. U cilju realizacije ove Strateške odluke kod svih
rekonstrukcija postojedih elektrodistributivnih objekata, kao i kod izgradnje novih, na
10 kV naponskom nivou se ugrađuje oprema za 20 kV naponski nivo.
Za Elektrodistributivnu mrežu Opdine Živinice karakteristično je da je ona
razvijena na tri naponska nivoa i to: 35 kV, 10 kV i 0,4 kV. Napajanje potrošača na
području Opdine Živinice se realizuje preko četiri čvorne transformatorske stanice
35/10 kV i to : ČTS 35/10 kV Živinice I, ČTS 35/10 kV Živinice II, ČTS 35/10 kV Ljubače i
ČTS 35/10 kV Dubrave. Sa ovih čvornih transformatorskih stanica (ČTS) se preko 26
izlaza 10 kV mreže vrši snabdijevanje svih naselja na teritoriji Opdine. ČTS 35/10 kV
Ljubače se lokacijski nalazi van granica Opdine Živinice i njena četiti izlaza napajaju
područje van Opdine Živinica. Potrošači se dalje napajaju preko NN vodova sa TS
10/0,4 kV koje su locirane u samim naseljima.
Potrošači se iz TS 35/10 kV Živinice I, čija je instalirana snage 8+8 MVA (trenutno u
pogonu oba transformatora) i prosječno vršno opteredenje od cca 8,2 MW,
napajaju preko 86 TS 10/0,4 kV sa slijededih 9 srednjenaponskih izlaza 10 kV:
DV Dubrave – sa vršnim opteredenje 0,35 MW, preko koga se napaja 22 komada TS
10/04 kV
KO Konjuh 1 – sa vršnim opteredenje 1,06 MW, preko koga se napaja 5 komada TS
10/04 kV
KO Konjuh 2 – rezervni 10 kV kabl za KO Konjuh 1
KO Ljubače – sa vršnim opteredenje 0,78 MW, preko koga se napaja 11 komada TS
10/04 kV
DV Maline – sa vršnim opteredenje 1,63 MW, preko koga se napaja 26 komada TS
10/04 kV
KO Rudnička kolona 1 – sa vršnim opteredenje 2,20 MW, preko koga se napaja 8
komada TS 10/04 kV
KO Sjever– sa vršnim opteredenje 0,37 MW, preko koga se napaja 3 komada TS
10/04 kV
KO Vodovod – sa vršnim opteredenje 1,70 MW, preko koga se napaja 7 komada TS
10/04 kV
KO Živinice Grad – sa vršnim opteredenje 1,65 MW, preko koga se napaja 4 komada
TS 10/04 kV
Potrošači se iz TS 35/10 kV Živinice II, čija je instalirana snage 8+8 MVA (trenutno u
pogonu oba transformatora) i prosječno vršno opteredenje od cca 9,6 MW,
napajaju preko 105 TS 10/0,4 kV sa slijededih (7+1rez.) srednjenaponskih izlaza 10
kV:
DV Živinice (Cigulje) – sa vršnim opteredenje 0,93 MW, preko koga se napaja 14
komada TS 10/04 kV,
DV Kovači 2 – sa vršnim opteredenje 3,0 MW, preko koga se napaja 41 trafostanica
10/04 kV,
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 75 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
DV Kuljan – sa vršnim opteredenje 1,8 MW, preko koga se napaja 18 komada TS 10/04
kV,
KO Kutid – sa vršnim opteredenje 1,2 MW, preko koga se napaja 8 komada TS 10/04
kV,
KO Rasklopnica – sa vršnim opteredenje 0,05 MW, preko koga se napaja 0 komada TS
10/04 kV,
KO Rudnička kolona 2 – sa vršnim opteredenje 1,02 MW, preko koga se napaja 3
komada TS 10/04 kV,
DV Višda – sa vršnim opteredenje 1,6 MW, preko koga se napaja 21 komada TS 10/04
kV
Rezervno polje
Potrošači se iz TS 35/10 kV Ljubače, čija je instalirana snage 8 MVA i prosječno vršno
opteredenj od cca 5,8 MW, napajaju preko 70 TS 10/0,4 kV sa slijededih 6
srednjenaponskih izlaza 10 kV:
KO Alfe Mi – sa vršnim opteredenje 0,52 MW, preko koga se napaja 6 komada TS
10/04 kV,
*DV Husino – sa vršnim opteredenje 1,5 MW, preko koga se napaja 16 komada TS
10/04 kV,
*DV Kiseljak – sa vršnim opteredenje 1,06 MW, preko koga se napaja 13 komada TS
10/04 kV
*DV Mlin – sa vršnim opteredenje 0,18 MW, preko koga se napaja 2 komada TS 10/04
kV
*DV Par Selo – sa vršnim opteredenje 1,2 MW, preko koga se napaja 11 komada TS
10/04 kV
KO Suha– sa vršnim opteredenje 1,8 MW, preko koga se napaja 22komada TS 10/04
kV
*Ovi izlazi napajaju TS 10/0,4 koje se nalaze van područja Opdine Živinice.
Potrošači se iz TS 35/10 kV Dubrave (bivši naziv Baza Eagle), čija je instalirana snage
8+8 MVA i prosječno vršno opteredenje od cca 2,7 MW, napajaju preko 17 TS
10/0,4 kV sa slijededih četiri srednjenaponska izlaza 10 kV:
KO Begidi – sa vršnim opteredenje 0,73 MW, preko koga se napaja 8 komada TS 10/04
kV
KO Dubrave 1 – sa vršnim opteredenje 0,73 MW, preko koga se napaja 5 komada TS
10/04 kV
KO Prime Power – sa vršnim opteredenje 0,18 MW, preko koga se napaja samo kupac
iz vlastite potrošnje, bez udjela potrošnje domadinstava
KO Riser Pole – sa vršnim opteredenje 1,2 MW,preko koga se napaja samo kupac iz
vlastite potrošnje, bez udjela potrošnje domadinstava.
Na osnovu mjerenja Elektrodistribucije Tuzla, urađenoj krajem februara 2011.
godine, može se zaključiti da: a) 10 kV izlazi Dubrave, Maline, Sjever, Živinice, Kovači 2,
Kuljan, Kutid, Rasklopnica, Višda, *Husino, *Kiseljak, *Par Selo, Suha, Begdi i Dubrave 1
imaju vedu potrošnju domadinstava u odnosu na ostalu potrošnju, b) 10 kV izlazi
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 76 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Ljubače, Rudnička kolona 1 i Alfe Mi imaju vedu ostalu potrošnju u odnosu na
domadinstava, c) 10 kV izlazi Živinice Grad i Rudnička kolona imaju podjednaki udio
domadinstava i ostale potrošnje, dok d) 10 kV izlazi Konjuh, Vodovod, *Mlin, Prime
Power i Riser Pole snabdijevaju samo kupce iz vlastite potrošnje bez udjela potrošnje
domadinstava.
Sa ove četiri ČTS i 26 izlazna 10 kV se preko srednjenaponskih trafostanica
10(20)/0,4 kV snabdjeva električnom energijom 23.356 potrošača u kategoriji
„domadinstva“ (21.251 domadinstava u Opdini Živinice) i 1.833 potrošača u kategoriji
„ostala potrošnja“ kao što su privredni subjekti, javna rasvjeta i slično (ovi podaci su
dobijeni od strane Elektrodistribucije BiH). Četiri voda iz TS 35/10 kV Ljubače
napajaju područje van granica Opdine.
Tabela 63 - Postojeda situacija napajanja kupaca u okviru PJD Živinice
Područje napajanja kupaca PJD
Živinice
ČTS
35/10 kV Živinice I
ČTS 35/10 kV Živinice II
ČTS 35/10 kV Ljubače
ČTS 35/10 kV Dubrave
Ukupno preko ČTS
Tri trafopodručja snabdjevaju se iz
TS
35/6 kV Đurđevik, TS 35/6 kV
Ukupno
Višda i TS 35/0,4 kV Ljubače
(Elektroprenos)
21
Domadinstva
5.271
9.869
6.431
1.785
23.356
Ostala
potrošnja
849
618
281
85
1.833
23.515
1.838
Potrošnja el.energije u
2010.god. [kWh]
43.927.907
36.756.338
25.102.646
10.270.845
116.057.736
623.192
116.680.928
Ukupna potrošnja se može, po udjelu domadinstva i ostale potrošnje, podijeliti
na odnos 65% potrošnje za domadinstva i 35 % udjela ostale potrošnje.
Tabela 64 - Gustina stanovništva Opdine Živinice po hektaru ukupne površine
Naziv stambenih površina
Broj
domadinstava
Površina
(ha)
Gustina
st.jed./ha
Stanovnici
Gustina
st/ha
Individualni
slobodnostojedi objekti,
dvojne zgrade, nizovi i
stambeno poslovni objekti
21.251
29.091
0,73
74.378
2,5
Tabela 65 - Broj domadinstava po mjesnim zajednicama i naseljima Opdine Živinice
R.b.
1
2
3
4
5
6
7
24
Mjesne zajednice
Priluk
Šeridi
Suha
Barice
Živinice gornje
Šišidi
Oskova
Litve
21
Naselje
Broj domadinstava
2011.god.
672
891
574
228
466
544
816
616
Površina *km2+
9,16
12,10
13,76
5,60
9,61
3,76
3,19
1,61
Podaci su uzeti iz proračuna tokova snaga u 10kV mreži ED Tuzla (februar 2011. godine)
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 77 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
9
Višda donja
10
Višda gornja
11
Šahidi
12
Podgajevi
13
Đurđevik
14
15
16
17
18
19
20
21
Stari Đurđevik
Kovači
Bašigovci
Lukavica donja
Lukavica gornja
Svojat
Gračanica
Zelenika
22
Tupkovid
23
Dubrave gornje
24
Dubrave donje
25
Rudar Živinice
26
Živinice centar
TOTALNO
638
186
307
198
204
208
121
172
1.328
249
244
37
103
937
231
641
352
376
255
535
158
208
486
1.204
848
6.039
179
21.251
Višda gornja
Odorovidi
Podgajevi
Zukidi
Kršidi
Kuljan
Đurđevik
Brnjica
Djedino
Dunajevidi
Vrnojevidi
Tupkovidi donji
Tupkovidi gornji
Živinice grad
Spreča
5,95
44,55
4,81
19,55
25,91
3,44
9,20
8,30
9,34
8,10
4,72
13,11
4,35
15,55
26,73
12,96
5,25
10,40
291,01
Tabela 66 - Postojeda situacija pratedih objekata
Naziv stambenih površina
Centar za kulturu
Centar za socijalni rad
Upr. i javne opdi. Služ.
Predšk. ust - dječiji
vrtid
Osnovna škola
Školske i predškolske
ustanove
Područne škole
Gimnazija
Sred. mj. teh. šk.
Dom Zdravlja
Zdravstvo
Ambulante
Trgovinske radnje-mješovite i specijalne robe
Ugostiteljske radnje
Zanatske radnje sa osnovnim zanimanjem
Zanatske radnje sa dopunskim zanimanjem
Javne ustanove
(adminis., kultura,
uprava i sl.)
Javna rasvjeta
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
Broj
priključaka
Raspoloživi zatvoreni prostor
(m2)
1
1
2
3000
1
1260
9
20.508
5
2.187
1
1500
1
3300
1
5300
18
1145
440
255
572
100
78 mjernih mjesta i 2672 sijalica ukupne snage 363,7
kW
- 78 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Karakteristika područja Opdine Živinice je ubrzan razvoj i intenzivno
naseljavanje i to na kraju postojedih srednjenaponskih vodova, koji napajaju to
područje. Zbog velike dužine 10 kV vodova i velikog broja kupaca padovi napona kao i
gubici su veliki. Kvalitet isporuke električne energije i sigurnost napajanja postojede 10
kV mreže nije zadovoljavajudi, jer je mreža uglavnom podkapacitirana. Zbog izraženog
problema dislociranosti potrošača od postojede srednjenaponske mreže, padovi
napona kao i gubici su veliki. Na 63 trafostanice 10/0,4 kV izmjereni su u februaru
2011. godine (podaci ED Tuzla) padovi napona vedi od dozvoljenih 5%. Na izlazu Kovači
2 izmjeren je najvedi pad napona od 21,1%. Priključenje novih potrošača na postojedu
NN mrežu utječe na pogoršanje kvaliteta same mreže kao i napajanja postojedih
potrošača. Dužina srednjenaponske elektrodistributivne mreže 35 kV iznosi 51,87 km i
10(20) kV iznosi 168km, dok je dužina niskonaponske elektrodistributivne mreže (0,4
kV) 1067 km.
Pregled postojedih podataka po ČTS 35/10 kV i 10 kV izlazima:
Tabela 67 - ČTS 35/10 kV Živinice I i 10kV izlazi; ČTS 35/10 kV Živinice II i 10kV izlazi; ČTS 35/10 kV Ljubače i 10kV
izlazi; ČTS 35/10 kV Dubrave i 10kV izlazi.
Naziv 10 kV izlaza
Dubrave
Konjuh 1
Ljubače
Maline
Rudnička kolona 1
Sjever
Vodovod
Živinice Grad
Konjuh 2 (res.za Konjuh
1)
Ukupno
ČTS 35/10 kV ŽIVINICE I
-izmj. vršno opteredenje
Izmjerena
snaga
odlaza[kW]
Prosječna
Vrij.cos φ
Broj inst.
TS 10/0,4
kV
350
1.060
780
1.630
2.200
370
1.700
1.650
0,93
1,00
0,93
0,92
0,98
0,96
0,94
0,98
22
5
11
26
8
3
7
4
Broj
domadinstava
Broj potrošača
ostale
potrošnje
Potrošnja
u
2010.god
[kWh]
5.271
849
43.927.90
7
Broj
domadinstava
Broj potrošača
ostale
potrošnje
Potrošnja
u
2010.god
[kWh]
9.869
618
36.756.33
8
0
9.740
86
8.200
0,97
Naziv 10 kV izlaza
Izm.snaga
odlaza[kW]
Prosječna
Vrij.cos φ
Živinice +Cigulje
Kovači 2
Kuljan
Kutid
Rasklopnica
Rudnička kolona 2
Višda
Ukupno
930
3.000
1.800
1.200
50
1.020
1.600
9.600
0,92
0,93
0,94
0,96
0,78
0,95
0,94
ČTS 35/10 kV ŽIVINICE IIizmj. vršno opteredenje
9
.600
Broj inst.
TS 10/0,4
kV
14
41
18
8
0
3
21
105
0,93
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 79 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Broj inst.
TS 10/0,4
kV
Naziv 10 kV izlaza
Izm.snaga
odlaza[kW]
Prosječna
Vrij.cos φ
Alfe Mi
*Husino
*Kiseljak
*Mlin
*Par Selo
Suha
Ukupno
520
1.500
1.060
175
1.200
1.800
6.255
0,85
0,95
0,95
0,81
0,92
0,93
ČTS 35/10 kV LJUBAČEizmj. vršno opteredenje
5.800
0,94
Izm.snaga
odlaza[kW]
Prosječna
Vrij.cos φ
Broj inst. TS
10/0,4 kV
730
730
175
1.200
2.835
0,91
0,93
0,99
0,96
8
5
1
3
17
2.700
0,95
Naziv 10 kV izlaza
Begidi
Dubrave 1
Prime Power
Riser Pole
Ukupno
ČTS 35/10 kV DUBRAVEizmj. vršno opteredenje
6
16
13
2
11
22
70
Broj
domadinstava
Broj potrošača
ostale
potrošnje
Potrošnja
u
2010.god
[kWh]
6.431
281
25.102.64
6
Broj
domadinstava
Broj potrošača
ostale
potrošnje
Potrošnja
u
2010.god.
[kWh]
1.785
85
10.270.84
5
Tabela 68 - Pregled postojede javne rasvjete po mjernom mjestu
Mjerno mjesto - Ulica/Naselje
Trgozad Pašage Gogida bb1
2.Ulica 44
1. Ulica 4
Rudarska 48
Prvi Maj 36
BTS-4 Majevičkih brigada bb
BTS IV-II Majevičkih brigada bb
Svjetiljka
na 250 W
Svjetiljka
na 150 W
10
20
7
20
10
18
10
2
Svjetiljka
na 70 W
Opal kugla sij.
na 70 W
15
30
20
40
40
11
27
52
Oslobođenja tuzlanskog odreda
27
Ukupna
snaga
rasvjete W
5.050
9.800
3.150
13.800
770
4.390
8.300
1.890
Tuzlanskog odreda br.23
2
7
990
BTS Sarajka Oslobođenja br.23
22
22
4
9.080
BTS I Školska 10
10
10
20
5.400
10
55
70
48
700
4.350
4.900
3.360
7.500
6.000
5.050
Sjever Bosanska A24
Sjever Bosanska D14
Sjever Dubravska C
Barišidi Sjever 3
Rudar-Ciljuge-Toplička bb
Rudar-Ciljuge Stara pruga bb
Hornica ORB bb1
Oskova-Đakovidi ORB bb
2
30
13
40
12
47
Oskova-Đakovidi 2 ORB bb
11.750
11
1.650
Litve
Litve Ž.Ose2
Višda Potočari bb1
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
12
48
3.360
30
2.100
840
- 80 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Mjerno mjesto - Ulica/Naselje
Svjetiljka
na 250 W
Višda Meštridi Potočari bb2
Donja Višda bb2
Donja Višda bb
Donja Višda bb3
Jezero
Svjetiljka
na 150 W
Svjetiljka
na 70 W
28
6
32
20
29
26
Šišidi
D.Dubrave Hadžidi
D.Dubrave Mustafidi bb
D.Dubrave Pruga
D.Dubrave Dom
Kovači bb Lug
Bašigovci Novo Naselje bb
Bašigovci Pobrđani
16
21
22
29
40
65
21
50
30
700
73
G.Lukavica Veresike
16
G.Lukavica Brodid Spom.
25
5.110
31
4.650
30
10.750
210
2.380
9.500
10.500
1.500
2.250
7.560
15.000
3.300
3.300
3.300
6.000
4.500
3.750
1.800
2.700
1.200
4.500
3.750
3.750
4.500
4.500
3.750
3.900
5.700
3.150
1.500
7.500
6.000
30
70
10
15
108
60
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
1.470
1.540
2.030
6.000
9.750
1.470
7.500
2.400
3
34
20
1.960
1.500
4.800
3.000
7.250
5.020
7.500
Bašigovci NN bb
G.Lukavica Brodid bb
S.Gračanica Škola bb
S.Gračanica Selo bb
Šeridi bb
Šeridi Čičkušidi-Nuhanovidi
Šeridi bb3 Pepidi
Priluk Škola bb
Strašanj Sprečka 11
Strašanj Modračka bb2
Raskršde D.Dubrave
Spreča-Raskršde D.Dub.
Spreča II - D.Dubrave
Kovači-krakovi stadion
Kovači-Gl.put-Lugovi
Priluk-Omidi
Tupkovidi-Šib-Rakite
Litve-R.groblje-BP Škaljid
Maline-BP Zovko
G.Dubrave-Dedidi-Redžidi
G.Dubrave-Velakovica
G.Dubrave-Križevidi
G.Dubrave-Redžidi
G.Dubrave-Turjanci-Šehidi
Gračanica-Košidi I
Gračanica-Košidi II
G.Živinice-Aljidi/Grgidi/Kudidi
G.Živinice-Živinički sok.
Ciljuge-M18 podvožnjak
Šeridi - Ribac-Džizidi
Đurđevik-M18-Medovidi-Živčidi
10
56
60
24
28
Đurđevik Mag.Put bb
Đurđevik Nukidi bb1
Đurđevik Dom
G. Dubrave bb
G. Dubrave Autoput bb
Karaula Partizanska A
Lug Živinički sokolovi bb
25
Ukupna
snaga
rasvjete W
3.920
9.000
3.600
4.200
1.750
Opal kugla sij.
na 70 W
22
22
22
40
30
25
12
18
8
30
25
25
30
30
25
26
38
21
10
50
40
- 81 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Mjerno mjesto - Ulica/Naselje
Šeridi-Centar-Oš-Ribac
St.Đurđevik - Zema-Kovači
UKUPNO:
Svjetiljka
na 250 W
Svjetiljka
na 150 W
Svjetiljka
na 70 W
Opal kugla sij.
na 70 W
365
40
36
1.387
443
477
Ukupna
snaga
rasvjete W
6.000
5.400
363.700
Sadašnja specifična potrošnja javne rasvjete Opdine Živinice po hektaru
površine iznosi 12,5 W/ha (0,013 kVA/ha).
Sadašnja prosječna snaga po domadinstvu Opdine Živinice, svedena na 10 kV
izlaze u visokonaponskoj stanici, iznosi cca 1,0 kVA po priključku. Od ukupno
realizovane potrošnje električne energije u 2010. godini od 116.057.736 kWh može ze
uzeti da :
65 % ili ca 75 GWh ostvaruju domadinstva i 35 % ili 41 GWh ostvaruje ostala
potrošnja.
Za planiranje elektrodistributivne mreže do 2031. godine može se kao polazna
osnova uzeti specifična potrošnja od cca 3200 kWh/domadinstvu.
Izgradnja velikog broja malih i srednjih preduzeda kao i povedanje broja
kupaca na niskonaponskoj mreži uzrokuje značajno povedanje vršnog opteredenja po
kupcu kao i na sam kvalitet isporučene električne energije. Vedini kupaca koji se sada
priključuju na elektrodistributivnu mrežu ne može se obezbijediti kvalitet električne
energije u skladu sa normom EN 50160.
Primjenom odluke o zaustavljanju razvoja 35 kV naponskog nivoa pojavljuju se
problemi daljnjeg napajanja kupaca, bududi da još nisu stvoreni uslovi za izgradnju
transformatorskih stanica 110/x kV, čijom izgradnjom bi se mogli izbjedi nastali
problemi na području Elektrodistribucije Tuzla
Na području Elektrodistribucije Tuzla još uvijek nije izgrađen nijedan prenosni
kapacitet u funkciji napajanja distributivne mreže i predviđenog ukidanja 35 kV - og
nivoa.
1.15.3 Toplifikacija
Postojede stanje toplifikacije Opdine i samog grada Živinica karakterišu
individualni sistemi grijanja, u najvedem dijelu to su pedi na ugalj i drva, zatim na
mazut, lož-ulje, plin (UNP) ili električnu energiju. Privredni, društveni i javni objekti se
griju putem sopstvenih kotlovnica.
Samo pitanje toplifikacije Opdine (prvenstvno grada Živinica sa prigradskim
naseljima) aktuelno je još od 80-tih godina prošlog vijeka. Do sada je urađeno niz
studija i projekata vezanih za toplifikaciju grada Živinica. Na osnovu studija i
provedenih anketa, javne, kolektivne stambene zgrada, proizvodni pogoni i veliki broj
individualnih stambenih, stambeno-poslovnih i poslovnih objekata imaju sopstvene
kotlovnice, prvenstveno na ugalj. U gradu ima dvadesetak vedih i oko stotinu mini
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 82 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
kotlovnica. Pojedine kotlovnice javnih objekata i poslovnih subjekata obezbjeđuju
toplotnu energiju i za okolne stambene zgrade.
Sve novije kolektivne stambene zgrade imaju razvedene instalacije grijanja, ali
nemaju priključke, pa je najvedi broj stanova u Živinicama bez grijanja. Nekoliko
novosagrađenih zanatskih centara i poslovnih objekata nemaju riješeno grijanje. Svi
objekti i stanovi koji nemaju centralno grijanje, zagrijavanje vrše alternativnim
izvorima energije, kao što su termoakumulacione pedi, plinske pedi a najčešde pedi na
drveni ogrjev.
Individualno centralno grijanje putem vlastitih kotlovnica ima oko 40%
stanovništva, dok ostatak stanovništva Opdine Živinice se grije putem individualnih
ložišta, pedima na ugalj i drvo. Vrijednosti specifične potrošnje toplote, iskustveno i na
osnovu izvedenih objekata iznose 70 do 170 W/m2.
Pregled pretpostavljenog toplotnog konzuma individualnih ložišta u Opdini
Živinice prikazan je u tabeli broj 69.
Tabela 69
Naselje
Đurđevik
Brnjica
Djedino
Vrnojevidi
Dunajevidi
Gračanica
Kovači
Litve
Lukavica donja
Lukavica gornja
Oskova
Podgajevi
Zukidi
Kršidi
Kuljan
Priluk
Živinice grad
Stari Đurđevik
Suha
Svojat
Šahidi
Šeridi
Šišidi
Tupkovidi donji
Tupkovidi gornji
Višda donja
Odorovidi
Broj stanovnika
Stambena
površina (m2)
4647
871
855
361
130
1873
810
2155
1234
1317
2857
714
729
424
601
2352
21137
3278
2010
892
694
3117
1904
728
1701
2232
1075
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
118971
22297
21880
9232
3338
47959
20732
55156
31581
33720
73150
18281
18672
10849
15386
60215
501012
83921
51453
22845
17760
79801
48741
18646
43551
57138
27513
Broj stambenih
jedinica
1328
249
244
103
37
535
231
616
352
376
816
204
208
121
172
672
6116
937
574
255
198
891
544
208
486
638
307
Pretpostavljeni
toplotni konzum
[kW]
15.466
2.899
2.844
1.200
434
6.235
2.695
7.170
4.106
4.384
9.510
2.377
2.427
1.410
2.000
7.828
65.132
10.910
6.689
2.970
2.309
10.374
6.336
2.424
5.662
7.428
3.577
- 83 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Naselje
Višda gornja
Zelenika
Spreča
Živinice gornje
UKUPNO:
Broj stanovnika
Stambena
površina (m2)
650
552
628
1630
74378
Broj stambenih
jedinica
16638
14135
16064
41726
1859522
186
158
179
466
21337
Pretpostavljeni
toplotni konzum
[kW]
2.163
1.837
2.088
5.424
242.318
Prostorni plan Tuzlanskog kantona (2005. - 2025.g.) daje generalnu instrukciju
da se toplifikacija u TK-u, za sve gradove, mora oslanjati na postojedi izvor energije –
TE Tuzla, od koje de se vrelovodima, tj., daljinskim grijanjem, osigurati toplifikacija
krajnjih tačaka – gradova. Pri tome se izgradnja vrelovoda za Živinice izdvaja kao jedan
od prioriteta. Generalni zaključak do sada urađenih studija je da se pitanje toplifikacije
grada Živinice riješi daljinskim grijanjem iz TE Tuzla, a što je u skladu sa Prostornim
planom TK.
Za Idejni mašinski projekat magistralnog vrelovoda za Živinice je izdato
Rješenje o urbanističkoj saglasnosti u novembru 2008. g. od strane nadležnog
Ministarstva Tuzlanskog kantona. Urađen je i Glavni projekat sekundarne
toplovodno/vrelovodne mreže grada Živinica sa podstanicama, a u toku je realizacija
projekta koja podrazumijeva izgradnju toplovoda od BLOKA IV termoelektrane u Tuzli
do grada uz magistralni put MP 17 u dužini cca 15 km i spajanje gradske toplovodne
mreže na isti.
U planskom periodu kao cilj je potrebno realizovati projekat uspostave sistema
daljinskog grijanja u gradu Živinicama sa izvedbenim projektima po fazama i podršku
projektima koji povedavaju energetsku efikasnost (toplifikacija, utopljavanje zgrada,
uvođenje obnovljivih izvora energije i dr.).
Uvažavajudi nalaze dokumenata izrađenih u ovu svrhu, a posmatrajudi
područje cijele Opdine, za koju smo dali prikaz postojedeg stanja načina i potreba
grijanja, možemo zaključiti da procesi koji se dešavaju na rješenju problematike
toplifikacije grada, mogu se aplicirati i na naselja Đurđrvik i Stari Đurđevik. Aplikacija
grijanja pomenutih naseljenih mjesta na način kako je to predviđeno za grad Živinice
zahtjeva izradu tehnoekonomske analize i analizu rezultata (po završetku projekta)
implementacije projekta daljinskog grijanja grada Živinice.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 84 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
1.16 Korištenje površina
Ukupna površina Opdine Živinice iznosi 290.092 km2 ili 29.092 ha, a koristi se
na način prikazan u tabeli broj 70.
Tabela 70
NAMJENA
Šumsko zemljište
Poljoprivredno zemljište
Građevinsko zemljište
Vodoprivredno zemljište
Saobradajne površine (uključujudi aerodrome)
Ostale površine (eksploataciona polja, odlagališta
čvrstog otpada i jalovišta)
Ukupno
ha
10.692,70
8245,61
1305,36
513,0
1016,30
%
36,75
28,34
4,49
1,77
3,50
7319,03
25,15
29.092
100
1.17 Prostorna organizacija
Današnja prostorna organizacija Opdine Živinice je proizvod dugotrajnog
naseljavanja stanovništva u blizini prirodnih resursa i glavnih saobradajnih pravaca, pri
čemu su najvede koncentracije stanovništva oduvijek bile uz vodotoke i mineralna
bogatstva.
Industrijskom revolucijom, ekspanzijom broja stanovnika, te razvojem
saobradaja, u okviru užeg područja Opdine, neka od naselja su imala tendenciju
ubrzane i progresivne urbanizacije, što je prema njima usmjerilo migraciona kretanja,
ali i promoviše u polove razvoja cjelokupne Opdine Živinice.
Na području cijele Opdine, procjenjuje se da je 2011. godini obitavalo 74 378
stanovnika, što je 255,6 st/km2. U odnosu na gustinu naseljenosti Tuzlanskog kantona,
koja je za 2004. godinu iznosila 189 st/km2, zaključujemo da je Opdina Živinice gusto
naseljena. Stanovništvo je raspoređeno u 36 naseljenih mjesta i 26 mjesnih zajednica.
U proteklih 20 godina, rast stanovništva je uzrokovan velikim brojem izbjeglih i
raseljenih lica, koja su svoje stalno boravište našla u Opdini Živinice. Ako uporedimo
broj stanovnika Opdine iz popisa stanovništva 1991. godine, koji iznosi 54 694 st., te
današnji procijenjeni broj stanovnika od 74 378, uviđamo neočekivan i rapidan porast
od gotovo 35%. Međutim, u tabeli broj 71 demo sagledati i neke promjene u broju
naselja naselja, koja se tretiraju procjenom, u odnosu na popis stanovništva 1991.g.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 85 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Tabela 71
Naselja / 1991. godine
Barice
Bašigovci
Đurđevik
Dubrave Donje
Dubrave Gornje
Gračanica
Kovači
Litve
Lukavica Donja
Lukavica Gornja
Oskova
Podgajevi
Priluk
Stari Đurđevik
Suha
Svojat
Šahidi
Šeridi
Šišidi
Tupkovidi
Višda Donja
Višda Gornja
Zelenika
Živinice Gornje
Živinice Grad
Naselja /2011. godine
Barice
Bašigovci
Đurđevik
Dubrave Donje
Dubrave Gornje
Gračanica
Kovači
Litve
Lukavica Donja
Lukavica Gornja
Oskova
Podgajevi
Priluk
Stari Đurđevik
Suha
Svojat
Šahidi
Šeridi
Šišidi
Višda Donja
Višda Gornja
Zelenika
Živinice Gornje
Živinice Grad
Brnjica
Djedino
Dunajevidi
Kršidi
Kuljan
Odorovidi
Spreča
Tupkovidi donji
Tupkovidi gornji
Vrnojevidi
Zukidi
Osim ved objašnjenog povedanja stanovništva za gotovo 35 % u 20 godina, iz
tabele primjedujemo da je povedan broj naselja. Objašnjenje za neka od naselja je
pronađeno u separaciji od „matičnih“ naselja u proteklom vremenu, dok druga naselja
su novonastala, te se uglavnom vežu za Živinice grad, kao naselja – sateliti.
Prema tome, nekadašnji sistem naselja iz 1991. godine, u kom se našlo njih 25,
povedan je u 2011. godini na 36 naselja koja ovaj Plan prepoznaje, a koja su definirana
kroz planove višeg reda (Prostorni plan Federacije BiH, Prostorni plan Tuzlanskog
kantona).
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 86 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Trend povedanja broja naselja, sukladno povedanju broja stanovnika, daje
pozitivnu ocjenu Opdini Živinice, jer za razliku od velikog broja opdina FBiH, niti jedno
naselje nije nestalo.
Tipologiju naselja posmatramo kroz dvije prizme:
a.Veličinsku struktura naselja, za koju je, na osnovu iskustava prostornog
planiranja, usvojena klasifikacija u VII rangova
b.Stepen razvijenosti i pratedu infrastrukturu
Veličinski, naselja Opdine smo podijelili na slijededi način:
I
II
III
IV
V
VI
VII
1 – 200 st
201 – 500 st
501 – 1000 st
1001 – 2000 st
2000 – 4999 st
5000 – 9999 st
10000 > st
Aplicirajudi ovu klasifikaciju na Opdinu Živinice, dobivamo slijededi poredak:
Tabela 72
Klasifikacija
Broj naselja
Naselja koja ulaze u grupu
I
II
1
2
III
13
IV
7
V
11
VI
VII
1
Dunajevidi
Vrnojevidi, Kršidi
Zelenika, Kuljan, Spreča,
Višda g., Šahidi, Podgajevi,
Tupkovidi d., Zukidi, Barice,
Kovači, Djedino, Brnjica,
Svojat
Odorovidi, Lukavica
d.,Lukavica g.,Živinice
g.,Tupkovidi g.,Gračanica,
Šišidi
Suha, Litve, Višda d.,
Bašigovci, Priluk, Oskova,
Dubrave d., Šeridi, Stari
Đurđevik, Dubrave g.,
Đurđevik
Živinice grad
% u odnosu na ukupan broj
naselja
2,85
5,72
37,15
20
31,43
2,85
Kada govorimo o stepenu razvijenosti, koji je osnovni parametar definisanja
sistema naselja, tipologiji i prostorno – funkcionalnim spregama među njima, veoma
jasno su izraženi primarni, sekundarni i tercijarni centri, te gravitirajude naseobinske
strukture, manjeg ili vedeg obima, što je shematski prikazano u slijededem dijagramu i
tabeli
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 87 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
a.Dijagram sistema centara
BAŠIGOVCI
BARICE
DUBRAVE GORNJE
ŽIVINICE
PODGAJEVI
ŠERIDI
ĐURĐEVIK
VIŠDA DONJA
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
GRAČANICA
- 88 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
b.Tabela tipologije naselja
Klasifikacija naselja na urbana, ruralna i mješovita, zavisi od brojnih faktora, te
jedinstven kriterij nije praktično upotrebljiv. Umjesto toga, gotovo svaka zemlja ima
svoje specifične kriterije određivanja odnosa urbano – ruralno, koji „razlikuju se
najmanje u jednom od aspekata: veličinskom (prema broju stanovnika i površini
obuvata teritorije), dominantno dohodovne djelatnosti (zaposlenost u industriji,
poljoprivredi, turizam), funkcionalnom (administrativno-upravna, komercijalna,
servisna, transportno čvorište), morfološkom (aglomeriranost ili raspršenost
objekata), parametarskom (gustine naseljenosti, komunalna i servisna opremljenost
po stanovniku, dužini saobradajnica..), a nije rijetka pojava da se kulturološka
specifičnost ili panoramska vizuelna impresija koriste kao klasifijakcijski ponder.“22
Isti princip je primijenjen na određivanju tipologije naselja Opdine Živinice, pa
dok su preporuke UN-a, da naselja preko 2000 stanovnika, a u kojima je preko 51%
stanovništva nepoljoprivredno, imaju karakteristike urbanog, djelomično primjenjive,
uz korekcije na terenu i sagledavanje činjeničnog stanja. Stoga, koeficijent
urbaniziranosti Opdine Živinice iznosi 0,42, što je omjer stanovništva četiri urbana
naselja, te ukupnog stanovništva Opdine. Prema nekim autorima, opdi koeficijent
urbanizacije od 0,40 je i donja granica razvijenosti, te se, vodedi se tim preporukama,
područje Opdine Živinice je ruralnog karaktera. Međutim, treba imati u vidu i pet
mješovitih naselja, za koja se smatra da teoretski imaju izraženije karakteristike
urbanog od ruralnog, te njihovu tendenciju da se transformiraju u naselja urbanog
karaktera, što de doprinijeti podizaciju stepena urbanizacije Opdine.
22
Prostorni plan Federacije BiH, Prostorna osnova, str.148
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 89 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Danas je u Opdini Živinice formirano 26 mjesnih zajednica, prosječne veličine
10,03ha, te prosječnog broja stanovnika 2860. U odnosu na ustaljenu veličinu mjesne
zajednice od 3000 – 5000 stanovnika, zaključujemo da je administrativno – prostorni
aspekt organizacije nije zadovoljen.
Činjenica da se mjesne zajednice formiraju u nezadovoljavajudem obimu, ne
ide u prilog racionalizaciji pratedih elemenata i funkcija, te dostupnosti svih korisnika
prostora tim sadržajima, od čega i zavisi kvalitetan raspored, razvoj i zadovoljenje
potreba stanovništva. Tendencija ka usitnjavanju mjesnih zajednica može dovesti do
neafirmisanih i neadekvatno raspoređenih funkcija centraliteta, koje nede biti u stanju
podnijeti potraživanja korisnika, te de time i unazaditi potencijalni razvoj tih
administrativnih cjelina.
Administrativno – prostorna organizacija, tj., mjesne zajednice, njihove granice
i pripadajuda naselja, imaju drugačiji raspored u odnosu na relacije između naseljenih
mjesta, koje su odraz prirodnog kretanja stanovništva i funkcionalne gravitacije.
Iz ovoga zaključujemo da su funkcionalne relacije, tj., interne sprege među
naseljenim mjestima „prirodnije“ od granica administrativnog karaktera – „vještačkih“
granica, koje u pojedinim slučajevima fizičkim (morfološkim) preprekama sprječavaju
korelaciju naselja, kao i infrastrukturnim ograničenjima proizašlim najčešde iz upravo
reljefno – geoloških karakteristika terena.
U tabeli broj 73 je dat pregled mjesnih zajednica,te naseljenih mjesta koja im
pripadaju.
Tabela 73
Mjesna
R.b. zajednica
1.
PRILUK
2.
ŠERIDI
3.
4.
5.
SUHA
BARICE
ŽIVINICE
GORNJE
6.
7.
8.
9.
10.
11.
ŠIŠIDI
OSKOVA
LITVE
VIŠDA DONJA
VIŠDA GORNJA
ŠAHIDI
12.
PODGAJEVI
13.
14.
15.
ĐURĐEVIK
STARI ĐURĐEVIK
KOVAČI
16.
17.
BAŠIGOVCI
LUKAVICA
Naseljena mjesta
Priluk,Avdihodžidi, Kadidi, Aljidi, Omerkidi, Površlje, Zukidi, Halilčevidi, Klapidi, Poljidi,
Karidi, Mešidi, Straševidi
Šeridi, Bučik, Mladik, Mujezinovidi, Kamberovidi, Čičkušidi, Hasidi, Nuhanovidi, Gračidi,
Pepidi, Hodžidi, Mujkidi, Ribac, Rijeka
Suha, Suljidi, Muharemovidi, Brčanovidi, Halilovidi, Hodžidi, Džizidi, Rijeka, Bajridi, Delidi,
Đulovidi, Jablanica
Barice, Spahidi, Puzidi, Bijelidi, Zoletidi, Mušidi, Bakarovac
Živinice gornje, Glavni put, Grabik, Petrovidi, Siočidi, Lučidi, Pavičidi, Kudidi - Aljidi, Tadidi,
Rasadište, Atlid Mahala, Brezik, Kopjevidi, Omerovidi, Grgidi
Šišidi, Novo naselje, Botal, Brioni, Meštridi, Brčanine, Šišidi, Šabanovidi, Kovačevidi, Rizvidi,
Trumidi
Oskova, Lug, Karaula, Omladinskih brigada
Litve 1, Litve 2, Golubinjak
Višda donja, Polja, Durakovidi, Škola, Požar, Potočari, Rajkovik, Litve 2
Višda gornja, Odorovidi, Kupjerusi, Kažalj, Beširovidi, Jahidi
Šahidi, Panjik, Beridi, Zenuni
Podgajevi, Zukidi, Kršidi, Kuljan, Jelah, Mujanovidi, Fočaci, Barnjača, Naseoci, Gladajevidi,
Džebari
Đurđevik, Brnjica, Vrnojevidi, Djedino, Boškovidi, Kotornica, Juroševidi, Stari rudnik,
Dunajevidi, Savino brdo, Medovidi, Nevrenča, Živčidi
Stari Đurđevik, Musidi, Nurkidi, Aljidi, Cesta, Stara pruga
Kovači, Otave, Čokidi, Mujidi, Fehridi, Mujagidi, Cesta, Polja
Bašigovci, Zebljak, Livada, Podoljani, Butkovidi, Roljidi, Podbrđani, Otava, Kop, Narci,
Krčevina, Lug, Pjeskulje
Lukavica donja, Husidi, Potočari, Lone, Rosulje, Prisadi, Lugovi
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 90 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Mjesna
R.b. zajednica
18.
19.
DONJA
LUKAVICA
GORNJA
SVOJAT
20.
21.
GRAČANICA
ZELENIKA
22.
TUPKOVID
DUBRAVE
GORNJE
DUBRAVE
DONJE
23.
24.
25.
26.
RUDAR ŽIVINICE
ŽIVINICE
CENTAR
Naseljena mjesta
Lukavica gornja, Here, Lastavice, Bijeli put
Svojat, Krivača
Gračanica, Tišim, Bezdan, Luke, Banjevac, Rijeka, Potkraj, Zehe, Juse, Vrtage, Bučje,
Zalužje
Zelenika, suvati, Gajevi, Brdo, Bregovi, Kukurine
Tupkovidi donji, Tupkovidi gornji, Kujidi, Brezik, Trojan, Bezdan, Ferhatovidi, Košare,
Samardžije, Filipovidi, Culjage, repuh, Kukurina
Dubrave gornje, Begidi, Redžidi, Husidi, Derviši, Sudžahe, Žunovidi donji, Žunovidi gornji,
Torovac, Kadridi, Torovac, Centar, Križevidi, Šehidi, Novo naselje
Dubrave donje, Hadžidi, Dom, Petrovidi, Raskršde
Ciljuge, Bare, Riba
Jezero, Sjever I, Sjever II, Strašanj, Maline, Grad
II. Ocjena stanja
Snimak postojedeg stanja prirodnih i stvorenih uslova, predstavlja dostatnu
podlogu za analizu i ocjenu stanja, koja je osnova za kreiranje kvalitetne koncepcije
prostora.
Dugoročni razvoj Opdine Živinice između ostalog trebao bi da se temelji i na
maksimalnom iskorištavanju prirodnih resursa, gdje svakako najbitniju ulogu imaju
poljoprivredno i šumsko zemljište. Usljed nekontrolirane uzurpacije i uništavanja
zemljišta, iz godine u godinu smanjuje se odnos raspoloživog obradivog zemljišta i
poljoprivrednog zemljišta po stanovniku. Vrlo je važno da se nastavi i intezivira trend
tehničke i biološke rekultivacije degradiranih površina, sa konačnim ciljem da se
degradiranom zemljištu da ponovni oblik prvobitnog ekosistema i naravno stvore
uslovi za bududu ekonomsku namjenu prostora. Na prostoru Opdine Živinice
raspoložive površine obradivog zemljišta koje se mogu koristiti za proizvodnju hrane i
potrebnih sirovina nisu bile iskorištene u punom kapacitetu. Poljoprivredno zemljište
u privatnom vlasništvu procentualno zauzima značajno više površine u odnosu na
državno. Tako je evidentno da na području Opdine Živinice privatni sektor ima deleko
bolje i kvalitetnije uslove za razvoj poljoprivredne proizvodnje u odnosu na državni
sektor. Najvedi dio poljoprivrednog zemljišta na prostoru opdine po svojim
karakteristikama pripada Agrozoni II, zoni u kojoj zbog specifičnih prirodnih uslova i
otežane upotrebe mehanizacije, je mogude predvidjeti uglavnom poluintenzivnu
poljoprivrednu proizvodnju, proizvodnju intenzivnih zasada voda visokostablašica
jagodastog voda, zatim uzgoj povrda posebno za industrijsku preradu. Jedan manji dio
poljoprivrednog zemljišta spada u Agrozonu I, prostor koji je neophodno maksimalno
iskoristiti za aktivnosti intenzivnog ratarstva koje podrazumjeva proizvodnju krmnih
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 91 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
kultura za proizvodnju mlijeka, intenzivnu proizvodnju povrda te proizvodnju
industrijskog bilja.
Iako je područje Opdine Živinice prostor koji je veoma bogat šumskim fondom,
uzurpacijom površina, uticajem industrijskih postrojenja, požara, bespravne sječe i
drugih negativnih faktora značajno je uticalo na zdrastveno stanje šuma i
permanentno smanjenje šumskog fonda i kompletne flore i faune.
Najveda koncentracija privrednih kapaciteta Opdine Živinice je uz glavne putne
komunikacije, magistralni put (M-18 Sarajevo-Orašje) i dva regionalna puta R-469 Istok
– Zapad, putni pravac Zvornik-Kalesija-Živinice-Banovidi-Zavidovidi i R-455 Istok –
Zapad, putni pravac Šekovidi-Gračanica-Živinice-Poljice-Lukavac. Na prostoru Opdine
Živinice od svih privrednih društava najvedu ulogu imaju djelatnosti trgovina kao
izdvojena privredna grana, prerađivačka industrija koja zapošljava najvedi broj radnika
poljoprivreda, rudarstvo, poslovanje nekretninama, ugostiteljstvo, lov i šumarstvo.
Može se redi da je zaustavljen negativan trend i vidljivi su pomaci i poboljšanja kad je u
pitanju stanje privrede Živiničkog kraja. Potrebno je stavljanje u punu funkciju
postojedih privrednih kapaciteta kao i uvođenje novih planiranih privrednih i
industrijskih kompleksa, uz sukcesivno opremanje i aktiviranje predviđenih poslovnoproizvodnih zona saobradajnom i komunalnom infrastrukturom.
Rudna bogatstva i mineralne sirovine predstavljaju veliki razvojni potencijal u
domenu primarnih djelatnosti. Najznačajnija su nalazišta mrkog uglja i lignita, nikla i
kobalta, te krečnjaka i kvarcnog pjeska. Obzirom da Opdina Živinice raspolaže
značajnim rezervama mineralnih sirovina realno je očekivati nastavak doprinosa
razvoju ovog područja kroz eksploataciju mineralnih sirovina. Međutim, prema
postulatima prostornog planiranja potrebno je prije svega voditi računa o zaštiti
čovjeka i njegove životne sredine. U tom pogledu potrebno je postupati u skladu sa
zahtjevima i propisima o zaštiti i unapređenju životne sredine, zatim osigurati
adekvatne zaštitne pojaseve postojedih eksploatacionih površina, a nakon završetka
eksploatacije rekultivisati površine koje su koje su ovim aktivnostima devastirane.
Odnedavno je u javnoj upotrebi izvorište mineralne vode sa CO2 (kiseljak) na
lokalitetu Višde. Izvorište je dobre upotebne kvalitete, ali je potrebno uraditi
ekonomsku valorizaciju.
Prilikom demografske analize nisu korišteni potpuno pouzdani podaci, obzirom
da je zadnji popis stanovništva obavljen 1991. godine, te je procjenjeni broj stanovnika
izračunat na osnovu upoređivanja podataka iz različitih dokumenata i izvještaja. Važno
je pomenuti da se podatak o broju stanovnika koji smo koristili u izradi Prostorne
osnove ne poklapa sa podacima o broju stanovnika iz drugih izvora, te se ostavlja
mogudnost izmjene ovog broja u sljededoj fazi izrade Prostornog Plana. Izvori
podataka o stanovništvu su sljededi:
Službe za energetske analize i kvalitet električne energije
CIPS Živinice
J.U. Dom Zdravlja Živinice
Statistički godišnjak FBiH
Prostorni plan za područje Tuzlanskog Kantona
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 92 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Prema procjeni, na području Opdine živi 74 378 stanovnika u 36 naseljenih
mjesta, koja su grupisana u 26 mjesnih zajednica. Problem se javlja kod granica
mjesnih zajednica, te je administrativna podjela naseobinskih sistema, prema
opredjeljenju planera ovog dokumenta, ocjenjena kao negativna. Ovakav
administrativni sklop u pogledu broja stanovnika po mjesnoj zajednici, se ne smatra
povoljnim oblikom prostorne organizacije. Stanovništvo bilježi ustaljen rast oslonjen
na pozitivna prirodna kretanja, koja karakteriše tendencija smanjenja nataliteta i
uravnoteženog mortaliteta. Prema procjenjenom broju stanovnika dobivena je stopa
starenja stanovništva u iznosu od 41%, što ukazuje da je populacija relativno stara.
Prema podacima iz 2007. godine, na području Opdine evidentirano je 2967 raseljenih
lica, te je ovaj broj u stalnom opadanju. Današnji pokazatelji ukazuju da je proces
povratka raseljenih lica završen ili u završnoj fazi, a broj stanovnika prerastao je stanje
zatečeno 1991. godine. Stepen gustine naseljenosti na području Opdine Živinice je u
konstantnom porastu, te se očekuje dalji demografski pritisak, koji de značajno uticati
na prostorni aspekt Plana.
Polazište za utvrđivanje sistema naselja činila je dokumentaciona osnova,
odnosno Prostorni Plan FBiH, u kome je data hijerarhija naselja, zatim provjera
opremljenošdu komunalnom i društvenom infrastrukturom, analize geoprometnog
položaja i dohodovne aktivnosti stanovništva. Na teritoriji Opdine Živinice evidentirana
su 4 urbana naselja: Živinice Grad, Živinice Donje, Đurđevik i Dubrave Gornje. Živinice
Grad je najvede i najrazvijenije urbano naselje, te predstavlja najjači gravitacioni
centar stanovnika Opdine. Pored glavnog centra značajni su i sekundarni centri,
urbanog ili mješovitog karaktera, koji su prepoznati kao važni polovi razvoja. Ovakav
policentričan model preporučuje se od strane svih razvojnih planova, bez obzira na
veličinu i red. Ovi sekundarni centri imaju uspostavljene komunalnu, društvenu i
temeljnu infrastrukturu, koju treba i dalje razvijati u svrhu obezbjeđenja razvojne
uravnoteženosti Opdine. Treba pomenuti da su funkcionalne relacije među naseljima
„prirodnije“ od administrativnih granica, koje u pojedinim slučajevima fizičkim
(morfološkim) preprekama i infrastrukturnim ograničenjima sprječavaju korelaciju
naselja. Administrativne granice je potrebno uskladiti prema trenutnim funkcionalnim
relacijama između naselja.
Razvoju policentrične strukture ide u prilog i težnja stanovnika da se
osamostaljuju i organizuju u mjesne zajednice. Pri tome treba biti oprezan i naglasiti
da se ne preporučuje i ne podržava težnja stanovnika za usitnjavanjem
administrativnog aparata, koji kao takav, ne može biti niti funkcionalan, niti
ekonomski opravdan,23 ved se prepoznaje pozitivan pomak u podizanju svijesti
stanovništva ka decentralizaciji funkcija. Naime, zadovoljenje potreba stanovništva ne
smije biti oslonjeno na samo jedno naseljeno mjesto, koje u tom slučaju postaje
preopteredeno. Čak i mala, ruralna naselja, mogu stvoriti snažno sjecište funkcija, koje
de zadovoljavati potrebe stanovništva gravitacionog područja, a specijalizacija funkcija
unutar naselja, može doprinijeti ubrzanom prosperitetu i stvaranju konkurentskog
položaja u odnosu na okolinu, što je temelj razvoja.
23
Prvenstveno se misli na neracionalan broj mjesnih zajednica u Opdini Živinice, u kojima je
broj stanovnika koji ulaze u njen sastav, ispod prosjeka, koji je potreban da bi se neka mjesna zajednica
uopde formirala.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 93 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Ovakvim razvojem na lokalnom nivou mogude je smanjiti iseljavanje
stanovništva iz ruralnih i mješovitih naselja u vede centre, koji su svakako
preopteredeni u smislu broja stanovnika
U širem kontekstu, koncept grada regiona se ved formira u relacijama Tuzla Lukavac - Živinice, što de dovesti do vedeg demografskog pritiska i preuzimanja dijela
viših funkcija Grada - regije.
Na području Opdine bilježi se izražen priliv seoskog stanovništva u područje
grada i drugih urbanih naselja, što je uzrokovano značajnom koncentracijom radnih
mjesta na pomenutim područjima. Ovakva demografska kretanja iziskuju plansko
usmjeravanje i izgradnju vedeg broja stambenih jedinica. U tom pogledu, Opdina je
finansirala izradu i usvojila određen broj dokumenata prostornog uređenja. Pored
ostalog, na ovaj način bi se i pojava bespravne gradnje mogla smanjiti i dovesti na
prihvatljiv nivo.
Stambenu izgradnju na području Opdine Živinice karakteriše dominacija
individualnih stambenih objekata. Ovaj vid stanovanja je dominantan i u urbanim
sredinama, ali se u cilju racionalnijeg korištenja prosotra, te izgradnje i održavanja
saobradajne i komunalne infrastrukture na ovim prostorima, koncentrišu i objekti
kolektivnog stanovnja. U opdinskom i sekundarnim centrima ovaj način izgradnje de
uskoro postati nedostatkom, obzirom na raspoloživi prostor.
Stanje u oblasti turizma karakteriše jak uticaj globalne ekonomske krize, čije
posljedice osjeda pored ostalog i turistička grana privrede. Podaci pokazuju da je
stepen iskorištenosti smještajnih kapaciteta na području Opdine jako nizak, te je u
2010. godini iznosio svega 2,2%, a prosječna dužina boravka turista iste godine iznosila
je 1 dan. Osnovu turističke ponude Opdine Živinice čine kulturno - istorijske vrijednosti
i prirodno nasljeđe, što je opisano u prikazu postojedeg stanja. Navedene potencijalne
vrijednosti potrebno je prije svega valorizovati kroz studije, a zatim utvrditi prioritete i
pravce djelovanja, što se odnosi na organizaciju, promociju i prezentaciju potencijala.
Generalno, potrebno je investirati u razvoj turističke infrastrukture (smještajni
kapaciteti, ugostiteljski objekti, info punktovi..), te obezbjediti vedi stepen dostupnosti
turistički atraktivnim lokacijama, kako bi se što bolje iskoristili potencijali. Može se
zaključiti da Opdina Živinice raspolaže potencijalima koji nude mogudnost turističke
aktivnosti tokom cijele godine (lovni, seoski, banjski, rekreativni, kulturni turizam...).
Nivo opremljenosti sadržajima društvene infrastrukture na prostoru Opdine
Živinice je na zadovoljavajudem nivou. Najvedi broj ovih sadržaja koncentrisan je u
Opdinskom centru, dok su sekundarni centri opremani ovim funkcijama selektivno i u
manjem obimu. Od svih funkcija društvene djelatnosti, Opdina je najslabije opremljena
sadržajima koji čine funkciju socijalne zaštite, a to se ogleda prije svega u nedostatku
objekata za zaštitu starijih osoba , žrtava porodičnog nasilja i dr..
Distribucija komercijalnih djelatnosti u prostoru Opdine usmjeravana je
prioritetno na urbana područja, gdje je izvršena ili se očekuje koncentracija
konzumenata u centrima različito stepenovanim u hijerarhiji. Najveda koncentracija
komercijalnih djelatnosti je u Opdinskom centru, dok su sekundarni centri snabdjeveni
zadovoljavajudim brojem ovih sadržaja.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 94 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Razvoj društvene infrastrukture predstavlja primarni način podizanja kvaliteta
života stanovnika. U vezi s tim, u narednom periodu potrebno je ispitati mogudnosti i
utvrditi razvojne pravce u odnosu na očekivani broj stanovnika i procese koji se
odvijaju u prostoru.
Iako ima veoma povoljan geoprometni položaj, povezanost Opdine Živinice sa
transportnom mrežom BiH je veoma slaba, prvenstveno zbog mreže saobradaja, koja
je u lošem stanju i izuzetno je opteredena. Gustina kategorisane putne mreže u samoj
Opdini Živinice veda je od prosjeka u Tuzlanskom kantunu i BiH, kako ukupno – tako i
modernizovane putne mreže. Iako Opdina ima razvijenu mrežu saobradajnica – kvalitet
mreže (njeni elementi, odnosno računska brzina) je dosta nizak. Ovdje je važno
napomenuti da je najveda zastupljenost lokalnih saobradajnica, cca 86% od ukupne
dužine kategorisane mreže. Učešde magistralnih i regionalnih puteva je veoma malo.
Geometrija na vedini dijelova trase magistralnog puta ne zadovoljava brzine
magistralne ceste, dok je izgrađenost duž ovih cesta intenzivna što dovodi do
radikalnih smanjenja brzina i uvođenja semaforiziranih raskršda u zoni gradova.
Željeznička mreža u Opdini Živinice i Tuzlanskom kantonu u sadašnjem
trenutku ne pruža velike mogudnosti, zbog posledica ratnih devastacija, tehničke
zastarjelosti postrojenja i opreme. Aktivan je dio željezničke mreže na pravcu Brčko –
Tuzla – Banovidi, dok je pravac Tuzla – Doboj još neaktivan. Željeznička pruga Tuzla –
Brčko i dalje daje mogudnost povezivanja sa Srednjom Evropom preko Republike
Hrvatske, a Tuzla - Doboj sa drugim dijelovima BiH i Jadranskim morem i lukom
Ploče, dok Tuzla – Zvornik daje izlaz na teritoriju Republike Srbije (i Crne Gore).
Međunarodni aerodrom Tuzla ima veliki značaj, kako na lokalnom, tako i na
regionalnom nivou. Donedavno, zračni saobradaj na aerodromu su činili redovni
putnički letovi, koji su zbog nedovoljne podrške lokalne zajednice obustavljeni, tako da
se trenutno obavljaju samo letovi generalne avijacije, odnosno poslovna putovanja.
Podaci o prometu Međunarodnog aerodroma Dubrave govore o skromnoj ulozi ovog
vida saobradaja u ukupnom sistemu transporta ovog područja. Da bi se ovakva
situacija što prije prevazišla važno je istražiti mogudnosti pretvaranja ovog aerodroma
u regionalni kargo centar, što je predviđeno i u strategiji razvoja avio saobradaja.
Vodosnabdijevanje šireg područja grada Živinice organizovano je u sklopu
regionalnog sistema snabdijevanja Tuzla – Živinice - Lukavac. Ostala naselja
snabdijevaju se vodom putem lokalnih sistema vodosnabdijevanja. Raspoložive
količine vode nisu dovoljne ni za pokrivanje trenutnih potreba za pitkom vodom, a
pogotovo su nedovoljne do kraja planskog perioda. Situaciju je djelimično mogude
ublažiti aktivnostima na smanjenju gubitaka u mreži koji iznose oko 50% i optimizaciji
postojedih izvorišta vodosnabdijevanja. Glavni kolektori kanalizacionog sistema
gradskog područja su izgrađeni, a u toku je i izgradnja uređaja za tretman otpadnih
voda adekvatnog kapaciteta da zadovolji potrebe do kraja planskog perioda. Ostala
naselja na teritoriji Opdine nemaju riješen problem prikupljanja i tretmana otpadnih
voda, što predstavlja prioritet u cilju poboljšanja kvaliteta voda. Kada je u pitanju
štetno djelovanje voda, Opdina Živinice je jedna od najugroženijih u Tuzlanskom
kantonu. Rijeka Spreča i njena pritoka Oskova učestalo plave značajne površine
zemljišta, pri čemu vedi sistemi ili radovi na rješavanju ovog problema nisu
evidentirani.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 95 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Teritorija Opdine Živinice, odnosno sva naselja, su pokrivena sistemom
elektroenergetske mreže. U ovom sektoru, jedan od osnovnih problema predstavlja
dislociranost potrošača od srednjenaponske mreže, što dovodi do velikih padova
napona i gubitaka. Takođe, povedanje broja korisnika na niskonaponskoj mreži, kao i
izgradnja malih i srednjih preduzeda uzrokuje značajno povedanje vršnog opteredenja
po kupcu kao i smanjenje kvaliteta isporučene energije.
Postojede stanje u domenu toplifikacije karakterišu individualni sistemi
grijanja. Privredni, društveni i javni objekti uglavnom koriste sopstvene kotlovnice, dok
se kod individualnih objekata koriste pedi na ugalj, drva, mazot, lož - ulje i slično.
Ovakav način toplifikacije nije prihvatljiv sa aspekta ekologije i ekonomije. U vezi s tim
urađena je studija, a zatim i projekat toplifikacije Opdine Živinice.
U domenu komunalne infrastrukture, najvedi problem predstavljaju divlje
deponije. Svega 10 od 26 mjesnih zajednica je obuhvadeno odvozom komunalnog
otpada, što je i glavni uzrok nastanka divljih deponija. Ovaj otpad se odlaže na
smetljište PK Višda (površinski kop Višda), koje nije adekvatno uređeno i predstavlja
opasnost za okolno stanovništvo. Važno je pomenuti orjentaciju Planova višeg reda da
se odlaganje otpada vrši na Regionalnoj deponiji.
Na području Opdine je, uz pomod orto - foto snimka i topografske karte,
evidentirano 88 groblja. Kapaciteti groblja nam nisu poznati, te je u vezi s tim u
narednom periodu važno ispitiati potrebu eventualnog širenja postojedih ili uvođenja
novih lokacija za ovu namjenu.
Podaci pokazuju da je zagađenje vazduha na području Opdine dosta visoko.
Glavni uzročnici zagađenja vazduha su industrijski pogoni, koji su locirani na području
Opdine Živinice i njenog okruženja. Ovo je problem koji treba rješavati ne samo na
lokalnom, nego i na regionalnom nivou. Problem zagađenja riječnih tokova je
potrebno što prije rješavati, obzirom da su isti uključeni u sistem vodosnabdjevanja
Opdine. Na području Sprečkog polja dolazi do čestih poplava, koje uzrokuju velike
materijalne štete i ostavljaju za sobom velike količine otpada. Radovi koji su
poduzimani po tom pitanju se uglavnom odnose na čišdenje korita, što je privremeno
rješenje problema. Pojava klizišta je česta u našoj državi, pa tako i u Opdini Živinice.
Zbog nepostojanja katastra klizišta nisu nam poznate tačne granice lokacija klizišta.
Bespravna gradnja je jedan od glavnih uzročnika pokretanja klizišta, te je potrebno
poduzeti vede mjere u njenom suzbijanju. Na području Opdinskog centra, pored
navedenih, ističu se problemi vezani za magistralni put, kao što su povišen nivo buke,
prašine, zagađenja i sl.
Zastarjela prostorna distribucija privrednih pogona, poput fabrike “Konjuh“,
danas predstavlja prepreku u razvoju grada. U skladu s današnjim potrebama ovakve
površine potrebno je revitalizirati i uključiti u savremene tokove razvoja grada.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 96 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
III. Ciljevi prostornog uređenja
Baza za utvrđivanje opdih ciljeva za potrebe izrade Prostornog plana Opdine
Živinice, oslanja se velikim dijelom na ciljeve zadate i determinisane planovima višeg
reda, prvenstveno, ciljevima koje određuje Prostorni plan FBiH, kao niti išta manje
važnim ciljevima Prostornog plana Tuzlanskog kantona.
Kako su ovi planovi svoje razvojno uporište našli u dokumentima evropskih
prostorno – planerskih institucija, ciljevi su svakako uvijek nastojali biti usklađeni sa
njima, te adekvatno odgovoriti na moderan pristup tematici koju obrađuju.
Prostorni plan Tuzlanskog kantona dosljedno slijedi ove smjernice, jasno
inkorporira evropske i svjetske zaključke iz oblasti prostornog planiranja, te stvara
dobru podlogu za kreiranje i implementaciju opdinskih prostornih planova.
Evropska prostorno – planska regulativa donijela je niz dokumenata koji
usmjeravaju prostorne planere na univerzalne vrijednosti planiranja, od kojih se
posebno izdvajaju:
-Evropska perspektiva prostornog razvoja – ESDP
-Vodedi principi za održivi razvoj evropskog kontintenta
Evropska perspektiva prostornog razvoja24, upuduje na:
-Razvoj uravnoteženog i policentričnog sistema gradova
-Uspostavljanje novog odnosa između urbanog i ruralnog područja
-Obezbjeđenje jednakopravnog pristupa korisnika počevši
infrastrukture, do obrazovanja, zdravstva i socijalne zaštite
-Osmišljeno upravljanje i očuvanje prirodne i kulturne zaštite
od
Vodedi principi za održivi razvoj evropskog kontinenta, odnose se na:
-Prostornu strategiju u duhu održivog prostornog razvoja, koja se oslanja
na prijedloge prostorno razvojnih mjera za urbana područja,
poljoprivredno i šumsko zemljište i evropske koridore
-Potrebu aktivnog učešda građana u procesu prostornog planiranja,
posebno ukljudivanje mlađih generacija u proces planiranja, čime oni
utiču na stvaranje uslova koji oblikuju njihove živote; ovo je preduvjet
za prihvadanje evropejskih ideja od strane građana i istovremeno
preduvjet za poštivanje planskih rješenja
Ocjenom postojedeg stanja, došli smo do sublimarnog prikaza prednosti i
nedostataka u prostoru, koji su glavni faktori tzv. karaktera prostora opdine, a čija je
pozicija i hijerarhijski, kao i uticajni stav, presudan za određivanje smjera razvoja, kako
ovog planskog dokumenta, tako i Opdine Živinice u narednim epohama.
Ovim korakom smo ustanovili slijedede:
-Pokretačka snaga razvoja je trgovina, rudarstvo i prerađivačka industrija
24
ESDP, Postdam, 1999.g.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 97 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
-Stanovništvo bilježi pozitivan rast, uz tendenciju smanjenja broja članova
porodice
-Urbanitet centara se povedava, te migracije ruralnog stanovništva su
povedane
-Važnost geoprometnog položaja opdine, kao i pretenzija na povedanje
urbaniteta u odnosu na ostale opdine u Kantonu (osim grada Tuzle),
traži rekonstrukciju i dopunu postojedih infrastrukturnih kapaciteta
Na osnovu zaključaka izvedenih iz ocjene i analize postojedeg stanja, a
sukladno važedoj zakonskoj regulativi i planovima višeg reda, te evropskim
smjernicama razvoja, možemo istaknuti opde ciljeve razvoja.
3.1 Opdi ciljevi razvoja Opdine Živinice:
Jačanje procesa urbanizacije, koji ima dobre stope kretanja u Opdini,
gledano na prosjek Tuzlanskog kantona
Osiguranje jednakog pristupa društvenim, komercijalnim,
infrastrukturnim, kulturno – obrazovnim, privrednim i drugim
sadržajima svakoj zajednici u Opdini
Ostvarivanje konkurentskog položaja Opdine u odnosu na kanton i
regiju, a u domenu razvoja privrede, poštujudi savremena
dostugnuda tehnologija i procesa, koji se oslanjaju na zaštitu
čovjekove okoline
Određivanje jasnog odnosa naseobinskog sistema, kroz jačanje
policentričnog modela, koji podrazumijeva odgovarajudu
infrastrukturnu pozadinu, kako materijalne, tako i intelektualne
vrijednosti i stanja
Zaštititi prirodna blaga Opdine, kroz zakonske dokumente i strategije,
koje de definisati pravilan pristup njihovom korištenju, kao i
njihovo uvođenje u infrastrukturne mreže, neophodne za
podizanje kvaliteta života stanovnika
Jačanje svijesti stanovnika o važnosti zaštite životne sredine i održivog
razvoja, bez obzira na ograničenja administrativno – pravnih
odrednica
Razvoj programa koji u svojim temeljnim postavkama imaju za cilj
očuvanje prirodne i kulturne baštine, a ujedno obrazujudi koncept po
kom de se ravnati budude generacije u svom odnosu prema okolišu i
zaštiti sredine u kojoj žive i djeluju
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 98 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
3.2 Posebni ciljevi razvoja Opdine Živinice:
Posebnim ciljevima se konkretizuju razvojne komponente i definiše stvarna
problematika na posmatranom prostoru, pri čemu se daju smjernice za tretman
cjelokupne teritorije, sa svim njenim karakteristikama, a u planskom periodu.
Ovi ciljevi su obavezujudi za sve segmente prostornog obuhvata i predstavljaju
polaznu tačku za usmjeravanje pravca kojim de idi koncepcija prostornog razvoja.
Zemljišna politika
-Utvrđivanje strategije zemljišne politike, prema važedim zakonskim
regulativama, što de za cilj imati uvođenje tržišnog sistema u korištenju
građevinskog zemljišta, te formiranje adekvatnih evidencija prometa i
korištenja zemljišta.,
-Istražiti varijante zemljišne rente, kao tržišne kategorije i na osnovu toga
donijeti propise o renti, kao jednom od regulatora korištenja
prostora25.
Šume i šumsko zemljište
-Zaštita šumskog bogatstva Opdine Živinice, od bespravne gradnje,
neplanske sječe šuma i drugih aktivnosti, koje uzrokuju nepovratnu
destrukciju prirodnog bogatstva.,
-Potrebno je formiranje zelenih zona u urbanim područjima, posebno uz
saobradajnice, u cilju smanjenja buke i zagađenja zraka, kao i povedanja
vizuelno – estetske komponente, što de doprinijeti povišenju kvaliteta
života u naseljenim sredinama.,
-Vršiti očuvanje i unapređenje stanja postojedih šumskih površina i
provoditi pošumljavanje devastiranih područja, područja ugroženih
sječom, goleti, klizišta kao i područja podložna eroziji.,
-Stavljanje pod zaštitu vrijednih šumskih kompleksa i drugih prirodnih
vrijednosti, tu svakako spadaju površine koje su u sklopu zaštidenog
područja na planini Konjuh.
Privreda
-Postojede i nove predviđene industrijsko-poslovne zone staviti u punu
funkciju.,
-Obezbjediti skladišne površine za potrebe trgovine na veliko.,
25
PPTK-a
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 99 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
-Formirati turističku zajednicu koja de podsticati razvoj raznih vidova
turističkih djelatnosti.,
-Razvoj lovnog i ribolovnog turizma kao vrlo perspektivne privredna grane
Opdine Živinice.,
-Obezbjediti podsticajne mjere za potencijalne investiture, kroz povoljne
kredite i druge vidove olakšica.,
-Provesti sukcesivno opremanje i aktiviranje predviđenih poslovno –
proizvodnih zona saobradajnom i komunalnom infrastrukturom.,
-Rezervisane poslovno – proizvodne zone koje su predviđene za
postplanski period adekvatno zaštititi od drugih vidova izgradnje i
zauzimanja prostora.
Poljoprivreda
-Očuvanje postojedih poljoprivrednih resursa mora biti prioritet u načinu
korištenja raspoloživog zemljišta, uz maksimalne napore u pravcu
obogadivanja zemljišta i njegove adekvatne pripreme za uzgoj različitih
kultura, kako bi se dobili optimalni rezultati.,
-Zaustavljanje bespravne gradnje i neopravdane transformacije
poljoprivrednog zemljišta u građevinsko, bez obzira na bonitetnu
kategoriju.,
-Usitnjavanje poljoprivrednih gazdinstava svesti na podnošljivu mjeru.,
-Poljoprivredno dobro “SPREČA” potrebno je iskoristiti u punom kapacitetu
za proizvodnju zdrave hrane.,
-Nastaviti i intezivirati procese tehničke i biološke rekultivacije uz primjenu
savremenih tehničko-tehnoloških metoda koje uključuju i stalnu
saradnju sa relevantnim stručnim naučno-istraživačkim institucijama.,
-U narednom planskom periodu nastaviti uzgoj, proizvodnju i preradu voda,
uzgoj i preradu ljekovitog, medonosnog i aromatičnog bilja i vršiti
unapređenje pčelarstva.,
-Izgradnja rasadnika u cilju proizvodnje ukrasnog, parkovskog bilja, rasada,
autohtonih vrsta voda i cvjeda.,
-Na području Opdine Živinice razvijati stočarstvo bazirano na uzgoju krava i
sitne stoke, na principu stajskog i pašnjačkog uzgoja.,
-Uzgoj i proizvodnja ribe na bazi kaveznog uzgoja šarana, soma i drugih
vrsta toplovodnih riba putem postojedih hidroakumulacija.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 100 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Rudna i mineralna bogatstva
-Eksploatacija rudnih i mineralnih resursa Opdine, mora se odvijati uz
obaveznu zaštitu okoliša i programe rekultivacije eksploatisanih
površina, u skladu sa standardima EU.,
-Utvrditi područja odlaganja otpadnih materijala, sa obaveznim planom
sanacije po zatvaranju odlagališta.,
-Privesti namjeni turizma, izvorišta mineralnih i termomineralnih voda, čija
bi eksploatacija bila ekonomski opravdana, a ona koja se ved koriste
dalje unaprijediti razvijajudi zdravstveni turizam i zdravstvenu zaštitu
stanovništva.,
-Utvrditi mogudnost eksploatacije magnezita na području Konjuha.
Putna infrastruktura
-Uključivanje drumskog saobradaja Opdine Živinice u transportni koridor Vc
i valorizacija položaja Tuzlanskog kantona u odnosu na multimodalni
transportni koridor Vc. U principu potrebno je obezbjediti kvalitetne
putne veze sa saobradajnicama visokog ranga koje se planiraju na
području Tuzlanskog kantona. Priključenje na planirane saobradajnice
ostvarilo bi se u Opdini Tuzla a u nastavku date su planirane trase
autoceste koje prolaze kroz Tuzlanski kanton.,
-Izgradnja trase autoceste Tuzla - Brčko (veza na koridor DDS) - Orašje granica sa R.Hrvatskom (veza na koridor X) u funkciji priključivanja
na međunarodne komunikacije.,
-Izgradnja trase autoceste Sarajevo - Zenica - Tuzla, veza Tuzlanskog
kantona sa autocestom na koridoru Vc Svilaj - južna granica sa
Hrvatskom.,
-Izmještanje postojedeg dijela magistralne ceste M-18 izvan urbanog dijela
grada, sa ciljem poboljšanja horizontalnih i vertikalnih elemenata puta
odnosno povedanja računske brzine i smanjenja vremena putovanja.
Izgradnjom ove obilaznice tranzitni saobradaj bi se izmjestio izvan užeg
gradskog područja.,
-Izmještanje dijela regionalnog puta R-469 istok, čime bi se regionalni put
izmjestio izvan naseljenih mjesta a ujedno ostvarila znatno povoljnija
komunikacija sa aerodromom ''Tuzla''.,
-Izmiještanje dijela regionalne ceste R-455 zapad u dužini od cca 7600m'
gdje bi se izbjegao prolaz regionalne ceste kroz naselja Barice, Šeridi i
Priluk a znatno popravili elementi trase.,
-Modernizacija i poboljšanje kvaliteta lokalnih saobradajnica.,
-Planiranje novih lokalnih saobradajnica sa ciljem što boljeg povezivanja
naselja unutar Opdine Živinice. Iste su navedene u nastavku;
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 101 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
-Dunojevidi – Bašigovci_ dužine cca 3000m'
-Kuljan – Gračanica _dužine cca 4600m' i 6000m'
-Donje Dubrave – Par Selo
-(spoj na planiranu južnu obilaznicu Tuzle) cca 2500m'
-Kovači – Bašigovci_dužine cca 2400m' (spoj sa planiranim putem
Dunojevidi Bašigovci čime bi se povezali Dunojevuidi-Bašigovci i
Kovači)
-D.Živinice – Kopjevidi – spoj na R 469 (na dijelu između D.Višde i
Oskove).,
-Smanjenje impakata na okolinu kroz povedanje ispravnosti motornih
vozila, preferiranje javnog prevoza, pješačenja i biciklističkog
saobradaja kao i povedanje pješačkih zona (ulica).,
-Propisati i ozakoniti zaštitne pojase - koridore za sve saobradajnice koje se
tretiraju Prostornim planom, a posebno za osnovnu mrežu
saobradajnica Opdine.,
-Povezati na adekvatan način sve prostorno - funkcionalne cjeline tako da
pospješe ostvarenje opdih i posebnih ciljeva društveno - ekonomskog i
prostornog razvoja (ekonomija, turizam, ekologija, kvalitet življenja
itd.).,
-Osposobljavanje pružnih postrojenja, uz elektrifikaciju pruge BanovidiTuzla-Brčko i njeno stavljanje u funkciju pune eksploatacije.,
-Modernizacija i uspostavljanje željezničkih stanica u Opdini.,
-Poboljšanje sigurnosti na ukrštanjima (pružnim prelazima) sa lokalnim
saobradajnicama. Najbolje bi bilo ukoliko bi se ovi prelazi uradili u dva
nivoa.,
Telekomunikacijska infrastruktura
-Rekonstrukcija i zamjena postojede zastarjele bakarne mreže
-Osnaživanje i širenje pokrivenosti opdine mobilnom i fiksnom telefonijom,
kao i internetom
Elektroenergetika
-Prostorni plan Opdine Živinice treba da obuhvati period od 2011 do
2031. godine.,
-Napajanje električnom energijom područja Opdine Živinice treba
obezbijediti preko elektroenergetskog sistema Fedaracije BiH iz dvije
postojede transformatorske stanice TS 110/35/6 kV Đurđevik i TS
110/35/6 kV Dubrave i preko budude TS 110/10(20) kV Živinice.,
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 102 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
-Za jedanaest dalekovoda visokonaponske mreže od 110 kV do 400 kV, koji
prelaze preko teritorije Opdine Živinice potrebno je u cilju zaštite ljudi,
imovine kao i objekata i opreme elektroprenosnog sistema obezbjediti
širinu područja zone sigurnosti horizontalne ravnine prema tabeli broj
74.,
Tabela 74
Nazivni napon dalekovoda
Širina područja sigurnosti
400 kV
220 kV
110 kV
40 m
30 m
20 m
-Sprovođenje Strateške odluke JP Elektroprivreda BiH d.d. Sarajevo od
1997. godine o zaustavljanju razvoja 35 kV naponskog nivoa i uvođenju
tronaponskog sistema 110 kV, 20 kV i 0,4 kV.,
-Stvaranje uslova za izgradnju transformatorske stanice 110/x kV, čijom
izgradnjom bi se izbjegli sadašnji problemi i obezbjedio prelazak sa 35
kV naponskog nivoa, na području Elektrodistribucije Tuzla, na
tronaponski sistem 110 kV, 20 kV i 0,4 kV.,
-Za potrebe priključenja novoplaniranih potrošača u promatranom
planskom razdoblju za potrebe distribucije električne energije treba
planirati izgradnju nove TS 110/10(20) kV Živinice, po mogudnosti na
lokaciji TS 35/10 kV Živinice II.,
-Za obezbjeđenje rezervnog napajanja potrošača treba planirati i dogradnju
tredeg distributivnog trafoa 110/10(20) kV u TS 110/35/6 kV Đurđevik.
Ovim bi se ujedno obezbjedilo postizanje dozvoljenih padova napona
kod dugih 10 kV izlaza, kao što je npr. DV Kovači 2.,
-Elektroenergetsku osnovu za određivanje bududeg elektroenergetskog
sistema odrediti na bazi vršnog opteredenja dobijenog iz podataka o
postojedim i planiranim urbanističkim kapacitetima i normativima
jediničnog opteredenja za pojedine sadržaje, odnosno kategorije
potrošača.,
-Na bazi proračuna bududeg opteredenja mreže definisati temeljne
smjernice bududeg razvoja srednjenaponskog sistema koji se sada
napajaju iz TS 110/35/6 kV Đurđevik i TS 110/35/6 kV Dubrave.,
-Razvijenost mreže 35 kV i transformacije 35/10 kV s jedne strane, te niski
udio opreme 20 kV s druge strane predodređuju u razdoblja do
2021. godine daljnje korištenje naponskih nivoa 110 kV, 35 kV, 10 kV i
0,4 kV sistema distribucije električne energije na području ED Tuzla.
Nakon 2021. godine treba se predi na direktnu transformaciju
110/10(20) kV.,
-Postupna realizacija sistema elektrosnabdijevanja kao dijela jedinstvenog
sistema Elektrodistribucije Tuzla, čiju temeljnu strukturu predstavljaju
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 103 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
postojedi objekti i električna mreža 35, 10 i 0,4 kV, koje treba
pripremati za novi distributivni napon 20 i 0,4 kV.,
-Prilikom rekonstrukcije postojedih elektrodistributivnih objekata na 10 kV
naponskom nivou kao i kod izgradnje novih, treba ugrađivati opremu za
20 kV naponski nivo.,
-Dugoročno posmatrano treba se vršiti etapni prelazak postojedeg sistema
nazivnog napona 10 kV na napon 20 kV, čime bi se postigao vedi
kapacitet mreže, poboljšale naponske prilike, smanjili gubici i kreirala
energetska rješenja i strukture mreže prema uslovima koncepta dvije
izvorne tačke 110 kV međusobno povezane 20 kV-tnim vodovima.
Bududi razvoj mreže srednjeg napona temeljiti na sljededim načelima:
-Zamjena postojede opreme nivoa 10 kV na 20 kV.,
-Postepeno uvođenje direktne transformacije 110/10(20) kV.,
-Ukidanje mreže 35 kV.,
-Dati prognozu bududeg opteredenja po različitim kategorijama
potrošača kao što su: individualne i stambene zgrade, pratedi
objekti, industrija, javna rasvjeta i slično.,
-Osigurati maksimalnu sigurnost elektrodistributivne mreže i kvaliteta
isporučene električne energije i naponskih prilika.,
-Realizovati koridore, trase i površine elektroenergetskig
infrastrukturnih sistema u skladu sa rješenjima iz Prostornog plana,
planova šireg područja i planova užeg područja. U sistemi
energetike koridore, trase i površine elektroenergetskig
infrastrukturnih sistema čine: građevine, trase kablova i
dalekovoda.,
-Sve trafostanice 10(20)/0,4 kV, osim stupnih izgraditi kao slobodnostojede
montažno-betonske ili u sklopu planiranih građevinskih objekata. Za
transformatorske stanice formira se posebna građevinska čestica za sve
građevine elektroenergetskog sistema. Do svake elektroenergetske
građevine obavezna je izvedba odgovarajudeg cestovnog pristupa.
Udaljenost od granice građevinske čestice može iznositi minimalno 1,0
m, a od javne površine minimalno 3,0 m.,
-Građevine u sastavu elektroenergetske infrastrukture ne mogu biti
locirane na kvalitetnim poljoprivrednim površinama.,
-Infrastrukturu voditi tako da se prvenstveno koriste postojedi koridori i
formiraju zajednički za više vodova, kako bi se izbjegle površine šume,
vrijedno poljoprivredno zemljište, kulturno-historijske i prirodne
baštine, kao i vrijedne prirodne strukture.,
-Električnu mrežu naponskog nivoa 10(20) kV u područku grada Živinica
treba raditi kao podzemnu kablovsku mrežu.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 104 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Toplifikacija
-Unaprijediti sistem zaštite zagađenja zraka od individualnih kotlovnica u
gradu Živinice.,
-Uspostaviti sistem daljinskog grijanja u gradu Živinice sa izvedbenim
projektima po fazama obuhvata.,
-Monitoring primjene uslova propisanih u ekološkim dozvolama za sve
industrijske kapacitete.,
-Povedavanje energetske efikasnosti na postojedim objektima (toplifikacija,
utopljavanje zgrada, uvođenje obnovljivih izvora energije).
Vodoprivreda
-Prioritetni cilj prostornog razvoja je osiguranje potrebne količine pitke
vode do kraja planskog perioda kroz optimizaciju postojedih i
obezbjeđenje novih izvorišta pitke vode.,
-Potrebne količine vode za privredu i poljoprivredu osigurati iz lokalnih
izvorišta ili iz jezera Modrac, kao npr. korištenje vode izvorišta Toplica
za potrebe poljoprivrede.,
-Zaštita kvaliteta voda na području Opdine izgradnjom kanalizacionih
sistema i postrojenja za tretman otpadnih voda naselja i industrije,
sanacijom nekontrolisanih odlagališta komunalnog i industrijskog
otpada (PK Višda, pepeo iz RMU Đurđevik), te kroz saradnju sa
susjednim opdinama na području kojih dolazi do zagađenja uzvodnog
dijela vodotoka Oskove i Spreče.,
-Regulacija korita rijeka Spreče i Oskove i melioracija poljoprivrednog
zemljišta u gornjem Sprečkom polju izgradnjom sistema odvodnje.,
-Korištenje voda jezera Modrac i drugih jezera na području Opdine za
rekreaciju, turizam, te za očuvanje kvaliteta voda kroz izgradnju
vještačkih močvara za tretman različitih vrsta otpadnih voda.
Komunalna infrastruktura
-Uspostava i zaživljavanje integralnog sistema upravljanja otpadom na
nivou opdine kao dijela integralnog sistema upravljanja otpadom Bosne
i Hercegovine.,
-Stvaranje svijesti kod stanovništva o važnosti adekvatnog upravljanja
otpadom da bi se obezbijedilo funkcionisanje integralnog sistema
upravljanja otpadom.,
-Proširenje područja odvoženja otpada sa Živinica i okolnih naselja na
prostor cijele Opdine.,
-Rekultivacija prostora devastiranih aktivnostima vezanim za eksploataciju
uglja i drugih sirovina.,
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 105 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
-Iznalaženje prelaznog rješenja za deponovanje komunalnog otpada do
puštanja u rad regionalne sanitarne deponije za regiju Tuzla.
Sistem naseljenih mjesta i hijerarhija centara
-Usklađivanje broja nasljenih mjesta prepoznatih od planova višeg reda, sa
stvarnim stanjem na terenu.,
-Utvrđivanje internih sprega između naselja, kao i hijerarhijske strukture i
gravitacionog obuhvata naselja pojedinačno, u odnosu na parametre
urbaniteta.,
-Jačanje policentričnog prostornog sistema, kroz osiguranje adekvatne
infrastrukturne pozadine.
Društvena infrastruktura
-Pravilna distribucija i dimenzioniranje potrebnih društvenih kapaciteta, u
odnosu na definisan sistem prostorne organizacije naseobinskih
sistema.,
-Jednak pristup sadržajima i usložnjavanje postojedeg društvenog
kompleksa funkcija, u cilju razvoja urbanizacije.,
-Preispitivanje potreba za komercijalnim djelatnostima, turističkim
kapacitetima i drugim sadržajima potrebnim za razvoj, uz adekvatnu
prezentaciju i edukaciju djelatnika i poslovnih subjekata.
Zaštita životne sredine
-Sanacija narušenih prostornih cjelina, kroz najviše svjetske standarde i
saznanja u domenu okolišnog očuvanja i razvoja.,
-Donošenje mjera sanacije i prevencije od klizišta i poplava.,
-Uspostavljanje sistema zaštite od buke, zagađenja zraka i vodotoka.,
-Rekultivacija, revitalizacija i inkorporacija napuštenih rudničkih i
industrijskih kompleksa u savremene urbane tokove.,
-Donošenje potrebne planske i zakonske dokumentacije za područje
posebnih obilježja Konjuh, kao i potrebnih regulacionih i urbanističkih
planova za područja sekundarnih centara, značajnih privrednih
kompleksa i turističko – sportskih zona.,
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 106 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
IV. Osnovna koncepcija razvoja
Na osnovu postavljenih ciljeva u okviru Prostorne osnove, provedenih analiza
za tematske oblasti tretirane dokumentom, ocjene stanja, te uvažavanje stavova koji
su predstavljeni kroz planove višeg reda, kao što su Prostorni plan Tuzlanskog kantona
i Prostorni plan Federacije BiH (Nacrt Prostornog plana Federacije BiH), te prioritetnih
potreba iskazanih od strane Nosioca pripreme, formulisan je osnovni koncept razvoja
Opdine Živinice za period 2012 – 2032.g.
Ozbiljnost procesa koji se odnose na tretman korištenja prostora, te pravac
razvoja Opdine Živinice, dodatno je naglašen zbog trenutno narušenih prostornih
odnosa, a koji su posljedica nepostojanja ažurne prostorno – planske dokumentacije.
Svaka od predstavljenih oblasti Prostorne osnove treba biti sagledana, analizirana i, po
potrebi, korigovana, u skladu sa stavovima iskazanim od strane Nosioca pripreme, ali i
javnosti – stanovništva, čije uključenje u izradu ovog dokumenta je posebno važno i bit
de konstantno poticano.
Osnovna koncepcija prostornog razvoja Opdine Živinice, koja se prezentuje u
okviru Prostorne osnove, podrazumijeva da de pojedini elementi korištenja, uređenja i
razvoja u prostoru, do 2032.g. imati slijedede karakteristike:
Poljoprivreda
Poljoprivredno zemljište kojim raspolaže Opdina Živinice predstavlja jedan od
najznačajnijih resursa za dugoročni razvoj ovog kraja.
Primjenom odgovarajudih mjera donesenih od strane opdine, zakonske
regulative i prostorno planske dokumentacije, neophodno je spriječiti nekontroliranu
uzurpaciju i trajno uništavanje poljoprivrednog zemljišta u građevinsko. Dakle
potrebno je zaustaviti dosadašnji trend da se poljoprivredno zemljište transformiše u
građevinsko za potrebe izgradnje stambenih i privrednih objekata, saobradajnih
površina, eksploataciju sirovina, hemijsku industriju i sl.
Usitnjavanje poljoprivrednih gazdinstava problem koji je prisutan gotovo u
svim sredinama, potrebno je svesti na podnošljivu mjeru, kako bi se omogudio
savremeni pristup obrade zemljišta i unapređenja poljoprivredne proizvodnje.
Poljoprivredno dobro “SPREČA” sa zemljištem I klase, predstavlja značajan faktor kao
žitnica za proizvodnji zdrave hrane, iz tog razloga neophodno je poljoprivredno dobro
iskoristiti u punom kapacitetu.
U narednom planskom periodu potrebno je nastaviti uzgoj, proizvodnju i
preradu voda, te nastojati uvesti nove proizvodne programe na bazi uzgoja i prerade
ljekovitog, medonosnog i aromatičnog bilja i vršiti unapređenje pčelarstva u svrhu
proizvodnje meda, matične mledi, voska i dr.
Također treba nastaviti i intezivirati procese tehničke i biološke rekultivacije uz
primjenu savremenih tehničko-tehnoloških metoda i saradnje sa relevantnim stručnim
naučno-istraživačkim institucijama.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 107 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Rekultivacijom obuhvatiti aktivnosti počev od oblikovanja odlagališta do niza
bioloških mjera koje imaju za cilj da degradiranom zemljištu ponovo daju oblik
prvobitnog ekosistema i degradirani prostor osposobiti za bududu ekonomsku
namjenu. Na taj način zaokružiti prirodnu cjelinu na kojima de se formirati vodnjaci za
uzgoj šljive, jabuke i drugog voda, stvaranje uslova za proizvodnju odgovarajudih
plasteničkih kultura koja uključuje uzgoj paradajza, paprike i sl.
Na širem prostoru Opdine Živinice kao i na rekultivisanom prostoru i prostoru
bivše vojne baze “Ljubače”obezbjediti gradnju novih objekata ili adaptaciju postojedih
za proizvdnju i uzgoj krava, tov junadi, pilida, durki i sl.
Podsticaji za razvoj stočarstva na ovom području su tržišno opravdani, postoje
povoljni uslovi za prodaju mlijeka, mliječnih proizvoda i proizvoda od mesa, kako na
užem tako i na širem prostoru susjednih opdina.
Na području Opdine Živinice ved je inicirana proizvodnja ribe i postoje realni
uslovi za proširenje ove djelatnosti na bazi kaveznog uzgoja šarana, soma i drugih vrsta
toplovodnih riba putem postojedih hidroakumulacija.
Šumarstvo i lov
Korištenje šuma i šumskog zemljišta se oslanja na očuvanje i unapređenje
stanja postojedih šumskih površina , kao i pošumljavanje devastiranih područja, goleti,
klizišta kao i područja podložna eroziji.
Stavljanje pod zaštitu vrijednih šumskih kompleksa i drugih prirodnih
vrijednosti uvjet je da se osigura trajnost uz stalno povedanje prinosa, prirasta i opde
korisnih funkcija šuma.
Sve nevedeno treba biti u cilju održivog razvoja što podrazumjeva očuvanje i
unapređenje prirodne sredine te očuvanje sveukupnog biodiverziteta u skladu sa
evropskim i svjetskim direktivama, uz istovremeno korištenje šuma kao privrednog
kapaciteta.
Ovi stavovi trebaju biti iskazani i u praksi, provedeni putem šumsko privredne
osnove, kako u području državnih tako i u području privatnih šuma.
Putna infrastruktura
Grad Živinice sa ostalim gradovima unutar kantona povezan je magistralnim i
regionalnim cestama. Ove ceste se pretežno protežu urbanim područjima gradova što
utiče na smanjenje brzine kretanja na njima odnosno povedanja vremena putovanja.
Magistralna cesta M-18 prolazi kroz zonu grada Živinica i uz istu je formirano niz
naselja te ova saobradajnica predstavlja glavnu komunikaciju. Izgradnjom naselja duž
magistralne ceste došlo je do smanjenja kapaciteta puta, te znatnog povedanja
saobradajnih nezgoda. Iz navedenog se vidi da je gradu potrebno izmještanje
tranzitnog saobradaja obzirom da postojeda magistrala prerasta u gradsku
saobradajnicu i nema svoju prvobitnu namjenu tranzita. Pored ove saobradajnice
postoje i regionalne ceste koje povezuju grad Živinice sa gradovima Banovidi, Kalesija,
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 108 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Lukavac i Gračanica. Takođe i regionalne saobradajnice prolaze izgrađenim prostorom
što utiče na odvijanje saobradaja. Ovaj problem posebno je izražen na regionalnim
pravcima R-455 istok Živinice-Priluk. Regionalni pravac R-469 istok prolazi kroz
naseljeno mjesto Dubrave što utiče na odvijanje saobradaja te je na tom dijelu takođe
predviđeno da se izmjesti dio saobradajnice. U pogledu željezničkog saobradaja, može
se zaključiti da je koncepcija razvoja željezničkih koridora izuzetno povoljna i da
omogudava kvalitetno povezivanje sa susjednim državama i dalje u Evropu. Međutim,
za ostvarenje kvalitetnih veza, te da bi željeznički saobradaj bio konkurentan ostalim
vidovima saobradaja, posebno drumskom saobradaju potrebno je izvršiti
osposobljavanje pružnih postrojenja, elektrifikaciju i modernizaciju pruge sa ciljem
povedanja računske brzine, modernizaciju željezničkog čvora Tuzla (Kreka i Poljane)
kao i nabavku modernijih vozova.
Ovim planom daju se potrebni podaci i preporuke za prijedloge sanacije
postojedih i uvođenje novih pravaca. Pri planiranju mreže saobradaja težilo se
zadovoljavanju slededih uslova:
-Kvalitetna veza grada sa ostalim dijelovima BiH (izlaz na autocestu OrašjeTuzla)
-Izmještanje tranzitnog saobradaja iz urbanog dijela grada planiranjem
obilaznih pravaca magistralne i regionalnih cesta.
-Rekonstrukcija postojede magistrale kroz gradsku zonu i pretvaranje iste u
gradsku magistralu.
-Povezivanje manjih naselja međusobno i sa centrom grada planiranjem
saobradajnica nižeg ranga, reda (regionalnih i lokalnih cesta).
Planirana mreža saobradaja omogudava gradu Živinice širenje urbanog dijela
grada ka periferiji te kvalitetniju vezu Opdine sa susjednim gradovima. U nastavku dat
je osnovni koncept za drumski saobradaj.
Saobradajnice visokog ranga (autoceste i brze ceste) - (spoljnja povezanost
grada i opdine Živinice sa multimodalnim transportnim koridorima evrope)
U toku izrade prostornog plana Tuzlanskog kantona na nivou federacije BiH
nije postojao prostorni plan kao ni definisan prijedlog razvoja mreže autocesta i brzih
cesta od strane nadležnih organa. Kako navedeni planovi nisu postojali izrađivači
Prostornog plana Tuzlanskog kantona u vrijeme izrade plana predvidjeli su trase ovih
saobradajnica prema podacima koji su tada bili dostupni. Tako su u Prostornom planu
Tuzlanskog kantona za razdoblje 2005-2025. godine, predviđeni slededi pravci:
-Autoput Tuzla-rijeka Sava
-Brza cesta relacija Doboj-Tuzla-Zvornik
-Brza cesta Tuzla – Banovidi – Zavidovidi _veza sa Vc u Zavidovidima
U novembru 2008. godine od strane FEDERALNOG MINISTARSTVA PROMETA I
KOMUNIKACIJA, Federalna direkcija za izgradnju, upravljanje i održavanje autocesta
naručen je elaborat pod nazivom ''Prijedlog strategije i akcionog plana razvoja mreže
autocesta i brzih cesta na području Federacije Bosne i Hercegovine''.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 109 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Shodno gore navedenom dati su koridori koji povezuju centre unutar
Federacije BiH a među njima su i trase koje se odnose na teritoriju Tuzlanskog
kantona:
-Autocesta Tuzla-Brčko-Orašje
-Autocesta Sarajevo-Zenica-Tuzla
Trasa autoceste Tuzla-Brčko (veza na koridor DDS) - Orašje-granica sa
R.Hrvatskom (veza na koridor X) je u funkciji priključivanja na međunarodne
komunikacije. Trenutno je u završnoj fazi izrada idejnog projekta. Ova saobradajnica
ne prolazi teritorijom Opdine nego je smještena u dijelu Bosanske Poljane na teritoriji
Opdine Tuzla. Planirana petlja na trasi autoceste u tom području predstavlja ujedno i
priključak Opdine Živinice na autocestu.
Autocesta Sarajevo-Zenica-Tuzla predviđena je u ''Prijedlog strategije i
akcionog plana razvoja mreže autocesta i brzih cesta na području Federacije Bosne i
Hercegovine'', takođe trasa je uvrštena i u Prostorni plan federacije BiH, koji je
trenutno u izradi. Ova trasa bi ustvari bila veza na koridor Vc.
Gradske Saobradajnice i saobradajnice nižeg rang - (Veze unutar gradskog tkiva
Živinica i veze sa susjednim Opdinama)
-Magistralna cesta M-18 Tuzla-Brčko
Magistralna cesta M-18 je u nadležnosti ''JP Direkcije cesta Federacije BiH
d.o.o.''. Kao što je ved naglašeno trasa ove ceste prolazi kroz gradsko jezgro te je duž
Opdine izgrađenost uz trasu izrazito velika. Elementi puta kao i stalna ograničenja
brzine, te prisustvo pješaka i stalna priključenja na cestu degradiraju ovu
saobradajnicu i česta je pojava saobradajnih nezgoda. Izgradnjom nove saobradajnice
magistralne ceste (obilaznica oko Živinica) postojeda trasa magistralne ceste pretvorila
bi se u gradsku magistralu.
Izmještanje postojede magistralna rađeno je na nivou glavnog projekta i ova
saobradajnica predviđena je da ide desno od postojede magistrale u pravcu Sarajeva te
prolazi između gradskog tkiva i naselja Donje Živinice, prelazi preko postojede pruge i
regionalne ceste R-469 zapad, za Banovide i uklapa se u postojedi magistralni put u
području Đurđevika.
Planirani izmješteni put M-18 se ukršta sa postojedim regionalnim putevima u
nivou dok na dijelu ukrštanja sa R-469 zapad zbog prelaza preko pruge i navedenog
puta spoj je predviđen polupetljom tako da su priključenja u nivou sa kanalisanim
raskršdima na obje trase. Položajno trasa je sa lijeve obale rijeke Oskove nizvodno a od
centralnog dijela grada udaljena je cca 1200m'. Trasa je namjenjena za brzi saobradaj
sa kontrolisanim priključenjima na značajnijim saobradajnicama dok se neke lokalne
saobradajnice propuštaju kroz trup planirane ceste. Izgradnjom ove saobradajnice
izmjestio bi se tranzitni saobradaj iz gradskog dijela Opdine Živinice i ostvarila bi se
povoljnija komunikacija sa OpdinomTuzla odnosno prilazom na predviđene trase
autocesta, dok bi se postojedi magistralni put pretvorio u gradsku magistralu na kojoj
bi se rješio problem pješačkog saobradaja i raskršda.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 110 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
-Regionalna cesta R-455 zapad (Živinice – Priluk)
Postojeda trasa regionalne ceste priključuje se na postojedu magistralnu cestu
semaforiziranim raskršdem. Od spoja sa raskršdem trasa se cca 350m' odvaja preko
korita rijeke Oskove i pružnog prelaza te dalje nastavlja prema naseljima Barice, Šeridi
i Priluk. Osnovni nedostatak ove trase jeste prelaz preko pružnog prelaza koji nije
uređen svjetlosnom signalizacijom te prestavlja potencijalnu opasnost. Prvi dio trase
cca 2500m' prolazi kroz slabije nenaseljeni dio te se ukršta sa planiranom
saobradajnicom M-18 u dva nivoa. Glavnim projektom izmještanja M-18 nije
predviđen spoj ove dvije saobradajnice te se predlaže da se iste spoje obzirom na
značaj saobradajnica. Neposredno iza ukrštanja sa planiranom saobradajnicom
predviđa se izmještanje regionalne ceste u dužini od cca 7,6 km kako bi se izbjegao
prolaz kroz neselja Barice, Šeridi i Priluk. U području naselja Barice trasa u potpunosti
izbjegava naseljeni dio i spušta se prema koritu rijeke Oskove dok se na dijelu naselja
Šeridi i Priluk trasa izmješta prema padini odnosno udaljava se od jezera Modrac i
navedenih naselja. Dio regionalne ceste koji se napušta a prolazi kroz naselja trebalo
bi pretvoriti u ulicu a takođe prilagoditi obali jezera Modrac u cilju razvijanja turizma.
-Regionalna ceste R-469 istok (Živinice - Kalesija)
Postojeda saobradajnica u dijelu naselja Dubrave prolazi gusto naseljenim
područjem i u konfliktu je sa pješačkim saobradajem kao i priključenjima objekata na
kradim rastojanjima što ometa odvijanje saobradaja na ovom dijelu. Predviđa se da
trasa nakon prelaska preko rijeke Spreče se izmjesti slobodnim površina prema
aerodromu ''Tuzla'' u Dubravama čime bi se ostvarila bolja veza sa aerodromom a
ujedno i izbjegli konflikti unutar naselja. Ukupna dužina izmještanja predviđena je na
dužini l=4250m'. Dio regionalne ceste koji se napušta a prolazi kroz naselja trebalo bi
pretvoriti u ulicu u funkciji naselja Dubrave.
Lokalna mreža saobradajnica
Opdenito lokalnu mrežu postojedih puteva treba modernizovati u potpunosti
odnosno izvršiti asfaltiranje istih. Neka od naselja nisu adekvatno povezana, iako ista
se nalaze blizu te u cilju rješavanja takvih problema odnosno boljeg povezivanja
naselja predviđeni su novi putni pravci kojima bi se ostvarila bolja komunikacija. U
nastavku navedeni su planirani putni pravci kojima se povezuju naselja međusobno:
-Dunojevidi – Bašigovci – Kovači;
Iako su na udaljenosti od 2700m' komunikacija naselja odvija se preko
magistralnog puta u Đurđeviku odnosno nema direktne veze. Planirana saobradajnica
je dužine cca 3000m' i ide pretežno brdovitim nenaseljenim dijelom koristedi dijelom
postojede šumske puteve. Dalje iz Bašigovaca planiran je put do Kovača čime bi se
ostvarila dosta povoljnija komunikacija između ova tri naselja.
-Kuljan – Gračanica (dužine cca 4600m' i 6000m');
Takođe i ova dva naselja nisu međusobno povezana te putovanje iz jednog u
drugi mora se vršiti preko magistralne ceste u Đurđeviku čime se dužina putovanja
znatno povedava. Planiranu saobradajnicu mogude je provudi u dva pravca te ovisno o
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 111 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
terenskim karakteristikama. Pravac Džebari preko Gornje i Donje stolice, oblog vrha na
Zeleniku u dužini od 6000m' gdje bi se iskoristio dio postojedeg puta od Vlačida prema
Zeleniki i drugi pravac od Naseoca preko Krmede glave na Gaj u dužini od 4600m'.
-Donje Dubrave – Par Selo (spoj na planiranu južnu obilaznicu Tuzle)
cca 2500m'
Od spoja na regionalnom putu u Dubravama predviđena je saobradajnica koja
bi prolazila kroz naselja Beširovidi i Petrovidi i vezala se na novoplaniranu Južnu
obilaznicu oko Tuzle neposredno iza granice Opdina. Ovom saobradajnicom ostvarila bi
se povoljnija veza sa Opdinom Tuzla.
-D. Živinice – Kopjevidi – spoj na R 469 (na dijelu između D. Višde i Oskove)
Na ovom dijelu postoji saobradajnica koju je potrebno rekonstruisati i
obezbjediti kvalitetnije uslove za spoj na regionalnu cestu R 469 za Banovide.
Elektroenergetika
Osnovu za određivanje perspektivnog (bududeg) elektroenergetskog sistema,
predstavlja prognoza vršnog opteredenja na konceptu planirane izgradnje prostora i
urbanističkih kapaciteta i normativima jediničnog opteredenja za pojedine sadržaje,
odnosno kategorije potrošača. Također planirana električna mreža je određena
brojem potrebnih trafostanica i njihovim razmještajem, ali i konfiguracijom samog
prostora.
Podružnica ED Tuzla je jedno od pet distribucijskih područja
(elektrodistribucija) u sklopu JP Elektroprivreda Bosne i Hercegovine. Ostale
distribucije su: ED Sarajevo, ED Zenica, ED Bihad i ED Mostar.
Elektrodistribucija Tuzla ima oko 157.000 kupaca u 12 poslovnica: Banovidi,
Čelid, Gračanica, Gradačac, Kalesija, Kladanj, Lukavac, Živinice, Sapna Tuzla, Teočak i
Živinice.
Glavne napojne tačke elektrodistributivne mreže za područje Opdine Živinice
su TS 110/35/6 kV Đurđevik i TS 110/35/6 kV Dubrave.
Transformatorske stanice 110/35/6 kV Đurđevik i Dubrave raspolažu sa po dva
energetska trafoa 110/35/6 kV snage 31,5/21/21 MVA.
Prema podacima iz Prostornog Plana FBiH sigurnost pogona 110 kV mreže, uz
postizanje vršnog opteredenja, Tuzlanskog kantona je nezadovoljavajuda (male
prenosne modi pojedinih vodova i provizorna rješenja zaostala nakon ratnih
razaranja). Kriterij sigurnosti (n-1) u vedini scenarija nije zadovoljen ni sa aspekta
naponskih prilika. Pri ispadu DV 110 kV Đurđevik – TS Tuzla u vedini razmatranih
scenarija ugrožen je naponi u transformatorskoj stanic 110 kV Đurđeviku.
Distributivna mreža Opdine Živinice obuhvata sve objekte i mrežu naponskog
nivoa 35, 20, 10 kV (srednji napon) i 0,4 kV (niski napon).
Prema podacima JP Elektroprivreda BiH podružnica ED Tuzla, PJD Živinice,
napajanje potrošača na području Opdine Živinice se realizuje preko četiri čvorne
transformatorske stanice : ČTS 35/10 kV Živinice I, ČTS 35/10 kV Živinice II, ČTS 35/10
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 112 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
kV Ljubače i ČTS 35/10 kV Dubrave. Sa ovih čvornih transformatorskih stanica (ČTS) se
nadalje preko 26 izlaza 10 kV vrši snabdijevanje svih naselja na teritoriji Opdine. Četiri
izlaza u ČTS 35/10 kV Ljubače napajaju područje Ljubača koje se nalazi van Opdine
Živinice. Potrošači se dalje napajaju preko NN vodovima sa TS 10/0,4 kV lociranim u
samim naseljima. Kod ČTS 35/10 kV Živinice I i II trenutno su u pogonu oba
transformatora.
Ove četiri ČTS putem 278 srednjenaponskih trafostanica 10(20)/0,4 kV i 26
izlazna 10 kV se snabdijeva električnom energijom 23.356 potrošača u kategoriji
„domadinstva“ (21.336 domadinstava u Opdini Živinice, ostalo van granice opdine) i
1.833 potrošača u kategoriji „ostala potrošnja“ (privredni subjekti, javna rasvjeta i
slično). Ukupna instalisana snaga TS 10/0,4 kV koje senapajaju iz ČTS iznosi 61 MVA,
od čega za Opdinu Živinice otpada 57 MVA. Ukupna izmjerena snaga u 2010. godini za
sve četiri ČTS 35/10 kV iznosila je 26,3 MW (tabele 6,7,8 i 9). Prosječni faktor snage za
ove ČTS može se uzeti da je 0,94. Prostorni obuhvat sadašnjeg napajanja ove četiri ČTS
35/10 kV dat je na karti u grafičkom prilogu broj 8a. Analiza postojedih podataka
elektroenergetske mreže prikazana je u tabeli broj 75.
Tabela 75
PODACI
Izmjeren vršno opteredenje *kW+
Instalirana snaga [kVA]
faktor snage cos φ
Izmjerena snaga na 10 kV izlazima
[kW]
Prividna snaga [kVA]
faktor istovremenosti opteredenja
Broj SN odvoda [kom]
Opteredenje po SN odvodu *kVA+
TS 10/0,4 kV stanica [kom]
Prosječan broj TS 10/0,4 kV po SN
odvodu
Prosječna dužina SN odvoda *m+
Instalirana snaga TS 10/0,4 kV [kVA]
Odnos izmjerene i instalirane snage
Prosječna inst. Snaga po TS 10/0,4 kV
[kVA]
Dužina mreže 35 kV *m+
Prosječna udaljenost između TS 35/10
kV [m]
Dužina SN-mreže 10 kV *m+
Prosječna udaljenost između TS
10/0,4 kV [m]
Ukupna dužina NN mreže *m+
Dužina NN mreže po TS 10/0,4 kV *m+
Prosječni broj NN odvoda u TS 10/0,4
kV
Prosječna snaga iz TS 10/0,4 kV po NN
odvo. [kVA]
Prosječna dužina NN mreže u TS
10/0,4 kV po NN odvodu [m]
Broj domadinstava
Broj kupaca ostala potrošnja
ČTS 35/10 kV
ŽIVINICE I
ČTS 35/10 kV
ŽIVINICE II
ČTS 35/10 kV
LJUBAČE
ČTS 35/10 kV
DUBRAVE
8.200
8+8
0,97
9.600
8+8
0,94
5.800
8
0,94
2.700
8+8
0,95
9740
9600
6255
2835
10.041
0,84
8
1.218
86
10.213
1,00
8
1.200
105
6.654
0,93
6
1.043
70
2.984
0,95
4
709
17
11
13
12
4
6.496
61.000
0,45
7.932
7.050
2.568
219
51.870
12.968
168.000
604
1.067.000
3.838
6 odvoda urbano pod. i 4 ruralno pod.
44
768
5.271
849
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
9.869
618
6.431
281
1.785
85
- 113 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Izmjereni maksimum u večernjim
satima[kW]
Prosječna potrošnja po domadinstvusvedena na 10 kV izlaze [kVA]
7.800
9.600
5.800
2.200
1,53
1,03
0,96
1,30
Maksimalno strujno opteredenje kao i najvedi dopušteni pad napona su
osnovni elementi za projektovanje elektrodistributivne mreže. Pored toga treba se
uzeti u obzir i godišnji rast potražnje kao i potrebni rezervni kapacitet u odnosu na taj
rast. Pogotovo u SN - oj mreži mora se uzeti u obzir rezerva u kapacitetu tako da, u
slučaju kvara jedne komponente ili planiranog održavanja mreže, ne dođe do prekida
napajanja. SN - mreža treba da bude projektovana po principu (n-1), što znači da
sistem još uvijek može normalno raditi iako je jedna komponenata sistema u kvaru.
Za projektovanje distributivnih mreža potrebno je imati dobro utemeljene
pretpostavke o potrebama potražnje kapaciteta i energije u bududem razvoju.
Temeljne odrednice bududeg razvoja sistema snabdijevanja električnom
energijom Opdine Živinice demo zasnivati na sljededim elementima:
-Konceptu prostornog razvoja Opdine Živinice.,
-Na osnovu globalnih trendova bududeg razvoja potrošnje električne
energije datim na teritorijalnoj raspodjeli planiranog konzuma
električne energije.,
-Na bazi novih konceptualnih postavki i tehničko-tehnoloških inovacija
razvoja i izgradnje električnih srednjenaponskih i niskonaponskih
mreža.,
-Globalni trendovi bududeg razvoja konzuma električne energije određuju
se po dvije različite metode:
-Strukturnoj metodi, koja se temelji na konceptu planirane izgradnje
prostora i strukturnih urbanističkih planova.,
-Statističkoj metodi, koja se temelji na dosadašnjim elektroenergetskim
trendovima razvoja.,
Prema strukturnoj metodi za planiranu izgradnju prostora odgovarajude
vrijednosti potrošnje električne energije nekog korisnika mogu se odrediti prema
sljededim načelima projektovanja distributivne mreža i transformatorskih stanica. Za
svakog korisnika ova načela obuhvataju tri vrijednosti u projektovanju:
-a."Početno opteredenje" (istovremeno maksimalno opteredenje po
priključku), opteredenje na početku razmatranog perioda (sadašnje
stanje);
-b.Porast, odnosno postotak povedanja za godinu;
-c."Krajnje opteredenje" (istovremeno maksimalno opteredenje po
priključku), to je najvede opteredenje tj. prognoza na kraju razdoblja
uzetog u obzir.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 114 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Planiranje budude mreže možemo izvršiti na osnovu analize postojede
potrošnje Opdine Živinice, a koja je data u prethodnom poglavlju. Sadašnja prosječna
potrošnju električne energije po domadinstvu iznosi cca 3.200 kWh godišnje. Ovaj
podatkak uzimamo kao osnovu za proračun budude potrošnje.
- Procjenu maksimalne jednovremene snage za domadinstva možemo
izračunati uz pomod Strand - Axelssen metode (CIRED-kongres iz 1975. godine).
Uzimajudi prosječnu potrošnju jednog domadinstva u godini od Epoč=3.200 kWh
dolazimo do potrebne potrošnje nakon perioda od 30 godina, uzevši pri tome
prosječni porast potrošnje domadinstva u energiji od 1,5 % po godini.
E30G= 5000 kWh (nakon 30 godina sa 1,5 % porastom)
Ova relacija glasi: Pmax1=α*E1+β*√E1
Gdje je:
-Pmax – maksimalno opteredenje jednog domadinstva
-E – potrošnja energije jednog domadinstva u godini
-α
i β – empirijski koeficijenti dati u tabeli 76 (uzeto za proračun:
α=0,1847*10-3 i β=0,0437)
Tabela 76
1
2
3
4
5
Vrsta stambenog prostora
Slobodnostojede kude
Kude u nizu
Etažni stanovi
Domadinstva
Kombinacija
α x 10-3
0,2319
0,2332
0,189
0,1847
0,1524
β
0,0234
0,0159
0,0325
0,0437
0,0533
Za više priključaka ovaj izraz glasi: Pmax(n)=α*n* E30G +β√n* E30G
Sve to proračunato na kVA, pri tome uzimajudi odgovarajude sigurnosne
rezerve (30% za kudni priključak, 25% za NN mrežu, 20% za TS i 15% za SN mrežu),
dobijamo sljedede vrijednosti maksimalne jednovremene snage po nivoima
distributivne mreže, koje se koristiti za planiranje budude mreže:
kudni priključak (jedan priključak):5,2 kVA po priključku
NN-mreža ( 40 priključaka): 1,8 kVA po priključku
SN/NN stanica (275 priključaka)1,4 kVA po priključku
SN-mreža (1100 priključaka):1,2 kVA po priključku
- Procjenu maksimalne jednovremene snage za ostalu potrošnju dobidemo uz
pomod usvojenih specifičnih vrijednosti za vršne snage po jedinici aktivne (bruto)
površine objekta (VA/m2), po pojedinim vrstama objekata.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 115 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Tabela 77
Djelatnost
Specifično opteredenje za određenu djelatnost
[VA/m2]
od
do
Škola, dječija ustanova, univerzalna
dvorana
10
25
25
60
10
15
25
25
10
35
30
60
60
50
Robna kuda, samoposluga, prodavnica
Zdravstvo
Male poslovne zgrade
Administracija, poslovni objekti
zanatstvo
Sportski centri
- Procjenu maksimalne jednovremene snage za industriju dobidemo uz pomod
usvojenih specifičnih vrijednosti za vršne snage po hektaru površine parcele (VA/ha) i
ona se iskustveno krede u rasponu od 80 do 160 kVA/ha.
Proračun vršnog opteredenja planiranog stanja
-1. Vršno opteredenje za planirani stambeni prostor do i sa 2031. godinom
na nivou TS 10/0,4 kV prikazano je u tabeli broj 78.
Tabela 78
R.b.
Mjesne zajednice
1
2
3
4
5
6
7
24
9
10
Priluk
Šeridi
Suha
Barice
Živinice gornje
Šišidi
Oskova
Litve
Višda donja
Višda gornja
11
12
Šahidi
Podgajevi
13
Đurđevik
Naselje
Višda gornja
Odorovidi
Podgajevi
Zukidi
Kršidi
Kuljan
Đurđevik
Brnjica
Djedino
Dunajevidi
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
Broj novih
domadinstava
49
66
42
17
34
40
60
45
47
14
23
15
15
15
9
13
98
18
18
3
Specif. Potroš. Po
domad. [kVA]
1,4
1,4
1,4
1,4
1,4
1,4
1,4
1,4
1,4
UKUPNO
KVA
68,6
92,4
58,8
23,8
47,6
56
84
63
65,8
1,4
51,8
1,4
21
1,4
72,8
1,4
203
- 116 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
R.b.
Mjesne zajednice
Naselje
Vrnojevidi
14
15
16
17
18
19
20
21
22
Stari Đurđevik
Kovači
Bašigovci
Lukavica donja
Lukavica gornja
Svojat
Gračanica
Zelenika
Tupkovid
23
Dubrave gornje
24
Dubrave donje
25
Rudar Živinice
26
Živinice centar
TOTALNO
-2.
Tupkovidi
donji
Tupkovidi
gornji
Živinice grad
Spreča
Broj novih
domadinstava
8
69
17
47
26
28
19
39
12
Specif. Potroš. Po
domad. [kVA]
UKUPNO
KVA
1,4
1,4
1,4
1,4
1,4
1,4
1,4
1,4
96,6
23,8
65,8
36,4
39,2
26,6
54,6
16,8
1,4
71,4
1,4
1,4
1,4
1,4
124,6
86,8
623
18,2
2.192
15
36
89
62
445
13
1.566
Vršno opteredenje javne rasvjete na nivou TS
(postojeda + novoplanirana) prikazano je u tabeli broj 79.
10/0,4 kV
Tabela 79
R.b.
Mjesne zajednice
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Priluk
Šeridi
Suha
Barice
Živinice gornje
Šišidi
Oskova
Litve
Višda donja
Višda gornja
Šahidi
Podgajevi
Đurđevik
Stari Đurđevik
Kovači
Bašigovci
Lukavica donja
Lukavica gornja
Svojat
Gračanica
Površina
[ha]
916
1.210
1.376
560
961
376
319
161
595
4.455
481
1.955
2.591
344
920
830
934
810
472
1.311
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
Spec. potr. javne rasvjete
[kVA/ha]
0,015
0,015
0,015
0,015
0,015
0,015
0,015
0,025
0,015
0,015
0,015
0,015
0,015
0,015
0,015
0,015
0,015
0,015
0,015
0,015
UKUPNO
[kVA]
14
18
21
8
14
6
5
4
9
67
7
29
39
5
14
12
14
12
7
20
- 117 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
R.b.
Površina
[ha]
435
1.555
2.673
1.296
525
1.040
29.101
Mjesne zajednice
21
Zelenika
22
Tupkovid
23
Dubrave gornje
24
Dubrave donje
25
Rudar Živinice
26
Živinice centar
TOTALNO
Spec. potr. javne rasvjete
[kVA/ha]
0,015
0,015
0,015
0,015
0,025
0,025
UKUPNO
[kVA]
7
23
40
19
13
26
454
-3. Vršno opteredenje društvene infrastrukture na nivou TS 10/0,4 kV
prikazano je u tabelama broj 80, 81 i 82.
Tabela 80
50
0,6
126
38
30
4,9
253
35
8,8
2
Šeridi
17
50
0,8
167
50
30
6,5
335
35
11,7
3
Suha
11
50
0,5
108
32
30
4,2
216
35
7,6
4
Barice
51
50
2,6
43
13
30
1,7
86
35
3,0
5
Živinice gornje
105
50
5,3
88
26
30
3,4
175
35
6,1
6
Šišidi
613
50
30,7
102
31
30
4,0
204
35
7,2
7
Oskova
920
50
46,0
153
46
30
6,0
307
35
10,7
8
Litve
694
50
34,7
116
35
30
4,5
231
35
8,1
9
Višda donja
12
50
0,6
120
36
30
4,7
240
35
8,4
10
Višda gornja
9
50
0,5
93
28
30
3,6
185
35
6,5
11
Šahidi
45
50
2,2
37
11
30
1,5
74
35
2,6
12
Podgajevi
159
50
8,0
133
40
30
5,2
265
35
9,3
13
Đurđevik
442
50
22,1
368
111
30
14,4
737
35
25,8
14
Stari Đurđevik
211
50
10,6
176
53
30
6,9
352
35
12,3
15
Kovači
52
50
2,6
43
13
30
1,7
87
35
3,0
16
Bašigovci
12
50
0,6
120
36
30
4,7
241
35
8,4
17
7
50
0,3
66
20
30
2,6
132
35
4,6
7
50
0,4
71
21
30
2,8
141
35
4,9
19
Lukavica donja
Lukavica
gornja
Svojat
5
50
0,2
48
14
30
1,9
96
35
3,4
20
Gračanica
10
50
0,5
101
30
30
3,9
201
35
7,0
21
Zelenika
3
50
0,1
30
9
30
1,2
59
35
2,1
22
13
50
0,7
130
39
30
5,1
261
35
9,1
271
50
13,6
226
68
30
8,8
452
35
15,8
24
Tupkovid
Dubrave
gornje
Dubrave donje
191
50
30
6,2
319
35
11,2
Rudar Živinice
6.808
50
340
30
44,3
2.269
35
79,4
26
Živinice centar
202
10.88
4
50
159
1.13
5
34
3.99
3
48
25
9,6
340,
4
10,1
544,
2
10
1.19
8
30
1,3
155,
7
67
35
2,4
23
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
2
2
18
7.986
UKUPNO
[kVA]
13
Spec.opt.
[VA/m2]
UKUPNO
[kVA]
Priluk
P (m )
Spec.opt.
[VA/m2]
1
Spec. opt.
[VA/m2]
Mjesne
zajednice
P (m )
R.b
.
Apoteke
P (m2)
Kultura [BGP]
Ambulante
P (m2)
Zdravstvo [BGP]
UKUPNO
[kVA]
Administracija [BGP]
279,5
- 118 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
UKUPNO
Spec.optere
denje
Srednje
škole BGP
Osnovne
škole BGP
Prihv. za
odra. lica
BGP
Vrtid
BGP
Mjesne
zajednice
Jaslice
BGP
R.b
.
Prihv. za
žrtve por.
nasilja BGP
Tabela 81
1
Priluk
(m2)
126
(m2)
265
2
Šeridi
167
351
56
112
2.811
1.255
25
118,8
3
Suha
108
227
36
72
1.813
809
25
76,6
4
Barice
43
90
14
29
718
321
25
30,4
5
Živinice gornje
88
184
29
59
1.470
656
25
62,1
6
Šišidi
102
215
34
68
1.717
767
25
72,6
7
Oskova
153
322
51
103
2.577
1.151
25
108,9
8
Litve
116
243
39
77
1.943
867
25
82,1
9
Višda donja
120
252
40
80
2.013
899
25
85,1
10
Višda gornja
93
194
31
62
1.555
694
25
65,7
11
Šahidi
37
78
12
25
626
279
25
26,4
12
Podgajevi
133
278
44
89
2.226
994
25
94,1
13
Đurđevik
368
774
123
247
6.191
2.764
25
261,7
14
Stari Đurđevik
176
370
59
118
2.957
1.320
25
125,0
15
Kovači
43
91
15
29
730
326
25
30,9
16
Bašigovci
120
253
40
81
2.022
903
25
85,5
17
Lukavica donja
66
139
22
44
1.113
497
25
47,0
18
Lukavica gornja
71
148
24
47
1.188
530
25
50,2
19
Svojat
48
101
16
32
805
359
25
34,0
20
Gračanica
101
211
34
67
1.690
754
25
71,4
21
Zelenika
30
62
10
20
498
222
25
21,0
22
Tupkovid
130
274
44
87
2.191
978
25
92,6
23
Dubrave gornje
226
475
76
152
3.799
1.696
25
160,6
24
Dubrave donje
159
335
53
107
2.677
1.195
25
113,2
25
Rudar Živinice
1.135
2.383
380
760
19.063
8.510
25
805,8
26
Živinice centar
34
71
11
23
566
253
25
3.993
8.385
1.338
2.675
67.082
29.947
23,9
2.835,
5
(m2)
42
(m2)
85
(m2)
2.121
(m2)
947
[VA/m2]
25
[kVA]
89,7
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 119 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Tabela 82
Finansije
2
BGP (m )
Zanat.servis
2
i BGP (m )
Servis usl.
djelatnosti
2
BGP(m )
Mjesne zajednice
Trgovina
R.b.
Ugostiteljst
vo BGP
2
(m )
Usluge
Spec. opter.
UKUPNO
[VA/m2]
[kVA]
1
Priluk
1.010
101
0
101
0
50
60,6
2
Šeridi
1.339
134
0
134
0
50
80,3
3
Suha
863
86
0
86
0
50
51,8
4
Barice
641
34
0
34
9
50
35,9
5
Živinice gornje
1.313
70
0
70
18
50
73,5
6
Šišidi
818
82
0
82
0
50
49,1
7
Oskova
2.301
123
0
123
31
50
128,9
8
Litve
1.735
93
0
93
23
50
97,2
9
Višda donja
959
96
0
96
0
50
57,5
10
Višda gornja
741
74
0
74
0
50
44,4
11
Šahidi
298
30
0
30
0
50
17,9
12
Podgajevi
1.060
106
0
106
0
50
63,6
13
Đurđevik
4.694
295
0
295
50
50
266,7
14
Stari Đurđevik
2.640
141
0
141
35
50
147,8
15
Kovači
348
35
0
35
0
50
20,9
16
Bašigovci
963
96
0
96
0
50
57,8
17
Lukavica donja
530
53
0
53
0
50
31,8
18
Lukavica gornja
566
57
0
57
0
50
33,9
19
Svojat
383
38
0
38
0
50
23,0
20
Gračanica
805
80
0
80
0
50
48,3
21
Zelenika
237
24
0
24
0
50
14,2
22
Tupkovid
1.043
104
0
104
0
50
62,6
23
Dubrave gornje
3.392
181
0
181
45
50
190,0
24
Dubrave donje
2.390
127
0
127
32
50
133,9
25
Rudar Živinice
28.368
908
2.723
908
3.404
50
1.815,6
26
Živinice centar
270
27
0
27
0
50
2,7
59.706
3.194
2.723
3.194
3.646
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
3.609,7
- 120 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
-4. Vršno opteredenje privrede na nivou TS 10/0,4 kV prikazano je u tabeli
broj 83.
Tabela 83
R.b.
9.
Mjesna
zajednica
MZ Višda
donja
Privreda-naziv
Površina
kompleks
a [ha]
Specifična
potrošnja
kVA/ha
UKUPNO
[kVA]
Površinski kop Višda II i Potočariindustrijska zona (prerađivačka ind. i
usluž.djel.)
20
80
1.600
Naseljeno mjesto Višda donja- 1 privredni
kompleks (prerađivačka ind. I usluž.djel.)
20
100
2.000
UKUPNO MZ
10.
MZ Višda
gornja
Plato separacije Višda- industrijska zona
(prerađivačka ind. i usluž.djel.)
3.600
20
80
UKUPNO MZ
13.
1.600
Urbano područje Đurđevik- 1 privredni
kompleks (prerađivačka ind. I usluž.djel.)
17
100
1.700
Plato separacije Đurđevik- industrijska zona
(prerađivačka ind. i usluž.djel.)
20
80
1.600
MZ Đurđevik
UKUPNO MZ
16.
23.
3.300
Industrijska zona (prerađivačka ind. i
usluž.djel.)
8,5
80
680
Urbano područje Kovači- 1 privredni
kompleks (prerađivačka ind. I usluž.djel.)
5,5
100
550
MZ Bašigovidi
MZ Dubrave
gornje
UKUPNO MZ
Naseljeno mjesto Dubrave gornje- 1
privredni kompleks (prerađivačka ind. I
usluž.djel.)
Dio površinskog kopa DubraveIndustrijska
zona (prerađivačka ind. i usluž.djel.)
1.230
7,5
100
750
20
80
1.600
UKUPNO MZ
25.
MZ Rudar
Živinice
Urbano područje Živinice grad-4 privredni
kompleks (prerađivačka ind. I usluž.djel.)
2.350
30
100
UKUPNO MZ
26.
1.600
MZ Živinice
Centar
Naseljeno mjesto Živinice grad-3 privredni
kompleks (prerađivačka ind. I usluž.djel.)
3.000
43
UKUPNO MZ
UKUPNO ZA PRIVREDU
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
3.000
211,5
100
4.300
4.300
19.380
- 121 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
-5. Ukupno vršno opteredenje za novoplanirane sadržaje Opdine Živinice
prikazano je u tabeli broj 84.
Priluk
Šeridi
Suha
Barice
Živinice gornje
Šišidi
Oskova
Litve
Višda donja
Višda gornja
Šahidi
Podgajevi
Đurđevik
Stari Đurđevik
Kovači
Bašigovci
68,6
92,4
58,8
23,8
47,6
56
84
63
65,8
51,8
21
72,8
203
96,6
23,8
65,8
14
18
21
8
14
6
5
4
9
67
7
29
39
5
14
12
17
Lukavica donja
36,4
14
18
Lukavica gornja
39,2
19
20
Svojat
Gračanica
26,6
54,6
21
22
Zelenika
Tupkovid
23
24
248
329
220
106
212
225
389
294
3.831
1.839
79
282
4.134
404
97
1.465
112
148
99
48
96
101
175
132
1.724
828
35
127
1.860
182
44
659
86
137
62
12
92
144
65
7
20
62
131
96
205
43
92
16,8
71,4
7
23
39
170
62
265
28
119
Dubrave gornje
124,6
40
389
2.903
1.307
Dubrave donje
86,8
19
274
382
172
13
3.085
6.730
3.028
4.385
1.973
29.451
13.253
25
26
Rudar Živinice
Živinice centar
UKUPNO
623
18,2
26
2.192
454
18
165
218
141
74
150
163
301
227
156
121
51
180
591
303
59
157
TS-privrednu
UKUPNO
[kVA] na
nivou
UKUPNO
TS10/0,4 kV
[kVA] na
nivou
TS35/10 kV
Ukupno
(fac.0,45)
novih TS
10/0,4 kV
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
Potrošnja
privrede
[kVA]
Mjesne zajednice
TS-druš.Infra.
R.b.
TS za dom. i
jav. rasvj.
Društvena
infrastruktur
e [kVA]
Jav. rasv.
[kVA]
Domadinstva
[kVA]
Tabela 84
3.600
1.600
25
7.425
43
1.230
2.350
3.000
40
18
3.300
4.300
25
19.380
43
86
86
ČTS 35/10 kV Živinice II
ČTS 35/10 kV Živinice I
ČTS 35/10 kV Ljubače
ČTS 35/10 kV Dubrave
25
ČTS 35/10 kV Živinice I i II
Planirana izgradnja prostora i urbanističkih kapaciteta Opdine Živinice uzrokuje
povedanje snage kao i potrošnje električne energije koju treba da prati i adekvatna
izgradnja, kako distributivne mreže, tako i transformacije napona. Ovo znači da de
povedana potražnja za novim snagama i porast potrošnje energije usloviti i potrebu za
izgradnjom elektroenergetskih objekata, odnosno nabavku nove opreme. Izbor nove
opreme zavisi od analize postojedeg stanja i od planiranog bududeg razvoja potrošnje
električne energije.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 122 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Za novoplanirane prostore i urbanističke kapacitete opštine Živinice
proračunom (tabela 83) je dobijeno ukupno potrebno opteredenje od 29.451 kVA. Ovo
opteredenje je proračunato na nivou TS 10(20)/0,4 kV. Prema dosadašnjem faktoru
istovremenosti ČTS od 0,45 (odnos izmjerene maksimatne snage u visokonaponskoj
stanici na sabirnicama 10(20) kV i instalirane snage) možemo izračunati da je potrebna
snaga za nove potrošače u transformatorskoj stanici VN/SN jednaka: 29.451 kVA *
0,45 = 13.253 kVA
Ova snaga od 13.253 kVA predstavlja rast dosadašnjeg opteredenja (26.300 kW
odnosno, 28.000kVA) Opdine Živinice u iznosu od cca 2% u godini, što je realno i
očekivati.
Proračunata nova snaga za planirano područje raspoređena je u odnosu na
dosadašnje područje napajanja iz ČTS kako slijedi:
Tabela 85
Prema dosadašnjem području napajanja
25
25
UKUPNO
ČTS 35/10 kV Živinice II
ČTS 35/10 kV Živinice I
ČTS 35/10 kV Ljubače
ČTS 35/10 kV Dubrave
ČTS 35/10 kV Živinice I i II
UKUPNO [kVA] na
nivou TS10/0,4 kV
13.550
5.690
576
2.904
6.731
29.451
UKUPNO [kVA] na
nivou TS 35/10 kV
(fac.istov.0,45)
6.098
2.561
259
1.307
3.028
13.253
Zbog nesigurnog vlasničkog statusa TS 35/10 kV Dubrave, koja je trenutno
preuzeta odlaskom SFOR-a, nedemo u bududnosti računati sa mogudnošdu vedeg
iskorištenja njenog slobodnog kapaciteta.
Kako se radi o razvučenom konzumu kao što je npr. DV 10 kV Kovači gdje su
izmjereni veliki gubici napona zbog velike dužine voda (dužina magistralnog voda je
cca 14.600 m, a dužina odcjepa je cca 14.600 m) koja ukupno iznosi cca 29.200 m, kao
i neadekvatnog presjeka vodiča magistralnog voda (Al-FE 25mm2) i pored prelaska sa
10 kV na 20 kV naponski nivo ne možu se, bez promjene presjeka užeta, postidi
dozvoljeni padovi napona.
Na bazi proračuna bududeg opteredenja mreže možemo definisati zahtjeve za
obezbjeđenjem novih kapaciteta snage do 2031. godine. Ove zahtjeve kao i
poboljšanje napajanja električnom energijom područja Opdine Živinice, možemo
ostvariti:
Prognoza budude potrošnje - Varijanta 1
-a. do 2021.godine (grafički prilog 14)
Kao rješenje u podmirenju novih zahtjeva potrošača do 2021.godine treba se u
TS 35/10 kV Živinice II instalirati tredi transformator snage 8 MVA,
Poboljšanje napajanja električnom energijom se treba ostvariti i
izgradnjom novih i rekonstrukcijom postojedih 10(20) kV izlaza iz
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 123 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
visokonaponskih stanica, srednjenaponskih i niskonaponskih mreža
(promjena presjeka) i trafostanica 10(20)/0,4 kV sa prosječnom
instaliranom snagom između 250 i 630 kVA.
Poboljšanje naponskih prilika na 10 kV izlazima, koji su posljedica velike
dužine voda kao što je izlaz Kovači može se ostvariti izgradnjom
razdjelne stanice 10(20)/ 10(20) kV, na udaljenosti od cca 3-5 km od
napojne visokonaponske stanice, koju bi napajala 2 do 3 paralelna
kabla,
Rješenje za postizanje rezerve distributivne mreže kao i kvalitetnog
napajanja električnom energijom ovako razvučenog konzuma opdine
Živinice može se postidi dogradnjom tredeg distributivnog trafoa
110/10(20) kV snage 8 MVA u TS 110/35/6 kV Đurđevik.
Ukupno opteredenje po napojnim TS u 2021.godini za Opdinu Živinice
dato je u tabeli 86.
Tabela 86
ČTS
ČTS 35/10 kV Živinice II
ČTS 35/10 kV Živinice I
ČTS 35/10 kV Ljubače
ČTS 35/10 kV Dubrave
TS 110/10(20) Đurđevik
UKUPNO
UKUPNO opteredenje u 2021. godini na
nivou TS 35/10 kV-[kVA]
12.000
7.000
6.000
3.500
6.000
34.500
-b. do 2031.godine - grafički prilog 8c
Podmirenje potrebne snage do 2031. godine može se jedino ostvariti
izgradnjom nove napojne tačke za 10(20) kV mrežu. Sadašnja mreže
10(20) kV, kao i odluka o ukidanju 35 kV napona, zahtjevaju izgradnju
nove visokonaponske transformatorske stanice 110/10(20) kV Živinice
sa dva transformatorima snage 40 MVA,koja bi se po mogudnosti
gradila na postojedoj lokaciji TS 35/10 kV Živinice II i koja bi zajedno sa
TS 110/10(20) Đurđevik napajala područje Opdine Živinice. Opteredenje
ovih transformatorskih stanice u 2031. godini iznosilo bi cca 35 MVA
(uzimajudi u obzir faktor istovremenosti opteredenja sadašnjih 35 kV
stanica),
-U konačnom planskom periodu potrebno je kreirati energetska rješenja i
strukturu mreže prema uslovima koncepta dvije izvorne tačke 110 kV
međusobno povezane 20 kV-tnim vodovima. Ovo znači da sadašnje
visokonaponskie transformatorskie stanice TS 110/35/6 kV Đurđevik i
TS 110/35/6 kV Dubrave trebaju predi na nivo 110/10(20) kV.
-
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 124 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Prognoza budude potrošnje - Varijanta 2 (grafički prilog 14)
Izgradnja nove visokonaponske transformatorske stanice 110/10(20) kV
Živinice sa dva transformatorima snage 40 MVA koja bi se, po
mogudnosti, gradila na postojedoj lokaciji TS 35/10 kV Živinice II i koja bi
napajala cijelo područje Opdine Živinice i čije bi opteredenje u 2031.
godini iznosilo cca 35 MVA (uzimajudi u obzir faktor istovremenosti
opteredenja sadašnjih 35kV stanica),
Dogradnja tredeg distributivnog trafoa 110/10(20) kV u TS 110/35/6 kV
Đurđevik.
Prelazak postojedeg sistema nazivnog napona 10 kV na napon 20 kV,
čime bi se postigao vedi kapacitet mreže, poboljšanje naponskih prilika,
smanjenja gubitaka i kreirala energetska rješenja i strukture mreže
prema uslovima koncepta dvije izvorne tačke 110 kV međusobno
povezane 20 kV-tnim vodovima. Razvoj mreže srednjeg napona treba
da se temelji na sljededim načelima:
-Zamjena postojede opreme nivoa 10 kV na 20 kV,
-Uvođenje direktne transformacije 110/10(20) kV,
-Ukidanje mreže 35 kV.
Analizom sličnih mreža došlo se do zaključka da je neophodan intenzivan
prelazak vangradske mreže 10 kV na napajanje pod napon 20 kV, jer se
ovdje distribucija snage vrši preko postojedih vodova koji su predugački,
pa bi se ovim zahvatom postigli niži gubici i povoljnije naponske prilike
mreže.
Sva oprema na sadašnjoj mreži se ugrađuje na novi 20 kV-tni naponski
nivo. Ova oprema radi jedno vrijeme pod naponom 10 kV i prelazi se
etapno na napon 20 kV kada se za to steknu uslovi. Za svaku etapu
trebaju se detaljnim planovima definisati ciljevi, sadržaj i obim rada,
potrebna sredstva, vremenski period, prethodno ispunjeni uslovi
realizacije, te očekivani efekti.
Konačan broj srednjenaponskih izlaza i distributivnih trafostanica za područje
Opdine Živinice, u obadvije varijante, ovisit de isključivo o prostornom rasporedu
potrošača. Okvirno na osnovu urbanističkih zahtjeva za napajanje potrošača uz
postojede trafostanice bit de do 2031. godine još locirano cca 86
trafostanica10(20)/0,4 kV.
Lokacije trafostanica za nove stambene objekte i neizgrađena građevinska
područja de se odrediti prilikom izrade planova niže razine. Za trafostanicu treba
predvidjeti minimalna parcela od 50m2. Izgradnja planiranih trafostanica, novih
srednjenaponskih vodova i priključenje novih potrošača odvijat de se kako prema
porastu sadašnje potrošnje tako i prema potrebama bududeg konzuma.
Planira se i kabliranje dalekovodne 10 kV mreže na području grada Živinice
kablovima XHP 49 1 x 3 x 150 mm2.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 125 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Postavljanje srednjenaponskih (zračnih ili podzemnih) vodova, kao i potrebnih
trafostanica izvan gradskog područja, utvrđenih ovim Prostornim Planom, obavljat de
se u skladu sa posebnim uvjetima Elektroprivrede BiH.
Treba vršiti povezivanje srednjenaponske mreža na širem području Opdine
Živinice jer de to imat uticaj na smanjenje ukupnih gubitaka u mreži i poboljšanje
naponskih prilika. S druge strane ovim se obezbjeđuje rezervno napajanje u slučaju
ispada nekih od magistralnih srednjenaponskih izlaza iz visokonaponskih stanica.
Javna rasvjeta
Opdina Živinice raspolaže sa ukupno 2.672 svjetiljke sa Na-sijalicama snage: 70
W (920 kom), 150 W (1387 kom) i 250 W (365 kom).
Dobar kvalitet javne rasvjete je jedan bitan element društva. Javna rasvjeta
ima za cilj da osvjetli javne površine i saobradajnice u nodnim satima i to na što
efikasniji način kako bi doprinio socijalnoj sigurnosti, sigurnosti u saobradaju i javnom
životu. Pod javnom rasvjetom se podrazumijevaju i ulični znakovi, autobuske stanice
(abri), oglasne table, mjerni i razvodni ormari kao i elektroenergetska mreža.
Opdina Živinice treba u bududnosti da sprovedi mjere energetske uštede za
postizanje cilja koji je zacrtala EU (20-20-20), tj. 20 % uštede primarne energije, 20 %
energije iz OIE i 20% smanjenje CO2 do 2020. godine. Za postizanje cilja energetske
uštede kod javne rasvjete treba se podi od slijededih predpostavke:
-Korištenje energetski učinkovitih sijalica;
-Koristenje ekološki prihvatljivih materijala i supstanci.
Elementi koji formiraju kadrove u kojima se izvodi javna rasvjeta su sljededi:
-Prostori koji se moraju osvijetliti u sadašnjoj situaciji i kod planiranih
proširenja,
-Kvalitet javne rasvjete,
-Zamjena javne rasvjete na principu njene amortizacije,
-Održavanje javne rasvjete,
-Dozvoljeni troškovi za javnu rasvjetu.
-Dobra komunikacija između menadžmenta i njihovih saradnika koji rade
na javnoj rasvjeti, odgovarajudih odjeljenja, planera , realizatora i
korisnika javne rasvjete.
Instalacije javne rasvjete treba izgraditi uz planirane saobradajnice i druge
javne površine (parkirališta, pješačke staze). Napajanje sistema javne rasvjete vršide se
iz razvodnog polja javne rasvjete u pripadajudim postojedim i novoplaniranim TS
10(20)/0,4kV i/ili iz ormara javne rasvjete.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 126 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Obnovljivi izvori energije i energetska efikasnost
Opdina Živinice treba u bududnosti kod planiranja energetskih potreba sve više
primijenjivati održivo planiranje i korištenje energijskih resursa. U skladu s planom
višeg reda i sve jasnijim činjenicama da se snabdijevanje električnom energijom kao i
njenom potrošnjom mora drastično promijeniti, potrebno je poticati izgradnju
obnovljivih izvora energije (OIE). Građevine koje služe iskorištavanju obnovljivih izvora
energije smiju se smještati unutar građevnog područja pod uvjetom da ne ugrožavaju
okoliš, te vrijednosti kulturne baštine i pejsaža.
Široka implementacija OIE u postojedim distributivnim mrežama dovodi do
potrebe posebnog razmatranja utjecaja i davanja smjernica u vezi snage, mjesta i
vremena priključenja OIE, a sve u cilju što efikasnijih i ekonomski opravdanih rješenja
mreže.
Pri razmatranju poticaja izgradnje OIE i njihovog uticaja na elektrodistributivnu
mrežu trebaju se uzeti u obzir sljededi elementi:
-Postizanje energetske efikasnosti u zgradama (manja potrošnja);
-Energetski samoodrživi objekti;
-Solarni bojleri (grijači PTV);
-Toplinske pumpe;
-Sunčeve PV-delije u ved izgrađenim i novim naseljima;
-Električni automobili;
-Male hidrocentrale (Opdina Živinice se nalazi u slivovima rijeka Spreča,
Gostelje i Oskova);
-Male vjetrenjače;
-Mikro CHP (Combined heat and power-kogeneracija) i industrijska CHPkogeneracija;
-Biomasa;
-Uskladištenje energije na nivou zgrade ili stambenog okruga
Bududi da se Opdina Živinice prostire u području sa prosječnom godišnjom
iradijacijom sunca na horizontalnu površinu koja se krede između 1350 i 1400 kWh/m 2
(slika 1), stvara se povoljna situacija za iskorištenje ovoga potencijala. Zavisno od tipa
PV delija može se 1000 W/m2 sunčevog zračenja pretvoriti u 50 do 150 W električne
energije s površinom delije od 1m2. Povoljne lokacije za instaliranje sunčevih elektrana
su napušteni kopovi Višda i Dubrave. Raspoloživa površina na kojoj bi se mogli
instalirati sunčevi paneli je cca 2 hektara po kopu. Snaga ovih sunčevih elektrana bi se
mogla kretati između 3 i 5 MW po lokaciji.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 127 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Slika 14 – Prosječna godišnja iradijacija na horizontalnu površinu (kWh/m
2
Slike 15 i 16 – Primjeri solarnih elektrana
Opdina Živinice raspolaže i sa hidropotencijalom za izgradnju malih
hidroelektrana na manjim vodotocima u slivu rijeke Spreče. Male hidroelektrane
(mHE) su proizvodne jedinice koje u elektrodistributivnu mrežu isporučuju
proizvedenu električnu energiju ili višak proizvedene električne energije, po
podmirenju vlastitih potreba, najvede pojedinačne ili ukupne snage svih generatora do
5 MVA (u BiH). Ispod te granice su mini hidroelektrane, a iznad ovog nivoa snage
podrazumijevaju se velike hidroelektrane. Prema zakonu o koncesijama u FBiH,
kantoni su nadležni za davanje koncesija za gradnju elektrana do 5 MW, a iznad 5 MW
federalne vlasti. Ono što najviše karakteriše mHE jeste nepostojanje klasične vodne
akumulacije i svakako najveda moguda zaštita životne okoline bududi da mHE ne
emituju CO2, SO2, Nox, niti bilo koji drugi tip štetnih plinova i nema nikakvog otpada
proizvodnje. Kod nas je najčešde, kod mHE, prisutan tzv. protočni tip elektrana pri
čemu se koristi prirodni pad vodotoka, a otvoreni kanal (ustava) ne služi za
akumuliranje vode ved za njeno usmjeravanje (njeno odvođenje) pomodu cjevovoda –
bajpasom na turbinsko kolo. Na slici 2 dat je princip rada tipovi mHE.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 128 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Slike 17 i 18 – Princip rada mHE i primjer
Energoinvest je novembra 2001. godine, za naručioca JP Elektroprivreda BiH,
uradio “Studiju hidroenergetskog iskorištenja sliva rijeke Spreče i – pritoka: Oskova i
Gostelja”. Nakon analize odabrano je devet mHE koje bi bile ekonomski isplative. Od
ovih devet mHE četiri se nalaze na području opdine Živinice i njihov pregled, zajedno
sa nihovim karakteristikama, dat je narednoj tabeli.
R.br
Naziv
mHE
Vodotok
Stacionaža
strojare
Tip
Proticaj
Pad
postrojenja
Snaga
Moguda
god.
Proizv.
Srednji
3
Qsr(m /s)
Instalisani
3
Qi(m /s)
Bruto
Hbr
(m)
Neto
Hn
(m)
Ni
(kW)
Egod
(GWh)
1
Kazan
Oskova
Km 15+425
t.p.*
1,24
1,80
32
20,52
313
1,544
2
Vikend
naselje
Oskova
Km 18+500
t.p.
1,15
1,60
20
13,75
186
1,159
3
Kotlovi
Oskova
Km 21+000
t.p.
0,91
1,00
20
14,78
125
0,642
4
Podgajevi
Gostelja
Km 12+000
t.p
2,61
3,00
25
18,09
460
2,082
*t.p.=tlačno protočna mHE
Prostorni razmještaj mHE iz tabele dat je na nacrtu broj 14.
Za održavanje zahtjevanog stepena kvaliteta elektroenergetske mreže
potrebno je da nove tehnologije budu kompatibilne sa postojedim. Ponekad se treba
birati primjena ovih tehnologija na sam pojedinačni objekat, a nekada na nivou
stambenog okruženja.
Važni parametri za projektovanje budude mreže sa OIE su: visina potražnje
električne energije, stupanj (penetracija) priključenja OIE na mrežu i izbor centralnih
izvora energije.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 129 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Novi izvori energije doprinjeli bi ekonomskom razvoju Opdine Živinice.
Međutim uvođenje OIE ne bi imalo nikakvog smisla bez paralelnog poduzimanja mjera
za povedanje tehničke i društvene efikasnosti na strani korištenja energije.
Potrebno je ulagati u povedanje efikasnosti korištenja energije, a ne samo u
nove izvore energije. Sektor potrošnje energije nede modi da plada sve skuplju i
skuplju energiju i to de se odraziti na privređivanje energetskog sektora, odnosno to
dovodi do usporavanja razvoja cijele države. Energetski sektor može opstati na tržištu
samo ukoliko on, podpomognut državnom administracijom, vodi računa da se u
sektoru potrošnje smanji specifična potrošnja energije kroz povedanje efikasnosti
njenog korištenja.
Vodoprivreda
Vodosnabdijevanje
Obzirom na probleme u vodosnabdijevanju cijelog Tuzlanskog kantona i
trenutni deficit vode za pide, kako po kvantitetu tako i po kvalitetu, u Opdini Živinice
iskazan u tabeli broj 55, prioritetni cilj prostornog razvoja je osigurati potrebne
količine pitke vode za potrebe stanovništva i industrije do kraja planskog perioda. U
tabeli broj 86 su iskazane potrebe za pitkom vodom i deficiti vode do kraja planskog
perioda:
Tabela 87 - Potrebe za pitkom vodom do kraja planskog perioda
Područje
Procjena broja
stanovnika
Koeficijent
obuhvata (%)
Specifična potrošnja
Vode qsp
(l/stan, dan)
Koeficijent dnevne
neravnomjernosti kd
2010.
2012.
2022.
2032.
2010.
2012.
2022.
2032.
2010.
2012.
2022.
2032.
2010.
2012.
2022.
2032.
Raspoloživa količina
vode Qrasp (l/s)
Potrebna količina
vode Qdn, max
(l/s)
Deficit vode
2010.
2012.
2022.
2032.
2010.
Grad Živinice i
prigradska naselja
26851
27040
27982
28931
100
100
100
100
300
300
320
330
1.50
1.50
1.40
1.40
Ostala naselja Ukupno:
47267
47598
49256
50928
60
60
65
65
260
260
280
300
1.60
1.60
1.50
1.50
74118
74368
77238
79859
55
28.68
83.68
139.85
140.83
145.09
154.70
84.85
136.55
137.51
155.64
172.41
107.87
276.40
278.34
300.73
327.11
192.72
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 130 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Grad Živinice i
prigradska naselja
2012. 85.83
2022. 90.09
2032. 95.68
Područje
(l/s)
Ostala naselja Ukupno:
108.83
126.96
172.41
194.66
217.05
239.41
Sva poznata značajnija izvorišta vode za pide na teritoriji Opdine su ved
zahvadena (Sprečko polje 120 – 200 l/s i Toplice 140 – 230 l/s, ukupno 260 – 430 l/s) i
samo manjim dijelom se koriste za vodosnabdijevanje u Opdini Živinice (oko 13 - 21
%), dok ostatak koriste potrošači susjednih opdina.
Opredjeljenje da se stanovništvo Opdina Živinice, Tuzla i Lukavac snabdijeva
vodom iz jezera Modrac, i uz izgrađeno postrojenje za pripremu vode za pide Cerik
kapaciteta 300 l/s koje se po potrebi koristi, te usvojeni Zakon o zaštiti akumulacije
Modrac6 na području TK, ipak predstavlja problematično rješenje. Problemi su vezani
za nadvišenje brane Modrac, reviziju i preraspodjelu trenutnih količina vode
potrebnih za industriju, te zaštitu akumulacije Modrac od zagađenja i eutrofikacije
kroz tretman otpadnih voda svih zagađivača čiji je recipijent jezero Modrac.7 U isto
vrijeme bila bi značajno reducirana rekreaciona i turistička aktivnost, koja se razvila u
značajan privredni resurs, što je u koliziji sa korištenjem vode jezera Modrac za
vodosnabdijevanje stanovništva.
Zato je za Opdinu Živinice (kao i za još neke Opdine TK) dugoročno rješenje
dovođenje potrebnih količina pitke vode iz susjednog sliva rijeke Krivaje izgradnjom
regionalnog sistema vodosnabdijevanja, u saradnji sa susjednim Opdinama.
Vodovodni sistem tuzlanske regije sa prevođenjem voda iz rijeke Krivaje
razmatran je u dvije varijante:7
Varijanta I
Prevođenje voda iz sliva rijeke Krivaje u sliv rijeke Oskove, tj. Spreče tunelom
kroz planinu Konjuh. Na rijeci Krivaji, na lokaciji Careva Duprija predviđen je
vodozahvat otvorenog tipa i dovodni kanal dimenzija 1.5 x 1.0 m, L = 3.7 km do tunela
prečnika 3.5 m, dužine L = 13 km, sa cjevovodom unutar tunela prečnika 1.1 m. Po
izlazu iz tunela u dolini rijeke Oskove planirana je izgradnja postojenja za tretman
vode sa rezervoarom čiste vode i pumpnom stanicom Oskova odakle bi se voda
distribuirala do rezervoara u Opdinama Živinice, Tuzla, Lukavac, Kalesija, Banovidi i
Srebrenik.
Varijanta II
Druga varijanta je specifična jer predstavlja dio hidro - energetskog postrojenja
na rijeci Krivaji. Zahvat vode bio bi iz akumulacije Buk odakle bi se pumpala u gornji
kompenzacioni bazen na planini Konjuh na potoku Mala Maoča zapremine 3.81 hm 3
sa gravitacionim tunelom do sliva rijeke Oskove dugim oko L = 555 m (prva
podvarijanta) ili gornji kompenzacioni bazen iznad potoka Rahmanovac zapremine
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 131 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
3.34 hm3 sa gravitacionim tunelom do sliva rijeke Oskove dugim oko L = 2115 m
(druga podvarijanta). Ovakvo rješenje bilo bi dio višenamjenskog sistema izravnanja
proticaja na rijeci Krivaji, vodosnabdijevanja tuzlanske regije, vodosnabdijevanja
centralne Bosne iz akumulacije Buk i proizvodnje vršne električne energije.
Odvodnja i tretman otpadnih voda
Uzimajudi u obzir da su ved izgrađeni kanalizacioni kolektori za šire područje
grada Živinice, da je u toku izgradnja početne faze postrojenja za tretman otpadnih
voda, te da se planski period postrojenja poklapa sa planskim periodom ovog
prostornog plana, smatra se da je u planskom periodu problem tretmana otpadnih
voda stanovništva za grad Živinice adekvatno riješen.
Radi postizanja cilja zaštite kvaliteta voda na području Opdine potrebno je
obezbijediti tretman otpadnih voda stanovništva za ostala naselja i tretman otpadnih
voda industrije.
Prema EU Direktivi o otpadnim vodama naselja 91/271/EEC potrebno je
obezbijediti tretman otpadnih voda svih naselja sa opteredenjem vedim od 2000 ES
koja svoje otpadne vode ispuštaju u osjetljiva područja. U skladu s tim planira se
tretman otpadnih voda naselja nabrojanih u tabeli broj 88 i tretman otpadnih voda
svih naselja koja svoje otpadne vode ispuštaju direktno u jezero Modrac (tekst obojen
plavom bojom):
Tabela 88 - Prioritetna naselja za tretman otpadnih voda
Procijenjeni broj stanovnika
2010. 2012. 2022. 2032.
Prioriteti do kraja prvog planskog perioda 2022.
Šeridi
3106 3128 3237 3347
Priluk
2344 2360 2443 2526
Đurđevik
4631 4664 4826 4990
Dubrave Gornje
4198 4227 4374 4523
Stari Đurđevik
3267 3290 3404 3520
Dubrave Donje
2958 2979 3083 3187
Ukupno:
20504 20648 21367 22093
Prioriteti do kraja planskog perioda 2032.
Bašigovci
2234 2250 2328 2407
Višda Donja
2224 2240 2318 2396
Suha
2003 2017 2087 2158
Šišidi
1897 1911 1977 2044
Gračanica
1867 1880 1945 2011
Ukupno:
10225 10298 10655 11016
% od ukupnog
41.46
broja stanovnika opdine
Naselje
Za naselja nabrojana u tabeli broj 88 potrebno je izraditi dokumentaciju za
usvajanje koncepta prikupljanja, tretmana i dispozicije otpadnih voda, a nakon
usvajanja koncepcije pristupiti izradi projektne dokumentacije, obezbjeđivanju
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 132 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
sredstava i provođenju procedura za dodjelu ugovora o nabavci, te realizaciji
planiranih radova.
Tretman otpadnih voda naselja iz tabele broj 87 obezbijediti izgradnjom tipskih
uređaja konvencionalnog tretmana otpadnih voda adekvatnog kapaciteta ili u cilju
smanjenja troškova i kada potrebna dokumentacja pokaže opravdanost takvih
rješenja, izgradnjom energetski efikasnijih, za izgradnju i održavanje jednostavnijih i
jeftinijih uređaja kakvi su npr. vještačke močvare (posebno imajudi u vidu postojanje
na području Opdine vedeg broja depresija u terenu nastalih eksploatacijom mineralnih
sirovina koje se eventualno mogu na ovaj način privesti korisnoj svrsi). Isti koncept
predlaže se i za naselja sa manjim brojem stanovnika koja ovdje nisu navedena kao
prioritet, ali gdje zbog lokalnih okolnosti postoji izražena potreba za tretmanom
otpadnih voda, što bi opdinu približilo evropskim kretanjima u ovoj oblasti.
Kao prelazno rješenje, u cilju smanjenja negativnih uticaja otpadnih voda
stanovništva manjih naselja na kvalitet površinskih i podzemnih voda, planiraju se na
nivou opdine aktivnosti podizanja svijesti i davanja uputstava o pravilnoj izgradnji i
održavanju (prije svega adekvatnom pražnjenju) trokomornih vodonepropusnih
septičkih jama za individualne stambene objekte. Planira se izrada jednostavnog
besplatnog priručnika o pravilnom izboru lokacije, ispravnoj izgradnji i održavanju sa
tipskim rješenjem trokomorne vodonepropusne septičke jame.
Kada je u pitanju tretman otpadnih voda industrije prije ispuštanja u prirodni
recipijent ili sistem javne kanalizacije, ovo pitanje se rješava u skladu sa Pravilnikom o
graničnim vrijednostima opasnih i štetnih materija za tehnološke otpadne vode prije
njihovog ispuštanja u sistem javne kanalizacije, odnosno, u drugi prijemnik (Sl. novine
F BiH, br. 50/07).
Zaštita od štetnog djelovanja voda
U prvoj varijanti predlaže se izgradnja zaštitnih nasipa duž vodotoka rijeke
Spreče sa različitim rangom zaštite. Za potez od granice Opdine do Živinica predviđen
je rang zaštite 1/20 sa nadvišenjem od 30 cm. Za dionicu od Živinica do jezera Modrac
predviđa se rang zaštite 1/100 sa nadvišenjem od 80 cm.4
U drugoj varijanti predlaže se regulacija vodotoka kontinuirano sa dvogubim
trapeznim koritom. Minor korito je dubine 2 m sa nagibom kosina 1:2, a major ima
bermu od 5 m i nagib kosina do terena 1:3.4
Osim dva navedena rješenja ranije je razmatrano i rješenje sa izgradnjom
akumulacije Osmaci na rijeci Spreči u blizini istoimenog naselja na teritoriji Opdine
Kalesija, ali je ovo rješenje danas upitno jer bi se tijelo brane nalazilo na teritoriji F BiH,
a akumulacioni bazen na teritoriji RS.4 Ova akumulacija, osim regulisanja vodnog
režima rijeke Spreče, imala bi i funkciju obezbjeđenja potrebnih količina vode za
navodnjavanje u gornjem Sprečkom polju, vodosnabdijevanje industrije i eventualno
stanovništva uz vodotok, te poboljšanja stanja u akumulaciji Modrac za vrijeme velikih
voda. 4
U cilju kontrole zasipanja jezera Modrac i vodotoka Spreče, Oskove i Gostelje
nanosom i sprječavanja buičavosti i erozije potrebno je spriječiti smanjenje šumskog
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 133 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
fonda kroz kontrolisanu sječu šuma u skladu sa dugoročnim planovima i redovne
inspekcijske kontrole, te pošumljavanje i pretvaranje izdanačkih šuma u srednje i
visoke.4
Toplifikacija
U grafičkom prilogu br. 14 prikazana je trasa predviđenog vrelovoda TE Tuzla Živinice. U planskom periodu se predlaže izgradnja vrelovoda 2xNO350 maksimalnog
temperaturnog režima 150/75°C i toplotnog kapaciteta 60 MW, čime bi se zadovoljile
potrebe za grijanjem urbanog dijela u planskom periodu.
Prema Prostornom planu Federacije Bosne i Hercegovine za period 2008. do
2028. godine(Nacrt plana) predviđena je gasifikacija dijela Tuzlanskog kantona. U
grafičkom prilogu br. 14 prikazana je okvirna trasa dijela planiranog gasovoda Kladanj Tuzla koji prolazi kroz Opdinu Živinice. Prirodni gas u planskom periodu treba da se
koristi u industrijske svrhe, te za gasne štednjake u domadinstvima i ugostiteljstvu,
ukoliku se pokaže da je to ekonomski prihvatljivo.
Komunalna infrastruktura
Slijededi načelo regionalnosti, osnovno načelo u usvojenom konceptu
upravljanja otpadom BiH i F BiH, Opdina Živinice pripada regiji Tuzla, tj. orijentisana je
na regionalnu sanitarnu deponiju „Desetine“ u Tuzli. Radi uspostave cijelog sistema,
zadatak Opdine je razviti sistem smanjenja nastanka otpada, selektivnog prikupljanja,
reciklaže, tretmana i transfera otpada na regionalnu sanitarnu deponiju.
Obzirom da još uvijek nije izrađen Plan upravljanja otpadom TK, kojim je
trebala biti definisana tehnologija obrade otpada, obuhvat, rasprostranjenost i
namjena pretovarnih stanica kao i tok svih vrsta otpada unutar kantona,26 ovim
Prostornim planom ne mogu biti definisane lokacije pretovarnih stanica i reciklažnih
dvorišta kao dijela integralnog sistema. Po izradi Plana upravljanja otpadom na nivou
TK, potrebno je izraditi Opdinski Plan upravljanja otpadom i Akcioni plan za
sprovođenje plana upravljanja otpadom.
Pošto integralni sistem upravljanja otpadom podrazumijeva aktivnosti na
smanjenju nastajanja otpada, odvojenom prikupljanju, ponovnoj upotrebi, reciklaži i
adekvatnom zbrinjavanju različitih vrsta otpada, on ne može funkcionisati bez
angažmana prvog i najvažnijeg učesnika u sistemu, pojedinačnog proizvođača kudnog
otpada. Zato je na prostoru Opdine potrebno provoditi kontinuirane kampanje kojim
se obučava stanovništvo za svoju novu ulogu u procesu upravljanja otpadom.
Prostore koji su devastirani eksploatacijom mineralnih sirovina potrebno je
sanirati i rekultivirati u planskom periodu. U tom smislu može se izvršiti tzv. polurekultivacija (pošumljavanje radi zaštite od erozije) ili tehnička rekultivacija (skup
mjera organizacione, tehničke, agrotehničke, biološke, pravne i etičke prirode).1
26
Prostorni plan F BiH 2008. – 2028. godina, Prednacrt plana, Federalno ministarstvo
prostornog uređenja, Mostar/Sarajevo, novembar 2011. godine
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 134 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Pravni subjekti koji obavljaju eksploataciju mineralnih sirovina u obavezi su da izrade
Elaborate o rekultivaciji degradiranih površina te da na osnovu njih izvrše rekultivaciju.
U slučaju devastiranih područja koja su rezultat aktivnosti pravnih subjekata koji više
ne postoje, na nivou opdine je potrebno izraditi akcioni plan sa katastrom površina i
rješenjem za finansiranje ovih radova.
Djelimičnu sanaciju i rekultivaciju degradiranih površina potrebno je izvršiti po
fazama, u zavisnosti od eksploatacionih aktivnosti na pojedinim lokacijama: dio PK
Višda II, dio PK Brezje, dio PK Potočari, dio PK Dubrave. Na lokacijama gdje je
eksploatacija ved završena potrebno je izvršiti konačnu (cjelovitu) rekultivaciju.2
Obzirom da još nije došlo do realizacije regionalne sanitarne deponije TK, ima
opravdanja da se kao prelazno rješenje planira i izgradi manja regionalna deponija za
Opdine Živinice, Banovidi i Kladanj, o čemu se ved vode razgovori između Opdina.
Kako je ved rečeno da postojede smetljište na PK Višda ima kapacitet za
odlaganje dovoljan još maksimalno godinu dana, i s obzirom na činjenicu da se
prelazno rješenje centrom za upravljanje otpadom Živinice, Banovidi i Kladanj
vjerovatno nede realizirati u tako kratkom periodu, potrebno je hitno iznadi
privremeno rješenje na teritoriji Opdine, uz napomenu da uticaj novog centra za
upravljanje otpadom na okolinu ne smije prekoračiti zakonima dozvoljeno. U tom
smislu, predlaže se korištenje nove lokacije u okviru PK Višda, kao jedna varijanta, ili
korištenje lokacije u okviru jalovišta Ježevac uz granicu sa Opdinom Banovidi, kao
druge varijanta. Za odabranu varijantu hitno je potrebno pripremiti adekvatnu
dokumentaciju za pripremu, realizaciju i eksploataciju opdinske sanitarne deponije.
Stanovništvo i stambeni fond
Procjena broja stanovnika, izvedena na osnovu postojede dokumentacije,
analiza i podataka institucija27, za 2011. godinu iznosi 74 378 stanovnika. Uzimajudi u
obzir kontinuiran rast stanovništva, koji je uočen u Statistici Tuzlanskog kantona, kao i
Statistici Federacije BiH, a kroz vremenski period od nekoliko godina, naravno, ne
zanemarujudi činjenicu da Opdina privlači populaciju iz drugih područja Kantona, zbog
privrednih potencijala, Nosilac izrade plana daje slijededu procjenu rasta stanovništva
u planskom periodu:
Tabela 89
Prostorni plan Opdine Prostorni
plan
Živinice 2012-2032.g.
Tuzlanskog kantona
2005-2025.g.
2011
2032
2005
2025
74 378
79 859
53 031
58 056
Prostorni
plan
Federacije BiH 20082028.g.
2008
2028
54 734
58 842
Povedanje broja stanovnika u periodu od 20 godina iznosi 7,37 %, dok je
godišnji prirast procjenjen na 274 st/g, što je u skladu sa statističkim podacima, ali i
27
Elektroprenos, CIPS, Dom zdravlja, Izvještaj načelnika opdine Živinice
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 135 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
procjenom prirodnog prirasta Opdine Živinice, koju je predvidio Prostorni plan
Tuzlanskog kantona.
Nastanjivanje stanovništva u Opdini je bila određena, prvenstveno, prirodnim
resursima, mineralima, tj., rudnicima i industrijskim pogonima, oko kojih su i nastajala
naselja. Obzirom da je i saobradajna infrastruktura pratila položaj ovih resursa,
glavnina stanovništva je locirana uz aksu sjever – jug, magistralnog puta M 18, u
pojasu od 2 – 5 km od osovine akse. U planskom periodu se ne očekuju odstupanja,
ved samo proširenje pojasa nastanjivanja, u ved postojedem obuhvatu.
Druga velika koncentracija se pruža pravcem zapad – sjeveroistok, gdje je
smještena i željeznička pruga.
Procjena prostorne distribucije stanovništva i brojnosti stanovništva u
pojedinim naseljenim mjestima, data je u tabeli broj 90.
Tabela 90
Mjesne
zajednice
Naselje
Tip naselja
Barice
Barice
Bašigovci
Dubrave
donje
Dubrave
gornje
Đurđevik
Gračanica
Kovači
Litve
Lukavica
donja
Lukavica
gornja
Oskova
Podgajevi
Priluk
Rudar
Živinice
Stari
Đurđevik
mješovito
Broj
stanovnika
2011.g.
797
Broj
stanovnika
2032.g.
855
Bašigovci
ruralno
2242
2407
Dubrave donje
mješovito
2968
3187
Dubrave gornje
urbano
4212
4523
Đurđevik
Brnjica
Djedino
Vrnojevidi
Dunajevidi
Gračanica
Kovači
Litve
urbano
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
mješovito
4647
871
855
361
130
1873
810
2155
4990
935
918
387
140
2011
870
2313
Lukavica donja
ruralno
1234
1325
Lukavica gornja
ruralno
1317
1414
Oskova
Podgajevi
Zukidi
Kršidi
Kuljan
Priluk
mješovito
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
2857
714
729
424
601
2352
3068
767
783
455
645
2526
Živinice grad
urbano
21137
22695
Stari Đurđevik
mješovito
3278
3520
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 136 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Mjesne
zajednice
Suha
Svojat
Šahidi
Šeridi
Šišidi
Tupkovid
Višda
donja
Višda
gornja
Zelenika
Živinice
centar
Živinice
gornje
Naselje
Tip naselja
Suha
Svojat
Šahidi
Šeridi
Šišidi
Tupkovidi donji
Tupkovidi gornji
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
Broj
stanovnika
2011.g.
2010
892
694
3117
1904
728
1701
Broj
stanovnika
2032.g.
2158
958
745
3347
2044
782
1827
Višda donja
ruralno
2232
2396
Odorovidi
Višda gornja
Zelenika
ruralno
ruralno
ruralno
1075
650
552
1154
698
593
Spreča
ruralno
628
674
Živinice gornje
urbano
1630
1750
74378
79859
Prema prikazanoj procjeni, gustina naseljenosti u 2032.godini de iznositi 2,74
st/ha, što se smatra gustom naseljenošdu.
Prema procjeni broja domadinstava, Opdina u ovom trenutku ima 21 337
domadinstava, a prosječni broj članova domadinstva je 3,5. U planskom periodu, broj
domadinstava de rasti do 22 817, dok de prosječan broj članova iznositi i dalje 3,5
članova.
Iako je na području opdine trenutno u najvedoj mjeri zastupljen vid
individualnih stambenih objekata, naredni planski period očekuje porast stepena
urbanizacije. Opdina Živinice, prema klasifikaciji koju izlaže PPFBiH, a čije inpute
prihvata ovaj Plan, ima četiri urbana naselja. Međutim, danas su objekti kolektivne
stambene gradnje locirani u gradu Živinice. Porast stepena urbanizacije, izražena
mogudnost za razvojem privrede, turizma i jačanje položaja unutar Kantona, stvorit de
potrebu za ulaganjem u stambenu gradnju. Standard stanovanja očekuje blagi rast, što
je prikazano u tabeli broj 91.
Tabela 91
Individualni stambeni objekti
(m2/st)
Kolektivni stambeni objekti
(m2/st)
2011.
2032.
2011.
2032.
25,6
29,0
16,6
18,5
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 137 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Novi stambeni fond, koji de prema procjeni Nosioca izrade Plana, u planskom
periodu zahtijevati obezbjeđenje novih 252.452 m2, formirat de se putem izgradnje
individualnih i kolektivnih stambenih objekata i objekata u nizu, koji mogu biti
raspoređeni prema slijededim procjenama:
Tabela 92
ŽIVINICE GRAD
Br.stanova
potrebnih u
kolektivnoj
gradnji
169
7
35
Br.kuda
potrebnih u
individualnoj
gradnji
316
ĐURĐEVIK
34 – nizovi
8
35
63
65
ŽIVINICE GORNJE
34 – nizovi
7
100
-
-
DUBRAVE GORNJE
89 – nizovi
12
100
-
-
Naselje
Broj
%
objekata
%
65
Treba imati na umu da je ovo samo procjena, te da de isključivo od investitora i
zahtjeva tržišta zavisiti brojnost i kvadratura stanova u kolektivnim objektima i
objektima u nizovima.
Prilikom izgradnje kolektivnih stanova, osim u gradu Živinice, potreba se treba
ostvarivati preko tzv., nizova, a ne visokih stambenih zgrada, koje nisu tipične za ovo
područje, te se ne u klapaju u sliku naselja. Spratnost kolektivnih stambenih objekata
treba biti P+4, gdje de se u prizemlju razvijati poslovni sadržaji, kao i smještati ostave i
garaže, što de smanjiti potrebu za podrumskim etažama. Iako je u urbanim područjima
težnja stanovnika za kolektivnom stambenom gradnjom izražena, treba imati na umu
činjenicu da se te investicije danas finansiraju, gotovo isključivo, od strane privatnog
sektora. Intenzitet interesa za ulaganja i izgradnju može biti u sjeni trenutnih
gospodarskih prilika, ali se cijeni da de ved u toku planskog perioda ti uticaji slabjeti.
Ostala naselja Opdine de svoj stambeni fond povedavati kroz izgradnju
individualnih stambenih objekata, njih procjenjenih 1020, što je prikazano na
tabeli broj 93.
Tabela 93
Naselje
Barice
Bašigovci
Dubrave
donje
Brnjica
Djedino
Vrnojevidi
Dunajevidi
Gračanica
Broj potrebnih
stambenih
jedinica
Naselje
Broj potrebnih
stambenih
jedinica
19
53
Priluk
Stari Đurđevik
56
78
71
Suha
48
21
20
9
3
45
Svojat
Šahidi
Šeridi
Šišidi
Tupkovidi donji
21
17
74
45
17
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 138 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Naselje
Kovači
Litve
Lukavica
donja
Lukavica
gornja
Oskova
Podgajevi
Zukidi
Kuljan
UKUPNO:
Broj potrebnih
stambenih
jedinica
Naselje
Broj potrebnih
stambenih
jedinica
19
51
Tupkovidi gornji
Višda donja
41
53
29
Odorovidi
26
31
Višda gornja
16
68
17
17
14
Zelenika
Spreča
Kršidi
13
15
10
1020
Veličine parcele su date sukladno tipologiji naselja, te se kredu u slijededem
omjeru:
Tabela 94
Urbano naselje
(m2)
Mješovito naselje
(m2)
Ruralno naselje
(m2)
500
800
1000
U konačnici, ukupna površina potrebnih građevinskih parcela, na kojima de se
izgrađivati stambeni objekti de iznositi, okvirno, 135,2 ha. Širenje građevinskog
zemljišta de biti kontrolisano, te de se nedostatak nadomjestiti spajanjem postojedih
građevinskih parcela, a ne širenjem na uštrb poljoprivrednog i šumskog zemljišta.
Problematika bespravne gradnje, zbog svih ved prije navedenih faktora, treba
biti stavljena pod kontrolu, a pri tome posebno voditi računa o prirodnim resursima
Opdine, zaštidenom području planine Konjuh i vrijednom poljoprivrednom zemljištu.
Sistem naseljenih mjesta i hijerarhija centara
Sistem naseljenih mjesta u Opdini Živinice tvori 36 naseljenih mjesta, koja su
prepoznata od strane planova višeg reda28. Međutim, niti jedan od tih planova nije
prepoznao jedinstveno sva naselja, te su tek inpute od strane Opdine, posmatranje
stanja na terenu, te sublimarni popis naselja, od strane spomenutih planova, doveli do
mogudnosti na napravimo pregled svih naseljenih mjesta, te da uočimo njihovu ulogu i
položaj u sistemu.
Sistem naselja Opdine karakterišu, u najvedoj mjeri, naselja III kategorije,
veličinske klasifikacije od 501-1000 stanovnika, koja čine 37,15 % ukupnog broja
naselja. Slijede naselja V kategorije, od 2000 – 4999 stanovnika, koja uzimaju 31,43 %.
28
PPFBiH, PPTK-a
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 139 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
U planskom periodu, a u odnosu na očekivano povedanje broja stanovnika,
razvoj privrede i sl., očekuje se slijededa tipologija naselja:
Tabela 95
Naselje
Bašigovci
Brnjica
Djedino
Dubrave donje
Dubrave gornje
Dunajevidi
Đurđevik
Gračanica
Kovači
Kršidi
Kuljan
Lukavica donja
Lukavica gornja
Odorovidi
Priluk
Spreča
Suha
Svojat
Šeridi
Tupkovidi donji
Tupkovidi gornji
Višda donja
Višda gornja
Vrnojevidi
Zelenika
Zukidi
Živinice donje
Živinice gornje
Živinice grad
Tip naselja 2011.g.
ruralno
ruralno
ruralno
mješovito
urbano
ruralno
urbano
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
mješovito
urbano
urbano
Tip naselja 2032.g.
mješovito
ruralno
ruralno
mješovito
urbano
ruralno
urbano
mješovito
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
mješovito
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
ruralno
urbano
urbano
urbano
Ono o čemu treba posebno voditi računa, jeste kontrolisanje administrativne
podjele na teritoriji Opdine. Naime, kako je ved prethodno analizirano i zaključeno,
postojedih 26 mjesnih zajednica je iznad optimalnog prosjeka za Opdinu. Prosječan
broj stanovnika od 2860, je ispod minimuma za formiranje mjesne zajednice, a takav
usitnjen administrativni aparat, prema opredjeljenju planera, usporava razvoj.
Kako je ustanovljeno prilikom analize hijerarhije centara, mnoga naselja svoj
gravitacioni radijus pružaju neovisno o administrativnoj organizaciji, te naselja jedne
mjesne zajednice imaju snažne veze sa naseljem potpuno druge mjesne zajednice.
Govoredi o hijerarhiji centara, jasno su izraženi polovi razvoja, tj., primarni,
sekundarni i tercijarni centri.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 140 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Tabela 96
Primarni centar
Živinice grad
Sekundarni centri
Živinice gornje
Đurđevik
Podgajevi
Barice
Dubrave gornje
Tercijarni centri
Šeridi
Višda donja
Bašigovci
Gračanica
U planskom periodu se očekuje stabilizacija ovih centara, poboljšanje
infrastrukturne opremljenosti, te jačanje policentrične strukture naselja u Opdini, što
je jedan od zadatih ciljeva razvoja ovog Plana. Policentricitet u Opdini Živinice ved ima
svoje temelje, koji su zasnovani na spontanom jačanju lokalnih zajednica,
potpomognuto razvojem privrede u proteklom vremenu. Položaj mineralnih resursa je
i ovdje, još jednom, odigrao važnu ulogu u davanju karaktera Opdini Živinice, te su
stanovnici, koncentrisani unutar tih zona, mogli ostvarivati svoje potrebe i u drugim
razvijenim naseljima, pored grada Živinica.
Prostorni plan Tuzlanskog kantona je usvojio 17 urbanih područja. Međutim,
preklapanjem kartografskih podloga PPTK – a, koje su nam bile stavljene na
raspolaganje, sa ažurnim podlogama koje su se formirale putem orto – foto snimaka,
te informaciono – dokumentacine osnove, koja nam je bila dostupna, ustanovljena su
veda odstupanja granica urbanih područja, u odnosu na stvarno stanje, te se pristupa
korekcijama. Mišljenja smo da urbanim područjem u Opdini Živinice, možemo nazvati
tek četiri naselja, čija tipologija naselja – urbana naselja, upuduje na postojanje
potrebne infrastrukture urbaniteta.29 To su Živinice grad, Živinice gornje, Dubrave
gornje, te Đurđevik. Ostala naselja, prema našem mišljenju, umjestno termina
„urbana područja“, trebaju biti opisana terminom „granica naseljenog područja“.
Granicom naseljenog područja smatramo obuhvat oko svakog naseljenog mjesta
prepoznatog ovim planom, te de se na osnovu ove granice jasnije odrediti područja
predviđena za gradnju, kao i područja prirodnih resursa, koja treba pažljivo čuvati.
Naše je opredjeljenje da sistem naseljenih mjesta razvijamo ravnomjerno i
proporcionalno mogudnostima za svako naseljeno mjesto, jačamo položaj naselja u
ukupnom sklopu, ali uz maksimalno očuvanje prirodnih resursa i postojedeg fonda,
čime de se voditi i planeri prilikom daljnjeg razvoja. U narednom periodu, kroz niz
jasnih mjera, može se postidi konkurentski položaj naselja opdine u odnosu na svoje
šire okruženje, što je i cilj razvoja.
Privreda
Razvoj privrede u Opdini Živinice treba razvijati u skladu sa zaštitom i
očuvanjem životnog okoliša i prirodnih resursa, sa težnjom optimalnog iskorištenja
istih.
29
Pod urbanom infrastrukturom se podrazumijeva ne samo opremljenost nekog prostora
saobradajnim, komunalnim i drugim resursima, ved i opremljenost društvenom infrastrukturom,
njegovanje načina života koji odgovara gradskom, te stepen urbanizacije, koji je stabilan ili u porastu.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 141 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Postojede industrijsko-poslovne zone potrebno je staviti u punu funkciju,
predvidjeti moguda proširenja, kao i stvaranje novih površina poslovno-proizvodnih
zona, uz adekvatno opremanje potrebnom infrastrukturom.
U sklopu proizvodnih zona potrebno je predvidjeti skladišne površine za
potrebe trgovine na veliko, van periodičnog i periodičnog zadovoljenja potreba
stanovništva.
Vrlo je važno formirati turističku zajednicu koja de prezentirati i podsticati
razvoj raznih vidova turističkih djelatnosti koje su zastupljene na području opdine.
Razvoj turizma na prostoru Opdine Živinice na principu vikend turizma,
izletnički turizam, te izgradnju objekata kao što su hoteli, moteli, etno sela i sl.
Lovni i ribolovni turizam kao privredna grana imaju veliki potencijal na
prostoru Opdine Živinice, i s obzirom da predstavljaju sve popularniji vid rekreacije i
sportske aktivnosti ljudi, veoma je bitno djelovati u pravcu njihovog razvoja.
Kroz podsticajne mjere, povoljne kredite i druge vidove olakšica, Opdina treba
da obezbjedi razvoj privrede na prostoru Opdine Živinice.
Na području opdine Živinice planirano je, u granicama urbanih područja i na
građevinskom zemljištu izvan urbanih područja, vedi broj privrednih i industrijskih
kompleksa:
Tabela 97
Mjesna zajednica
Naziv
6., 9., 10. ŠIŠIDI, VIŠDA
DONJA, VIŠDA GORNJA
6., 9., 10 POVRŠINSKI KOP VIŠDA II
(cementara)
9. POVRŠINSKI KOP VIŠDA II i POTOČARI:
(Industrijska zona)
9. NASELJENO MJESTO VIŠDA DONJA:
(1 privredni kompleks)
10. PLATO SEPARACIJE VIŠDA:
(Industrijska zona)
13. URBANO PODRUČJE ĐURĐEVIK:
(1 privredni kompleks)
13. PLATO SEPARACIJE ĐURĐEVIK:
(Industrijska zona)
16. INDUSTRIJSKA ZONA:
(Industrijska zona)
16. URBANO PODRUČJE KOVAČI:
(1 privredni kompleks)
23. NASELJENO MJESTO DUBRAVE GORNJE:
(1 privredni kompleks)
9. VIŠDA DONJA
9. VIŠDA DONJA
10. VIŠDA GORNJA
13. ĐURĐEVIK
13. ĐURĐEVIK
16. BAŠIGOVCI
16. BAŠIGOVCI
23. DUBRAVE GORNJE
Površina kompleksa
(ha)
28,3
20,0
20,0
20,0
17,0
20,0
16,0
5,5
7,5
23. DUBRAVE GORNJE
23. DIO POVRŠINSKOG KOPA DUBRAVE:
(Industrijska zona)
20,0
25. RUDAR ŽIVINICE
25. URBANO PODRUČJE ŽIVINICE GRAD:
(4 privredna kompleksa)
30,0
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 142 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Mjesna zajednica
Naziv
Površina kompleksa
(ha)
25.,26. RUDAR
ŽIVINICE, ŽIVINICE
CENTAR
25.,26 NASELJENO MJESTO ŽIVINICE GRAD:
(2 privredna kompleksa)
50,4
26. ŽIVINICE CENTAR
26. NASELJENO MJESTO ŽIVINICE GRAD:
(3 privredna kompleksa)
UKUPNO PLANIRANE RADNE ZONE
43,0
211,5
Ukupna raspoloživa površina koja se može aktivirati do 2025. godine iznosi
P=297,7 ha.
Do kraja planskog perioda Opdina Živinice treba sukcesivno opremati i na taj
način aktivirati predviđene poslovno – proizvodne radne zone.
Aktiviranje svih površina podrazumjeva i aktivnosti Opdine na obezbjeđenu
pristupnih saobradajnica i komunalne infrastrukture, a od strane zainteresovanih
investitora rješavanje imovinsko pravnih odnosa vezano za građevinsko zemljište.
Društvena infrastruktura
Razvoj pojedinih oblasti iz područja društvene infrastrukture u periodu 2012
do 2032 godine je ocjenjen sa stanovišta dva segmenta i to:
1. Društvene djelatnosti
-Socijalna zaštita
Bez obzira što su danas, u ukupnom građevinskom fondu Opdine Živinice,
površine namjenjene socijalnoj zaštiti stanovništva zastupljene u relativno malom
obimu, za očekivati je da de do 2032. godine ovom segmentu društvene infrastrukture
biti posvedena daleko veda pažnja. Ovo podrazumjeva da de i potrebe stanovništva za
ovim sadržajima biti daleko više izražene, a posebno kada su u pitanju objekti koji
zadovoljavaju zahtjeve za rješavanje pitanja kao što je:
Dječija zaštita
Jaslice i dječiji vrtidi se lociraju prvenstveno u primarnom (Opdinskom) i
sekundarnim centrima. Mogu biti realizovani kao zasebne arhitektonske i funkcionalne
cjeline ili kao kombinovane ustanove. Uočava se da je ovaj vid socijalne zaštite vrlo
pogodan za ulaganje privatnog kapitala sa posebnim naglaskom na mogudnosti kada je
u pitanju zapošljavanje ženske radne snage:
Tabela 98 - Jaslice
Centar
Živinice grad
Živinice Gornje
Dubrave Gornje
Đurđevik
Podgajevi
Broj korisnika
227
18
45
50
8
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
BGP (m2)
1135
85
225
250
40
Površina građ. zemljišta
4540
350
900
1000
150
- 143 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Barice
Ukupno
9
357
45
1780
170
7110
Broj korisnika
397
31
79
87
13
15
622
BGP (m2)
2380
185
475
525
80
90
3735
Površina građ. zemljišta
7940
610
1580
1745
270
300
12445
Tabela 99 - Dječiji vrtid
Centar
Živinice grad
Živinice Gornje
Dubrave Gornje
Đurđevik
Podgajevi
Barice
Ukupno
Treba napomenuti da Grad Živinice ved danas raspolaže sa dječijim vrtidem
kapaciteta 120korisnika.
Prihvatilište za žrtve porodičnog nasilja
Očekuje se da de 2032. godine broj osoba koje de imati potrebu da budu
zaštidene i smještene u ovaj tip prihvatilišta iznositi cca 130. Ovo podrazumjeva
izgradnju dva objekta sa po 32 dvokrevetne sobe. Izgradnja objekata de se graditi
sukcesivno, a ovisno o potrebama i na lokalitetima koji de se pokazati najprihvatljiviji u
trenutku iskazane potrebe.
Tabela 100 - Prihvatilište za žrtve porodičnog nasilja
Objekat A
Objekat B
Ukupno
Broj korisnika
62
63
130
BGP (m2)
670
670
1340
Površina građ. parcele (m2)
1340
1340
2680
Prihvatilište za odrasla lica
U 2032. godini broj lica koja de koristiti usluge prihvatilišta za odrasla lica
procjenjuje se na cca 270, tako da de za ove potrebe biti neophodno izgraditi
arhitektonsku cjelinu sa cca 100 dvokrevetnih soba. Pri ovome se računa sa
fruktuacijom korisnika i popunjenosti objekta od 80% godišnje.
Tabela 101 - Prihvatilište za odrasla lica
Broj korisnika
270
BGP (m2)
2400
Površina građ. parcele (m2)
5350
Mikro lokacija za ovaj objekat de se utvrditi ovisno o prostornim mogudnostima
na području naselja Živinice Gornje.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 144 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Centar za djecu sklonoj maloljetničkoj delikvenciji
Ukoliko sa na području Federacije Bosne i Hercegovine, Kantona Tuzla i Opdine
Živinice ne budu preduzimane odgovarajude mjere za sprječavanje maloljetničke
delikvencije treba očekivati da de se do 2032. godine na području Kantona Tuzla
registrovati godišnje 500 delikvenata od čega de sudskom presudom biti ogranideno
kretanje za cca 170 maloljetnika. Za potrebe njihovog smještaja bide potrebno
obezbjediti oko 2100 m2 građevinske površine u jednoj ili više građevina unutar jedne
urbanističke cjeline.
Tabela 102 - Centar za djecu sklonoj maloljetničkoj delikvenciji
Broj korisnika
170
BGP (m2)
2100
Površina građ. parcele (m2)
6000
Izgradnja neophodne građevinske površine realizirat de se na području naselja
Dubrave.
-Osnovno obrazovanje
Zatečena relativno ravnomjerna distribucija objekata osnovnog obrazovanja na
području Opdine Živinice, se potencira i u narednom planskom periodu. Ovo
podrazumjeva da de postojedi prostorni kapaciteti prema potrebi biti dograđivani ili
izgrađivani novi savremeni školski objekti. Prikaz ukupnih kapaciteta neophodnih za
razvoj ove djelatnosti te neophodne intervencije na prostoru interpretirane su u tabeli
broj 103.
POVEDANJE/
SMANJENJE
970
1.416
446
15
1
2.991
685
883
198
7
-
3. O.Š. Bašigovci
1.782
2.462
680
578
567
-11
-
-
4. O.Š. Dubrave
1.624
5.088
3.464
511
848
337
11
-
5. O.Š. Đurđevik
3.934
9.996
6.062
780
1.667
887
29
1
6. O.Š. Gračanica
2.907
5.004
2.907
489
678
189
6
-
7. O.Š. Višda Živinice
1.975
2.802
827
478
468
-10
-
-
8. O.Š. Gornje Živinice
1.180
2.504
1.324
388
418
30
1
-
9. Prva Osnovna škola
3.816
22.694
11.039
53.691
7.223
30.807
922
1.893
971
32
1
BROJ ŠKOLA
NOVIH
BROJ DJECE
2032.
5.329
5.299
BROJ
UČIONICA
POTREBNIH
BROJ DJECE
2011.
8.497
2.308
DEFICIT
2
3.168
2. O.Š. Šerid
P (m ) 2032.
1. Druga Osnovna škola Živinice
Osnovne škole
P (m ) 2011.
2
Tabela 103
-Srednješkolsko obrazovanje
Prostorni kapaciteti objekata srednješkolskog obrazovanja koncentrisani su u
centralnom dijelu grada Živinica. Prema izraženom dosadašnjem interesu učenika za
upis u ove škole može se očekivati u narednom periodu slabo izražen porast broja
upisanih u obrazovnu ustanovu „Gimnazija“, a blagi pad upisanih u ustanovu „Srednja
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 145 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
strukovna škola“. Bududi kapaciteti ovih škola i potrebne intervencije u prostoru da bi
se ove potrebe zadovoljile prikazane su u tabeli broj 104.
Tabela 104
Broj upisanih
Ustanova
Gimnazija
Srednja strukovna škola
2011
2032
Potrebne intervencije u
prostoru
511
1191
670
1565
Dogradnja dvije nove učionice
Dogradnja šest novih učionica
Kapacitet muzičke škole povedati za 20%.
-Zdravstvena zaštita
Zdravstvenoj zaštiti na području Opdine Živinice je i do danas ukazivana velika
pažnja. Dom zdravlja Živinice i niz ambulanti su relativno ravnomjerno distribuirani u
prostoru po pravilu, u skladu sa koncentracijom stanovništva. U narednom periodu se
očekuje dalji razvoj ove djelatnosti kako u prostornom tako i u organizacionom smislu
zdravstva.
Tabela 105
Hijerarhija
centara
Primarni
crntar
Sekundarni
centar
Centar i
pripadajuda
naselja
Živinice grad
Oskova
Litve
Šišidi
Spreča
Živinice gornje
Dubrave gornje
Dubrave donje
Đurđevik
Dunajevidi
Brnjica
Kovači
Šahidi
Stari Đurđevik
Podgajevi
Djedino
Vrnojevidi
Zukidi
Kršidi
Kuljan
Barice
Šeridi
Priluk
Suha
Mjesne zajednice
Ambulante
(m2)
Rudar Živinice
Oskova
Litve
Šišidi
Živinice centar
Živinice gornje
1130
150
115
100
35
85
Dubrave gornje
Dubrave donje
Đurđevik
Kovači
Šahidi
Stari Đurđevik
Podgajevi
Apoteke (m2)
460
30
225
160
250
50
45
40
180
40
45
115
170
Đurđevik
40
Podgajevi
Barice
Šeridi
Priluk
Suha
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
30
45
170
125
110
60
120
- 146 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Bašigovci
Lukavica donja
Gračanica
Zelenika
Lukavica gornja
Svojat
Tupkovidi gornji
Tupkovidi donji
Višča donja
Višda gornja
Odorovidi
Ukupno
Šišidi
Lukavica donja
Gračanica
Zelenika
Lukavica gornja
Svojat
Tupkovidii
Višda donja
Višda gornja
100
70
100
60
70
50
90
40
120
35
60
3925
115
65
1196
U prvoj dekadi planskog perioda očekuju se potrebne intervencije na
postojedim kapacitetima, dok de se u drugom periodu vjerovatno realizirati i potpuno
nove površine u skladu sa procijenjenim potrebama. Prosječna površina apoteka iznosi
45m2.
-Uprava i javne službe
Ukupne potrebe za potrebe uprave i javnih službi procijenjene su na cca 10900
m2. U okviru ove površine uvrštene su osim postojedih kapaciteta, dogradnja zgrade
opštinske uprave, izgradnja novog objekta za potrebe Suda za prekršaje i gruntovnice
(Opdinskog suda), obezbjeđenje neophodnih prostorija za sve mjesne zajednice i
mjesne urede, eventualne potrebe za dodatnim površinama službi koje pružaju usluge
građanima kao što su Zavod za zapošljavanje, Socijalno, Penziono i Zdravstveno
osiguranje, Štab civilne zaštite, Policija i td.
Raspodjela ukupno potrebne građevinske površine u odnosu na pojedine
centre prikazana je u tabeli broj 106.
50
40
20
45
Višda donja
Gračanica
Bašigovci
240
Šeridi
670
Barice
460
Podgajevi
100
Đurđevik
9240
Dubrave
gornje
m2
Živinice
gornje
Centar
Živinice grad
Tabela 106 - Uprava i javne službe
25
2. Komercijalne djelatnosti
Komercijalne djelatnostii zauzimaju značajno mjesto u ukupnoj ekonomiji
Opdine Živinice, a pretežno su koncentrisane u Opdinskom centru – gradu Živinice. U
skladu sa karakterom djelatnosti izvršena distribucija i procijenjene potrebne
građevinske površine kako bi se obezbijedila ravnomjernija distribucija u prostoru i što
ujednačenija pristupačnost korisnika pojedinim sadržajima.
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 147 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Tabela 107
Komercijalne djelatnosti
Finansije
2
P (m )
Zanatstvo
2
P (m )
Ugostiteljstvo
2
P (m )
Periodično
snabdjevanje
2
P (m )
Vanperiodično
snabdjevanje P
2
(m )
Usluge
Svakodnevno
snabdjevanje
2
P (m )
Trgovina
Naselje
Barice
Barice
340
300
0
35
0
35
Bašigovci
Dubrave
donje
Dubrave
gornje
Bašigovci
Dubrave
donje
Dubrave
gornje
Đurđevik
960
0
0
100
0
95
0
1275
1115
0
125
0
125
30
1810
1580
0
180
0
180
45
1995
1750
0
200
0
200
50
Brnjica
375
0
0
40
0
40
0
Djedino
370
0
0
40
0
35
0
Vrnojevidi
155
0
0
0
15
0
Đurđevik
Servisi
2
P (m )
Mjesne
zajednice
Dunajevidi
55
0
0
0
0
0
Gračanica
Gračanica
800
0
0
80
0
80
0
Kovači
Kovači
350
0
0
35
0
35
0
Litve
Lukavica
donja
Lukavica
gornja
Oskova
Litve
Lukavica
donja
Lukavica
gornja
Oskova
925
810
0
90
0
90
30
530
0
0
55
0
55
0
565
0
0
60
0
55
0
1225
1070
0
120
0
120
30
Podgajevi
310
0
0
30
0
30
0
Zukidi
315
0
0
30
0
30
0
Kršidi
180
0
0
20
0
20
0
Podgajevi
Kuljan
260
0
0
25
0
25
0
Priluk
Rudar
Živinice
Stari
Đurđevik
Suha
Priluk
Živinice
grad 
Stari
Đurđevik
Suha
1010
7940
11350
100
0
100
0
910
2725
910
3400
Svojat
Svojat
Šahidi
9080
1410
1230
0
140
0
140
35
860
0
0
85
0
85
0
380
0
0
40
0
40
0
Šahidi
295
0
0
30
0
30
0
Šeridi
Šeridi
1340
0
0
130
0
130
0
Šišidi
Šišidi
Tupkovidi
donji
Tupkovidi
gornji
Višda
donja
Odorovidi
815
0
0
80
0
80
0
310
0
0
30
0
30
0
730
0
0
70
0
70
0
950
0
0
95
0
95
0
460
0
0
45
0
45
0
Tupkovidi
Višda
donja
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 148 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Višda
gornja
Zelenika
Živinice
centar
Živinice
gornje
Višda
gornja
Zelenika
280
0
0
30
0
30
0
340
0
0
25
0
25
0
Spreča
270
0
0
30
0
30
360
Živinice
gornje
700
610
0
70
0
70
30
32035
15675
11350
3175
2725
3175
3650
Prirodno i kulturno - istorijsko nasljeđe
Pod pojmom prirodno naslijeđe podrazumjeva se dio prirodnog okoliša koji je
izdvojen i prepoznat kao područje od visokog značaja te kao takav zaštiden zakonskim
aktima. Pozitivan primjer u pogledu zaštite prirodnog nasljeđa je proglašenje dijela
planine Konjuh zaštidenim pejzažom. Ovo je najbolji način da se nadoknade gubici u
dosadašnjoj neprimjerenoj ophodnji prema prirodnim dobrima, očuvaju prirodni
ekosistemi, osigura opstanak biljnog i životinjskog svijeta i osigura prirodna baština za
budude generacije. Vezano za područje Opdine Živinice, Prostorni plan Tuzlanskog
Kantona zalaže se za hitno pokretanje potrebnih radnji za stavljanje pod zakonsku
zaštitu područje jezera Modrac, što ujedno spada u prvi stepen prioriteta realizacije
mjera zaštite i spasilačkih intervencija prirodnih dobara. Ostala prirodna dobra je
potrebno staviti u funkciju zaštite, te postupati u skladu sa principima održivog
razvoja.
Kulturno - istorijsko nasljeđe predstavlja skup različitih oblika materijalne i
duhovne kulture jednog društva, koji su se sačuvali u svom izvornom obliku ili
manifestaciji. Na području Opdine Živinice evidentirani su brojni objekti od kulturno istorijskog značaja, koji datiraju iz različitih perioda. Međutim, dešavanja tokom
proteklog rata, neodržavanje i nebriga uzrokovala su oštedenja određenog broja ovih
objekata. Obzirom da je kulturno - istorijsko naslijeđe predstavlja važan dio u pogledu
očuvanja kulturnog identiteta društva, a s druge strane može biti važan faktor opde
društvenog razvoja, svim oblicima ovog nasljeđa bi se trebala posvetiti posebna
pažnja. Prioritet se usmjerava na zaštitu, revitalizaciju i stavljanje u funkciju objekata
koji su devastirani ili im prijeti devastacija. Posebnu pažnju treba posvetiti edukaciji i
podizanju svijesti o potrebi zaštite i vrijednostima prirodnog i kulturno istorijskog
nasljeđa.
Sport i rekreacija
Sportske aktivnosti i rekreacija predstavljaju važan segment dnevnih aktivnosti,
te je jako važno da budu dostupne svakom čovjeku. Ove aktivnosti se odvijaju u tri
segmenta, i to: pasivna rekreacija, aktivna rekreacija i sport. U narednom periodu
važno je osigurati adekvatne površine za odvijanje navedenih aktivnosti, kako u
gradskim tako i u vangradskim područjima.
U planskom periodu potrebno je stvoriti uslove za što masovnije bavljenje
stanovništva sportom, saniranjem i dogradnjom postojedih, te izgradnjom novih
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 149 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
sportskih objekata. Doprinos razvoju sporta na području Opdine ostvaruje se i
realizacijom objekata predviđenih u okviru regulacionih planova. Takav primjer je
gradska sportska dvorana, koja danas predstavlja generator razvoja sporta na ovom
području. Međutim, izgradnjom ovog objekta nisu riješena sva pitanja, te de se u
trenažnim procesima klubova i dalje nažalost koristiti fiskulturne sale uz osnovne
škole. Obzirom da je nivo opremljenosti sportskim sadržajima zadovoljavajudi u
Opdinskom centru, dok su ostala područja zapostavljenija, u narednom periodu je
potrebno ulagati u izgradnju sportskih sadržaja i u ostalim naseljima. Otvoreni sportski
objekti uglavnom su zastupljeni u vidu nogometnih igrališta. Ove objekte je potrebno
dopuniti sa svlačionicama, mokrim baterijama, prostorijama za sudije i upravu. Pored
izgradnje novih sportskih sadržaja, potrebno je usmjeravati aktivnosti na podsticanje
razvoja sporta u osnovnim školama, podršku klubovima u takmičenjima i održavanje
sportskih manifestacija. Na prostoru Opdine planira se i razvoj novih vidova sportske
aktivnosti. Ovo se odnosi na aero sportove i vodene sportove. Radovi na aerodromu
Ciljuge su pri kraju, te se na istom uskoro očekuju i prve sportske aktivnosti. U
planovima višeg reda navodi se mogudnost razvoja vodenih sportova na jezeru
Modrac.
Pod pojmom pasivna rekreacija podrazumjeva se zadovoljenje individualnih
sklonosti i psihofizičkih mogudnosti. U okviru urbanog područja, za pasivnu rekreaciju
predviđene su slobodne površine zajedno sa stambenim i poslovnim zonama. Van
granica urbanih područja, najviše potencijala za organizaciju pasivne rekreacije ima
područje Konjuha, te ostali lokaliteti prirodnog i kulturno - istorijskog nasljeđa.
Aktivna rekreacija , za razliku od pasivne rekreacije, zahtjeva odgovarajude
terene. Potreba za ovakvim objektima prvenstveno se javlja unutar glavnog i
sekundarnih centara Opdine. Za potrebe aktivne rekreacije , u narednom periodu
predviđa se realizacija terena (odbojka, basket, tenis, trimovanje i slično) uz postojeda
nogometna igrališta. Na ovaj način bi se pratedi sadržaji nogometnih igrališta
(svlačionice, kupatila, izdavanje opreme) mogli koristiti za potrebe rekreativaca.
Potrebe za aktivnom rekreacijom de se i dalje zadovoljavati u fiskulturnim salama i
poligonima uz osnovne škole. Pored navedenog, u okviru gradskog i sekundarnih
centara javlja se potreba za izgradnjom dječijih igrališta, u skladu sa normativom na
svakih 1000 stanovnika jedno igralište veličine 20x20m (400m2). Važno je pomenuti da
je veliki dio potrebnih prostora za aktivnu rekreaciju predviđen Regulacionim
planovima. Jedan od vedih sportsko-rekreacionih kompleksa planiran je u okviru
Regulacionog plana „Jezero Bašigovci“. Osim navedenog kompleksa, na području
Dubrava planira se izgradnja streljačkog centra.
Učešde uređenih zelenih površina u odnosu na broj stanovnika Opdine je jako
malo. Obzirom na veliki značaj u pogledu povedanja kvaliteta života stanovnika, ovom
segmentu prostorne organizacije potrebno je posvetiti posebnu pažnju u smislu
očuvanja, zaštite i širenja ovih površina.
U nastavku je dat orijentacioni proračun potrebnih sportskih i rekreativnih
površina prema planiranom broju stanovnika:
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 150 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
1. Korisna površina sportsko - rekreativnih objekata: 199.647 m2 (2,5
m2/st.)
2. Otvorene naseljske sportsko - rekreativne površine: 39.929 m2 (0,5
m2/st.)
a.- otvoreni tereni: 159.718 m2 (2,0 m2/st.)
b.- naseljski parkovi: 79.859 m2 (1,0 m2/st.)
Sport i rekreacija ukupno: 479.153 m2
Turizam
Planovi višeg reda prepoznali su turizam kao ozbiljnu razvojnu šansu, te su u
tom pravcu date i osnovne smjernice razvoja. Primarni cilj se odnosi na doprinos
turizma generiranju i povedanju zapošljavanja. Međutim, da bi se gore navedeno
realizovalo, prethodno je potrebno ispuniti ciljeve koji predstavljaju važne faktore za
razvoj turizma. Ovo se odnosi na privlačenje investitora u oblast turizma, te
unapređenje kvaliteta i strukture turističke ponude.
Ocjenom stanja u oblasti turizma može se zaključiti da je kvaliteta turističke
ponude na nižem nivou od objektivno mogude. Opdina Živinice posjeduje kvalitetnu
resursnu osnovu za razvoj turizma, što se prvenstveno odnosi na prirodna bogatstva i
bogato kulturno - istorijsko naslijeđe. Takođe, povoljan prostorni položaj, autohtonost
života, običaja i ljudi (gostoprimstvo), predstavljaju mogudnosti za razvoj raznih oblika
selektivnog turizma. Uz unapređenje kvalitete turističke destinacije direktno je vezan i
koncept održivog razvoja. Očuvano kulturno - istorijsko i prirodno naslijeđe, kulturni
identitet, te pozitivan odnos stanovnik - turist, čine elemente kvalitete turističke
destinacije za koje se zalaže i koncept održivog razvoja.
Najzastupljeniji motivi putovanja turista za neku turističku destinaciju u FBiH
bili su: odmor, vjerski motivi, poslovni motivi, zabava, upoznavanje kulturne baštine,
prirodne ljepote, te odmor i rekreacija u prirodi. Pretpostavlja se da de navedeni
motivi dominirati i u bududnosti, nužno s obogadivanjem, povedanjem kvalitete i
proširenjem ponude. Opdina Živinice nudi mogudnosti za razvoj sljededih oblika
selektivnog turizma: lovno - ribolovni (jezero Modrac, Konjuh, Spreča), izletnički,
tranzitni, kulturni (kulturne manifestacije, kulturno - istorijsko nasljeđe), sportsko rekreativni (jezero Modrac, Rajsko jezero u Bašigovcima..), banjsko - rekreativni (
Toplice). Da bi se ostvario očekivani razvoj turizma, potrebno je raditi na promociji
turizma, educirati i osposobljavati kadrove, unapređivatni putnu i turističku
infrastrukturu, razvijati svijest stanovništva za održivi razvoj i turizam itd…
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 151 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
BIBLIOGRAFIJA:
Prostorni plan Federacije BiH - Prostorna osnova Federacije Bosne i
Hercegovine 2008-2028.g.
Prostorni plan Tuzlanskog kantona 2005-2025.g.
Studija ranjivosti prostora Federacije BiH
Studija Obezbjeđenje nedostajudih količina pitke vode za grad Živinice sa
prigradskim naseljima
Studija Tehno - ekonomske opravdanosti realizacije projekta toplifikacije
grada Živinica
Studija hidroenergetskog iskorištenja sliva rijeke Spreče I – Pritoka: Oskova i
Gostelja
Studija Vodoprivrede, I faza
Studija sistema saobradajne mreže Opdine Tuzla sa analizom i prognozom
saobradaja za period 2006. - 2026. godine
Strategija razvoja turizma Federacije BiH (2008. godina)
Strategija razvoja Tuzlanskog kantona - Nacrt
Strategija razvoja poljoprivrede Tuzlanskog kantona
Strategija zaštite okoliša F BiH 2008. – 2018. godine
Strategija zapošljavanja Tuzlanskog kantona za period 2009 - 2013. godinu
Regulacioni plan „RIBA“
Regulacioni plan „Novi Grad“
Regulacioni plan „Jezero II“
Regulacioni plan „Ciljuge II“
Urbanistički projekat dijela s.r.t.c. „Toplica“ Živinice
Projekat: Postrojenje za prečišdavanje otpadnih voda Živinice – 25000 ES,
Faza 1 – Objekti biološkog tretmana i tretmana mulja
Šumsko - privredna osnova „Sprečko“
Šumsko - privredna osnova „Konjuh“
Evropska perspektiva održivog razvoja
Lokalni ekološki akcioni plan Opdine Živinice
Zaštita prirode - Međunarodni standardi i stanje u Bosni i Hercegovini
Sedamdeset pet godina rudnika Đurđevik
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 152 -
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
Dugoročni program snabdijevanja pitkom vodom stanovništva i privrede na
vodnom području slivova rijeke Save u F BiH na kantonalnom i
podslivovskom nivou Tuzlanski Kanton
Procjena ugroženosti od prirodnih i drugih nesreda područja Tuzlanskog
kantona (2005. godina)
Vodedi principi za održivi prostorni razvoj
Odluka o prostornom uređenju teritorije Opštine Živinice (1981. godina)
Elaborat o sanaciji i zaštiti stedaka na području opdine Živinice
Izvještaj o radu Opdinskog načelnika za 2007. godinu
Plan aktivnosti za JP za vodoprivrednu djelatnost d.d. „Spreča“ Tuzla u
postupku pribavljanja okolinske dozvole za pogone i postrojenja
Registar o grupnim vodovodima, mjesnim vodovodima i javnim bunarima,
Opdina Živinice
Rješenje o vodnoj dozvoli broj UP-I/25-40-717-7/08 izdato JKP „Vodovod i
kanalizacija“ Tuzla kao korisniku od strane „Agencije za vodno područje
rijeke Save“
Informacija o stanju u turističko - ugostiteljskoj djelatnosti i kretanju turista
na području Tuzlanskog kantona u 2009. godini
Statistički godišnjak / ljetopis Federacije BiH, 2010.g.
Statistički godišnjak / ljetopis Tuzlanskog kantona 2011.g.
Makroekonomski pokazatelji po kantonima za 2010. godinu - Federalni zavod
za programiranje razvoja
Socioekonomski pokazatelji po Opdinama u Federaciji Bosne i Hercegovine u
2010. godini - Federalni zavod za programiranje razvoja
Zakon o vodama FBiH
Zakon o proglašenju dijela područja planine Konjuh zaštidenim pejzažom
„Konjuh“
Zakon o zaštiti akumulacije Modrac
Internet:
www.wikipedia.org - www.opcinazivinice.org - www.bizreg.pravosudje.ba
- www.fzs.ba - www.fzzpr.gov.ba - www.vladatk.kim.ba - www.bastina.ba www.zivinice.ba - www - www.rmu-djurdjevik.com - www.kreka.ba www.tuzla-airport.ba
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
- 153 -
IPSA
INSTITUT
GRAFIČKI PRILOZI
PROSTORNI PLAN OPĆINE ŽIVINICE
PROSTORNA OSNOVA
GRAFIČKI PRILOZI
- Sintezni prikaz postojedeg stanja / Izvod iz Prostornog plana FBiH M 1:100.000
2008. - 2028. godina
- Sintezni prikaz postojedeg stanja / Izvod iz Prostornog plana za M 1:100.000
područje Tuzlanskog kantona 2005. - 2025. godina
1. Karta namjene zemljišta sa obrađenim
poljoprivrednim, šumskim i ostalim zemljištem
građevinskim, M 1:25.000
2. Karta stanovništva i njegov raspored u prosotru po Katastarskim M 1:25.000
Opdinama
3. Karta saobradajne infrastrukture po vrstama saobradaja
M 1:25.000
4. Karta prirodnog i kulturno - istorijskog nalijeđa
M 1:25.000
5. Karta voda i vodnih površina
M 1:25.000
5a. Karta vodne infrastrukture
M 1:25.000
6. Karta ležišta, pojava i potencijalnih prosotra za istraživanje M 1:25.000
mineralnih sirovina
7. Karta komunalne infrastrukture
M 1:25.000
8. Karta objekata za proizvodnju i prenos energije
M 1:25.000
9. Karta objekata privrednih i društvenih djelatnosti
M 1:25.000
10. Karta sa granicama Opdine, mjesnih zajednica i naseljenih mjesta
M 1:25.000
11. Karta područja posebnih obilježja
M 1:25.000
12. Karta opasnosti i ograničenja
M 1:25.000
13. Karta sinteznog prikaza stanja u prostoru
M 1:25.000
14. Sintezni prikaz korištenja prostora u planskom periodu / prijedlog M 1:25.000
osnovne koncepcije prostornog razvoja
Nosilac pripreme Prostornog plana: Općina Živinice
Nosilac izrade Prostornog plana: IPSA INSTITUT
Download

Prostorna osnova - Općina Živinice