Bilimsel Makale Nasıl Yazılır?
Literatür Taraması Nasıl Yapılır?
ZOTERO Nasıl Kullanılır?
Y. Doç. Dr. Alptekin DURMUŞOĞLU
Endüstri Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi
E-posta: [email protected]
"Hanımların dikkatine! Overlok makinesi ayağınıza
geldi. Halı kenarları, paspas kenarları, halıfleks
kenarları 5 dakikada yapılıp hemen teslim edilir."
Makale Yazmak Neden Zordur?
•
•
•
•
•
•
•
Alan hakimiyeti gerektirir (zaman ve sabır)
Yeni fikirler gerektirir (yaratıcılık ve hayalperestlik)
Düşük kabul oranları (milyonlarca başvuru / önyargılar)
İyi makalelerle rekabet
Hakemler muhtemel rakiplerinizdir
İngilizce ana dilimiz değil
Düşündüklerimiz yazdıklarımız olmayabilir
Bir makaleyi iyi yapan nedir?
• İyi Makale= İyi içerik + Dilsel kalite
• Yazım Dili Kalitesi: Yapı, akış, sadelik, …
– Mantık, açıklık, öz, tutarlılık, …
– Makalenin İngilizcesi
•
•
•
•
•
•
•
•
Doğru konu seçimi
İyi tanımlanmış problem
İyi tanımlanmış çözüm
Net katkı
Güvenilir ve tekrarlanabilir sonuçlar
Tekrarlanabilir prosedür
Doğru göndermeler
Anlaşılmayı kolaylaştıran illüstrasyonlar
İçerik, İçerik, İçerik
• Gerçekten yeni
– kavram/algoritma/prosedür/mimari
• İyi bir çözüm sunabilme
• İlgili araştırma topluluğu için vizyon sağlayıcı olma
• Sağlam, güvenilir, test edilebilir sonuçlar
Yanlış Bilinenler
• Daha fazlası daha iyidir (dilimleme hatasına düşmemek
koşuluyla)
– Tek bir noktaya odaklanmak yerine birçok yeni fikir
– Makale başına tek bir fikir düşmelidir! Bu, makalenizin kısa,
açık ve kolay anlaşılır olmasını sağlar. Bu kural fikir
makalelerinde olduğu kadar veri makalelerinde de geçerlidir.
• Daha uzun olan, daha iyidir
– Uzun ama ne anlatıyor?
• Daha kompleks olan, daha iyidir
– Birçok denklem, formül vb…
• Daha çok satan, daha iyidir
– Dünyada bir ilk, en iyi sonuç (peki ya hız? kaynak kullanımı?)
• Daha çok referans veren daha iyidir
– Self-citation bolluğu (peki ya yepyeni buluşlar?)
Siz makelenizi biliyorsunuz,
fakat okuyucular bilmiyor !
• Hakemler/Okuyucular: Sizinle aynı alanda
çalışmalar üretiyor olabilirler ama spesifik olarak
sizin probleminize/çözümünüze çok yakın
olmayabilirler.
• Terimleri tanımlamaktan kaçınmayın
• Motivasyon kaynağınızı belirtin
• Hangi sorulara yanıt arandığını ve muhtemel
yanıtları belirtin
• Makalede ‘saygınlığınızı’ göstermeyin. Onlar anlar
merak etmeyin
Yazdığınız Makale Anlaşıldığı Kadardır
Bir Hakem Yorumu:
This paper attempts to explain the success of Naive Bayes
classifiers by showing that …
Unfortunately, this paper was extremely difficult to follow. In
fact, it took several readings before I even understood the
paper's basic claims. The paper should have stated, at the
beginning, that it is focusing on the representational (as
opposed to learnability) issue: … It would also have been
useful to connect this notation with something practical--for
example, …
The arguments and proofs were difficult to follow. They
would probably have been easier if the paper had first
outlined their structure, before giving the details. …
Çalışmamızı Nasıl Geliştirebiliriz?
• İnsan kendi hatalarına kördür ayrıca kendi yazdığı
makaleyi okumak çok sıkıcı olabilir
• Küçücük bir iyileşme için büyük çabalar gerekebilir.
• Çözümler
– Kelime kelime okuyun ve sorgulayın
– Başkalarının okumasına izin verin ve hata tespit
edilince alınganlık yapmayın (Hocalar,
meslektaşlar, akranlar)
• En az 3 kere dikkatli revizyon, toplam 5’den fazla
revizyon yapın
Nasıl Geliştirmeli: Hakemler ne istiyor?
Hakemleri kontrol listesinden bazı örnekler:
•
Makale yeni bir problem mi tanımlıyor yoksa mevcut
problemlere yeni bir çözüm mü getiriyor?
•
Makalenin temel bulgusu ne?
•
Makale teknik olarak doğru mu?
•
Sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı mı?
•
Makale nin güçlü ve zayıf yönleri tartışılmış mı?
•
Makale açık ve akıcı olarak yazılmış mı? Okuyucularla
buluşabilir nitelikte mi?
•
Makale başvurulan dergiyle uyumlu mu?
•
Doğru, yeterli ve güncel bir yazım taramasına sahip mi?
İngilizce
Efsane: Mazeretim var, İngilizcem çok zayıf
– Yapı ve mantık dildeki aksaklıklardan daha
önemli: Tümden gelim, tüme varım, ana akış
belirleme, mantık
– Diğer iyi makaleleri örnek olarak kullanmak
– Proof-reader hizmeti almak veya akran
değerlendirme
Makalelerde Akış
•
•
•
•
•
•
BAŞLIK (Title)
ÖZET (Abstract)
GİRİŞ (Introduction)
ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR (Review of Previous Work)
ÇALIŞMAMIZ (Our Work)
DENEYLER VE KIYASLAMALAR (Experiments and
Comparisons)
• SONUÇ (Conclusions)
• BİBLİYOGRAFYA (References)
• DİĞERLERİ (Appendix, footnotes, etc.)
BAŞLIK
•
•
•
•
•
•
•
Basit, kısa, ilginç olmalıdır.
10-12 kelimeyi geçmemelidir.
Gramer olarak doğru olmalıdır.
Hedef derginin okuyucusuna doğru hitap etmelidir.
Buyurucu olmamalıdır.
Çalışma amacı ile uyumlu olmalıdır.
Çalışma düzenine işaret etmelidir. Makalenin
konusunu (sonuçlarını değil) yansıtmalıdır. Genelde
kabul görmeyen kısaltma içermemelidir.
ÖZET
•Çoğu kişi bir makalenin önce (veya sadece) özetini okur.
•İyi bir özet, özgün, makaleyi temsil eden ve hedef dergi
için uygun bir şekilde düzenlenmiş olmalıdır.
•Birinci cümlede problemin tanımı yapılır. Amaçlar
yeterince ve basitçe tanımlanır. Sonra çalışmanın nasıl
yürütüldüğü ve son olarak da önemli sonuçlar ve en
önemli olarak da çıkarımlar tanımlanır.
•Hedef derginin kurallarına uygun olarak "Structured"
veya "Unstructured" (alt başlıksız) olabilir.
ÖZET
•Kısa olmalıdır: <250 kelime (Structured), <150 kelime
(Unstructured).
•Özette makale içinde kullanılan cümleleri aynen
kullanmaktan kaçınmalıdır.
•Özetin içine kısaltma, referans, şekil, tablo ve sitasyon
konulmamalıdır.
•Sonuna 3-10 adet anahtar kelime (key words)
eklenmelidir.
•Beylik cümlelerden kaçınmak gerekir: Ör: küreselleşen
dünya(mız)da
GİRİŞ
• Amaç: Çalışmanın arka planını ve makalenin genel
akışını bildirmektir.
• Stil:
– Problemimiz şu:
– Bu problemin çözümü şu sebeplerden dolayı
önemli:
– Daha önce A, B, … çalışmaları yapıldı ancak şu
eksikleri vardı (burada dikkatli olmakta fayda var.)
– D yöntemini öneriyoruz, bu yöntemin özellikleri
şunlar, destekleyici deneyler tanımladık,
sonuçlarımızı A ve B ile karşılaştırdık.
D yöntemi A ve B’den daha iyi sonuçlar verdi
(belirli kriterler açısından)
– Makalenin akışı şu şekilde:
MEVCUT ÇALIŞMALAR: LİTERATÜR
TARAMASI
Makaleyi yazarken kullanacağınız literatür elinizin
altında olmalıdır. Zaten araştırmanızı yaparken
makalenizde kullanacağınız literatürün çoğunu
toplamış olmalısınız.
• Literatür kullanımında en dikkat edeceğiniz husus
gerekli literatürü vermektir Ne az ne çok! Örneğin
sizden önce aynı konuda çalışmış herkesin her
yazdığına atıf yapmak zorunda değilsiniz. Öyle
yaparsanız bu, konunuzun gelişimini anlamadığınızı
gösterir.
• Literatüre hakim olmanın, muntazaman kendi
konunuzdaki yenilikleri izlemenin yanında önemli bir
yöntemi, meslek yaşamınızın başından itibaren kendinize,
mesleğinizin seçtiğiniz ihtisas dalının klâsiklerinden ve
ilgilendiğiniz konuların önemli makale ve kitaplarından
oluşan bir el kitaplığı (Handbibliothek) oluşturmaktır.
• El kitaplığınızda kitaplar konu ve/veya bölgelere göre,
makalelerde aynı şekilde, bu iş için hazırlanmış karton
kutulara gruplanarak dizilmeli ve bunlar çalıştığınız yerde
her an el altında bulunmalıdır. Günümüzde, makalelerin
taranarak bilgisayarlarda depolanması da mümkün hale
gelmiştir. Bilgisayar kitaplığı oluşturmak da oldukça
faydalı olabilir.
BİZİM ÇALIŞMAMIZ
• Amaç: Yapılan çalışmanın gösterilmesidir. Mantıksal
bir akışla alt başlıklara bölünebilir.
• Stil:
– Tanımlamalar, gösterimler
– Algoritmalar: pseudo-code; diagram; açıklamalar
– Okuyucunun sorabileceği potansiyel sorulara
yanıtlar;
– Aşırı detaylar (ispatlar gibi): eklerde sunulmalıdır.
DENEYLER
• Amaç: Doğrulama
• Stil:
– Deney Tasarımı
• Diğerleri deneylerinizi tekrar edebilmeli
• Özlü, basit ve net
– Karşılaştırmalar (Bilimsel mi? T-test?)
– Tartışma (Sonuçları anlamlandırma)
– Sonuç çıkarma
SONUÇLAR
• Amaç: Özet, gelecek çalışmalar, kapanış
REFERANSLAR
• Amaç: iddiaları desteklemek; evvelki çalışmalarla farkı
ifade etmek için destek bulabilmek; çok temel bilgileri
vermekten kurtulup okuyucuyu doğru kaynaklara
yönlendirmek için
• Stil:
• Evrensel doğrular için kullanılmaz: ‘dünya
yuvarlaktır döner’
• Görüşleri belirtmek için kullanılır
• Diğer insanların çalışmaları için
• Tutarlılık önemli
Diğerleri…
• Teşekkürler (Acknowledgements)
• Ekler
– İspatlar
– Akışı bölebilecek her türlü yapı
Tablolar:
•Yüksek kaliteli bir tablo yazının yayınlanma şansını arttırır
•Hakemler sıklıkla ilk olarak Tablo ve Şekillere bakarlar.
•Tablolar sayılarla dolu ve karışık olmamalı, basit ve kolay
anlaşılır olmalıdır.
•Yazı içinde ve Tablodaki veriler birbirini tekrarlamamalıdır.
•Tablo açıklamaları uygun olmalıdır
•Her değişken için birim tanımlanmış olmalıdır.
•Tabloda kısaltma kullanmaktan kaçınılmalı, eğer
muhakkak kullanılması gerekiyorsa dipnotta belirtilmelidir.
•Stili, hedef dergi formatına uygun olmalıdır.
•Vertikal çizgi olmamalıdır.
•Pattern boyaması olmamalıdır.
Şekil-Grafik:
•Çoğu okuyucu, sayfalarca yazı yerine öncelikle ve sadece
şekillere bakmayı tercih eder.
•Şekiller de, Tablo'da olduğu gibi yazının içinde verilmemiş
bilgiyi göstermelidir.
•Hangi tip veriye hangi grafiğin uygun olacağının seçilmesi
kritiktir. Sanatçı titizliği gerektirir.
•Kolay okunabilir olması için çizgiler kalın ve yazılar büyük
puntoda olmalıdır.
•Aks etiketi (axis label) anlaşılması kolay olmalıdır.
•Şekil başlığı (figure legend) ayrıntılı, kolay anlaşılabilir
olmalıdır.
Uzun cümlelerden kaçının
• Türkler neden uzun cümleler yazma eğilimindeler?
• Çoğu yazım hataları cümleleri bağlarken
oluşmaktadır
• Örnek:
Most researchers claim that the Naïve Bayes can only
represent linear functions, they are not quite correct ...
It results in the problem of estimating the probability of
unseen word pairs, that is, the pairs that do not occur
in the training set.
The complexity is not linear, it is because …
Uzun cümlelerden kaçının
• “.” kullanmaya alışın.
• Bağlaçlar üzerine kendinizi geliştirin:
“, “
“;”
“:“
“ plus“ “but” “because” “however”
Ret Edilmeyle Başa Çıkmak
Ret Edilmeyle Başa Çıkmak
• Unutmayın ki makalelerin çoğunluğu (> 70%)
temel dergiler tarafından ret edilmektedir.
• Başarısızlık veya utanç duygusuna kapılmayın
• Ret mektubundan dersler çıkarmaya çalışın
• Eğer düşünürseniz çalışmanızı aynı dergiye
sunmak için neler yapmak istediğinizi sorun
• Ret bildirimini kibarca/dostça kabullenin
• Başka dergileri denemekten vazgeçmeyin.
Sıkça Sorulan Sorular
• Makale birden fazla dergi veya konferansa sunabilir miyim?
- TABİKİ HAYIR! Konferanslara sunulan çalışmalar belirgin iyileşmeler sağlanmadan
dergilere gönderilemez.
• Bir dergiden uzunca süre haber alamazsam ne yapmalıyım?
- Kibarca yazılmış bir hatırlatma gönderilebilir (itici olmamak kaydıyla)
• Gelen görüşlere katılmıyorsanız ne yapmalısınız?
– Gerçekten inandırıcı/bilimsel bir açıklamanız varsa itirazda bulunabilirsiniz
(Fazla ısrarcı olmamak iyidir)
Zotero
• Zotero bir çok web browser (Firefox, Safari, Chrome) ile uyumlu
çalışabilen, size kaynak yönetimi konusunda büyük kolaylık
sağlayabilecek ücretsiz açık kaynak kodlu bir yazılımdır.
• Zotero’yu kullanmak için, ilk olarak, hangi web browser’ı
kullanıyorsanız, ona uygun versiyonunu Zotero’nun sitesinden
indirmeniz gerekir (www.zotero.org).
• Kendinize ücretsiz bir Zotero kullanıcı hesabı açmalısınız. Zotero
hesabınız ile birden fazla bilgisayara bu uygulamayı kurup, farklı
farklı yerlerde kendi bilgisayarınız gibi bütün kaynaklarınız elinizin
altında çalışabilirsiniz.
Zotero’nun Özellikleri
• Kelime işlemci (Word, LibreOffice) bütünleşme desteği
• Senkronizasyon ("Eşitleme") özelliği ile kütüphanenize her
yerden erişebilme, kaynakça yönetimi
• İnternet sayfalarındaki kitap, makale ve diğer dokümanların
bilgilerini tanıma ve tek tıklama ile kayıt
• Kaynakça veritabanı oluşturabilme, düzenleme
• Yerel veritabanı oluşturabilme
• Kütüphane özelliği sayesinde, dokümanların kayıt altına
alınması ve veri dosyalarının saklanması
• Gelişmiş atıf ("gönderme yapma") sistemi
• Kullanabileceğiniz yüzlerce kaynakça biçemi
• Kütüphanelerinizi paylaşabilme
Kaynak Kaydetme
Bilgisayarınıza kaydedebileceğiniz, size gerekli olabilecek bir web
sitesinde olduğunuzda Zotero bunu algılar ve adres çubuğunda onun
simgesini görürsünüz.
Bu simgeye tıkladığınızda bulunduğunuz internet sayfası, ya da
bulunduğunuz sayfadaki indirilebilir dokümanlar (makaleler, kitaplar
vb) Zotero’ya kaydedilecektir.
Kaynak İndeksleme
Zotero’nun en önemli özelliklerinden birisi pdf dosyalarını
indeksleyebilmesi, yani dizinlemesi, pdf’in içeriğini tarayıp
kaydetmesidir.
Zotero kitaplığınızda bulunan onlarca, yüzlerce pdf arasında o
anda yazmak istediğiniz konuya dair olanları belirleyeceğiniz bir
keyword ile “Gelişmiş Arama” kısmına gidip, arama yapılacak
ortamı “Ekin İçeriği” olarak belirlerseniz rahatlıkla bulabilirsiniz.
Daha güzeli de yaptığınız bu aramayı kaydedebilmenizdir.
Kaydettiğiniz bu arama, Sol frame’de bir klasör olarak görünecek
ve daha sonra bu arama sonuçlarına uyan başka eserleri
kitaplığınıza eklerseniz, bunlar da bu klasörde yerlerini otomatik
olarak alacaklardır. Bu sayede yazmaya başladığınız her yeni
konuda işinize yarayıp yaramayacağını kontrol etmek için bütün
kaynaklarınızı elden geçirmenize gerek kalmaz.
Makale yazarken Zotero Kullanımı
Tek tek format düzeltmeyle
uğraşmaya gerek yok
Online Erişim
TEŞEKKÜRLER…
BAŞARI DİLEKLERİMLE
Download

Bilimsel Makale Nasıl Yazılır? Literatür Taraması Nasıl Yapılır