VII MEĐUNARODNI FORUM O
ČISTIM ENERGETSKIM TEHNOLOGIJAMA
ENERGETIKA SRBIJE 2013: BUDUĆNOST I PERSPEKTIVE
24.-25. Septembar 2013. Novi Sad
PROIZVODNI KAPACITETI BIOGORIVA
U REGIONU
Dipl. Ing. Dobrosav Radovanović
Stanje na tržištu biodizela u Srbiji i regionu u odnosu na
zapadnu Evropu i svetske tokove
Zemlje
j u regionu
g
poslednjih
p
j g
godina usvajaju
j j ili su usvojile
j Direktivu 2003 /30/ EC
Evropskog parlamenta i Saveta o promovisanju upotrebe biogoriva ili drugih goriva
proizvedenih iz obnovljivih izvora energije u sektoru saobraćaja i Uredbu o sadržaju
biogoriva u gorivima za motorna vozila, što nažalost nije slučaj ali se očekuje i od
Republike Srbije. Na taj način bi bilo obezbeđeno sigurno tržište proizvođačima
biodizela u Srbiji.
Zbog još uvek nepovoljne situacije po proizvođače biodizela na tržištu, u Srbiji
gotovo da i nema proizvodnje i upotrebe biodizela, iako postoje postrojenja u
fi l j fazi
finalnoj
f i izgradnje
i
d j ili potpuno
t
f k i l
funkcionalna.
N d t t k ulaganja
Nedostatak
l
j stranih
t ih
investitora takođe je posledica ove nepovoljne klime na tržištu.
Nema preciznih statističkih podataka o proizvedenim količinama biodizela u Srbiji i
okolnim zemljama u regionu koje nisu članice EU. Jedini dostupni podaci o
teoretskim potencijalnim proizvodnim kapacitetima su oni iz nacionalnih akcionih
planova (programa) za obnovljive izvore energije i biogoriva.
Proizvodni kapaciteti
p
biodizela u Evropi
p i svetu rapidno
p
su rasli do 2007.-e
godine, a značajan rast su zabeležili i narednih godina. Godišnji rast od 2002.-e
do 2006.-e iznosio je preko 40%.
2006.-e godine ukupna svetska proizvodnja biodizela iznosila je oko 5 do 6
miliona tona, od čega je 4,9 miliona tona proizvedeno u Evropi. 2008.-e godine
samo u Evropi,
Evropi proizvodnja je porasla na 7,8
7 8 miliona tona.
tona Podaci iz 2008.-e
2008 e
godine pokazuju da se na teritoriji Evrope tada nalazilo 214 postrojenja za
proizvodnju biodizela.
Dalje, u 2009.-oj godini, godišnja proizvodnja biodizela raste na 9 miliona tona.
U 2010.-oj se penja na čak 9,5 miliona tona, da bi u 2011.-oj godini pala na 8,6
miliona tona. Treba naglasiti da su proizvodni kapaciteti za 2010.-u godinu
iznosili 21,9 miliona tona , a za 2011.-u čak 22,7 miliona tona.
Prema podacima EPA (Environmental Protection Agency – Agencija za Zaštitu
Životne Sredine), u SAD-u 2011.-e godine proizvodnja biodizela dostigla je
milijardu galona, dok se za 2020.
2020.-u
u godinu prognozira proizvodnja od skoro 12
milijardi galona biodizela.
Proizvodnja biodizela u hiljadama tona u Evropskim zemljama od 1998.-e do 2011.-e god.
Proizvodni kapaciteti
p
u Evropi
p i svetu i danas rastu. Međutim,, Evropsko
p
tržište
biodizela je danas ugroženo povećanim uvozom biodizela poreklom iz
Argentine i Indonezije (čak 98% Evropskog uvoza u 2011.-oj godini otpada na
ove dve zemlje), što dovodi do nekonkurentnih cena na tržištu i primorava
Evropske proizvođače biodizela da smanje cene svog proizvoda.
Porast uvoza biodizela iz Argentine
g
i Indonezije
j u EU od 2010.-e ((levo)) do 2011.-e ((desno))
Izvor - EUROSTAT
Proizvodni kapaciteti biodizela u Evropi
od 2011-e
2011 e godine do danas
Brojj ppostrojenja
j j za pproizvodnju
j biodizela na teritoriji
j Evrope
p u jjulu 2011.-e iznosio
je 254. Zadnjih godina uočava se stagnacija u povećanju broja novih postrojenja,
zbog pada cene biodizela na Evropskom tržištu.
Proizvodni kapaciteti biodizela u Evropi su ogromni i 2011.-e godine oni iznose
22,7 miliona tona godišnje. Međutim, godine ekspanzije proizvodnih kapaciteta
biodizela u Evropi su iza nas.
nas Povećanje proizvodnih kapaciteta od samo 6% u
2011.-oj jasno naglašava stagnaciju. U 2012.-oj i 2013.-oj proizvodni kapaciteti su
gotovo isti. Uzrok svemu tome su teški uslovi na tržištu.
Proizvedene količine biodizela u Evropi su u 2012.-oj manje nego 2011.-e dok su u
2013.-oj nešto veće od 2012.-e ali ipak ispod proseka za 2011.-u godinu.
Nemačka, Francuska i zemlje Beneluksa ostaju lideri u Evropskoj proizvodnji
biodizela.
PROIZVODNI KAPACITETI BIODIZELA U EVROPI U HILJADAMA TONA
Izvor : EBB (European Biodiesel Board)
Instalirana postrojenja biodizela i njihovi kapaciteti
u Srbiji i regionu
Proizvodni kapaciteti Evropskih zemalja u regionu kao i količina proizvedenog
biodizela u njima direktno zavisi od toga da li su one članice EU ili ne. Sve zemlje
članice EU usvojile su Direktivu 2003 /30/ EC Evropskog parlamenta, koja
obezbeđuje potrošnju njihovog proizvoda.
proizvoda
Strana ulaganja u postrojenja obnovljive energije u Srbiji i u ostalim zemljama koje
nisu
i
čl i
članice
EU (Makedonija,
(M k d ij BiH) su mala,
l ali
li strani
t i ulagači
l či izrazili
i
ili su
interesovanje za ulagenje u ove zemlje, čim se ostvare neophodni uslovi tržišta, što
će drastično povećati njihove proizvodne kapacitete.
Od svih zemalja u regionu, po proizvedenim količinama biodizela, kao i po
pproizvodnim kapacitetima
p
kojima
j
raspolažu,
p
ističu se Grčka i Bugarska,
g
sa p
po 821 i
408 hiljada tona biodizela u kapacitetu proizvodnje za 2012.-u godinu.
Srbija
Nema preciznih statističkih podataka o količinama proizvedenog biodizela u Srbiji
proteklih godina,
godina ali se procenjuje da potrošnja biodizela danas iznosi manje od
0,5% od ukupne potrošnje dizela, što govori o lošem stanju na tržištu i pored
ogromnog potencijala u količini sirovina koje se mogu proizvesti. Dakle, trenutno
se biodizel
bi di l u Srbiji
S biji gotovo i ne proizvodi
i di a i ne koristi.
k i i
Značajnija postrojenja biodizela u Srbiji su :
- „VictoriaOil (VictoriaGroup)“ – Šid sa kapacitetom od 100.000 t godišnje.
Vrednost investicije
j : oko 20 miliona evra.
Ulazna sirovina : (sirova) biljna ulja ili korišćena frito ulja.
Tehnologija nemačkog koncerna „Lurgi“.
Firma „Victoria Oil“ je izgradila fabriku biodizela 2007.-e godine i iste godine
proizvela 27.000 t biodizela. Rast cena na tržištu biljnih ulja kao ulazne sirovine,
i izostanak podsticajnih mera države,
države prouzrokovao je obustavu proizvodnje.
proizvodnje
VictoriaOil – Šid
FAM Kruševac(model po izolaciji)
- „Fabrika
Fabrika Maziva (FAM) A.D.
A D “ – Kruševac sa kapacitetom od 25.000
25 000 t godišnje.
godišnje
Postrojenje pored (sirovih) biljnih ulja, kao ulaznu sirovinu može koristiti i
korišćena frito ulja.
T h l ij : „Lubocons
Tehnologija
L b
Ch i l “ - Slovačka.
Chemicals“
Sl čk Oprema:
O
„Oteza
Ot
s.r.o.““ – Slovačka.
Sl čk
Izgradnja postrojenja zaustavljena je u finalnoj fazi. Postrojenje nije pokrenuto.
- Devedesetih godina je kratko vreme „Prva iskra“ – Barič proizvodila biodizel sa
kapacitetom od 5.000 do 6.000 t godišnje.
Makedonija
Najznačajniji proizvođač biodizela u Makedoniji je :
- „Makpetrol A.D.“ – Skoplje (Ilinden) sa kapacitetom od 20.000 t godišnje.
Vrednost investicije : 12 miliona evra.
P
Postrojenje
j j pored
d (sirovih)
( i ih) biljnih
bilj ih ulja
lj (najčešće
( jč šć repičinog),
iči
) kao
k ulaznu
l
sirovinu
i i
može koristiti i korišćeno frito ulje.
Tehnologija : „Lubocons Chemicals“ - Slovačka. Oprema: „Oteza s.r.o.“ – Slovačka.
Fabrika proizvodi biodizel B8 (mešavina od 8% zapreminskih FAME-a i 92%
fosilnog dizela-Eurodiesel BS) i B100 (čisti biodizel – 100% FAME).
Bosna i
Hercegovina
U blizini Banjaluke u februaru 2009.-e
2009 e godine izgrađeno je postrojenje biodizela
američke firme „Better Energy Solutions Today (BEST)“ pod nazivom :
- „System
S t
E l i D.O.O.“
Ecologica
D O O “ - Srbac
S b sa kapacitetom
k
it t
od
d oko
k 20.000
20 000 t godišnje.
diš j
Vrednost investicije : oko 30 miliona dolara.
Ulazna sirovina : (sirova) biljna ulja, korišćena frito ulja, masti životinjskog porekla...
Postrojenje je počelo sa proizvodnjom aprila 2009.-e. Jedina dostupna sirovina koja
se koristi jje korišćeno frito ulje.
j Sirovine za p
proizvodnju
j koje
j su u deficitu uvoze se
iz SAD, Južne Amerike i sa Kariba, jer se na području BiH slabo seje uljana repica.
Sav proizvedeni biodizel se izvozi, i u 2012.-oj godini izvoz je bio oko 18.000 tona.
U junu 2013.
2013.-ee je proizvodnja obustavljena, kako je navedeno, zbog još uvek
nerešenih imovinsko-pravnih odnosa na zemljištu na kome je fabrika izgrađena.
Najavljuje se moguće preseljenje proizvodnje u Makedoniju.
Fabrika „System Ecologica“ u Srpcu, BiH
Hrvatska
Najznačajnija postrojenja biodizela u Hrvatskoj su :
- „Biodizel Vukovar D.O.O. (ENVIEN Group)“ – Vukovar sa kapacitetom od
35.000 t biodizela godišnje.
Ulazna sirovina je prvenstveno ulje uljane repice, ređe sojino ulje, a proizvodnja je
prilagođena i za korišćena frito ulja.
Tehnologija
g j : „„Lubocons Chemicals“ - Slovačka. Oprema:
p
„„Oteza s.r.o.“ – Slovačka.
Prva probna proizvodnja obavljena je krajem 2008.-e godine. Od aprila 2012.-e
godine firma je u 100% vlasništvu „Envien
Envien Group
Group“, inostranog strateškog
investitora i jednog od glavnih proizvođača biogoriva srednje i istočne Evrope.
Danas se proizvodnja biodizela iz uljane repice u „Biodizel
Biodizel Vukovar
Vukovar“-u
u obavlja
100% kapacitetom i ova firma je jedan od najvećih i najpouzdanijih proizvođača u
regionu.
Postrojenje „Biodizel Vukovar“ (Envien Group) kapaciteta 35.000 t godišnje
- „„Vitrex D.O.O.“ – Virovitica sa kapacitetom
p
od 6.000 t g
godišnje.
j
Ulazna sirovina je prvenstveno korišćeno frito ulje, a mogu se prerađivati i sva
(sirova) biljna ulja.
Od 2006.-e godine preduzeće počinje sa proizvodnjom biodizela od korišćenog
(otpadnog) frito ulja. Preduzeće je ovlašćeni koncesionar za sakupljanje otpadnih
jestivih ulja na teritoriji Republike Hrvatske.
Hrvatske
- „Biotron D.O.O. (Nekadašnji Modibit D.O.O.)“ – Ozalj sa kapacitetom od
20 000 t biodizela
20.000
bi di l godišnje.
diš j Preduzeće
P d ć proizvodi
i di biodizel
bi di l iz
i ulja
lj uljane
lj
repice.
i
Tehnologija : „Lubocons Chemicals“ - Slovačka. Oprema: „Oteza s.r.o.“ – Slovačka.
Postrojenje je u izgradnji.
- „MEBU D.O.O.“ – Netretić sa kapacitetom od 20.000 t biodizela godišnje.
Postrojenje
j j p
pored ((sirovih)) biljnih
j
ulja,
j kao ulaznu sirovinu može koristiti i
korišćena frito ulja.
Tehnologija : „Lubocons Chemicals“ - Slovačka. Oprema: „Oteza s.r.o.“ – Slovačka.
Postrojenje je u izgradnji.
Slovenija
Proizvodni kapaciteti biodizela u Sloveniji su realtivno mali za potrebe ovog dela
Evrope. Od poizvođača treba pomenuti :
- „PINUS TKI d.d. (Petrol d.d.)“ – Rače (Maribor) sa kapacitetom od 8.000 t
godišnje, uz moguće proširenje na 50.000 t godišnje.
Tehnologija kontinuirane proizvodnje biodizela je „DeSmet Ballestra Oleo S.p.a.“.
Preduzeće jje p
počelo sa skromnom p
proizvodnjom
j
biodizela 2004.-e/2005.-e,, da bi od
2006.-e svi autobusi gradskog saobraćaja u Ljubljani išli na biodizel B100 proizveden
upravo u ovoj fabrici.
Mađarska
Mađarska ima velikog potencijala u sirovinama za proizvodnju biodizela koje može
sama proizvesti, jer raspolaže velikim obradivim površinama. Kao osnovne sirovine tu
spadaju : repica, suncokret, soja i dr...
Iako u Mađarskojj dominiraju
j p
postrojenja
j j bioetanola,, p
proizvodni kapaciteti
p
biodizela
su takođe na zavidnom nivou. U poslednje tri godine (2010.,2011.,2012.) proizvodni
kapacitet biodizela Mađarske iznosi 158 hiljada tona godišnje. Proizvedeni biodizel i
bioetanol se u velikim količinama i izvoze.
izvoze
Najistaknutiji proizvođač biodizela u Mađarskoj je :
- „Rossi Biofuel Ltd.“ - Komárom sa godišnjim kapacitetom od 150.000 t.
Ulazne sirovine su : uljana repica, suncokret, korišćeno frito ulje, a u slučaju
nedostatka
d t tk sirovina
i i i masti
ti životinjskog
ži ti j k porekla.
kl
Postrojenje je podignuto 2008.-e godine. „Rossi Biofuel“ proizvodi 120.000 t
godišnje za „MOL Hungarian Oil and Gas Plc.“, dok 30.000 t godišnje izvozi.
Rossi Biofuel Ltd. - Komárom
- Postoji još nekoliko postrojenja biodizela u Mađarskoj koja trenutno nisu u funkciji,
a nalaze se u Baja-i, Gyöngyös-u, Bábolna-i, Tab-u, Szerencs-u i Pacsa-i. Ukupan
kapacitet im iznosi oko 80.000 tona.
Grčka
Proizvodni kapaciteti biodizela u Grčkoj za 2012.-u iznose 812 hiljada tona, što Grčku
stavlja na visoko mesto na Evropskoj listi.
Najznačajnija postrojenja biodizela u Grčkoj su :
- „Elvi
Elvi (Hellenic Biopetroleum Industrial and Commercial S.A.)
S A )“ – Kilkis
sa kapacitetom od 40.000 t godišnje. Jedno od prvih postrojenja instalirano 2005.-e
godine u severnoj Grčkoj.
- „Agroinvest S.A.“ – Fthiotida sa kapacitetom od 200.000 t biodizela godišnje.
Nalazi se u centralnoj Grčkoj. Fabrika radi od 2006.-e godine.
- „Pettas“ – Patras sa kapacitetom od 50.000 t godišnje.
U funkciji
j jje od 2006.-e g
godine. Nalazi se na Peloponezu.
p
- „Vert Oil S.A.“ – Thessaloniki sa kapacitetom od 25.000 t godišnje. U funkciji od
2006.-ee godine.
2006.
- „Elinoil S.A.“ – Volos sa kapacitetom od 80.000 t godišnje. Instalirano 2006.-e god.
Instalirana postrojenja biodizela u Grčkoj sa prozvodnim kapacitetima
Bugarska
Proizvodni kapaciteti biodizela u Grčkoj za 2012.-u iznose 408 hiljada tona.
Glavna postrojenja za proizvodnju biodizela u Bugarskoj su :
- „Green
G
Oil O.O.D.“
O O D “ – Silistra
Sili t sa kapacitetom
k
i
od
d 15.000
15 000 t godišnje.
diš j
- „Green Fuel (Green Oil O.O.D.)“ – Pleven sa kapacitetom od 110.000 t god.
Proizvodnja je počela 2008.-e godine
- „„Nora A.D.“ – Loveč sa kapacitetom
p
od 30.000 t g
godišnje.
j
- „Klas Olio O.O.D.“ – Dobrič sa kapacitetom od 30.000 t godišnje.
H v a l a n a p a ž nj i
Download

PROIZVODNI KAPACITETI BIOGORIVA U REGIONU REGIONU