ÜSTÜN ZEKÂLI ÇOCUKLARIN
ÖZELLİKLERİ
Hazırlayan: Filiz KÖKSAL
Gümüşhane Bilim Ve Sanat Merkezi Öğretmeni
Tarih
boyunca
insanların
yaşamlarını
değiştiren,
medeniyet dediğimiz gelişimi sağlayan, hiç şüphe yoktur ki
üstün beyin gücüne sahip insanlardır.
Yıllar boyunca insanların yaşamlarında bugünü daima
dünden farklı kılan, birçok insanların hayret ve şaşkınlıkla
seyrettikleri ve
eğitim
bahsettikleri teknik, fen, bilim, sosyal ve
alanında
birçok
değişiklikler
ve
gelişmeler
olmaktadır. Toplum hayatında bu hızlı değişiklikleri ve
gelişimleri sağlayan kişiler üstün zekalı kişilerdir.
Her
100
yeteneklere
bilinmektedir.
çocuktan
ve
en
az
hünerlere
Eflatun,
bu
ikisinin
sahip
çocukları
üstün
olduğu
"Altın
Çocuklar" diye adlandırır.
Üstün yetenekli insanların en önemli özelliği,
öğrenme hızlarıdır. Bu tür çocuklar, diğerlerine
göre daha erken yaşta konuşma, okuma ve
yazmayı
öğrenirler.
Doymak
bilmez
meraklarıyla sürekli yeni şeyler öğrenme azmi
taşırlar.
Ancak toplumun her üyesi ana baba, öğretmen olarak
hepimizin zihnini meşgul eden bir çok sorular vardır?
Acaba üstün zekâlılar kimlerdir?
Bunlar normallerden farklı mıdır?
Bu farklar hangi alanlardadır?
Nasıl belli olurlar?
Bu
toplantıda
bugüne
kadar
yapılmış
sonuçlarını ve gözlemlerimi sunmaya çalışacağım.
araştırma
Uzun yıllar yapılan çalışmalar sonunda üstün zekâlı çocukların normal
çocuklardan
farklı ve üstün bazı özelliklere sahip olduğu saptanmıştır. Bu
araştırmalardan elde edilen bulgulara göre üstün zekâlı çocukların ortak ve
belirgin özelliklerini dört ana başlık altında açıklamak isterim. Bu başlıklar
şunlarıdır:
1) Üstün Zekâlı Çocukların Bedensel Özellikleri
2)
Üstün Zekâlı Çocukların Zihinsel Özellikleri
3)
Üstün Zekâlı Çocukların Sosyal Özellikleri
4)
Üstün Zekâlı Çocukların Kişilik Özellikleri
1) ÜSTÜN ZEKÂLI ÇOCUKLARIN BEDENSEL ÖZELLİKLERİ
Halk arasında
üstün zekâlı çocukların akranlarına göre
bedenen zayıf, çelimsiz, gelişmemiş daha az cazibeli, sağlığı
bozuk ve kısa ömürlü olduğuna dair yanlış bir kanaat söz
konusudur. Sebep olarak da yüksek düşünce ve zekâya sahip
olmalarının bedensel gelişimini engellediği gösterilir.
Bu alanda bir çok inceleme yapılmıştır. İnceleme sonuçları bu
kanaatin yalnız yanlışlığını değil, tamamen aksini ispatlamıştır.
Üstün zekâlı çocukların normal akranları ile kıyaslandığında
doğumdan ölüme kadar her yaş seviyesinde bedeni gelişim ve
sağlıkta onlardan üstün oldukları saptanmıştır.
Dünyada üstün zekâlı çocukların eğitimlerine özen
gösteren ilk toplum biziz. Osmanlı İmparatorluğu zamanında
ENDERUN okullarına alınan öğrencilerin seçiminde çocukların
üstün bedeni gelişimleri, fiziki güzellikleri ve cazibeli oluşları
üstün
zekâlılığın
kullanılıyordu.
tek
belirgin
özelliği
ve
kriteri
olarak
Üstün Zekâlı Çocukların normallere kıyasla bedenen
aşağıdaki hususlarda belirgin üstün özelliklere sahip oldukları
saptanmıştır:
1) Doğumlarında normal çocuklardan daha ağır ve uzun doğarlar.
2) Her
yaşta
akranları
ile
kıyaslandıklarında
bedeni
gelişimlerinde belirli derecede üstünlük gösterirler.
3) Her yaşta akranlarından daha iri, kuvvetli ve sıhhatlidirler. Kas
kontrolü daha güçlüdür. Ayrıca fiziksel görünüm açısından da daha
güzeldir.
4) Akranlarından ve
normal çocuklardan
konuşurlar, yürürler. Bu bazen
olarak çok erken olarak gelişir.
daha erken
zekâ yüksekliği ile oranlı
5) Bedenen bütün organların sağlığı akranlarından çok iyidir.
Sağlıklarını çok iyi korurlar. Hastalık şikayetleri çok azdır.
6) Beden özürlerine çok az rastlanır.
Üstün zekâlı çocukların bu özellikleri ilmi araştırmalar sonucu
bulunmuştur. Fakat bu konuda ilmi araştırmaların yapılması uygun
olacaktır. Zira bedeni gelişim, sıhhatli ve kuvvetli olmak uygun
beslenme rejimi ve genetik özellikler ile doğrudan ilgilidir.
• Doğumdan ölüme kadar her yaşta üstün bedeni özellikler üstün
zekâlı olmanın belirgin bir işareti olarak görülmemelidir. Ancak
diğer özellikler yanında destekleyici bir unsur olarak kabul
edilmesi uygun olacaktır.
2) ÜSTÜN ZEKÂLI ÇOCUKLARIN ZİHİNSEL ÖZELLİKLERİ
Üstün zekâlı çocuklar normal akranlarına kıyasla nitelik
ve
nicelik olarak farklı ve üstün zihni özelliklere sahiptirler.
1)Normal dışı bir zihinsel ve fiziksel enerjiye sahiptirler. Zihnen
daima faal olmayı şiddetle arzu ederler.
2) Bilgi kazanmak için doymak bilmez bir arzuya sahiptirler.
3) Erken konuşabilir ve dili etkili bir ilişki
vasıtası olarak
kullanabilirler. Konuşurken işaret ve bedeni ifadeye çok az
başvururlar.
4) Kelimeleri doğru telaffuz ederler, kelimeleri yerli yerinde kullanırlar ve akıcı bir
konuşmaları vardır. Kelime hazineleri çok zengindir.
Çukurova Ün. İle UNESCO İşbirliği İle Düzenlenen Somut Olmayan Kültürel Mirası
Somutlaştırmak Proje Yarışmasında Mansiyon Aldığımız Sunumdan
5) Kendilerini ifade etmek ve kuvvetli öğrenme arzularını doyurmak
için çeşitli alanlara ihtiyaç duyarlar. Akademik başarıları tek alanda değil
bütün alanlarda görülür. Matematik, fen, sanat ve edebiyat alanlarında
yoğunlaşma görülür.
Gümüşhane BİLSEM
Öğrencileri
Sümeyye Gökçe TANIŞ ve Tuana
Sevinç
III.
Ulusal
Çocuk
Kongresi’nde
Rize’de
bildiri
sunarken
6) Bir faaliyete kendi kendine başlama ve devam ettirmede üstün bir
kabiliyete sahiptirler.
7) Keskin ve sağlam bir belleğe sahiptirler. Gördüklerini, duyduklarını
kolayca beller ve uzun süre bellekte muhafaza ederler.
Duyduklarını,
gördüklerini, okuduklarını kesinlikle unutmazlar.
8) Gördüklerini, duyduklarını, okuduklarını olduğu gibi değil kritik
yaparak değerlendirirler ve genellemeler yapabilirler.
9) Bilgilerini kolayca farklı alanlara transfer edebilirler.
10) Eleştirel düşünceleri çok erken yaşlarda başlar.
11) Zekice tasarımlar yapabilirler.
12) Öğrenmeyi ana, baba, öğretmen ve yakınlarının hatırı için değil,
kuvvetli öğrenme arzularının doyurulması için yaparlar.
13) Kendilerini çok geniş alana konsatre etme gücüne sahiptirler. Aynı anda
iki üç işe konsatre olabilirler. Bir konu üzerinde uzun süre dikkatlerini
yoğunlaştırabilirler.
14) Bir şeyi yeniden şekillendirmek kabiliyetine sahiptirler.
15)
Her
şeyi
mükemmel
Mükemmeliyetçidirler.
yapmaktan
özel
bir
haz
duyarlar.
16) Bilginin nedenlerini, detayları ve en ince ayrıntılarıyla öğrenmeye
çaba harcarlar. Kimsenin dikkatini çekmeyen ayrıntıların üzerinde fazlaca
durur ve bunları öğrenmek isterler.
17) Çevreye karşı aşırı ilgi duyar ve sürekli soru sorarlar.
18) Kendilerini ifade etmede bağımsızdırlar ve kendilerine güvenleri
fazladır. Bu konuda yardımdan hoşlanmazlar.
19) .Çok çeşitli şeylere ilgi duyarlar. Bazı özel konulardaki ilgileri çok
kuvvetlidir. Yalnız alışılmış şeylere değil birbirine zıt şeylere de geniş ve
kuvvetli ilgi duyarlar
20) Gerçek ile hayal arasındaki farkı çok erken yaşlarda keşfederler.
21) Okumaya karşı çok erken ilgi duyarlar. Okumayı çok erken yaşlarda
öğrenebilirler. Bu üstün zekânın en belirgin özelliğidir. Kitaplara karşı ilgileri
erken yaşlarda başlar. Atlas, ansiklopedi, sözlük, deney ve bilimsel kitaplar ilgi
alanları içine girer. Her türden ve her konudan kitap okumaktan ve çeşitli
deneyler yapmaktan hoşlanırlar. Okudukları kitaplar yaş seviyesinin
üzerindedir. Üstün yetenekli çocukların yaklaşık yarısı, okula gitmeden önce
okumayı öğrenmektedir.
22) Çok faal, açıkgöz, uyanık ve çabukturlar. Dikkat alanları geniş ve süresi
uzundur.
23) Duygu ve düşüncelerini ifade etmede çeşitli yollardan faydalanırlar.
24) Karışık problemler çözmekten hoşlanırlar. Basit ve yüzeysel şeylerden
hoşlanmazlar.
25) Aldıkları uyaranlara karşı
çok düşünceli, olgun ve
orijinal tepkilerde
bulunurlar. Olayları farklı açılardan değerlendirirler, farklı, orijinal fikirlere
sahiptirler.
26)Sorumluluk hisleri kuvvetlidir. Sorumluluk almayı çok ister ve bunu yerine
getirmekten hoşlanırlar.
27) Zaman ve enerjilerini en ekonomik olarak kullanabilirler.
28) Estetik zevkleri erken gelişir. Güzeli iyiyi kolayca anlar ve takdir edebilirler.
29) Uzun vadeli gayelere yönelirler.
30) Profesyonel mesleklere karşı ilgi duyarlar. Bu mesleklere girebilmek için
uygun hazırlıklar yaparlar. Mesleklerinde kaliteli olmayı amaç edinirler.
31) Üstünlükleri devamlıdır. Hayat boyunca devam ederler.
Üstün zekâlı çocuklar her yaşta gelişimlerine uygun ortam bulmuşlarsa
bu özellikleri gösterir. Uygun olmayan ortam bu özelliklerin görülmesini,
meydana çıkmasını engeller.
32) Güçlü bir gözlem ve mantık yürütme gücüne sahiptirler.
33) Yeni karşılaştıkları bir konuyu kavramakta ve konunun mantığını
anlamakta gecikmez, güçlük çekmezler.
34) Üstün zekâlı
bazı çocukların yazıları güzel değildir ve yazı
değerlendirmesinde başarılı olmadıkları gözlemlenmiştir.
35)Yüksek düzeyde yaratıcılık özelliğine sahiptirler.
36) Hazır cevaptırlar.
37)Araştırmayı, incelemeyi çok severler.
ÜSTÜN ZEKÂLI ÇOCUKLARIN SOSYAL ÖZELLİKLERİ
Normal çocuklarda olduğu gibi üstün zekâlı çocuklarda da
sosyal
uyumsuzluklar,
davranış
problemleri,
suçluluk
olabilmektedir.
Bu konuda yapılan araştırmaların bulgularına göre üstün
zekâlı çocukların normallere kıyasla farklı üstün bazı sosyal
özelliklere sahip olduklarıdır. Bu hususlar şunlardır:
a) Genellikle şakaları olgunca anlama bir şeyin şaka
tarafını, tuhaflıklarını görme kabiliyetine sahiptirler.
Uygun espriler yapmayı erken yaşlarda becerirler.
b) Başkaları ile anlaşmayı ve geçinmeyi becerirler.
c) Arkadaş olarak kendileri seviyesinde zekâya sahip ve ilgilerinde
benzerlik ve paralellik olan kimseleri seçebilirler. Genellikle kendi
yaşıtlarından üstün olanlarla arkadaşlık ederler.
d) Üstün veya özel yetenekli çocuklar, sınıftaki diğer
arkadaşlarına oranla, daha yüksek akademik yeteneğe sahip
olmalarına rağmen, diğerlerini küçük görme, kendini beğenme
.
gibi olumsuz davranışlar sergilemezler
e) Sosyal liderlik özelliği gelişen üstün veya özel yetenekli
çocuklar,
faaliyet
faaliyetin
planlanması,
organizasyonu
gibi
grubun
işlerde,
yönetilmesi
belirgin
olarak
ve
öne
çıkarlar.
Kendi
koydukları
kuralların
geçerli
olmasını
ve
bu
kurallara uyulmasını isterler. Bu özellikteki çocuklar, koymuş
olduğu kurallara uyulmadığı takdirde huzursuzlaşarak tepkilerini
çeşitli şekillerde ortaya koyarlar.
f) Başkaları ile içten dostluk kurabilirler. Kurdukları
dostlukları uzun zaman devam ettirirler.
g) Mensup olduğu gruplarda hakem ve politika
yapıcı olarak tanınırlar. Diğer bir deyimle gruplarındaki
anlaşmazlıkların hakemliğini yaparlar ve politika ile idare
ederler.
ğ) Duygusal gerilimlerini korkusuzca duruma en
uygun şekilde ifade ederler. Duygusal gösterileri uygun
ve kararlıdır.
h) Oldukça popülerdirler. Mensup olduğu grubun
üyeleri tarafından sevilirler..
Takvimler 2010 senesinin Eylülüydü… İlk sevinç ve ilk heyecanımız,
Gümüşhane’nin ilk BİLSEMLİ’si olmaktı…
ı) Yeni sosyal durumlara kolayca uyabilirler. Çevrenin sosyal
değerlerini çabuk kavrar, davranışları ona göre uydurmayı kolayca
başarırılar.
i) Dış dünya ile etkileşimde olgundurlar.
j) Üstün yetenekli çocuklar, kendi gereksinimlerinin olduğu
kadar, diğer insanların gereksinimlerinin de farkındadırlar. Sosyal
gelişim düzeylerinin yüksek olmasından dolayı diğer insanlarla bir
arada bulunmaktan
ve onların sorunlarını paylaşmaktan zevk
alırlar.
k) Üstün zekâlı çocuklar diğer çocuklara oranla toplumsal
davranışlara daha vakıftırlar. Ve bu özellikteki çocukların duygusal
hayatları sağlıklıdır.
Üstün zekâlı oldukları ailesi, okul idaresi ve öğretmenleri
tarafından
fark
edilmeyen
çocukların
çeşitli
davranış
bozuklukları ve uyumsuzluk sergiledikleri görülmüştür. Bu tür
çocukların hayalci, gülünç, zarar verici ve toplum tarafından kabul
görmeyen davranışlar içinde oldukları saptanmıştır.
ÜSTÜN ZEKÂLI ÇOCUKLARIN KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ
1. Kendilerinden emin, birçok becerilere sahip, bağımsızdırlar.
2. Amaçlarına ulaşmaktan ve başarıdan zevk duyarlar.
3. Çok çalışkandırlar. Kişisel hatalarını görür ve düzeltebilirler.
4. Sosyaldirler. Kolayca dost edinirler.
Sadakat ve güvenden
hoşlanırlar.
5. Sorumluluk almaktan ve aldıkları sorumlulukları mükemmel
şekilde sonuçlandırmaktan hoşlanırlar.
6. Başkaları ile kolaylıkla işbirliği yaparlar.
7. Azimleri kuvvetli ve süreklidir.
8. İlişkilerinde naziktirler.
9. Alçak gönüllülerdir. Gurudan hoşlanmazlar.
10. Lider olmak isterler ve olurlar.
Yaratıcılığımız, merakımız, araştırma ve inceleme yeteneklerimiz…
11. Sabırlı ve kararlıdır.
12. Başkalarının fikirlerine ve hislerine saygılıdırlar.
13. Kararlı bir hayatları vardır. Sakindirler.
14. Yeni farklı şeyler yapmaktan ve öğrenmekten hoşlanırlar.
15. Orijinal ve tenkidi düşünce sahibidirler.
16. Akranları ile ilişkilerinde daha etkili ve olgundurlar.
17. Çok sempatiktirler.
18. Görünüşte yakışıklı, cazibeli, temiz, tertipli ve düzenlidirler.
19.Başkalarını olumlu ve verimli davranışlar göstermeye teşvik
ederler.
PARLAKÇOCUK
ÜSTÜN ÇOCUK
Yanıtları bilir.
Sorular sorar.
Soruları yanıtlar.
Ayrıntıları görür, tartışır,
zenginleştirir.
Kolay öğrenir.
Zaten biliyordur.
3-5 tekrarla tam öğrenir.
Tam öğrenmesi için bir tekrar
yeterlidir.
Düşünceleri anlar.
Soyutlamalar yapar.
Anlamı yakalar.
Varsayımlar ortaya atar.
Doğru olarak kopya yapar.
Yeni bir desen yaratır.
İyi fikirleri vardır.
Çılgın, saçma düşüncelere sahiptir.
Dikkatini yoğunlaştırır.
Hem zihinsel hem fiziksel
olarak katılır.
İyi ezberler.
Teknikçidir.
Çok çalışır.
İyi tahmincidir.
İcatçıdır.
Çalışmaz gibi görünse
de sınavlarda başarılıdır.
Üst grubu oluşturur.
Grubun ötesindedir.
Yaşıtları ile ilgilidir.
Yetişkinleri tercih eder.
Verilen işi tamamlar.
Projeler oluşturur.
SONUÇ
• 1. Kolay, çabuk ve sağlam öğrenirler.
• 2. Aklı selimlerini ve pratik bilgileri beceriyle kullanırlar.
• 3. Açık düşünür, ilişkileri kolaylıkla bulur, bilgilerini transfer
eder ve yeni durumlarda en uygun şekilde kullanabilirler.
• 4. Fazla alıştırmaya lüzum kalmadan duyduğunu, gördüğünü,
okuduğunuzun zaman muhafaza ederler.
• 5. Birçok alanlarda derin, geniş ilgi ve bilgilere sahiptirler.
• 6. Kelime hazineleri geniştir. Konuşmaları açık ve akıcıdır.
SONUÇ
• 7. Zihnen güç problemleri kolaylıkla çözerler.
• 8. Sınıf seviyesinden üstün çeşitli kitap ve ansiklopedileri
okurlar.
• 9. Akademik konularda akranlarından 2, 3, 4 yıl ilerdedirler. Çok
erken okuma öğrenirler. Fikirleri ve çalışma metotları, buluşları
genellikle orijinaldir.
• 11. Uyanık, keskin gözlemci ve hazır cevaptırlar.
• 12. Başkaları ile içten devamlı dostluk kurarlar. Sadıktırlar,
kendilerinden emindirler. Başkalarına güvenirler ve güven
beklerler.
SONUÇ
• 13. Başkalarının fikirlerine, haklarına saygılıdırlar.
problemlerine duyarlı ve çözümde yardımcıdırlar.
• 14. Azimli, sabırlı, kararlı, alçak gönüllü ve naziktirler.
• 15. Yüz yüze geldiği problemlere göğüs gerer, uygun
çözüm yolları bulurlar.
SONUÇ
• 16. Genellikle bütün ilişkilerinde yapıcı, olumlu, verimli
ve başarılı olmayı amaç edinir, diğerlerini de bu yola
teşvik ederler.
• 17. Sorumluluk almaktan ve onu yerine getirmekten
hoşlanırlar..
• 18. Toplumsal değerleri kolayca kavrar, saygılıdırlar.
SONUÇ
• 19. Toplumun profesyonel mesleklerine yönelir, mükemmellik için
üstün gayret sarf eder ve genellikle çok başarılı olurlar.
• 20. Üstünlüklerini orta ve ileri yıllarda da “ömür boyu süren bir
şarkı ” gibi devam ettirirler.
Toplumun zihin gücü itibarı ile
elit tabakasını teşkil
ederler insan olurlar. Üstün yetenekli çocuklar geleceğin
liderleri, bilim adamları, fikir adamları ve sanatçılarıdır.
Böyle bir milli servet heba edilemez.
Download

dosyalar/2015_11/06021330_stnzekalıocuklarınzellklerson