w
w
w
s
r
.
d
a
r
i
k
k
w
w
w
r
i
k
s
ar
SADRZAJ
s
r
.
ad
n
i
m
.se
e
s
.
w
Epoha prosvećenosti ........................................................................................................... 3
Tri staleža ............................................................................................................................ 3
Kralj .................................................................................................................................... 4
Kriza feudalne monarhije .................................................................................................... 5
Skupština ............................................................................................................................. 7
Pad Bastilje ......................................................................................................................... 7
Vladavina krupne buržoazije .............................................................................................. 8
Ustav od 1791. godine ........................................................................................................ 9
Odnos s crkvom .................................................................................................................. 9
Osnivanje političkih klubova ............................................................................................ 10
Zakonodavna skupština i Konvent .................................................................................... 10
Jakobinska diktatura i njen pad ......................................................................................... 11
Direktorijum i kraj Revolucije .......................................................................................... 12
Svetskoistorijski značaj revolucije.................................................................................... 13
w
w
w
s
r
.
d
ir a
s
r
.
d
ira
k
s
r
ina
ww
m
e
s
w.
s
r
.
d
a
r
i
k
e
s
.
w
ww
s
r
.
ad
r
i
k
s
ar
n
i
m
.se
w
w
w
s
r
.
d
kira
s
r
.
d
a
r
i
k
ww
e
s
.
w
ww
s
r
.
d
kira
s
r
a
in
m
e
s
w.
e
s
.
ww
ww
w
k
s
r
na
s
r
.
irad
w
w
w
s
r
.
d
a
r
i
k
k
w
w
w
r
i
k
s
ar
s
r
.
ad
n
i
m
.se
Epoha prosvećenosti
w
w
w
e
s
.
w
ww
Epoha prosvećenosti obeležila je vreme u kulturi uoči Francuske revolucije.
Uspešne su bile sve nauke, naročito filozofija, koja je razvila poseban pravacracionalizam. Francuski filozofi- racionalisti zanimali su se i politikom, zalažući se za
oplemenjivnje apsolutističke monarhije prosvećenim apsolutizmom. Predvodnici
prosvećenog apsolutizma bili su Šarl Monteskje, Fransoa Volter i Žan- Žak Ruso.
Najstariji meñu ideolozima Francuske revolucije- Monteskje (1689- 1755)
poreklom je iz aristokratske porodice. Kao istaknuti pisac I pravnik, kritikuje poredak u
Francuskoj. U svom glavnom delu, Duh zakona, daje predlog novog ureñenja Francuske.
Po Monteskjeu, najbolje državno ureñenje je ustavna monarhija engleskog tipa. On
predlaže striktnu podelu vlasti prema njenim funkcijama na: zakonodavnu, izvršnu i
sudsku. Zakonodavnu vlast treba da ima narodna skupština, izvršnu vlast vladar, a sudsku
nezavisni sudovi. Njegove ideje naišle su na odobravanje u organizaciji vlasti za vreme
Francuske revolucije.
Na javno mnenje u Francuskoj u 18- om veku snažno je uticao Volter (1694- 1778).
On je bio plodan pisac i dobar poznavalac filozofije, književnosti i istorije. Više od svega
Volteru su smetali verski fanatizam i nedostatak političkih sloboda i zato je vodio žestoku
borbu protiv crkve i njenog preteranog uticaja na čovekove misli. Bespoštedno je
napadao političko ureñenje u Francuskoj, samovolju i povlašćeni položaj plemstva i
sveštenstva. Volter je bio pristalica preureñenja društva “savezom filozofa i kraljeva”, tj.
bio je pristalica tzv. prosvećenog apsolutizma.
Istaknuto mesto meñu misliocima Francuske 18- og veka pripada i Žanu Žaku
Rusou (1712- 1778). Poreklom iz sitne buržoaske sredine, Ruso je bio njen najugledniji
ideolog. Svoje misli o političkom ureñenju Ruso je izložio u delu O društvenom ugovoru.
On smatra da je državno ureñenje rezultat ugovora čitavog društva i da ono treba da služi
postizanju opšteg dobra. Rusou je strana ideja o podeli vlasti kako je predlagao
Monteskje. Rusoove ideje o suverenitetu naroda uticale su na razvoj republikanizma, što
će naročito doći do izraza za vreme vladavine sitne buržoazije u toku Velike francuske
buržoaske revolucije.
Novim shvatanjima o prirodi i društvu utrla je put i Enciklopedija nauke, umetnosti
i zanatstva, u čijoj je izradi učestvovao veliki broj istaknutih ličnosti, pod rukovodstvom
filozofa Deni Didroa i matematičara Žana Dalambera. Od 1751- 1780. godine izišlo je 35
velikih tomova Enciklopedije. Priroda i društvo prikazani su u njoj onako kako su to
shvatili pripadnici tzv. francuske materijalističke škole 18- og veka.
Delovanjem ovih istaknutih intelektualaca pripremljeno je idejno tlo za početak
Francuske revolucije.
s
r
.
d
ir a
s
r
.
d
ira
k
s
r
ina
ww
m
e
s
w.
s
r
.
d
a
r
i
k
ww
s
r
.
ad
r
i
k
s
ar
n
i
m
.se
w
w
w
s
r
.
d
kira
e
s
.
w
ww
s
r
.
d
kira
s
r
a
in
m
e
s
w.
Tri staleža
ww
e
s
.
ww
w
U vreme kada je Engleska doživljavala industrijsku revoluciju, Francuska je bila
pretežno agrarna zemlja. Od oko 25 miliona stanovnika samo dva miliona nisu pripadala
s
r
.
d
a
r
i
k
e
s
.
w
k
s
r
na
s
r
.
irad
w
w
w
s
r
.
d
a
r
i
k
k
w
w
w
r
i
k
s
ar
s
r
.
ad
seljaštvu. Francuska je u drugoj polovini 18- og veka bila feudalno- apsolutistička država.
Postojanje feudalnih prava na zemlju sputavalo je razvoj zemljoradnje i industrije.
Društvo se u Francuskoj delilo u tri staleža: sveštenstvo, plemstvo i treći stalež.
Sveštenstvo je činilo aristokratski deo društva. Sveštenstvo je imalo veliki uticaj u
društvu i ubiralo je znatne prihode sa crkvenih imanja, ali nije bilo jedinstveno po sastavu
i poreklu. Privilegovani položaj uživalo je više sveštenstvo- plemićkog porekla, dok je
niže sveštenstvo imalo skromne prihode, pa je po položaju bilo bliže pripadnicima trećeg
staleža nego višem sveštenstvu.
Plemstvo je bilo drugi privilegovani stalež u Francuskoj i sa sveštenstvom je činilo
aristokratski deo francuskog društva. Ekonomski položaj plemstva obezbeñivali su
feudalni zemljišni posedi. Aristokratski deo francuskog društva ubirao je prihode i od
brojnih državnih službi i penzija koje je kralj delio sveštenstvu i plemstvu kao vladajućim
staležima. Meñutim, ni plemstvo nije predstavljalo kompaktnu celinu. Niže plemstvo je,
po svom ekonomskom položaju i ugledu u društvu, bilo znatno ispod visokoh plemstva,
ali je i ono ljubomorno čuvalo svoja feudalna prava.
Trećem stalžu je pripadao neprivilegovani deo francuskog društva, koji je po
socijalnom sastavu bio veoma raznorodan. Najbrojniju kategoriju trećeg staleža činili su
seljaci. Iako nisu bili formalno vezani za zemljoposed svojih gospodara- plemića i
sveštenika, oni su bili opterećeni brojnim feudalnim dažbinama. Crkvi su davali desetinu
proizvoda, a državi brojne poreze. Nezadovoljstvo seljaka je bilo opšte i oni su želeli
ukidanje feudalnih odnosa kako bi postali vlasnici zemlje koju su obrañivali.
Trećem staležu je pripadalo i gradsko stanovništvo, osim plemstva i sveštenstva. Tu
se ubrajala i buržoazija koja se delila na: krupnu- bankare, krupne trgovce, vlasnike
manufaktura i zakupce poreza; srednju- srednje trgovce, bogate zanatlije; i sitnuzanatlije i sitne trgovce. Poseban sloj buržoazije činila je inteligencija iz redova trećeg
staleža: književnici, naučnici, umetnici, kao i sitni i srednji službenici, lekari, nastavnici,
advokati i drugi. Buržoazija i buržoaska inteligencija nisu bile zadovoljne svojim
potčinjenim političkim položajem i bile su vodeća snaga u borbi za rušenje feudalnog
društva.
Trećem staležu su pripadali i radnici u manufakturama, propale zanatlije i brojna
gradska sirotinja bez stalnih prihoda i bez odreñenog zanimanja. Ti slojevi su bili žrtve
kapitalističkog raslojavanja, ali je i njihov položaj bio pogoršan feudalnom strukturom
društva. Zato su i oni bili pristalice rušenja feudalnog poretka i predstavljali su
najradikalnije i najbrojnije krilo u Francuskoj buržoaskoj revoluciji.
n
i
m
.se
w
w
w
s
r
.
d
ir a
ww
s
r
.
d
ira
k
s
r
ina
ww
m
e
s
w.
s
r
.
d
a
r
i
k
kir
e
s
.
w
ww
s
r
.
ad
r
i
k
s
ar
n
i
m
.se
w
w
w
Kralj
s
r
ad.
e
s
.
w
ww
s
r
.
d
kira
s
r
a
in
U Francuskoj je postojala još jedna institucija povrh ta tri staleža, a to je kralj sa
svojim dvorom. Dvor i kralj kao institucija su se nalazili na udaru svih, bili su vrlo
uočljivi, i već stolećima su vodili život iznad mogućnosti. Luj XV, uveo je balove,
vatromet, prijeme, maskenbale, što je dovelo do krize vladavine. To je nastavio i Luj XVI
(1754– 1793), koji se našao u velikim poteškoćama, a nije imao vrhunskih vladarskih
sposobnosti, te je bio podložan svojoj ženi Mariji Antoaneti. Oženio se sa njom još 1770.
godine. Tada je imao 15 godina, a ona 14. Marija Antoaneta je dovela rastrošnost na
s
r
.
d
a
r
i
k
e
s
.
w
m
e
s
w.
ww
w
e
s
.
ww
k
s
r
na
s
r
.
irad
Download

6156-Istorija-Francuska revolucija