GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİMİ A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ
(10.063 MWm - 9.683 MWe)
ÇED RAPORU
ORDU İLİ, MERKEZ İLÇESİ,
TURNASUYU DERESİ ÜZERİ
X
ÇED RAPORU
MAYIS©2014
NİHAİ ÇED RAPORU
ÇED RAPORUNU
HAZIRLAYAN ÇALIŞMA GRUBUNUN TANITIMI
Proje Sahibi
Projenin Mevkii
Projenin Adı
Projesi ÇED Raporu
Raporun Sunulduğu Tarih
Yeterlilik Belge No
Yeterlik Tebliğinin İlgili
Maddesi Kapsamında
Çalıştırılacak Personel
: GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİMİ A.Ş.
: Ordu İli, Merkez İlçesi, Turnasuyu Deresi Üzerinde
: Pendik Regülatörü ve HES, Konkasör Tesisi ve Beton Santrali
: Mayıs-2014
: 149
Adı Soyadı
Mesleği
Sorumlu Olduğu
Bölüm
H.Ahmet UÇMAN
Çevre Müh.
Tüm Rapor
Fatma YONCA
Çevre Müh.
Tüm Rapor
Hüseyin UZUNDURUKAN
Maden Müh.
Bölüm II, III, IV, VI, V
Memduh ŞAN
Jeoloji Müh.
Bölüm II, III, IV, V, VI
Hikmet AKKAYA
Ziraat Müh.
Şener ZORLU
Orman Müh.
Suavi AYDIN
Sosyolog
Ender Egemen UNÇ
Uzm. Biyolog
Tüm Rapor
Hurşit ALTUN
Çevre Müh.
Bölüm II, III, IV, V, VI
Tolga Akın AY
Jeoloji Müh.
Bölüm II, III, IV, V, VI
Çevre Mühendisi (5-a)
Mühendislik ve Mimarlık
Fakülteleri Mezunu
Personel (5-b)
Kapsam Belirleme ve
İnceleme
Değerlendirme
Komisyonunca veya
ÇED İnceleme
değerlendirme
komisyonunca
belirlenmiş
meslek grubundaki
personel
Rapor Koordinatörü (5-c)
ÇED Raporunun
Hazırlanmasında Çalışan
Diğer Personel
İmzası
ÇED RAPORUNU
HAZIRLAYAN ÇALIŞMA GRUBUNUN TANITIMI
Proje Sahibi
Projenin Mevkii
Projenin Adı
Projesi ÇED Raporu
Raporun Sunulduğu Tarih
Yeterlilik Belge No
Yeterlik Tebliğinin İlgili
Maddesi Kapsamında
Çalıştırılacak Personel
: GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİMİ A.Ş.
: Ordu İli, Merkez İlçesi, Turnasuyu Deresi Üzerinde
: Pendik Regülatörü ve HES, Konkasör Tesisi ve Beton Santrali
: Mayıs-2014
: 149
Adı Soyadı
Mesleği
Sorumlu Olduğu
Bölüm
H.Ahmet UÇMAN
Çevre Müh.
Tüm Rapor
Fatma YONCA
Çevre Müh.
Tüm Rapor
Hüseyin UZUNDURUKAN
Maden Müh.
Bölüm II, III, IV, VI, V
Memduh ŞAN
Jeoloji Müh.
Bölüm II, III, IV, V, VI
Hikmet AKKAYA
Ziraat Müh.
Şener ZORLU
Orman Müh.
Suavi AYDIN
Sosyolog
Ender Egemen UNÇ
Uzm. Biyolog
Tüm Rapor
Hurşit ALTUN
Çevre Müh.
Bölüm II, III, IV, V, VI
Tolga Akın AY
Jeoloji Müh.
Bölüm II, III, IV, V, VI
Çevre Mühendisi (5-a)
Mühendislik ve Mimarlık
Fakülteleri Mezunu
Personel (5-b)
Kapsam Belirleme ve
İnceleme
Değerlendirme
Komisyonunca veya
ÇED İnceleme
değerlendirme
komisyonunca
belirlenmiş
meslek grubundaki
personel
Rapor Koordinatörü (5-c)
ÇED Raporunun
Hazırlanmasında Çalışan
Diğer Personel
İmzası
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
PROJE SAHİBİNİN ADI GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
ADRESİ
TELEFONU VE FAKS
NUMARALARI
PROJENİN ADI
Merkez Mah. Prof. Dr. Nevzat Pisak Cd. No:5
Yenibosna/İSTANBUL
Tel : 0 (212) 551 67 55
Faks: 0 (212) 551 66 77
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ VE
BETON SANTRALİ PROJESİ
PROJENİN BEDELİ
25 296 738 TL
PROJE İÇİN SEÇİLEN
YERİN AÇIK ADRESİ
(İLİ, İLÇESİ, MEVKİİ)
ORDU İLİ, MERKEZ İLÇESİ, TURNASUYU DERESİ ÜZERİ
PROJE İÇİN SEÇİLEN
YERİN
KOORDİNATLARI,
ZONE
Koor.
Sırası
Datum
Türü
DOM
ZON
Ölçek Fak.
:
Sağa,
Yukarı
ED-50
UTM
39
37
6 derecelik
:
:
:
:
:
Koor. Sırası
:
Enlem, Boylam
Datum
Türü
DOM
ZON
Ölçek Fak.
:
:
:
:
:
WGS-84
COĞRAFİK
-
OCAK 2011 TARİHLİ FİZİBİLİTE KOORDİNATLARI
Regülatör Koordinatları
R1
413569.173 4515529.739
R2
413573.348 4515577.872
R3
413613.697 4515574.372
R4
413609.522 4515526.240
İletim Tüneli Koordinatları
T_1
413609.608 4515527.236
T_2
413705.072 4515518.956
T_3
413814.569 4515604.240
T_4
414254.334 4518314.965
T_5
414253.937 4518382.020
T_6
414090.319 4519320.139
T_7
414082.408 4519350.936
T_8
413446.861 4521204.914
T_9
413310.485 4521333.860
T_10
412861.729 4521460.118
T_11
412860.646 4521456.268
T_12
413309.402 4521330.009
T_13
413443.077 4521203.617
T_14
414078.624 4519349.639
T_15
414086.379 4519319.451
T_16
414249.997 4518381.333
T_17
414250.386 4518315.606
T_18
413810.621 4515604.881
T_19
413705.417 4515522.941
T_20
413609.954 4515531.221
Santral Yeri Koordinatları
S1
413609.608 4515527.236
S2
413705.072 4515518.956
S3
413814.569 4515604.24
S4
414254.334 4518314.965
I
R1
R2
R3
R4
37.9753911
37.9754339
37.9759125
37.9758697
40.7846255
40.7850595
40.7850322
40.7845982
T_1
T_2
T_3
T_4
T_5
T_6
T_7
T_8
T_9
T_10
T_11
T_12
T_13
T_14
T_15
T_16
T_17
T_18
T_19
T_20
37.9758706
37.977003
37.9782887
37.9831274
37.9831135
37.9810446
37.9809466
37.9731539
37.9715187
37.9661791
37.9661668
37.9715064
37.9731092
37.9809019
37.980998
37.9830669
37.9830805
37.9782419
37.9770065
37.9758741
40.7846072
40.7845426
40.7853223
40.8097841
40.810388
40.8188206
40.8190971
40.8357291
40.8368761
40.8379658
40.837931
40.8368413
40.835717
40.819085
40.818814
40.8103814
40.8097894
40.7853277
40.7845786
40.7846431
S1
S2
S3
S4
37.9657509
37.9658491
37.9658067
37.9660243
40.8380045
40.8379811
40.8378594
40.837815
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
S5
414253.937 4518382.02
S5
37.9661297
S6
414090.319 4519320.139 S6
37.9659121
S7
414082.408 4519350.936 S7
37.9658877
S8
413446.861 4521204.914 S8
37.9657889
Cebri Boru Koordinatları
C1
413209.843 4521359.375 C1
37.9703216
C2
413210.222 4521360.723 C2
37.9703259
C3
412856.363 4521460.281 C3
37.9661154
C4
412855.984 4521458.934 C4
37.9661111
Yaklaşım Tüneli-1 Koordinatları
YAK1_1
413817.645 4517373.706 YAK1_1
37.9780808
YAK1_2
414087.246 4517310.007 YAK1_2
37.9812851
YAK1_3
414087.888 4517313.965 YAK1_3
37.9812922
YAK1_4
413818.565 4517377.598 YAK1_4
37.9780912
Yaklaşım Tüneli-2 Koordinatları
YAK2_1
413435.237 4519489.598 YAK2_1
37.9732544
YAK2_2
413971.896 4519660.978 YAK2_2
37.9795935
YAK2_3
413970.599 4519664.762 YAK2_3
37.9795776
YAK2_4
413434.020 4519493.409 YAK2_4
37.9732394
Kazı Fazlası Malzeme Sahası_1 Kordinatları
DEPO-1_1 413396.65
4519436.5
DEPO1_1
37.9728043
DEPO-1_2 413228.34
4519449.3
DEPO1_2
37.970807
DEPO-1_3 413156.47
4519573.79
DEPO1_3
37.9699375
DEPO-1_4 413202.47
4519759.18
DEPO1_4
37.9704571
DEPO-1_5 413266.23
4519712.91
DEPO1_5
37.9712195
DEPO-1_6 413363.72
4519661.13
DEPO1_6
37.9723826
DEPO-1_7 413390.74
4519555.65
DEPO1_7
37.9727177
Kazı Fazlası Malzeme Sahası_2 Kordinatları
DEPO-2_1 413506.2
4519414.84
DEPO2_1
37.9741061
DEPO-2_2 413447.48
4519389.49
DEPO2_2
37.9734135
DEPO-2_3 413461.42
4519356.08
DEPO2_3
37.9735834
DEPO-2_4 413535.69
4519334.2
DEPO2_4
37.974467
DEPO-2_5 413574.19
4519307.77
DEPO2_5
37.9749271
DEPO-2_6 413583.48
4519324.36
DEPO2_6
37.9750349
DEPO-2_7 413532.05
4519379.07
DEPO2_7
37.9744176
Kazı Fazlası Malzeme Sahası_3 Kordinatları
DEPO-3_1 412609.62
4520489.86
DEPO3_1
37.9633254
DEPO-3_2 412661.57
4520358.24
DEPO3_2
37.9639599
DEPO-3_3 412688.93
4520296.59
DEPO3_3
37.9642929
DEPO-3_4 412721.73
4520282.44
DEPO3_4
37.9646838
DEPO-3_5 412771.4
4520270.79
DEPO3_5
37.9652744
DEPO-3_6 412809.75
4520275.17
DEPO3_6
37.9657286
DEPO-3_7 412838.36
4520321.15
DEPO3_7
37.9660614
DEPO-3_8 412843.88
4520361.62
DEPO3_8
37.9661212
DEPO-3_9 412835.86
4520419.97
DEPO3_9
37.9660179
DEPO3_10 412866.99
4520512.42
DEPO3_10 37.9663741
DEO-3_11 412609.62
4520489.86
DEPO3_11 37.9633254
Konkasör (Kırma-Eleme-Yıkama) Tesisi, Beton Santrali Koordinatları
KEY.1
413500.000
4515450
KEY.1
37.9745824
KEY.2
413535.150
4515543.62
KEY.2
37.974986
KEY.3
413441.540
4515578.77
KEY.3
37.9738718
KEY.4
413406.38
4515485.16
KEY.4
37.9734682
40.8381129
40.8381573
40.8380883
40.8381084
40.8370953
40.8371075
40.8379667
40.8379545
40.8012603
40.8007149
40.8007506
40.8012955
40.820278
40.8218781
40.8219121
40.8203122
40.8197957
40.8198932
40.8210069
40.8226816
40.8222715
40.8218155
40.8208683
40.8196122
40.8193776
40.8190782
40.8188889
40.8186549
40.8188054
40.8192927
40.8291998
40.8280199
40.8274675
40.8273435
40.8272439
40.8272874
40.8277046
40.8280697
40.8285944
40.8294304
40.8291998
40.7839
40.7847469
40.7850537
40.7842068
NİSAN 2013 TARİHLİ REVİZE FİZİBİLİTE PROJE KOORDİNATLARI
Regülatör Koordinatları
413534.476 4517178.488 REG_1
REG_1
40.7994722 37.9747515
413660.91
4517291.712 REG_2
REG_2
40.8005054 37.9762344
413732.89
4517214.764 REG_3
REG_3
40.7998198 37.9770982
413612.665 4517099.75
REG_4
REG_4
40.7987713 37.9756891
Tünel Koordinatları
TN_1
412380.596 4520139.705 TN_1
40.8260216 37.9606589
TN_2
412384.869 4520140.385 TN_2
40.8260281 37.9607095
TN_3
412412.056 4519852.098 TN_3
40.8234345 37.9610724
TN_4
412415.963 4519853.175 TN_4
40.8234446 37.9611186
II
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
TN_5
412457.225 4519753.547 TN_5
40.8225516
TN_6
412460.888 4519755.155 TN_6
40.8225665
TN_7
412570.127 4519484.903 TN_7
40.820144
TN_8
412573.814 4519486.455 TN_8
40.8201584
TN_9
413390.412 4517539.827 TN_9
40.8027116
TN_10
413394.095 4517541.387 TN_10
40.8027261
TN_11
413480.268 4517328.633 TN_11
40.8008189
TN_12
413483.774 4517330.608 TN_12
40.800837
TN_13
413572.184 4517207.896 TN_13
40.7997411
TN_14
413575.267 4517210.444 TN_14
40.7997644
Cebri Boru Koordinatları
CB_1
412348.050 4520431.064 CB_1
40.8286423
CB_2
412352.398 4520431.064 CB_2
40.8286428
CB_3
412384.869 4520140.385 CB_3
40.8260281
CB_4
412380.601 4520139.661 CB_4
40.8260212
Santral Koordinatları
SANT_1
412298.44
4520502.513 SANT_1
40.8292806
SANT_2
412409.187 4520502.513 SANT_2
40.8292924
SANT_3
412409.187 4520431.064 SANT_3
40.8286489
SANT_4
412298.44
4520431.064 SANT_4
40.828637
Konkasör (Kırma-Eleme-Yıkama) Tesisi, Beton Santrali Koordinatları
KEYB_1
413437.969 4517042.678 KEYB_1
37.9736265
KEYB_2
413473.129 4517136.293 KEYB_2
37.9740302
KEYB_3
413566.739 4517101.143 KEYB_3
37.9751446
KEYB_4
413531.584 4517007.523 KEYB_4
37.974741
PROJENİN ÇED
YÖNETMELİĞİ
KAPSAMINDAKİ YERİ
(SEKTÖRÜ, ALT
SEKTÖRÜ)
ÇED RAPORUNU
HAZIRLAYAN
KURULUŞUN/ÇALIŞMA
GRUBUNUN ADI
ÇED RAPORUNU
HAZIRLAYAN
KURULUŞUN ADRESİ,
TELEFON VE FAKS
NUMARALARI
YETERLİK BELGESİ
NOSU, TARİHİ
ÇED RAPORU
HAZIRLANIŞ TARİHİ
(GÜN, AY, YIL)
37.9616218
37.961665
37.9629981
37.9630416
37.9729938
37.9730372
37.9740882
37.9741295
37.9751944
37.9752305
37.9602320
37.9602836
37.9607095
37.960659
37.9596337
37.9609469
37.960957
37.9596438
40.7982388
40.7990857
40.798779
40.797932
03.10.2013 Tarih ve 28784 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren "Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği"nin
Geçici 1.Maddesine istinaden; 17.07.2008 Tarih ve 26939 Sayılı
"Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği" Çevresel Etki
Değerlendirmesi Uygulanacak Projeler Listesi Ek-1 Listesi "32Kurulu gücü 0-25 MWm arasında olan nehir tipi santraller.
AKYA PROJE ETÜT
MÜHENDİSLİK DANIŞMANLIK
LTD. ŞTİ.
A.Öveçler Mah. 1327. Sok. No:10/15 ÇANKAYA/ANKARA
Tel : 0 312 433 23 15-16-17
Faks : 0 312 433 23 28
149-17.08.2011
21.05.2014
III
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
İÇİNDEKİLER
İ Ç İ N D E K İ L E R......................................................................................................................IV
TABLOLAR DİZİNİ...............................................................................................................XII
ŞEKİLLER DİZİNİ ................................................................................................................ XV
GRAFİKLER DİZİNİ ............................................................................................................ XV
KISALTMALAR .................................................................................................................. XVI
BÖLÜM I : PROJENİN TANIMI VE AMACI (Proje Konusu Faaliyetin Tanımı, Ömrü,
Hizmet Amaçları, Projede Kurulacak Tesislere Ait Karakteristik Verileri Gösteren Tablo
(Su Alma Kotu, Türbin Eksen Kotu, Brüt Düşü, Santral Tipi, Net Düşü Türbin Tipi, Ünite
Sayısı, Ünite Gücü, Kurulu Güç (MWm/MWe), Firm Enerji, Sekonder Enerji, Toplam
Enerji, Proje Debisi, Türbin Verimi, Jeneratör Verimi, Trafo Verimi Vb.), Pazar Veya
Hizmet Alanları Ve Bu Alan İçerisinde Ekonomik Ve Sosyal Yönden Ülke, Bölge
Ve/Veya İl Ölçeğinde Önem Ve Gereklilikleri, (Proje Alanı Ve Çevresindeki Su
Kaynaklarının Görünebileceği, Ölçekte Renkli Harita Üzerinde Su Kaynakları Yerleri Ve
Proje Alanına Mesafeleri, Rapor Hazırlanırken Proje Kapsamındaki Tüm İşlemlerin DSİ
Tarafından Onaylanmış Olan Fizibilite Raporuna Uygun Olarak Hareket Edilmesi Ve Buna
İlişkin Bilgi Ve Su Kullanma Anlaşması Hakkında Bilgi) ...................................................... 17
BÖLÜM II: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU ....................................................... 25
II.1. Projenin yeri (İlgili Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmış olan proje
yerinin, lejant ve plan notlarının da yer aldığı onanlı Çevre Düzeni Planı ve İmar Planları
üzerinde, bu planlar yoksa mevcut arazi kullanım haritası üzerinde gösterimi), ..................... 25
II.2. Proje kapsamındaki (varsa malzeme ocağı, beton santrali ve kırma-eleme dahil )
ünitelerin konumu, teknik altyapı üniteleri, idari ve sosyal üniteler, varsa diğer üniteler,
bunlar için belirlenen kapalı ve açık alan büyüklükleri, bu ünitelerin proje alanı içindeki
konumlarının vaziyet planı, proje kapsamında yer alan ünitelerin ve geçici-nihai depolama
alanlarının 1/25000, 1/5000 ve/veya 1/1000'lik haritalar üzerinde gösterimi) Şantiye
yerleşim planı, hafriyat döküm sahaları, baraj, regülatör, tünel, yükleme havuzu, cebri
boru, santral binası, (birbirleri ile olan mesafeleri de belirtilmesi) v.b. yapılara ait plan ve
kesitler ile yağış alanı ve akım gözlem istasyonlarını gösterir çizimler teknik resim
standartlarına uygun olarak, proje ünitelerinin yerlerini (koordinatlarını) içeren sayısal CD
(ED 50 formatında)................................................................................................................... 27
BÖLÜM III: PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI .................................... 34
III.1. Projenin gerçekleşmesi ile ilgili yatırım programı ve finans kaynakları, bu
kaynakların nereden temin edileceği, ....................................................................................... 34
III.2. Projenin gerçekleşmesi ile ilgili iş akım şeması veya zamanlama tablosu,..................... 34
III.3. Projenin fayda-maliyet analizi,........................................................................................ 37
III.4. Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşmesine bağlı olarak, proje sahibi
veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleştirilmesi tasarlanan diğer ekonomik, sosyal ve
altyapı projeleri,........................................................................................................................ 38
III.5. Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşebilmesi için zaruri olan ve proje
sahibi veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleştirilmesi planlanan diğer ekonomik,
sosyal ve altyapı projeleri,........................................................................................................ 38
III.6. Proje için seçilen (baraj, regülatör ve HES’in alanları, iletim tüneli güzergahları,
hafriyat depo sahaları……) yerlerin mülkiyet durumu, kamulaştırma, yeniden yerleşimin
nasıl yapılacağı, kamulaştırma kapsamında halkı bilgilendirme yöntemlerine ilişkin bilgi, . 38
III.7. Diğer hususlar.................................................................................................................. 40
IV
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
BÖLÜM IV :PROJE KAPSAMINDA ETKİLENECEK ALANIN BELİRLENMESİ VE
BU ALAN İÇİNDEKİ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİN AÇIKLANMASI (*) ...... 41
IV.1. Projeden etkilenecek alanın belirlenmesi, (etki alanının nasıl ve neye göre
belirlendiği açıklanacak ve etki alanı harita üzerinde gösterilecek)......................................... 41
IV.2. Etki Alanı İçerisindeki Fiziksel ve biyolojik çevrenin özellikleri ve doğal kaynakların
kullanımı,.................................................................................................................................. 42
IV.2.1. Meteorolojik ve iklimsel özellikler, ............................................................................. 42
IV.2.2. Jeolojik özellikler ......................................................................................................... 46
IV.2.3. Hidrojeolojik özellikler (yer altı su seviyeleri; halen mevcut her türlü keson, derin,
artezyen vb. kuyu; emniyetli çekim değeri; suyun fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik
özellikleri; yeraltı suyunun mevcut ve planlanan kullanımı, debileri, proje alanına
mesafeleri), ............................................................................................................................... 60
IV.2.4. Hidrolojik özellikler ( yüzeysel su kaynaklarından deniz, göl, dalyan akarsu ve
diğer sulak alanların fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik ve ekolojik özellikleri, bu kapsamda
akarsuların debisi ve mevsimlik değişimleri, taşkınlar, su toplama havzası oligotrofik,
mezotrofik, ötrofik, distrofik olarak sınıflandırılması, sedimantasyon, drenaj, tüm su
kaynaklarının kıyı ekosistemleri), ............................................................................................ 61
IV.2.5. Kurulacak regülatörün su toplama havzası ile ilgili, söz konusu su kaynağına (dere,
çay vs.) ilişkin en az 10 yıllık aylık maksimum, aylık minimum ve aylık ortalama
debilerinin m3/sn olarak verilmesi,........................................................................................... 71
IV.2.6. Projenin yer aldığı havzanın su kullanım durumu, (içme kullanma suyu amaçlı
herhangi bir su kaynağı havzasında kalıp kalmadığı, kalması durumunda yapılacak
HES’lerin mutlak ve kısa mesafeli koruma alnının dışına çıkarılması v.s. dahil),yağış-akış
ilişkisi, ekolojik potansiyeli, projenin kurulacağı su kaynağının/kaynaklarının uzun yıllara
ait aylık ortalama değerleri (m3/sn), akım gözlem istasyonları ve regülatör yerlerini temsil
eden uzun yıllara ait akım değerlerinin, ilgili kurum (bu verilerin temin edildiği kurum)
onayı alınarak sunulması, ........................................................................................................ 72
IV.2.7. Yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı, varsa havza özelliği
(içme, kullanma, sulama suyu, elektrik üretimi, baraj, göl, gölet, su ürünleri üretiminde
ürün çeşidi ve üretim miktarları), proje alanının içme ve kullanma suyu temin edilen kıta
içi yüzeysel su havzasında kalıp kalmadığı, söz konusu su kaynağının (dere, çay vs.)
herhangi bir içme suyu kaynağını besleyip beslemediği, söz konusu su kaynağından (dere,
çay vs.) içme ve kullanma suyu alınıp alınmadığı, .................................................................. 75
IV.2.8. Toprak özellikleri ve kullanım durumu (toprak yapısı, arazi kullanım kabiliyeti,
sınıflaması, taşıma kapasitesi, yamaç stabilizesi, kayganlık, erozyon, toprak işleri için
kullanımı, doğal bitki örtüsü olarak kullanılan mera, çayır vb.), ............................................. 77
IV.2.9. Tarım alanları (tarımsal alan varlığının olup, olmadığı, var ise tarımsal gelişim
proje alanları, sulu ve kuru tarım arazilerinin büyüklüğü, ürün desenleri ve bunların yıllık
üretim miktarları, ürünlerin ülke tarımındaki yeri ve ekonomik değeri).................................. 80
IV.2.10. Orman Alanları (ağaç türleri ve miktarları, kapladığı alan büyüklükleri ve
kapalılığı bunların mevcut ve planlanan koruma ve/veya kullanım amaçları, 1/25 000
ölçekli Meşcere haritası),.......................................................................................................... 82
IV.2.11. Koruma alanları (Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları,
Tabiatı Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Biyogenetik Rezerv Alanları,
Biyosfer Rezervleri, Doğal Sit ve Anıtlar, Tarihi, Kültürel Sitler, Özel Çevre Koruma
Bölgeleri, Özel Çevre Koruma Alanları, Turizm Alan ve Merkezleri, Mera Kanunu
kapsamındaki alanlar, Projenin korunan alanlara uzaklıklarının 1/100.000’lik ölçekli
haritada anlaşılır ve renkli gösterilmesi) .................................................................................. 85
V
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
IV.2.12. Faaliyet alanının mevcut çevresel özellikleri bölümünde yer alacak flora, fauna ve
biyoçeşitlilik özelliklerinin belirlenmesine yönelik olarak detaylı araştırma ve arazi
çalışmaları, biyoçeşitliliğe yönelik olarak yapılan arazi çalışmaları vejetasyon dönemini
kapsamalıdır. ............................................................................................................................ 87
Yapılan biyolojik çeşitlilik çalışması ile faaliyet alanı ve yakın çevresinin flora ve fauna
elemanlarının detaylı incelemesi, alanın biyoçeşitlilik özellikleri irdelenmeli ve özellikle
nesli tehlike altında, lokal endemik ve nadir türler belirlenmeli, faaliyet alanının habitat
yapısı ve ekosistem özellikleri detaylandırılmalıdır................................................................. 87
IV.2.13. Sucul flora ve fauna, iç sulardaki (göl, akarsu) canlı türleri (bu türlerin tabii
karakterleri, ulusal ve uluslararası mevzuatla koruma altına alınan türler; bunların üreme,
beslenme, sığınma ve yaşama ortamları; bu ortamlar için belirlenen koruma kararları), ........ 90
IV.2.14. Madenler ve Fosil Yakıt Kaynakları (rezerv miktarları, mevcut ve planlanan
işletilme durumları, yıllık üretimleri ve bunun ülke veya yerel kullanımlar için önemi ve
ekonomik değerleri),................................................................................................................. 98
IV.2.15. Hayvancılık (türleri, beslenme alanları, yıllık üretim miktarları, bu ürünlerin ülke
ekonomisindeki yeri ve değeri), ............................................................................................. 100
IV.2.16. Peyzaj değeri yüksek yerler ve rekreasyon alanları, ................................................ 101
IV.2.17. Devletin yetkili organlarının hüküm ve tasarrufu altında bulunan araziler (Askeri
Yasak Bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis edilmiş alanlar, vb.),102
IV.2.18. Proje yeri ve etki alanının mevcut kirlilik yükü, ...................................................... 102
IV.2.19. Diğer özellikler......................................................................................................... 104
IV.3. SOSYO-EKONOMİK ÇEVRENİN ÖZELLİKLERİ................................................... 105
IV.3.1. Ekonomik özellikler (yörenin ekonomik yapısını oluşturan başlıca sektörler,
yöresel işgücünün bu sektörlere dağılımı, sektörlerdeki mal ve hizmet üretiminin yöre ve
ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemi, diğer bilgiler ),......................................................... 105
IV.3.2. Nüfus (yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfus hareketleri; göçler, nüfus artış
oranları, ortalama hane halkı nüfusu, diğer bilgiler), ............................................................. 106
IV.3.3. Gelir (yöredeki gelirin işkollarına dağılımı, işkolları itibariyle kişi başına düşen
maksimum, minimum ve ortalama gelir), .............................................................................. 106
IV.3.4. İşsizlik (yöredeki işsiz nüfus ve faal nüfusa oranı), ................................................... 107
IV.3.5. Yöredeki sosyal altyapı hizmetleri (eğitim, sağlık, kültür hizmetleri ve bu
hizmetlerden yararlanılma durumu), ...................................................................................... 108
IV.3.6. Kentsel ve kırsal arazi kullanımları (yerleşme alanlarının dağılımı, mevcut ve
planlanan kullanım alanları, bu kapsamda sanayi bölgeleri, konutlar, turizm alanları vb.),.. 109
IV.3.7. Diğer özellikler........................................................................................................... 112
BÖLÜM V: PROJENİN BÖLÜM IV’DE TANIMLANAN ALAN ÜZERİNDEKİ
ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER(**): ................................................................... 113
(Bu Bölümde; Projenin Fiziksel ve Biyolojik Çevre Üzerine Etkileri, Bu Etkileri Önlemek,
En Aza İndirmek ve İyileştirmek İçin Alınacak Yasal, İdari ve Teknik Önlemler V.1 Ve
V.2 Başlıkları İçin Ayrı Ayrı ve Ayrıntılı Bir Şekilde Açıklanır).......................................... 113
V.1. Arazinin hazırlanması, inşaat ve tesis aşamasındaki projeler, fiziksel ve biyolojik
çevre üzerine etkileri ve alınacak önlemler ( Regülatör, HES, Derivasyon tüneli, İletim
hattı, Cebri Boru ve Servis Yolları için varsa Malzeme Ocağı, Beton Santrali, Kırma-eleme
tesisi ,v.b dahil), yapılacak tüm çalışmalar, inşaat aşamasındaki etkiler her bir regülatör,
HES ve bunlara ait iletim tesisleri ve diğer yapılar için ayrı ayrı irdelenecektir.................... 113
V.1.1. Arazinin hazırlanması için yapılacak işler kapsamında nerelerde ve ne kadar alanda
hafriyat yapılacağı, hafriyat miktarı, hafriyat sırasında kullanılacak malzemeler, patlayıcı
maddeler, varsa patlatma ile ilgili bilgiler etkiler ve alınacak önlemler, hafriyat artığı
toprak, taş, kum vb maddelerin nerelere taşınacakları, nerelerde depolanacakları veya
VI
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
hangi amaçlar için kullanılacakları, hafriyat döküm alanlarının koordinatları, özellikleri ve
1/1000 ölçekli plan ve kesit görünüşleri ile birlikte hafriyat malzemesi düzenleme ve
restorasyon planı, alınacak görüşler ve geçici depolama alanının özellikleri, ....................... 113
V.1.2. Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına dek sürdürülecek
işlerden, insan sağlığı ve çevre için riskli ve tehlikeli olanlar sağlık koruma bandı mesafesi,
( Patlatma yapılması durumunda, patlatmaların kesinlikle galeri yöntemi ile
yapılmayacağına dair taahhüt, patlayıcıların yer altı suyuna ve dolaylı olarak suya
etkilerinin araştırılması ve patlatma yerine başka alternatiflerin açıklanması, patlayıcılıların
nerelerde tutulacağı), patlayıcı miktarı ve cinsi arazi hazırlanmasında kullanılacak işler için
kullanılacak aletler ve makineler,........................................................................................... 125
acil eylem planı hakkında bilgi verilmesi,.............................................................................. 125
V.1.3. Proje kapsamındaki ulaşım altyapısı planı, proje alanının karayollarına uzaklıkları,
karayoluna bağlantı yolları, ulaşım için kullanılacak mevcut yolların zarar görmemesi için
alınacak tedbirler ile trafik güvenliği açısından alınacak önlemler, ulaştırma altyapının
inşası ile ilgili işlemler, yeni yapılacak yolların özellikleri, kullanılacak malzemeler,
kimyasal maddeler, araçlar, makineler; altyapının inşası sırasında kırma öğütme, taşıma,
depolama gibi toz yayıcı mekanik işlemler, araç yükü, cinsi ve sayısı, artışın hesaplanması,
haritası (bu kapsamda alınacak görüşler, izinler), .................................................................. 130
V.1.4. Zemin emniyeti, regülatör ve kanal yapılarından su kaçağı olmaması için yapılacak
işlemler, .................................................................................................................................. 145
V.1.5. Proje alanının taşkın etüdü, taşkın önleme ve drenaj ile ilgili işlemlerin nerelerde ve
nasıl yapılacağı, ...................................................................................................................... 145
V.1.6. Proje alanı içindeki su ortamlarında herhangi bir amaçla gerçekleştirilecek kazı, dip
taraması, vb. işlemler nedeni ile çıkarılacak taş, kum, çakıl ve benzeri maddelerin
miktarları, nerelere taşınacakları veya hangi amaçlar için kullanılacakları, dere yatağında
yapılacak olan çalışmaların etkileri (bulanıklık, suyun debisi vb) ......................................... 147
V.1.7. İnşaat işlemleri süresince su ortamında, dere yatağında ve proje alanında mevcut
canlı türlerine (karasal ve sucul flora-fauna) olabilecek etkiler ve hassas türlerin ne şekilde
korunacağı, alınacak önlemler,............................................................................................... 148
V.1.8. Proje kapsamındaki tesislerin (Baraj, Regülatörler, HES, iletim kanalı, tünel yapımı
ve servis yollarının v.s.) yapımı dolayısıyla kullanılacak malzemenin nereden, nasıl ve ne
miktarda temin edileceği, ....................................................................................................... 154
V.1.9. İnşaat aşamasında kullanılmak üzere taşocağı, kum ocağı, kil ocağı gibi malzeme
ocaklarının (açılması durumunda) sayısı, ocakların alan büyüklükleri, işletme alan
büyüklükleri ve koordinatları, yıllara bağlı planlanan üretim miktarları, uygulanacak
üretim yöntemleri, basamak yüksekliği, genişliği, şev açısı, basamak sayısı, ocakların
başlangıç ve nihai durumlarının imalat haritaları üzerinde gösterimi, ................................... 155
V.1.10. Malzeme ocağı açılıp açılmayacağının belirtilmesi, açılması durumunda patlatma
işleminin ne şekilde yapılacağının açıklanması, patlatma paterni, bir atımda kullanılacak
patlayıcı madde miktarı, taşınımları, depolanmaları ve kullanımları, hava şoku ve kaya
fırlamaları hesaplarının yapılarak etkilerinin değerlendirilmesi, ........................................... 155
V.1.11.Malzeme ocaklarında (açılması durumunda) üretim miktarlarının çalışma süreleri
(gün-ay-yıl), nakliye güzergahları, ulaşım altyapısı planı, altyapının inşası ile ilgili
işlemler, Ocak alanının çevresinde yer alan en yakın yerleşim birimleri, ocak alanına ait
imalat haritası ve kesiti, yakın çevresini de gösteren vaziyet planı, kullanılacak makine
ekipmanları, ............................................................................................................................ 155
V.1.12.Kırma-eleme tesisinin kurulup kurulmayacağının belirtilmesi, kurulması
durumunda kurulacağı alanın, teknolojisi, üretim miktarlarının çalışma süreleri (gün-ayyıl), ulaşım altyapısı planı, altyapının inşası ile ilgili işlemler, alanın koordinatları,
kapladığı alan büyüklüğü, tesis kapasitesi, tesis alanı çevresinde yer alan en yakın yerleşim
VII
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
birimleri,( toz gürültü v.s alınacak önlemler) , tesisi iş şeması, tesis alanının mevcut
kullanımı ve mülkiyeti, tesis alanının 1/25.000 ölçekli haritada gösterilmesi, kullanılacak
makine ekipmanları, ............................................................................................................... 156
V.1.13. Beton Santralı tesisinin kurulup kurulmayacağının belirtilmesi kurulması
durumunda kapasitesi, teknolojisi, üretim miktarlarının çalışma süreleri (gün-ay-yıl),
ulaşım altyapısı planı, altyapının inşası ile ilgili işlemler, kullanılacak makine ekipmanları,159
V.1.14. Derivasyon (regülatör inşaat alanının kuru tutulabilmesi için akarsu güzergahının
geçici olarak değiştirilmesi) amacıyla veya diğer nedenlerle akarsu havzasında yapılacak
her türlü doldurma, kazıklar üzerine inşaat ve benzeri işlemler ile bunların nerelerde ne
kadar alanı kaplayacağı ve kullanılacak malzemeler, araç ve makineler, .............................. 161
V.1.15. Olabilecek heyelanlara karşı alınacak önlemler, ....................................................... 162
V.1.16. Yeraltı suyuna etkiler,................................................................................................ 162
V.1.17. İnşaat esnasında kırma, öğütme, yıkama-eleme, taşıma ve depolama gibi toz yayıcı
işlemler, kümülatif değerler,................................................................................................... 162
V.1.18. Arazinin hazırlanması ve inşaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla, elden
çıkarılacak tarım alanlarının büyüklüğü, bunların arazi kullanım kabiliyetleri ve tarım ürün
türleri, tarım arazilerinin tarım dışı amaçla kullanımı ile ilgili bilgiler, mera alanları,
projenin 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, 4342 sayılı Mera
Kanunu, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında değerlendirilmesi, ............................ 163
V.1.19. Arazinin hazırlanması ve inşaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla
kesilecek ağaçların tür ve sayıları, meşcere tipi, kapalılığı, kesilecek ağaçların bölgedeki
orman ekosistemi üzerine etkileri, gerekli izinler, görüşler, projenin ya da bir kısmının
orman alanı dışında olması halinde orman alanlarına mesafesi, etkilerin değerlendirilmesi,
alınacak tedbirler, ................................................................................................................... 164
V.1.20. Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına kadar yapılacak
işlerde kullanılacak yakıtların türleri, özellikleri, oluşacak emisyonlar,................................ 166
V.1.21. Su temini sistemi planı, nereden temin edileceği, suyun arazinin hazırlanmasından
başlayarak ünitelerin açılmasına dek yerine getirilecek işlemler sonucu meydana
getirilecek atık suların cins ve miktarları, bertaraf yöntemleri, deşarj edileceği ortamlar, bir
kroki üzerinde atıksu hatları ile varsa arıtma tesisi yerinin gösterilmesi, atıksuların
biriktirilmesi halinde fosseptik planının Rapora eklenmesi, (projenin memba ve mansabı
dikkate alınarak su kalitesinin ilgili mevzuat kapsamında bir defaya mahsus çevre iznine
esas ölçüm ve değerlendirmesinin yapılması, analiz sonuçlarının rapora eklenmesi),
(alınacak gerekli görüşler, izinler),......................................................................................... 168
V.1.22. Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına dek meydana gelecek
katı atıkların cins ve miktarları, bu atıkların nerelere taşınacakları veya hangi amaçlar için
kullanılacakları, ...................................................................................................................... 173
V.1.23. Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına dek yapılacak işler
nedeni ile meydana gelecek vibrasyon, gürültünün kaynakları ve seviyesi, kümülatif
değerler, .................................................................................................................................. 177
V.1.24. Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına dek yerine getirilecek
işlerde çalışacak personelin ve bu personele bağlı nüfusun konut ve diğer teknik/sosyal
altyapı ihtiyaçlarının nerelerde ve nasıl temin edileceği, ....................................................... 180
V.1.25. Proje alanında, peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak saha
düzenlemelerinin (ağaçlandırmalar ve/veya yeşil alan düzenlemeleri vb.) ne kadar alanda,
nasıl yapılacağı, bunun için seçilecek bitki ve ağaç türleri, ................................................... 181
V.1.26. Yeraltı ve yerüstünde bulunan kültür ve tabiat varlıklarına (geleneksel kentsel
dokuya, arkeolojik kalıntılara, korunması gerekli doğal değerlere) olabilecek etkilerin
belirlenmesi, ........................................................................................................................... 181
V.1.27. Diğer özellikler. ......................................................................................................... 183
VIII
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.2. Projenin işletme aşamasındaki projeler, fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri ve
alınacak önlemler,................................................................................................................... 184
V.2.1. Proje kapsamındaki tüm ünitelerin özellikleri, hangi faaliyetlerin hangi ünitelerde
gerçekleştirileceği, kapasiteleri, ünitelerde üretilecek enerji üretim miktarları, (Santralın
çalışma süreleri)...................................................................................................................... 184
V.2.2. Su kaynağına ait varsa diğer kullanım şekilleri (mansapta kalan yerleşim yerlerine
ilişkin su hakları, içme-kullanma, sulama, tarımsal faaliyetler, balık üretim tesisi vb) ve
etkileri (Projenin memba ve mansap kısmında yer alan diğer projelerin ekosistem
üzerindeki etkilerinin birlikte değerlendirilmesi), .................................................................. 184
V.2.3. Su Kullanım Hakları Raporuna (Regülatörün Yapılacağı Yer Esas Alınarak Su
Kullanım Haklarının Belirlenmesi) ilişkin açıklamalar ve öneriler ...................................... 186
V.2.4. Mansaba bırakılacak su hesabı (havza özellikleri, yatak ve kesit durumu, yağış-akış
ilişkisi, ekolojik potansiyel ve ekosistem unsurlarının ihtiyaçları, varsa ulusal ve uluslar
arası mevzuatla korunan balık türleri ve muhtemel ihtiyaçları, su hakları savaklanan sular
ve periyotları dikkate alınmalı), doğal akımlar ile çizilen debi süreklilik eğrileri ile uzun
dönemli akımları gösteren tablo-şekiller, Nehirdeki akımın son on yıllık akım değerleri,
Enerji üretimine başlanıldığında mansaba bırakılan su miktarı ölçümleri için ölçüm
istasyonları yeri (Doğal hayatın devamı için mansaba bırakılacak su miktarı projeye esas
alınan son 10 yıllık ortalama akımın en az %10’u olacaktır. ÇED sürecinde ekolojik
ihtiyaçlar göz önüne alındığında bu miktarın yeterli olmayacağının belirlenmesi
durumunda miktar arttırılabilecektir. Doğa Koruma Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün
15.032011 tarih ve 21767 sayılı yazısı uyarınca biyolojik çeşitliliğin devamının sağlanması
için gerekli çevresel akış miktarını belirlemek üzere Hidrojeoloji Mühendisi, Hidrobiyoloji
ve Ekoloji bilim dallarından en az doktora yapmış öğretim görevlilerince “Ekosistem
Değerlendirme Raporunun” hazırlanarak Rapora eklenmesi, Belirlenen bu miktara
mansaptaki diğer teessüs etmiş su hakları ayrıca ilave edilecek ve kesin proje çalışmaları
belirlenen toplam bu miktar dikkate alınarak yapılacaktır. Akımın son 10 yıllık ortalamanın
% 10’undan az olması halinde tamamı bırakılacaktır. Havzada teessüs etmiş su hakları
(içme suyu, sulama suyu tahsisleri, balık çiftlikleri vs.) rapor içerisinde yer almalıdır.)
[havzanın hidrolojik karakteri, ekolojik potansiyeli ile havzada önerilen diğer tesislerde
alınan çevre koruma tedbirlerinin yanına bırakılan miktarın enerji üretimine etkisinin
dikkate alınması] .................................................................................................................... 187
V.2.5. Suyun temin edileceği kaynağın kullanılması sonucu su kalitesine ve su ortamındaki
canlılara (Can suyunun bırakılacağı güzergahtaki canlı türleri ve ekolojik envanteri)
olabilecek etkiler, proje için tespit edilen balık türlerine ait geçiş sistemleri ile mansap can
suyu çıkış yerinin gösterildiği çizim (Balık geçidi ve merdivenleri çalışır duruma
geldiklerinde, içlerinin tam su dolu ve bölmelerin üzerinde su taşıracak halde işlevsel
olması, gerektiğinde nehre kilitli olan ve kısmi göç yapan türlerin balık geçidi yaklaşımını
bulmalarına yardımcı ilave donanım montajının dahil edilmesi)........................................... 190
V.2.6. Kati proje aşamasında; doğal hayatın devamlılığının sağlanabilmesi için dere
yatağına bırakılacak su miktarı ölçümleri, Akım Gözlem İstasyonu yerlerinin (AGİ)
istasyon kurulmasına uygun olarak dizayn edilmesi, AGİ kurulma aşamasında ilgili DSİ
Bölge Müdürlüğüne müracaat edilmesi ve söz konusu istasyonun ilgili firma tarafından
GPRS modemli cihazla donatılması ile ilgili işlemler,........................................................... 192
V.2.7. Ulusal ve uluslararası mevzuatla korunması gereken alanlar üzerine etkiler,............. 192
V.2.8. Suyun temin edileceği kaynağın kullanılması, su tutulması sonucu mansapta
olabilecek değişimler, bu değişimlerin su kalitesine ve su ortamındaki canlılara etkileri,
doğal yaşam üzerine etkiler (heyelan, erozyon, nehir hidrolojisi, sucul yaşam, sediment
gelişi vb.), bu etkilerin ortadan kaldırılmasına yönelik alınacak önlemler (olabilecek
heyelana karşı alınacak önlemler dahil), ................................................................................ 193
IX
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.2.9. Yeraltı ve yüzeysel su kaynaklarına olabilecek etkiler (su kullanımı( tarım
alanlarının sulanması v.b.), proje debisi, iletim kanalının uzunluğu, Su kaynağı yatağının
genişliği, alüvyon yapısı içme suyu sondaj kuyu yerlerinin gösterilmesi, vb. parametrelerin
değerlendirilmesi ),................................................................................................................. 195
V.2.10. Orman alanlarına olabilecek etki (orman yangınları da dahil) ve bu etkilere karşı
alınacak tedbirlerin tanımlanması,.......................................................................................... 197
V.2.11. Tarım alanlarına olabilecek etkiler ve bu etkilere karşı alınacak tedbirlerin
tanımlanması,.......................................................................................................................... 198
V.2.12. Projenin işletilmesi sırasında çalışacak personelin ve bu personele bağlı nüfusun
konut ve diğer sosyal/teknik altyapı ihtiyaçlarının nerelerde, nasıl temin edileceği,............. 199
V.2.13. İdari ve sosyal ünitelerde içme ve kullanma amaçlı suların kullanımı sonrasında
oluşacak atık suların arıtılması için uygulanacak arıtma tesisi karakteristiği, prosesinin
detaylandırılması ve arıtılan atık suların içme suyu havzası dışına çıkarılması, ne
miktarlarda, nasıl verileceği, .................................................................................................. 199
V.2.14. Konut, sosyal ve idari tesislerden oluşacak katı atık miktar ve özellikleri, bu
atıkların nerelere ve nasıl taşınacakları veya hangi amaçlar için ve ne şekilde
değerlendirileceği, .................................................................................................................. 200
V.2.15. Proje ünitelerinin işletilmesi sırasında oluşacak gürültünün kaynakları tesisin en
yakın yerleşim birimine uzaklığı ve kontrolü için alınacak önlemler, ................................... 201
V.2.16. Proje alanında peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak saha
düzenlemeleri, (ağaçlandırmalar ve /veya yeşil alan düzenlemeleri v.b.) ne kadar alanda,
nasıl yapılacağı, bunun için seçilecek bitki ve ağaç türleri .................................................... 201
V.2.17. Proje kapsamında yapılacak bütün tesis içi ve tesis dışı taşımaların trafik (araç)
yükünün ve etkilerinin değerlendirilmesi. .............................................................................. 202
V.2.18. Projenin işletilmesi aşamasındaki faaliyetlerden insan sağlığı ve çevre açısından
riskli ve tehlikeli olanlar, ........................................................................................................ 202
V.2.19. Diğer özellikler. ......................................................................................................... 202
V.3. Projenin Sosyo-Ekonomik Çevre Üzerine Etkileri......................................................... 203
V.3.1. Proje ile gerçekleşmesi beklenen gelir artışları; yaratılacak istihdam imkanları,
nüfus hareketleri, göçler, eğitim, sağlık, kültür, diğer sosyal ve teknik altyapı hizmetleri ve
bu hizmetlerden yararlanılma durumlarında değişiklikler vb. (Projenin yapımı dolayısıyla
etkilenecek yöre halkı ile görüşmeler yapılarak sosyolojik etkinin ortaya konulması) ......... 203
V.3.2. Çevresel fayda-maliyet analizi. ................................................................................... 204
V.3.3. Projenin gerçekleşmesine bağlı olarak sosyal etkilerin değerlendirilmesi.( Proje
Alanı ve Etki Alanındaki tarım, hayvancılık, balıkçılık, arıcılık vb. faaliyetlere etkileri,
projenin inşası ve işletmesi aşamasında çalışacak insanlar ile yerel halk ilişkileri, bunların
insan yaşamı üzerine etkileri ve Sosyo-Ekonomik Açıdan Analizi, uygulamaya geçirilecek
sosyal sorumluluk projeleri) ................................................................................................... 205
BÖLÜM VI : İŞLETME PROJE KAPANDIKTAN SONRA OLABİLECEK VE SÜREN
ETKİLER VE BU ETKİLERE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER..................................... 206
V1.1. Arazi ıslahı ve Reklamasyon Çalışmaları,.................................................................... 206
V1.2. Mevcut su kaynaklarına etkiler,.................................................................................... 206
VI.3. Olabilecek hava emisyonları, ........................................................................................ 206
BÖLÜM VII : PROJENİN ALTERNATİFLERİ................................................................... 207
(Bu Bölümde Yer Seçimi, Teknoloji, Alınacak Önlemler, Alternatiflerin Karşılaştırılması
ve Tercih Sıralaması Belirtilecektir.)...................................................................................... 207
BÖLÜM VIII : İZLEME PROGRAMI.................................................................................. 209
X
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
VIII.1. Faaliyetin inşaatı için önerilen izleme programı, faaliyetin işletmesi ve işletme
sonrası için önerilen izleme programı ve acil müdahale planı, Çevre Yönetim ekibi,........... 209
VIII.2. ÇED Olumlu Belgesinin verilmesi durumunda, Yeterlik Tebliği’nde “Yeterlik
Belgesi alan kurum/kuruluşların yükümlülükleri” başlığı altında belirtilen hususların
gerçekleştirilmesi ile ilgili program........................................................................................ 209
BÖLÜM X: YUKARIDAKİ BAŞLIKLAR ALTINDA VERİLEN BİLGİLERİN TEKNİK
OLMAYAN BİR ÖZETİ ....................................................................................................... 212
(Projenin İnşaat ve İşletme Aşamalarında Yapılması Planlanan Tüm Çalışmaların ve
Çevresel Etkiler İçin Alınması Öngörülen Tüm Önlemlerin, Mümkün Olduğunca Basit,
Teknik Terim İçermeyecek Şekilde ve Halkın Anlayabileceği Sadelikte Anlatılması)......... 212
BÖLÜM IX: HALKIN KATILIMI (Projeden Etkilenmesi Muhtemel Yöre Halkının Nasıl
ve Hangi Yöntemlerle Bilgilendirildiği, Proje İle İlgili Halkın Görüşlerinin Ve Konu İle
İlgili Açıklamalar) .................................................................................................................. 216
BÖLÜM VIII : SONUÇLAR (Yapılan Tüm Açıklamaların Özeti, Projenin Önemli
Çevresel Etkilerinin Sıralandığı ve Projenin Gerçekleşmesi Halinde Olumsuz Çevresel
Etkilerin Önlenmesinde Ne Ölçüde Başarı Sağlanabileceğinin Belirtildiği Genel Bir
Değerlendirme, Proje Kapsamında Alternatifler Arası Seçimler ve Bu Seçimlerin
Nedenleri ) .............................................................................................................................. 218
NOTLAR VE KAYNAKLAR : ............................................................................................. 226
EKLER :(Raporun Hazırlanmasında Kullanılan ve Çeşitli Kuruluşlardan Sağlanan Bilgi,
Belge ve Tekniklerden Rapor Metninde Sunulamayanlar, ) .................................................. 227
XI
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
TABLOLAR DİZİNİ
Tablo 1. Regülatör Karakteristikleri.......................................................................19
Tablo 2. İletim Yapısı Karakteristikleri...................................................................20
Tablo 3. Cebri Boru Karakteristikleri......................................................................20
Tablo 4. Santral Binası ve Kuyruksuyu Kanalı Karakteristikleri............................20
Tablo 5. Türbin Tipi ve Kapasitesi..........................................................................21
Tablo 6. Generatör Tipi ve Kapasitesi.....................................................................21
Tablo 7. Transformatör Tipi ve Adedi ....................................................................21
Tablo 8. Yıllık Enerji Üretimi .................................................................................22
Tablo 9. Proje Alanına En Yakın Yerleşim Yerleri ve Yaklaşık Mesafeleri (m)....28
Tablo 10. Pendik HES Yatırım Bedeli Tablosu ......................................................34
Tablo 11. Pendik HES Projesi İş ve Yatırım Programı ..........................................35
Tablo 12. Ordu İli Esme Sayılarına Göre Rüzgar Verileri ......................................42
Tablo 13. Ordu İli Esme Hızlarına Göre Rüzgar Verileri .......................................43
Tablo 14. 2011 Yılı Mahalli Basınç Verileri (hPa) .................................................44
Tablo 15. Ordu İli NemVerileri (%)........................................................................44
Tablo 16. Sıcaklık Değerleri (oC)............................................................................44
Tablo 17. Ordu İli Ortalama Buhar Basıncı ( hPa ).................................................45
Tablo 18. Ordu İli Yağış Değerleri..........................................................................45
Tablo 19. Proje Yeri Merkez olmak Üzere 150 km' lik Yarıçaplı Alan ile Sınırlanan
Alanda Meydana Gelen Depremler (Kandilli Rasathanesi Kayıtları).................................58
Tablo 20. Pendik HES Regülatör Yeri Son On Yıllık Aylık Maksimum Değerler 71
Tablo 21. Pendik HES Regülatör Yeri Son On Yıllık Aylık Minimum Değerler...72
Tablo 22. Pendik HES Regülatör Yeri Son On Yıllık Aylık Ortalama Değerler....72
Tablo 23. Ordu İlinde İnşa Halindeki İçme Suyu Projeleri.....................................76
Tablo 24. Ordu İlinde İşletmede Olan Göletler.......................................................76
Tablo 25. Ordu İlinde İnşa Halindeki Barajlar ve Hidroelektrik Santraller ............76
Tablo 26. Ekilişlerine Göre Arazi Dağılımı ............................................................80
Tablo 27. Ürün Desenleri ve Ylllık Üretim Miktarları............................................80
Tablo 28. Buğdaygil Üretimi ve Üretim Miktarları ................................................80
Tablo 29. Baklagil Üretimi ve Üretim Miktarları ...................................................80
Tablo 30. Ordu İli Hayvansal Üretim Miktarları.....................................................100
Tablo 31. Ordu İli Hayvan Varlığı ..........................................................................100
Tablo 32. Ordu İli Demografik Göstergeler ............................................................106
Tablo 33. Ordu İli İşgücü Oranları ..........................................................................107
Tablo 34. Ordu İli Eğitim Durumu (%), 2011.........................................................108
Tablo 35. Okulların Türlerine Göre Dağılımı (2010)..............................................108
Tablo 36. Ordu İl Geneli Türlerine Göre Okul Sayıları ve Öğrenciler (2010)........108
Tablo 37. Ordu İlindeki Özel Okullar (2010)..........................................................108
Tablo 38. Ordu İli’nde Bulunan Sağlık Kurumları .................................................109
XII
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Tablo 39. Pendik Regülatörü Hafriyat Miktarı........................................................114
Tablo 40. İletim Tüneli Hafriyat Miktarı ................................................................114
Tablo 41. Santral Binası Hafriyat Miktarı ...............................................................114
Tablo 42. Toplam Oluşacak Kazı Miktarları ve Hafriyat İşleminde Kullanılacak
Ekipmanlar ..........................................................................................................................114
Tablo 43. Patlatma Sonucu Çıkan Hava Şoku Şiddet Mesafeleri ...........................119
Tablo 44. Kayaç İçerisinde Yayılan Titreşimlerin Çevre Yapılarına Etkisi ...........120
Tablo 45. Bina Temeli Titreşim Hızı (Vo) Değerlendirmeye Bağlı Olarak Patlatmaya
Nedeniyle Hasar Görebilecek Bina Türleri (Forssbland, 1981)..........................................121
Tablo 46. Patlatma Yapılan Kaya Türü ve Bina Temelindeki Kayaç Türüne Bağlı
Olarak Değişim Gösteren K Katsayısı Asgari ve Azami Değerleri (Armac Printing Company)
.............................................................................................................................................122
Tablo 47. Projede Kullanılması Planlanan Makine-Ekipman ve Sayıları ...............126
Tablo 48. Acil Durumlarda Aranması Gerekli Telefon Numaraları .......................130
Tablo 49. Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon
Faktörleri .............................................................................................................................133
Tablo 50. Pendik Regülatörü Çalışmalar Sırasında Meydana Gelebilecek Toz Miktarı
.............................................................................................................................................134
Tablo 51. Konkasör Tesisinin (Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi) İşletilmesi Sırasında
Oluşan Toz Miktarı .............................................................................................................136
Tablo 52. Beton Santralinde Beton Üretimi Sırasında Oluşacak Toz Miktarı ........138
Tablo 53. Tesislerden Meydana Gelebilecek Toz Miktarı ......................................138
Tablo 54. İletim Tünelinde Çalışmalar Sırasında Meydana Gelebilecek Toz Miktarı
.............................................................................................................................................139
Tablo 55. Santral Binası Çalışmalar Sırasında Meydana Gelebilecek Toz Miktarı 140
Tablo 56. Rüzgar Verilerinin Sınıflanması .............................................................141
Tablo 57. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı (µg/m3) ..........................................142
Tablo 58. Çöken Tozların Dağılımı (mg/m2.gün) ...................................................143
Tablo 59. Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli
Azaltım Tablosu ..................................................................................................................144
Tablo 60. Regulator Yeri Noktasal Taskın Frekans Analizi Sonucu ......................145
Tablo 61. Pendik HES Yeri Noktasal Taskın Frekans Analizi Sonucu .................146
Tablo 62. Bölgesel Taşkın Frekans Analizi ............................................................146
Tablo 63. Pendik Regülatörü ve HES İnşaatı İçin Kullanılacak Beton Miktarları .159
Tablo 64. Faaliyet Alanında Kullanılacak Araç ve İş Makinelerinin Sayıları ve
Tüketebilecekleri Yakıt Miktarı ..........................................................................................166
Tablo 65. Motorin Özellikleri..................................................................................166
Tablo 66. EPA AP–42 Section 3.3 Gasoline ve Dizel Yakıtlar İçin Emisyon İçin
Emisyon Faktörleri ..............................................................................................................167
XIII
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Tablo 67. Proje Kapsamında İnşaat Alanında Bulunan Araçlardan Kaynaklı
Emisyonlar ..........................................................................................................................167
Tablo 68. Evsel Nitelikli Atık Suların Bazı Tipik Özellikleri.................................170
Tablo 69. Ses Güç Düzeyleri...................................................................................177
Tablo 70. Mesafelere Göre Gürültü Dağılımı .........................................................178
Tablo 71. Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri ..............................179
Tablo 72. Pendik Regülatöründen Sonra Tüm Uzmanların (Ekolog, Hidrojeolog,
Hidrobiyolog) Etkileşimli Değerlendirme Sonucu Ortak Görüşlerini Yansıtan Can Suyu
Miktarları.............................................................................................................................185
Tablo 73. Aylara Göre Teessüs Etmiş Su Hakları (l/s) ...........................................185
Tablo 74. Pendik Regülatörü İçin Bırakılması Gereken Su Hakkı ve Can Suyu
Miktarları.............................................................................................................................189
Tablo 75. Ordu ili hidrojeolojik ve jeofizik etütleri ................................................195
Tablo 76. Hidrojeolojik Etütü Yapılan Ovaların Etüt ve Tahsisleri Toplamı .........196
Tablo 77. Ordu Ili Açılmış Sondaj Kuyuları ...........................................................196
Tablo 78. Proje Alternatiflerinin Karşılaştırılması..................................................208
Tablo 79. İzleme Planı.............................................................................................210
XIV
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
ŞEKİLLER DİZİNİ
Şekil 1. Türkiye Kurulu Güç ve Elektrik Üretim Miktarlarının Kaynaklara Göre
Dağılımı...............................................................................................................................23
Şekil 2. 2013 Revize Fizibilite Raporu Proje Alanı ve 2011 Revize Fizibilite Raporu
Proje Yerini Gösterir Uydu Görüntüsü ...............................................................................28
Şekil 3. 2013 Tarihli Revize Fizibilite Güzergahı Uydu Görüntüsü .......................29
Şekil 4. Proje Ünitelerinin Vaziyet Planı Üzerinde Gösterimi................................30
Şekil 5. Proje Alanı ve Çevresindeki Su Kaynaklarının Vaziyet Planı Üzerinde
Gösterimi.............................................................................................................................31
Şekil 6. Proje Sahasında Bulunan Akım Gözlem İstasyonlarının Gösterimi ..........33
Şekil 7. İş Akım Şeması ..........................................................................................36
Şekil 8. Proje Alanının Genelleştirilmiş Stratigrafik Kolon Kesiti .........................51
Şekil 9. Proje Alanı ve Çevresi Heyelan Durumu...................................................53
Şekil 10. Proje Alanı ve Çevresi Dirifay Haritası ...................................................55
Şekil 11. Türkiye Deprem Haritası..........................................................................56
Şekil 12. Ordu İli Deprem Haritası..........................................................................56
Şekil 13. Proje Alanı ve 150 km Yarıçaptaki Çevresi Deprem Yerleri...................57
Şekil 14. İletim Tüneli İçin Patlatma Paterni ..........................................................116
Şekil 15. Acil Müdahale Planı.................................................................................129
Şekil 16. Karayolları Trafik Hacim Haritası, 2012 .................................................130
Şekil 17. Konkasör Tesisi İş Akım Şeması .............................................................157
Şekil 18. Beton Santrali Temsili Görünümü ...........................................................160
Şekil 19. Beton Santrali İş Akım Şeması ................................................................161
Şekil 20. Ordu İl Merkezi ve Yakın Civarının Hidrojeoloji Haritası .....................196
GRAFİKLER DİZİNİ
Grafik 1. Esme Sayılarına Göre Toplam Rüzgar Diyagramı ..................................43
Grafik 2. Esme Hızlarına Göre Ortalama Rüzgar Diyagramı .................................43
Grafik 3. Pendik Regülatör Yeri Akım Süreklilik Eğrisi (m3/s) .............................75
Grafik 4. Ordu İli Toprak Dağılımı Grafiği.............................................................78
Grafik 5. İnşaat Aşamasında Kontrollü Çalışma Sırasında Havada Asılı Partikül
Konsantrasyonu Grafiği ......................................................................................................143
Grafik 6. İnşaat Aşamasında Kontrollü Çalışma Sırasında Çöken Toz Konsantrasyonu
Grafiği .................................................................................................................................144
Grafik 7. İnşaat Sırasında Oluşan Gürültünün Mesafeye Göre Dağılım Grafiği ....179
XV
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
KISALTMALAR
TC
AB
ABD
HES
AGİ
Bkz.
LTD.ŞTİ.
CO2
EPDK
TEİAŞ
DSİ
EİEİ
GW
IUCN
MAK
km
m
cm
mm
µm
m2
m3
hm3
s
TWh
kV
kW
MWm
kWh
L
ml
cc
m3/s
%
o
C
Vort
¢
$
Ha
Sp.
Subsp.
YHGS
Doç.Dr.
Prof.Dr.
AME
Türkiye Cumhuriyeti
Avrupa Birliği
Amerika Birleşik Devletleri
Hidroelektrik Santrali
Akım Gözlem İstasyonu
Bakınız
Limited Şirket
Karbon Dioksit
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu
Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi
Devlet Su İşleri
Elektrik İşleri Etüt İdaresi
GigaWatt
Uluslararası Doğa Koruma Birliği
Merkez Av Komisyonu
Kilometre
Metre
Santimetre
milimetre
Mikrometre
metrekare
Metreküp
Hektometreküp
saniye
Terawatt/saat
Kilovolt
KiloWatt
MegaWatt (Mekanik)
KiloWatt saat
Litre
Mililitre
Santilitre
Metreküp/Saniye
Yüzde
Santigrat Derece
Ortalama Hız
Cent
Dolar
Hektar
Species
Subspecies
Yaban Hayatı Geliştirme Sahası
Doçent Doktor
Profesör Doktor
Acil Müdahale Ekibi
XVI
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
BÖLÜM I : PROJENİN TANIMI VE AMACI (Proje Konusu Faaliyetin Tanımı, Ömrü,
Hizmet Amaçları, Projede Kurulacak Tesislere Ait Karakteristik Verileri Gösteren Tablo (Su
Alma Kotu, Türbin Eksen Kotu, Brüt Düşü, Santral Tipi, Net Düşü Türbin Tipi, Ünite Sayısı,
Ünite Gücü, Kurulu Güç (MWm/MWe), Firm Enerji, Sekonder Enerji, Toplam Enerji, Proje
Debisi, Türbin Verimi, Jeneratör Verimi, Trafo Verimi Vb.), Pazar Veya Hizmet Alanları Ve
Bu Alan İçerisinde Ekonomik Ve Sosyal Yönden Ülke, Bölge Ve/Veya İl Ölçeğinde Önem
Ve Gereklilikleri, (Proje Alanı Ve Çevresindeki Su Kaynaklarının Görünebileceği, Ölçekte
Renkli Harita Üzerinde Su Kaynakları Yerleri Ve Proje Alanına Mesafeleri, Rapor
Hazırlanırken Proje Kapsamındaki Tüm İşlemlerin DSİ Tarafından Onaylanmış Olan
Fizibilite Raporuna Uygun Olarak Hareket Edilmesi Ve Buna İlişkin Bilgi Ve Su Kullanma
Anlaşması Hakkında Bilgi)
Proje Konusu Faaliyetin Tanımı, Ömrü,
Ordu ili, Merkez İlçesi, Turnasuyu Deresi üzerinde GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK
ÜRETİM A.Ş. tarafından 10.063 MWm - 9.683 MWe kurulu güce sahip "Pendik Regülatörü
ve HES, Konkasör Tesisi ve Beton Santrali" Projesi tesis edilmesi ve işletilmesi
planlanmaktadır.
Söz konusu proje; 17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak
yürürlüğe giren "Çevresel Etki Değerlendirilmesi Yönetmeliği" (Değişiklik; 30.06.2011 tarih
ve 27980 sayı) EK-II-Seçme Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler kapsamında
değerlendirildiğinden Proje Tanıtım Dosyası hazırlanmış ve Ordu Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğü’ne sunulmuştur. Yapılan inceleme ve değerlendirme sonrası 2011 yılında verilen
“ÇED Gereklidir” kararı doğrultusunda, Halkın Katılımı Toplantısı ve Kapsamlaştırma ve
Özel Format Belirleme Toplantısı yapılmış olup, proje konusu faaliyetin; özelliklerini, yerini,
muhtemel etkilerini ve öngörülen önlemleri ortaya koymak amacı ile yürürlükteki ÇED
Yönetmeliğinin 10. Maddesine istinaden ÇED Raporu Özel Formatı doğrultusunda iş bu ÇED
Raporu hazırlanmıştır. ÇED Raporu Özel Formatı ekte verilmektedir (Ek-2).
Tesis edilmesi ve işletilmesi planlanan Pendik HES Projesi ile ilgili olarak; Ocak-2011
tarihli revize fizibilite raporu revize edilerek, Nisan-2013 tarihli 2.revize fizibilite raporu DSİ
Genel Müdürlüğü Etüd ve Plan Dairesi Başkanlığı tarafından incelenerek 27/03/2014 tarih ve
187523 sayılı yazı ile görüşler verilmiş ve raporun uygunluk tespiti Enerji Piyasası
Düzenleme Kurumu (EPDK) başkanlığına bildirilmiştir (Ek-3).
Daha önce hazırlanan Ocak-2011 tarihli revize fizibilite çalışmasında iletim yapısı
olarak tünel seçilmesi ve yükleme havuzunun kaldırılması uygun bulunmuştur. Söz konusu
revizyon ile planlanan iletim yapısı 6.638 m'dir.
17
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
“Ordu Projesi Su Temini Çalışması” kapsamında Turna suyu üzerinde inşa edilmekte
olan Çambaşı II Barajı 44 km2 yağış alanına sahip olup inşasının tamamlanması ile beraber
biriktirdiği sular komşu havza olan Melet Havzasına derive edilecektir. Bu durum, Pendik
Regülâtörünün yağış alanını %25 oranında azaltarak enerji üretimini ve proje ekonomisini
olumsuz etkilemektedir. Çambaşı Barajı yağış alanındaki suları yandere olan Melet Irmağına
derive edeceğinden Pendik Regülatörüne sadece ara havza akımları gelecek ve Pendik HES
Revize Fizibilite Raporunda belirtilen elektrik üretimi gerçekleşemeyecektir. Bu nedenle,
Pendik Regülâtörünün 498 m. dereyatağı kotunda 182 km2 yağış alanına sahip olduğu
alternatif bir proje çalışması yapılmıştır. Alternatif proje formülasyonu ile ilgili olarak DSİ
Genel Müdürlüğü'ne gerekçesi bildirilmiş ve DSİ Genel Müdürlüğü tarafından 2.revize
fizibilitenin hazırlanması uygun bulunmuştur. Projede yapılması planlanan alternatif proje
formülasyonu Nisan-2013 tarihli 2.revize fizibilite raporu onay yazısı ekte verilmiştir. (Ek-3).
Proje alanı; Doğu Karadenizde, Ordu ilinin doğusunda bulunan Turnasuyu
Havzası’nda yer almakta olup, anayol ile proje alanı arası yaklaşık 20 km’dir. 1/25.000
Ölçekli Giresun G39-b3 no‟lu paftasında bulunmaktadır. Proje sahasına ulaşım; OrduGiresun E70 karayolunun 6. km’ sinde kavşaktan ayrılan karayolu ile sağlanmaktadır.
Projede uygulanacak olan 2013 tarihli 2.revize fizibilite güzergahının ve daha önce
hazırlanan Ocak-2011 tarihli revize fizibilite güzergahının da gösterildiği 1/25.000 Ölçekli
Topografik Harita ekte verilmektedir (Ek-4).
Turnasuyu Deresi üzerinde 498.00 m dereyatağı kotunda Pendik Regülatörü ile alınan
sular, sol sahilde bulunan 3511.00 m uzunluğundaki tünel şeklindeki iletim yapısına
aktarılacaktır. İletim yapısının son 303 m'si yine tünel şeklindeki cebri borudur. Cebri Boru
ile alınacak sular, Turnasuyu Deresi sol sahilinde 389 m kuyruksuyu kotunda bulunan santral
binasına ulaştırılacak ve santralde suyun potansiyel enerjisini mekanik enerjiye çeviren
türbinler jeneratörleri çevirecek ve jeneratörler de bu mekanik enerjiyi elektrik enerjisine
çevirecek olup, Pendik HES için 2 adet türbin kullanılarak, santralden çıkan sular kuyruksuyu
kanalı ile Turnasuyu Dere yatağına geri bırakılacaktır.
İnşaat aşamasında kazıdan çıkan malzemenin işlenmesi için, regülatörün yaklaşık 50
m güneybatısında yaklaşık 1 hektarlık alanda Konkasör Tesisi ve Beton Santrali kurulması
planlanmaktadır. Ancak malzemenin uygun olmaması durumunda gerekli malzeme firma
sahibi tarafından en yakın malzeme ocaklarından hazır olarak temin edilecektir.
Projenin ekonomik ömrü 50 yıl olarak belirlenmiştir. Proje bedeli, işletme ve bakım
masraflarında ekonomik ömür dikkate alınmıştır. Pendik Regülatörü ve HES Projesi sadece
enerji amaçlı olarak projelendirilmiştir. İnşaat süresi olası gecikmeler hariç toplamda 2 yıl
olarak düşünülmektedir.
18
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Projenin inşaat aşamasında 40 personelin, işletme aşamasında 10 personelin
çalıştırılması planlanmaktadır. Projede personelin ihtiyaçları için, regülatör alanında inşaat
döneminde geçici olarak ve santral yeri yakınında prefabrik şantiye kurulması planlanmıştır.
2013 Tarihli Revize Fizibilite Raporu Kapsamında Yer Alan Proje Üniteleri ve
Karakteristikleri aşağıdaki tablolarda belirtilmiştir.
Pendik HES projesinin üzerinde düşünüldüğü Turna Suyu üzerinde projenin hemen
membasında Çambaşı Barajı ve Darıca-2 HES projesi bulunmaktadır.
Pendik Regülatörü
Pendik regülatörü kapsamında 498.00 m dere yatağı kotunda dolu savak, 498.00 m
dere yatağı kotunda 1 adet 3.00*3.00 m boyutlarında çakıl geçidi ve 504.50 m dere yatağı
kotunda 1 adet 4.00*3.00 m boyutlarında su alma yapısı giriş ızgaraları planlanmaktadır. Dolu
savağın sağ tarafında balık geçidi düşünülmüştür.
Pendik HES projesinde regülatör ile Turna Suyu akımlarını çevirmek için
düşünülmüştür. Regülatör yerinde dereyatağı kotu 498 m, savak kotu 517 m, tepe kotu ise 521
m olacaktır. Dolu gövdeli düşünülen regülatörün dere yatağından yüksekliği 23 m, savak
genişliği 22 m olacaktır.
Tablo 1. Regülatör Karakteristikleri
Tipi
Regülatör Yağış Alanı
Dereyatağı Kotu
Maksimum Su Kotu(Q100’de)
Tepe Kotu
Regülatör Yeri Ortalama Akım
Pendik Regülatör yeri ortalama yıllık top. akım
Proje debisi
Türbinlenen ortalama debi
Türbinlenen ortalama yıllık toplam akım
Taşkın Debisi (Q100)
Savak Genişliği
Gövde üst kotu
Dere yatağından yüksekliği
Normal su seviyesi
Dolu Gövdeli Beton
182.29 km2
498 m
519.70 m
521 m
3.369 m3/sn
106.065 hm3
9.0 m3/s
2.292 m3/s
72.277 hm3
207.154 m3/s
22.00 m
521.00 m
23.00 m
517.00 m
İletim Tüneli
İletim tüneli, atnalı kesitli ve basınçlı olacaktır. Tünel uzunluğu 3511.47 m, çapı 4 m
ve eğimi 0.0328’dir. Regülatörden 517 m kotundan çevrilen sular tünele alınacaktır. Tünel
girişinde minimum su seviyesi 508 m’dir. 3208.05 km‘den itibaren cebri boru imalatı
yapılacaktır.
19
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Tablo 2. İletim Yapısı Karakteristikleri
Enerji Tüneli
Tipi
Atnalı
Kesiti
3511.47 m
Boyu
0.0328
Eğimi
4.00 m
Çapı
9.0 m3/sn
Proje Debisi (Qmax)
Tünel Baslangıç Taban Kotu
499.50 m
Cebri Boru
Tünel içerisinde 303.42 m uzunluğundaki cebri borunun et kalınlığı 12 mm’dir.
Tablo 3. Cebri Boru Karakteristikleri
Çapı
Boyu
Et kalınlığı
Proje Debisi (Qmax)
1.70 m
303.42 m
12 mm
9.0 m3/sn
Santral Binası ve Kuyruksuyu Kanalı
Kuyruk suyu kotu 389 m olarak düşünülmüştür. Brüt düşü 127.90 m, en yüksek türbin
debisi ise 9.0 m3/s’dir. Santral binası içinde 10.063 MWm / 9.683 MWe gücünde Francis
türbin tipinde, 2 üniteden oluşacaktır. Yılda ortalama olarak üretilecek toplam enerji 21.379
GWh olacaktır.
Tablo 4. Santral Binası ve Kuyruksuyu Kanalı Karakteristikleri
Francis
Santral Tipi
394.00 m
Çevre düzenleme kotu
25.70 m
Bina uzunluğu
15.05 m
Bina genisliği
18.40 m
Bina yüksekliği
127.90 m
Brüt Düşü
123.88 m
Net Düşü
389.00 m
Kuyruksuyu Kotu
10.063 MWm / 9.683 MWe
Toplam güç
Proje ünitelerine ait plan ve kesitler Ek-11’de verilmiştir.
20
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Elektromekanik Teçhizat Teknik Verileri
Tablo 5. Türbin Tipi ve Kapasitesi
Francis
Tipi
2(eşit)
Unite Sayısı
5.031 MWm / 4.842 MWe
Ünite gücü
10.063 MWm / 9.683 MWe
Toplam güç
4.500 m3/s
Ünite maksimum debisi
387.02 m
Türbin eksen kotu
0.92
Maksimum debide türbin randımanı
Tablo 6. Generatör Tipi ve Kapasitesi
Yatay Milli senkron
Tipi
2(eşit)
Ünite Sayısı
5.38 MVA
Gücü
Güç Faktörü
0.9
Gerilim
6.3 kV
Frekansı ve Devir Sayısı
Dizel Jeneratör
50 Hz / 1000 d/d
Dört zamanlı düsey silindirli
Tipi
1
Sayısı
100 kVA
Gücü
380/415 V
Voltajı
50 Hz
Frekansı
1500 d/d
Devir sayısı
Soğutma tipi
İkaz sekli
Radyatör, kapalı devre su
soğutmalı
Döner diyotlu ikaz
0,8
Güç faktörü
Tablo 7. Transformatör Tipi ve Adedi
ANA TRAFO
Tipi
Gücü
Adedi
Voltajı
Bağlantı Grubu
Soğutma Tipi
Transformatör randımanı
Açık tip yağ soğutmalı
5.5 MVA
2(eşit)
6.3/34.5 kV
Ynd 11
ONAN
0.99
İÇ İHTİYAÇ TRAFOSU
Tipi
Gücü
Adedi
Voltajı
Açık tip yağ soğutmalı
160 kVA
1
34.5/0.4 kV
21
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Frekansı
Bağlantı grubu
Soğutma
50 Hz
Dyn5
ONAN
Tablo 8. Yıllık Enerji Üretimi
Proje debisi
Firm enerji
Sekonder enerji
Toplam enerji
9.00 m3/s
0.000 GWh
21.379 GWh
21.379 GWh
Şalt Sahası ve Enerji İletimi
34.5 kV’luk hücreler halinde bina içerisinde yapılacaktır. Enerji iletim hattı 477 MCM
kesitinde yaklaşık 15 km uzunluğunda Ordu T.M. bağlanacaktır. Ancak söz konusu enerji
nakil hattı yürürlükteki ÇED Yönetmeliği kapsamında daha sonra değerlendirilecektir.
Hizmet Amaçları, Pazar veya Hizmet Alanları ve Bu Alan İçerisinde Ekonomik ve
Sosyal Yönden Ülke, Bölge ve/veya İl Ölçeğinde Önem ve Gereklilikleri,
Ülkemizin petrol kaynakları yönünden yetersiz olması, buna karşılık yüzeysel su
kaynakları yönünden zengin olması, enerji politikasının hidroelektrik santrallere (HES) doğru
kaymasını zorunlu hale getirmiştir. HES’ler işletim maliyetlerinin düşük olması ve çevreye
çok önemli zarar verici etkileri bulunmaması nedeniyle tüm dünyada tercih edilen başlıca
enerji kaynaklarındandır.
Hidroelektrik Enerji: Hızla akan suyun enerjisiyle döndürülen elektrik
jeneratörlerinden elde edilen elektriktir. Hidroelektrik Enerji Santralleri: Bir çeşit modern ya
da teknolojik değirmen yapılarıdır. Hidroelektrik santralin ana bölümleri: Regülatör, iletim
hattı, cebri borular, hidrolik türbinler, jeneratörler, transformatörler ile su akışını ve elektrik
enerjisi dağıtımını denetleyen yardımcı donanımlardır. Cebri borular: Suyu aşağıya doğru
türbinlere ileten büyük borular ya da tünellerdir. Türbinler: Akan suyun hidrolik enerjisini
mekanik enerjiye dönüştüren makinalardır. Transformatörler: Üreteçlerden elde edilen
alternatif gerilimi uzak mesafelere iletmek üzere çok yüksek gerilim değerlerine yükseltmekte
kullanılır.1
Hidroelektrik santrallerin üretimi, yağış koşullarına bağlı olduğundan her yıl toplam
üretim içindeki payı değişim göstermekle birlikte, Türkiye’de elektrik enerjisinin yaklaşık
%20 - 30’u sudan üretilmektedir.
1
Karadeniz Bölgesinin Hidroenerji Potansiyelinin Değerlendirilmesi-Yıldız Teknik Üniversitesi-İstanbul
22
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Türkiye, enerji sektöründe rekabete dayalı yatırım ortamının geliştirilmesi ve şeffaf bir
piyasa yapısının oluşturulması yönünde adımlar atmaya devam etmekte olup, özel sektöre
açılan elektrik üretim sektöründe özellikle yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik yürürlüğe
konulan yasal düzenlemelerin de etkisiyle, hidroelektrik santral (HES) yapmak üzere Ocak
2013 itibariyle 12,515 MW’lık 560 santral lisans almış durumdadır.
Ülkelerin enerji ihtiyacı; nüfus, sosyal ve ekonomik gelişme düzeyi, sanayileşme,
kentleşme, teknolojik gelişme gibi birçok sosyo-ekonomik faktöre bağlı olarak,
şekillenmektedir. Sosyo-ekonomik kalkınmanın en önemli girdilerinden biri olan elektrik
enerjisinin zamanında, kalıcı ve yeterli miktarda, ekonomik şartlar ve çevreye olan etkileri de
dikkate alınarak temini büyük önem taşımaktadır. 2013 yılı itibarıyla Türkiye’nin elektrik
enerjisi kurulu gücü 61.422 MW'tır.
Kaynaklar açısından bakıldığında, 2012 yılı itibariyle (geçici rakamlardır), toplam
elektrik üretiminin %43.1’i doğalgazdan, %15.4’ü yerli kömürden, %24.2’si hidrolik
kaynaklardan, %12.1’i ithal kömürden, %2’si sıvı yakıtlardan, %2.4’ü rüzgardan ve %0.6’sı
jeotermal ve biyogazdan sağlanmıştır. 2011 yılı ile kıyaslandığında özellikle ithal kömür ve
hidrolik kaynaklardan yararlanma oranı artarken, linyit ve doğalgazın oranlarında düşme
görülmüştür.2
Kaynak:TEİAŞ,2013
Şekil 1. Türkiye Kurulu Güç ve Elektrik Üretim Miktarlarının Kaynaklara Göre Dağılımı
2
EÜAŞ, Elektrik Üretim Sektör Raporu,2012
23
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Pendik Regülatörü ve HES Projesinin işletmeye alınması, Türkiye ekonomisine ve
enerji pazarına katkıda bulunacaktır. Projenin gerçekleşmesi ile bölge içinde ekonomik hayatın
canlanmasına ve gelişmesine önemli ölçüde yardımcı olunacak ve dolayısıyla yöre halkının
gelirlerinde ve yaşam seviyelerinde bir yükselme meydana gelecektir. Tesislerin yapım
aşamasında çevrede yeni iş olanaklarının yaratılması, tesis yerlerine ulaşımda kullanılacak
mevcut yolların ıslah edilmesi, gelişme planının gerçekleşmesi ile meydana gelecek diğer
faydalardır.
Türkiye’ye yağan yağış miktarı yurt genelinde ortalama 642.6 mm veya 501 milyar
m ’tür. Bu yağıştan akışa geçen elektrik enerjisi üretilebilecek kısmının ekonomik olarak
değerlendirilmesi ile yılda üretilebilecek elektrik enerjisi miktarı 127 381 GWh’dır. Hızlı bir
şekilde sanayileşen ve buna bağlı olarak enerji ihtiyacı da hızlı artan ülkemizde bu
hidroelektrik enerji potansiyelinin olabildiğince kullanılması gerekmektedir.3
3
Hidroelektrik santraller; yenilenebilir olmaları, yerli doğal kaynak kullanmaları,
işletme ve bakım giderlerinin düşük olması, fiziki ömürlerinin uzun oluşu, daha az düzeyde
olumsuz çevresel etki yaratmaları, kırsal kesimde ekonomik ve sosyal yapıyı canlandırmaları
gibi nedenlerle diğer enerji üretim sistemlerine nazaran üstünlük arz etmektedir. Hidroelektrik
santrallerin yer seçiminde çevresel yönden titiz davranılması ve projenin fizibilite ve tasarım
aşamalarında olası olumsuz etkilerin dikkate alınarak yapılması bu tesislerin çevre üzerindeki
baskılarını azaltmaktadır.
Günümüzde artan nüfus ve gelişen teknoloji ile birlikte, günlük hayatın devamlılığını
sağlamak için gerek duyulan enerji ihtiyacı hızla artmaktadır. Ancak; tükenen yakıtlar
dünyamızı enerji dar boğazına sürüklerken, enerji kaynaklarının çevre üzerinde oluşturduğu
olumsuz etkiler, bu tür kaynaklardan mümkün mertebede uzak durulmasına neden olmaktadır.
Hidrolik enerji dünya üzerinde yenilenebilir enerji türlerinin en yaygını olmakla beraber,
çevre üzerinde oluşturduğu olumlu etkilerde göz ardı edilmemelidir. Ülkemizde gerek iklim,
gerekse coğrafi konum bakımından Karadeniz bölgesi büyük bir hidrolik potansiyele sahiptir.
Gerçekleştirilmesi planlanan proje ile elde edilecek enerji ulusal şebekeye verilecek
olup, bölgenin enerji talebinin karşılanmasına katkı sağlayacak kamu yararı taşıyan bir
projedir.
Ülkemizin petrol kaynakları yönünden yetersiz olması, buna karşılık yüzeysel su
kaynakları yönünden zengin olması, enerji politikasının hidroelektrik santrallere (HES) doğru
kaymasını zorunlu hale getirmiştir. HES’ler işletim maliyetlerinin düşük olması ve çevreye
çok önemli zarar verici etkileri bulunmaması nedeniyle tüm dünyada tercih edilen başlıca
enerji kaynaklarındandır.
3
Pendik Regülatörü ve HES Projesi Revize Fizibilite Raporu, 2013
24
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
BÖLÜM II: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU
II.1. Projenin yeri (İlgili Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmış olan proje
yerinin, lejant ve plan notlarının da yer aldığı onanlı Çevre Düzeni Planı ve İmar Planları
üzerinde, bu planlar yoksa mevcut arazi kullanım haritası üzerinde gösterimi),
Ordu ili, Merkez İlçesi, Turnasuyu Deresi üzerinde GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK
ÜRETİM A.Ş. tarafından 10.063 MWm - 9.683 MWe kurulu güce sahip "Pendik Regülatörü
ve HES, Konkasör Tesisi ve Beton Santrali" Projesi tesis edilmesi ve işletilmesi
planlanmaktadır. Faaliyet alanının ülke ve bölge içindeki konumunu gösterir yer bulduru
haritası Ek-1’de verilmektedir.
Proje alanı; Doğu Karadenizde, Ordu ilinin doğusunda bulunan Turnasuyu
Havzası’nda yer almakta olup, anayol ile proje alanı arası yaklaşık 20 km’dir. 1/25.000
Ölçekli Giresun G39-b3 no‟lu paftasında bulunmaktadır. Proje sahasına ulaşım; OrduGiresun E70 karayolunun 6. km’ sinde kavşaktan ayrılan karayolu ile sağlanmaktadır. Proje
kapsamındaki tüm üniteleri ve yakın yerleşim birimlerini gösterir 1/25.000 Ölçekli
Topografik Harita ekte verilmektedir (Ek-4).
Proje alanının bulunduğu bölgeye ilişkin Ordu-Trabzon-Rize-Giresun-GümüşhaneArtvin Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı (ÇDP)
03.01.2013/04.07.2013 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından onaylanmıştır.
Onaylı 1/100.000 Ölçekli ÇDP, Plan Lejantı ve Plan Hükümlerine göre (Ek-6) santral yeri
tarım arazisi, cebri boru güzergahı tarım arazisi, iletim tünelinin bir kısmı bölgeye özel ürün
alanı (bağcılık, çay, fındık v.b), bir kısmı tarım arazisi olarak tanımlanmış olup, regülatör yeri
ile konkasör tesisi ve beton santrali yeri tarım arazisi olarak tanımlanmış alan, kazı fazlası
malzeme sahalarından 1 ve 2 nolu saha yeri tarım arazisi, 3 nolu kazı fazlası malzeme sahası
yeri bölgeye özel ürün alanı (bağcılık, çay, fındık v.b) içerisinde kalmaktadır.
Söz konusu proje sahası arazi kullanım kabiliyeti açısından incelendiğinde VII. sınıf
topraklardan oluşmaktadır. Büyük toprak grupları açısından incelendiğinde ise alanda kırmızı
sarı podzolik topraklar yaygındır. Proje alanına ait Arazi Kullanım Haritası ekte verilmektedir
(Ek-9). Projeye ilişkin fotoğraflar ekte verilmektedir (Ek-20).
Faaliyet alanı içerisinde yapı ruhsatı alınması zorunluluğu bulunan alanlar için,
19/08/2008 Tarih ve 10337 Sayılı Afet İşleri Genel Müdürlüğünün genelgesi ve 28.09.2011
tarih ve 102732 sayılı makam oluru doğrultusunda hazırlatılacak imar planına esas jeolojikjeotektonik rapor hazırlatılarak ilgili idarelerce onaylanarak imar planı yapıldıktan sonra
inşaata başlanacaktır. Bu raporlar değerlendirilmek üzere Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne
gönderilecektir.
25
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Söz konusu proje alanının bulunduğu Turnasuyu’nun yan kolları; sürekli akış gösteren
Çağlan dere ve buna bağlı uzanan Ericek dere (mevsimsel akış gösteren), sürekli akış gösteren
Kuşgediği dere ve buna bağlı uzanan Kelyol dere, Çağnam dere ve buna bağlı uzanan Mektep
deresi (sürekli akış gösteren), Cehennem dere ve buna bağlı uzanan Çökek deresi (sürekli akış
gösteren), mevsimsel akış gösteren Armutyam dere ve buna bağlı uzanan Gölyan dere
(mevsimsel akış gösteren), Afanoğlu dere (sürekli akış gösteren), Güllü dere (sürekli akış
gösteren) ile Armutalan deresi (sürekli akış gösteren) bulunmaktadır. (Ek-4 Topoğrafik
Harita).
Pendik Regülatörü ve HES, Konkasör Tesisi ve Beton Santraline yönelik üretim tesisi
ve iletim hattının kurulacağı yerlerde bulunan taşınmazların; 4628 sayılı Elektrik Piyasası ve
2912 sayılı Kamulaştırma Kanununun ilgili maddeleri uyarınca mülkiyet konumu çözülüp
nazım ve uygulama imar planları hazırlanarak 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 10.
maddesi kapsamında idarenin onayına sunulacaktır. Üretime yönelik olmayan yapılar
(misafirhane, lojman, konaklama, yemekhane vb.) düşünülmesi halinde ilgili kamu
kuruluşundan alınacak yapı ruhsatına dayalı olarak inşa edilecektir.
Ayrıca her türlü yapı malzemesi ihtiyacı için maden üretimi gerekecek durumlarda,
3213 saylılı Maden Kanunu ve Yönetmeliği çerçevesinde Ordu İl Özel İdaresine veya Maden
İşleri Genel Müdürlüğü’ne müracaat edilerek yasal tüm izinler alınacaktır. Maden İşleri Genel
Müdürlüğü'nden alınan yazı Ek-22'de verilmiştir.
Hidroelektrik santralinin işletilmesi aşamasında İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Ordu
İl Özel İdaresinden alınacaktır.
Tüm çalışmalar sonucunda köy ya da mahalle yollarında, şebeke suları veya hatlarında
meydana gelecek her türlü zarar – ziyan yatırımcı firma tarafından karşılanacaktır.
17.05.2005 tarih ve 25818 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği”nde (Değişiklik: R.G 26.08.2010 tarih ve 27684
sayılı) belirtilen hükümler çerçevesinde Ek-2 Sulak Alan Faaliyet İzin Belgesi proje inşaatına
başlamadan önce alınacaktır.
26
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
II.2. Proje kapsamındaki (varsa malzeme ocağı, beton santrali ve kırma-eleme dahil )
ünitelerin konumu, teknik altyapı üniteleri, idari ve sosyal üniteler, varsa diğer üniteler,
bunlar için belirlenen kapalı ve açık alan büyüklükleri, bu ünitelerin proje alanı
içindeki konumlarının vaziyet planı, proje kapsamında yer alan ünitelerin ve geçicinihai depolama alanlarının 1/25000, 1/5000 ve/veya 1/1000'lik haritalar üzerinde
gösterimi) Şantiye yerleşim planı, hafriyat döküm sahaları, baraj, regülatör, tünel,
yükleme havuzu, cebri boru, santral binası, (birbirleri ile olan mesafeleri de belirtilmesi)
v.b. yapılara ait plan ve kesitler ile yağış alanı ve akım gözlem istasyonlarını gösterir
çizimler teknik resim standartlarına uygun olarak, proje ünitelerinin yerlerini
(koordinatlarını) içeren sayısal CD (ED 50 formatında)
Söz konusu projede, Turnasuyu Deresi üzerinde 498.00 m dereyatağı kotunda Pendik
Regülatörü, sol sahilde bulunan 3511.00 m uzunluğundaki iletim tüneli ile iletim yapısının
son 303 m'sinde yer alan tünel şeklindeki cebri boru, Turnasuyu Deresi sol sahilinde 389 m
kuyruksuyu kotunda bulunan santral binası ile inşaat aşamasında kazıdan çıkan malzemenin
işlenmesi için, regülatörün yaklaşık 50 m güneybatısında yaklaşık 1 hektarlık alanda
Konkasör Tesisi ve Beton Santrali kurulması planlanmaktadır. Ancak malzemenin uygun
olmaması durumunda gerekli malzeme firma sahibi tarafından en yakın malzeme
ocaklarından hazır olarak temin edilecektir.
Şantiye Alanı, Konkasör (Kırma-Eleme-Yıkama) Tesisi ve Beton Santrali
Projede personelin ihtiyaçları için, regülatör alanında inşaat döneminde geçici olarak
ve santral yeri yakınında prefabrik şantiye kurulması planlanmıştır. Konkasör Tesisi ve Beton
Santrali regülatörün yaklaşık 50 m güneybatısında yaklaşık 1 hektarlık alanda bulunmaktadır.
Konkasör Tesisi ve Beton Santrali’nin güneybatısında yaklaşık 400 m mesafede Bahariye
köyü'ne ait yerleşimler yer almaktadır.
Kazı Fazlası Malzeme Sahaları (Hafriyat Döküm Sahaları)
Projede kazı fazlası malzemelerin depolanacağı alanlardan 1 ve 2 Nolu saha yaklaşık
olarak 5,85 hektar olup, sahalar Gerce köyüne yaklaşık 30-150 m mesafede bulunmaktadır. 3
Nolu kazı fazlası malzeme sahası yaklaşık 4,25 hektarlık alana sahip olup, Çatak mahallesi ve
Karca mahallesine 70-100 m mesafede bulunmaktadır.
Proje ünitelerine ait plan ve kesitler ekte verilmektedir (Ek-11).
HES enerji tesisleri ile ilgili olarak fizibilite raporunda öngörülen proje
formülasyonunda inşaat ve işletme safhalarında muhtemel bir değişiklik olması halinde bu
değişikliğe yönelik DSİ’nin uygun görüşü alınacaktır.
27
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Proje kapsamında inşa edilecek ünitelerin yerleşim yerlerine uzaklığı, ve yaklaşık
mesafesi aşağıdaki tabloda görülmektedir.
Tablo 9. Proje Alanına En Yakın Yerleşim Yerleri ve Yaklaşık Mesafeleri (m)
Yerleşim Yeri
Bahariye
Köyüne
yerleşimler
Kuzuören Mah.
Bahariye
Köyüne
yerleşimler
Kuzuören Mah.
Bahariye Köyü
Gerce Köyü
En Yakın Üniteler
Uzaklığı (m)
En Yakın Üniteye
Göre Konumu
Regülatör
550-600
Batı-Güneybatı
Konkasör Tesisi ve Beton Santrali
400-500 m
Batı-Güneybatı
İletim Tüneli
30 m
20 m
Batı
Doğu
Kazı Fazlası Malzeme Sahası-1
150 m
Batı
Kazı Fazlası Malzeme Sahası-2
30 m
Batı
100 m
Batı
70 m
Doğu
60 m
Batı
ait
ait
Gerce Köyü
Çatak Mah.
Karca Mah.
Hürriyet
yerleşimler
Çatak Mah.
Kazı Fazlası Malzeme Sahası-3
Köyüne
ait
Santral (HES)
Proje yerini gösterir uydu görüntüleri ve vaziyet planı üzerinde gösterimi aşağıdaki
şekillerde verilmiştir.
2013 Tarihli Revize
Fizibilite Güzergahı
2011 Tarihli Revize
Fizibilite Güzergahı
Şekil 2. 2013 Revize Fizibilite Raporu Proje Alanı ve 2011 Revize Fizibilite Raporu Proje Yerini
Gösterir Uydu Görüntüsü
28
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Santral yeri
Kazı Faz.Mal.
Sahaları
Tünel
güzergahı
Regülatör yeri
Şekil 3. 2013 Tarihli Revize Fizibilite Güzergahı Uydu Görüntüsü
29
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
1 ve 2 nolu kazı fazlası malzeme sahaları
3 nolu kazı fazlası malzeme sahası
tünel
güzergahı
santral
regülatör
Kırma-elemeyıkama tesisi ve
beton santrali
2011 tarihli fizibilite güzergahı
Şekil 4. Proje Ünitelerinin Vaziyet Planı Üzerinde Gösterimi
30
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Şekil 5. Proje Alanı ve Çevresindeki Su Kaynaklarının Vaziyet Planı Üzerinde Gösterimi
31
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Proje ünitelerinin yer aldığı ve su kaynakları yerlerinin de görünebileceği 1/25.000
Ölçekli Topografik Harita Ek-4’ de verilmiştir.
Proje alanı içindeki ünitelerin koordinatlarını içeren sayısal CD (ED 50 formatında)
Ek-4’ te verilmiştir.
Kazı fazlası malzeme sahalarının (depolama alanları) taşkın analiz raporu ve gerekçe
raporu ekte verilmektedir (Ek-13). Bu alanların depolama yeri olarak kullanılmasında sakınca
olmadığına dair D.S.İ Genel Müdürlüğü 7. Bölge Müdürlüğü’nden görüş alınmıştır (Ek-10).
32
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Şekil 6. Proje Sahasında Bulunan Akım Gözlem İstasyonlarının Gösterimi
33
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
BÖLÜM III: PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI
III.1. Projenin gerçekleşmesi ile ilgili yatırım programı ve finans kaynakları, bu
kaynakların nereden temin edileceği,
Projenin 2 yılda tamamlanabileceği düşünülmektedir. Projelerin yatırım programı ve
yatırımın yıllara göre dağılımı Tablo 11’de görülmektedir. Buna göre yatırımın %50’si 1.yılda
ve %50’si 2.yılda tamamlanacaktır. Yatırım bedeli hesabında inşaat süresi 2 yıl alınmıştır.
Projenin ekonomik ömrü, inşaatından sonra 50 yıl alınmıştır.
Tablo 10. Pendik HES Yatırım Bedeli Tablosu
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş. tarafından kurulması planlanan Pendik
Regülatörü ve HES Projesi de yenilenebilir enerji kapsamında değerlendirilmektedir. Bu
kapsamda projede yatırımcı firma öncelikli olarak öz kaynaklarını değerlendirecek, gerekli
duyulması halinde finans kuruluşlarından kredi kullanılması gündeme gelecektir.
III.2. Projenin gerçekleşmesi ile ilgili iş akım şeması veya zamanlama tablosu,
Pendik HES Projesi inşaatına kamu kurumları ile ilgili gerekli işlemler
tamamlandıktan sonra hemen başlanılacak ve 2 yıl içerisinde tamamlanacaktır. Projeye ait
zamanlama tablosu aşağıda verilmiştir.
34
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Tablo 11. Pendik HES Projesi İş ve Yatırım Programı
35
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
İNŞAAT ÖNCESİ DÖNEM
(LİSANS ALINMASI SONRASI)
Fizibilite aşamasında belirlenmiş olan proje mevkisinin detaylı harita alımı
Harita alımının yapılmasının ardından regülatör yapısı, çökeltim havuzu, iletim kanalı, yükleme havuzu, ve
santral binasının, yeni haritaya göre son yerleşim planlarını hazırlama
Hazırlanan genel yerleşim planına göre Jeolojik/Jeoteknik Rapor hazırlama
Jeolojik rapora göre proje kapsamında belirlenen yapı elemanlarının mevkilerinin uygunluğu ve
diğer çalışmaların jeolojik duruma göre doğruluğu kontrol edilerek, kati proje yapımı
Uygulama Projeleri Yapımı
İNŞAAT DÖNEMİ
KAZI/ HAFRİYAT ÇALIŞMALARI
Bitkisel Toprağın Sıyrılması
Bitkisel Toprağın Daha Sonra Kullanım Amacıyla Depolanması
Bitkisel Toprağın Dolgu Yapılan Alanlara Serilmesi
Kazı-Hafriyat İşlemleri
Makinalar Vasıtası ile Sökme-Kazı
Hafriyat Malzemesinin Dolgu Alanlarına Serilmesi
BETON İŞLERİ
Beton Kalıpların Montajı
Beton Malzemesinin Dökümü
MONTAJ ÇALIŞMALARI
Türbin/Jenaratör/Daimi Teçhizatların Tesisi
Trafo & Şalt Sahası
DENEME İŞLETMESİ VE İŞLETMEYE GEÇİŞ
Şekil 7. İş Akım Şeması
36
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
III.3. Projenin fayda-maliyet analizi,
Keşif bedeline bilinmeyen giderler eklenerek projenin tesis bedeli bulunmuş; tesis
bedeline mühendislik hizmetleri gideri ve kamulaştırma eklenerek proje bedeli bulunmuştur.
Proje bedeline 2 yıl olan inşaat süresi için faiz eklenerek yatırım bedeli bulunmuştur. Projenin
keşif bedeli 22 842 329 TL, proje bedeli 25 296 738 TL ve yatırım bedeli 27 307 200 TL
olarak bulunmuştur.
Yıllık giderler, işletme ve bakım gideri, yenileme gideri ve amortisman giderinden
oluşmaktadır. Proje birimlerinin işletme bakım gideri faktörleri ile tesis bedelleri çarpılarak
işletme ve bakım gideri; yenileme gideri faktörleri ile çarpılarak yenileme gideri bulunmuştur.
Amortisman gideri ise formülle bulunan amortisman faktörü ile çarpılarak bulunmuştur.
Projenin işletme ve bakım giderleri, yenileme giderleri ve amortisman giderleri
şöyledir. İşletme ve bakım gideri 334 578 TL, yenileme gideri 75 092 TL, amortisman gideri
2 622 310 TL’dir. Ayrıca yıllık enerji üretiminden 2.89 Krs/KWh* katkı payı ödemesi
yapılacaktır. Katkı payı 619 540 TL olarak hesaplanmıstır. Toplam yıllık gideri ise 3 651 520
TL’dir.
Yıllık Gelirler
Projenin geliri yalnız enerji gelirinden oluşmaktadır. Pendik HES’te üretilen enerji için
1 Kwh enerji satış fiyatı 19.2 Kuruş alınarak proje geliri hesaplanmıştır. Proje ile üretilen
toplam enerji 21.379 GWh’dır. Projenin yıllık enerji geliri 4 104 759 TL dir. Karbon Geliri
olarak 87 500 TL (35 000 Euro) alınmıştır. Projenin yıllık toplam geliri 4 192 259 TL’dir.
Projenin Rantabilitesi
Projenin rantabilitesi yıllık gelir ve yıllık gider yöntemine göre ve bugünkü değer
yöntemine göre ayrı ayrı bulunmuştur.
Yıllık gelir-gider yöntemine göre R = 1.15
Bugünkü değer yöntemine göre R = 1.17
Projenin İçkarlılık Oranı
Projenin İç Karlılık Oranı % 11,76’dir
Birim Enerji Maliyeti
Proje ile üretilecek enerjinin birim maliyeti hesaplanmış ve 1 kWh enerjinin maliyeti
16,72 Krş olarak bulunmuştur.
37
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
III.4. Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşmesine bağlı olarak, proje
sahibi veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleştirilmesi tasarlanan diğer ekonomik,
sosyal ve altyapı projeleri,
Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşmesine bağlı olarak yatırımcı
firma veya diğer firmalar tarafından gerçekleştirilmesi tasarlanan diğer ekonomik, sosyal ve
alt yapı faaliyetleri bulunmamaktadır.
III.5. Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşebilmesi için zaruri olan ve
proje sahibi veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleştirilmesi planlanan diğer
ekonomik, sosyal ve altyapı projeleri,
Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşmesi için zaruri olan ve yatırımcı
firma veya diğer firmalar tarafından gerçekleştirilmesi planlanan diğer ekonomik, sosyal ve
altyapı projeleri bulunmamaktadır.
III.6. Proje için seçilen (baraj, regülatör ve HES’in alanları, iletim tüneli güzergahları,
hafriyat depo sahaları……) yerlerin mülkiyet durumu, kamulaştırma, yeniden
yerleşimin nasıl yapılacağı,
kamulaştırma kapsamında halkı bilgilendirme
yöntemlerine ilişkin bilgi,
Proje alanının bulunduğu bölgeye ilişkin Ordu-Trabzon-Rize-Giresun-GümüşhaneArtvin Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı (ÇDP)
03.01.2013/04.07.2013 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından onaylanmıştır.
Onaylı 1/100.000 Ölçekli ÇDP, Plan Lejantı ve Plan Hükümlerine göre (Ek-6) santral yeri
tarım arazisi, cebri boru güzergahı tarım arazisi, iletim tünelinin bir kısmı bölgeye özel ürün
alanı (bağcılık, çay, fındık v.b), bir kısmı tarım arazisi olarak tanımlanmış olup, regülatör yeri
ile konkasör tesisi ve beton santrali yeri tarım arazisi olarak tanımlanmış alan, kazı fazlası
malzeme sahalarından 1 ve 2 nolu saha yeri tarım arazisi, 3 nolu kazı fazlası malzeme sahası
yeri bölgeye özel ürün alanı (bağcılık, çay, fındık v.b) içerisinde kalmaktadır.
Proje kapsamındaki orman alanları için kamulaştırma söz konusu olmayıp, Giresun
Orman Bölge Müdürlüğü tarafından verilen İnceleme Değerlendirme Raporunda belirtilen
proje sahasının orman sayılan alanı 11.121.76 m2'dir. Ancak projede yapılan revizyon
dolayısıyla tekrar Giresun Orman Bölge Müdürlüğü'ne başvuru yapılmıştır. Giresun Orman
Bölge Müdürlüğü'nden Revize İnceleme Değerlendirme Raporu beklenmektedir. Orman
sayılan alanların kullanımı için 6831 Sayılı Orman Kanunu’ nun 16 ve 17. maddesi gereği
gerekli izinler alınacaktır.
Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim üyelerinden Sosyolog Doç.Dr. Suavi
Aydın tarafından hazırlanan Sosyal Etki Değerlendirme Raporu’nda da belirtildiği üzere (Ek14); Kamulaştırma gerektiren alanların bir kısmı 2B statüsündedir ve burada yapılacak
38
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
uygulama, üzerindeki iktisadî varlıkların kaybı ve tapu yokluğu nedeniyle havza halkını
endişeye sevk etmektedir. Bu durumda 2B statülü alanlarda kamulaştırma uygulaması
yapılırken, arazinin üzerindeki iktisadi varlıklar ayrıca değerlendirilerek kuruşlandırılmalı ve
bedelleri hak sahiplerine ödenmelidir. İkinci seçenek bu durumdaki arazilerin kullanımından
kaçınmak için proje seçeneklerinin değerlendirilmesi ve bu nitelikteki arazilerden
uzaklaşılmasıdır. Kamulaştırma yapılacak tapulu arazilerde ise bedeller rayiçler üzerinden
tespit edilmeli ve zamanında hak sahiplerine ödenmelidir.
Proje alanının bulunduğu saha ve yakın çevresinde orman alanları, iskan sahaları ve
ziraat (şahıs arazileri) arazileri bulunmaktadır. Meşcere Haritası incelendiğinde; projede
regülatör sahası ziraat arazisi, iletim tüneli orman arazisi, ziraat ve iskan sahası-mezarlık,
santral yapıları ise iskan sahası ve az bir kısmı ziraat arazisi kapsamında kalmaktadır. Seçilen
kazı fazlası malzeme depo alanları da çok büyük oranda ziraat arazileri kapsamında
kalmaktadır. Bölgedeki ziraat alanlarında ekili-dikili tür ağırlıklı olarak fındıktır. Fındıklık
açmak suretiyle bölgedeki orman alanları oldukça tahribe uğramıştır.
Tesislerin inşa edileceği alanlarda özel mülkiyet nedeniyle kamulaştırma yapılacaktır.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca Yapılacak Kamulaştırmalar 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanununun 27 nci maddesi uyarınca yapılacak ve kamulaştırma bedelleri de peşin olarak
ödenerek, arazi sahipleri maddi kayıplara uğratılmayacaktır. Pendik Regülatörü ve HES
Projesinin enerji tesisleri içinde yer alacak tüm kamu ve şahıs arazileri kati proje aşamasında
belirlenecek olup, mülk arazileri için mahallinde yapılmış çalışmalar, elektronik ortam analizi
ve kadastral haritalar ile kamulaştırma sırasında bu arazilerin değerleri net olarak
belirlenecektir.
Proje kapsamında orman arazisi dışında kalan alanların kamulaştırma işlemleri; 2942
Sayılı Kamulaştırma Kanunu ile bu Kanunda çeşitli değişiklikler yapan ve 5 Mayıs 2001
tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4650 Sayılı “Kamulaştırma Kanunu”na
göre gerçekleştirilecektir.
Proje kapsamında İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü görüşünde belirtildiği
üzere (Ek-22)
-4242 sayılı Mera Kanunu kapsamında bulunan arazi mevcut değildir.
-4086 sayılı Zeytincilik Kanunu kapsamında bulunan arazi mevcut değildir.
-İlgili alanda 6831 sayılı Orman Kanunu kapsamında orman sayılan yerler dışında
kalan tarım arazileri için, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu kapsamında
işlem yapılacağından, ilgili kanunun 21. maddesi (a) bendi gereğince, yasal izinlerin alınması
süreci içerisinde proje alanında herhangi bir tarım dışı faaliyette bulunulmaması
gerekmektedir.
39
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Denmiştir. Proje kapsamında bu hususlara riayet edilecektir.
Kamulaştırma planına göre; şahıs arazilerinin kamulaştırılması söz konusu olması
durumunda; 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 15/c (Değişik: 5496 SK. 5. md)
maddesi gereğinde; kamulaştırma işlemleri EPDK tarafından yürütülecek, bu konuda
verilecek olan kamulaştırma kararı kamu yararı kararı yerine geçecek ve kamulaştırılan
taşınmaz mallar tapu kütüğünde hazine adına tescil edilecektir. Kamulaştırma işlemleri
sırasında her türlü zarar – ziyan yatırımcı firma tarafından karşılanacaktır.
Proje kapsamında 26.07.2008 Tarih ve 26948 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren “Elektrik Piyasası Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun” hükümlerine riayet edilecektir.
Proje kapsamında, su altında kalacak herhangi bir yerleşim yeri olmadığından yeniden
yerleşim de söz konusu değildir.
III.7. Diğer hususlar.
Projenin ekonomik ve sosyal boyutları ile ilgili bu bölümde bahsedilmesi gereken
başka bir husus bulunmamaktadır.
40
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
BÖLÜM IV :PROJE KAPSAMINDA ETKİLENECEK ALANIN BELİRLENMESİ
VE BU ALAN İÇİNDEKİ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİN
AÇIKLANMASI (*)
(*) Bu bölümde proje için seçilen yerin çevresel özellikleri verilirken etki alanı dikkate alınmalıdır. Bu
bölümde sıralanan hususlar itibarı ile açıklanırken ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından, araştırma
kurumlarından, üniversitelerden veya benzeri diğer kurumlardan temin edilen bilgilerin hangi kurumdan ve
kaynaktan alındığı raporun notlar bölümünde belirtilir veya ilgili harita, doküman vb. belgeye işlenir. Proje
sahibince kendi araştırmalarına dayalı bilgiler verilmek istenirse, bunlardan kamu kurum ve kuruluşların
yetkileri altında olanlar için ilgili kurum ve kuruluşlardan bu bilgilerin doğruluğunu belirten birer belge
alınarak rapora eklenir.
IV.1. Projeden etkilenecek alanın belirlenmesi, (etki alanının nasıl ve neye göre
belirlendiği açıklanacak ve etki alanı harita üzerinde gösterilecek)
Projeden etkilenecek alanın belirlenmesinde mevcut çevrenin özellikleri, projenin
inşaat ve işletme aşamasındaki çevresel etkileri ve proje alanının çevresinde direk veya
dolaylı yoldan etkilenmesi muhtemel halk dikkate alınarak etki alanı belirlenmeye
çalışılmıştır.
Proje alanının mülkiyet durumu, ekolojik yapısı, sosyo-kültürel yapısı ve korunan
alanlara göre pozisyonu rapor içerisinde ilgili bölümlerde değerlendirilmiştir. Bu
doğrultuda proje alanından etkilenmesi beklenen en yakın yerleşim yerleri; Pendik
Regülatör yeri güneybatısında yaklaşık 550-600 m mesafedeki Kuzuören Mahallesi
(Bahariye köyüne ait yerleşimler) dir. Pendik HES yerine en yakın yerleşim yeri ise;
batısında yaklaşık 60 m mesafedeki Çatak Mahallesi (Hürriyet köyüne ait yerleşimler) dir.
Projede çevresel etkileri göz önünde bulundurulduğunda, katı ve sıvı atıkların yürürlükte
olan kanun ve yönetmelikler doğrultusunda herhangi bir alıcı ortama karışmadan bertarafı
sağlanacağından proje alanının yakın çevresine yayılacak bir yük oluşmayacaktır. Bu
kapsamda toz ve gürültü emisyonlarına göre etki alanı belirlenmiştir.
Projede değerlendirilen çevresel ve sosyal etkiler ışığında alınacak tedbirler raporda
öngörülmüş ve bu kapsamda projenin etki alanı yaklaşık 200 m çevresi olarak kabul
edilerek Ek-4’de verilen 1/25.000 Ölçekli haritada işaretlenmiştir. Proje kapsamında inşaat
işlemleri yoğun olarak regülatör ve santral alanında gerçekleşecektir. Tünel güzergahında
yapılacak çalışmalar kapalı alan içerisinde gerçekleşeceğinden gürültü ve toz emisyonu
gibi çevresel etkiler oluşmayacaktır. Ancak inşaat aşamasında ulaşım ve diğer ihtiyaçlar
düşünülerek tüm tesislerin 200 m çevresi etki alanı olarak belirlenmiştir.
Yukarıda da belirtildiği üzere ortalama etki alanı 200 metre kabul edilmiş ve
inceleme ve etki alanı bir alınmış olup inşaat alanından itibaren her yönden yaklaşık 200
m’lik alan kabul edilmiştir. Proje alanı dağlık ve engebeli bir bölgede olmasından dolayı
yerleşim yerlerini etkilemeyecektir.
41
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
IV.2. Etki Alanı İçerisindeki Fiziksel ve biyolojik çevrenin özellikleri ve doğal
kaynakların kullanımı,
IV.2.1. Meteorolojik ve iklimsel özellikler,
Proje konusu faaliyet; Ordu ili Merkez İlçesi sınırlarında planlandığından ötürü
Ordu İli (Merkez) 1975-2005 Yılları arasına ait Meteorolojik verilerinden yararlanılmıştır
(Ek-12).
Ordu İli
Ordu ılıman bir iklime sahiptir. Kışları ılık yaz ayları ise serin geçer. Karadeniz
yağış rejimi ile hakim durumdadır. Yılın bütün ayları yağışlı geçer. Batı Karadenizden
daha fazla fakat Doğu Karadeniz (Rize) kıyı şeridinden biraz daha az yağış alır. Yılın
hemen hemen yarısını teşkil eden günlerinin yağışlı geçmesi bilhassa ilkbahar yağışlarının
düşük, sonbahar yağışlarının en yüksek değer alması Doğu Karadeniz tipik yağış rejiminin
buralardan başladığını göstermektedir.4
Rüzgar
Aylık ortalama rüzgar hızı saniyede 1,9 m/sec.dir. En hızlı rüzgar yönü Batı olup,
hızı saniyede 35.7 m/sec.olarak tespit edilmiştir. Kuvvetli ve Fırtınalı gün sayısı ortalama
olarak 44 gündür. Hakim rüzgar yönü Güney - Güneydoğu ( SSE ) yönlüdür. Mart, Nisan,
Mayıs, Haziran ayları kuzeyli, Temmuz - Mart aylarına kadar güneyli rüzgarlar bölgeyi
tesirleri altına almaktadır.
AY
W
WNW NW NNW
OCAK
78
113
74
64
53
91
129
275
192
187
80
100
48
47
65
101
SUBAT
104
123
75
63
48
113
112
223
165
135
68
74
45
35
78
86
MART
135
208
112
118
60
101
85
173
130
101
50
71
40
32
99
140
NISAN
135
236
137
133
72
107
100
151
74
74
40
44
19
27
89
138
MAYIS
146
228
143
111
55
131
74
142
97
89
49
32
28
18
88
170
HAZ.
150
212
77
61
49
142
98
231
110
114
52
38
14
33
73
144
TEM.
142
158
66
35
21
124
116
310
165
144
77
43
14
31
86
133
AGT.
144
146
76
35
24
145
153
311
195
136
51
42
24
24
62
123
EYLUL
142
146
82
42
38
141
144
348
187
117
37
42
27
22
43
96
EKIM
89
138
82
62
58
163
132
296
192
126
60
49
45
26
53
113
KASIM
76
106
81
81
46
137
149
323
207
125
41
46
48
36
57
75
ARLK.
77
92
67
79
39
118
134
290
221
172
41
48
38
29
64
89
884
563 1513 1426 3073 1935 1520 646
629
390
360
TOP.
4
Tablo 12. Ordu İli Esme Sayılarına Göre Rüzgar Verileri
N NNE NE ENE E ESE SE SSE
S SSW SW WSW
1418 1906 1072
Ordu İl Çevre Durum Raporu,2011
42
857 1408
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
YILLIK ESME SAYILARINA GÖ RE TO PLAM
RÜZGAR DİYAGRAMI
N
NNW 4000
NNE
NW
NE
2000
W NW
ENE
W
0
E
W SW
ESE
SW
SE
SSW
SSE
S
Grafik 1. Esme Sayılarına Göre Toplam Rüzgar Diyagramı
Tablo 13. Ordu İli Esme Hızlarına Göre Rüzgar Verileri
WSW
W
WNW
1.8
1.8
1.9
1.9
N
W
2.7
1.9
2.2
1.9
2.3
2.5
2.5
2
1.8
1.8
1.9
1.8
1.9
1.5
2.8
1.8
1.3
1.8
1.4
1.7
1.4
1.8
1.7
2.3
2
1.2
1.3
1.5
1.5
2
1.5
1.9
1.4
2.3
1.7
1.1
1.3
1.2
1.6
1.6
1.5
1.3
2.1
1.6
2.5
2
1.2
1.1
1.3
1.3
1.7
1.7
1.6
1.5
1.3
1.7
3
2.4
1.5
1.1
1.1
1.3
1.4
1.7
1.8
1.7
1.4
1.2
1.6
4.1
2.7
1.9
1.3
1.4
1.2
1.3
1.4
1.6
1.5
1.8
1.6
1.7
1.9
3.7
2.4
1.8
1.8
1.2
1.1
1.2
1.3
1.3
1.5
1.7
1.9
1.6
1.7
1.3
3.6
1.8
2.2
1.4
1.7
1.1
1.4
1.2
1.3
1.5
1.8
1.8
2.1
1.7
2.3
2.6
3
1.9
ARLK.
1.9
1.7
1.3
1.2
1.1
1.2
1.3
1.5
2
2
2
1.8
2.2
2.9
2.1
2
ORT.
2.4
1.7
1.6
1.2
1.2
1.2
1.3
1.4
1.8
1.7
1.9
1.6
1.9
1.9
2.9
2.1
AYLAR
N
NNE NE ENE
E
ESE
SE
SSE
S
OCAK
2.4
1.3
1.6
SUBAT
2.2
1.6
MART
2.3
NISAN
SSW SW
1.3
1.3
1.1
1.2
1.5
2.1
2
1.6
1.3
1.4
1.3
1.2
1.7
2.1
1.5
1.7
1.2
1.2
1.2
1.2
1.4
2.2
1.6
1.5
1.2
1.1
1.1
1.2
MAYIS
2.2
1.5
1.5
1.2
1
1
HAZ.
2.5
1.6
1.6
1.2
0.9
TEM.
2.9
2.2
1.8
1.1
AGUS.
3
2.2
1.6
EYLUL
2.6
1.8
EKIM
2.4
KASIM
ES ME HIZLARINA GÖ RE O RTALAMA
RÜZGAR DİYAGRAMI
N
NNW
NW
3.0
NNE
NE
2.0
WNW
ENE
1.0
W
E
0.0
WSW
ESE
SW
SE
SSW
SSE
S
Grafik 2. Esme Hızlarına Göre Ortalama Rüzgar Diyagramı
43
NNW
1.9
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Basınç
Ordu İli, 2011 yılı mahalli basınç ortalama değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Ordu İli; yıllık ortalama basınç 1014,98 hPa, yıllık maksimum basınç 1043,2 hPa, yıllık
minimum basınç 992,3 hPa’dır.
Tablo 14. 2011 Yılı Mahalli Basınç Verileri (hPa)
BASINÇ
1
2
3
4
5
AYLAR
7
6
8
9
10
11
12
ORT.
Mahalli Basınç
1019.6 1016.3 1021.1 1013.7 1015.2 1011.9 1009.2 1011.8 1015.1 1018.5 1024.3 1020.4 1016.
Ort.
Kaynak: İl Çevre Durum Raporu, 2011
Nem
Ordu ilinde gözlenen 2011 yılı yıllık ortalama nem oranı 71.5 iken yıllık minimum
nem oranı 14 olarak tespit edilmiştir.
Tablo 15. Ordu İli NemVerileri (%)
NEM
1
2
Ortalama Nem (%)
68.6 68.2
Minimum Nem (%)
21
14
Kaynak: İl Çevre Durum Raporu, 2011
AYLAR
6
7
3
4
5
72.5
32
78.4
24
79.7
64
70.6
41
70.9
52
8
9
10
11
12
73.4
57
69.1
50
73.5
32
71.4
38
62.2
20
Sıcaklık
Ordu İlinde gözlenen 2011 yılı yıllık ortalama sıcaklık 14.3 °C; maksimum sıcaklık
ortalaması 18.3 °C, minimum sıcaklık ortalaması 11.5 °C, maksimum sıcaklık günü 31
gün, maksimum sıcaklık yılı 2011 ve maksimum sıcaklık yıllık 32.2 (°C) tespit edilmiştir.
Tablo 16. Sıcaklık Değerleri (oC)
SICAKLIK
AYLAR
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
Ortalama Sıcaklık (°C)
7.6
6.9
8.0
10.0
15.4
21.1
24.9
23.5
21.1
15.1
8.3
9.5
Maksimum Sıcaklık Ortalaması(°C)
11.7
10.6
11.5
13.3
18.7
24.9
28.9
27.8
26.2
19.4
11.8
14.5
Minimum Sıcaklık Ortalaması(°C)
5.1
4.1
5.5
8.0
12.9
17.4
21.3
20.6
18.0
12.5
6.1
6.5
Maksimum Sıcaklık(°C)
20.6
Kaynak: İl Çevre Durum Raporu, 2011
19.9
23.4
24.0
23.4
28.3
32.2
31.5
29.1
29.2
17.1
23.2
Buharlaşma
Ordu İli 2005 verilerine göre ortalama buhar basıncı aşağıdaki tabloda verilmiştir.
44
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Tablo 17. Ordu İli Ortalama Buhar Basıncı ( hPa )
BUHARLAŞMA
Ortalama Buharlaşma
1
2
3
4
5
6
AYLAR
7
8
9
10
11
12
-
-
-
81.8
150.9
177.3
219.5
190.2
143.0
71.0
-
-
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü, 1975-2005 Verileri
Bulutluluk
Ordu günde ortalama 5 saat 6 dakika güneşli geçmektedir. En fazla güneşlenme
müddeti 8 saat 6 dakika ile Haziran, en az ise 2 saat 19 dakika ile Ocak ayında
görülmektedir. Senenin 58 günü açık, 177 günü bulutlu ve 130 günü kapalı geçmektedir.5
Yağış
Yıllık ortalama yağış miktarı 1152,0 mm dir. Senenin ortalama olarak 143 günü
yağışlı geçmektedir. Günün en çok yağış miktarı Eylül ayında 153.4 mm olarak
kaydedilmiştir.
Tablo 18. Ordu İli Yağış Değerleri
YAĞIŞ
Toplam Yağış Ortalaması
(mm)
Maksimum Yağış (mm)
AYLAR
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
76.1
92.0
115.6
90.6
79.4
73.4
40.7
267.6
50.8
213.9
197.0
74.3
13.4
21.4
33.5
12.0
23.0
18.6
11.6
125.0
42.2
76.0
60.1
20.6
17.0
18.0
25.0
19.0
15.0
13.0
15.0
11.0
20.0
20.0
12.0
3.0
5.0
3.0
2.0
2.0
1.0
3.0
1.0
4.0
6.0
4.0
Yağışın 0,1 mm ve Büyük
13.0
Olduğu Günler Sayısı
Ortalaması
Yağışın 10 mm ve Büyük
4.0
Olduğu Günler Sayısı
Ortalaması
Kaynak: İl Çevre Durum Raporu, 2011
Kar, Dolu, Sis ve Kırağı
Ordu’da kar yağışları fazla görülmez. Yağın karın yüksek yerlerde dahil olmak
üzere yerde kalma müddetleri, ortalama 1-15 gündür. Karlı günlerin sayısı sayısı 8, karla
örtülü günler sayısı 9’dur. Uzun seneler içerisindeki en yüksek kar örtüsü Ocak ayında 72
cm.olmuştur. Ortalama sisli günler sayısı 16, dolulu günler sayısı 1, kırağılı günler sayısı
18 ve orajlı günler sayısı 14 ‘tür.
5
Ordu İl Çevre Durum Raporu,2011
45
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Aylık ortalama rüzgar hızı saniyede 1,9 m/sec.dir. En hızlı rüzgar yönü Batı olup,
hızı saniyede 35.7 m/sec.olarak tespit edilmiştir. Kuvvetli ve Fırtınalı gün sayısı ortalama
olarak 44 gündür. Hakim rüzgar yönü Güney - Güneydoğu ( SSE ) yönlüdür. Mart, Nisan,
Mayıs, Haziran ayları kuzeyli, Temmuz - Mart aylarına kadar güneyli rüzgarlar bölgeyi
tesirleri altına almaktadır.
IV.2.2. Jeolojik özellikler
IV.2.2.1. Bölgesel jeoloji, sahanın 1/25.000 ölçekli genel jeoloji haritası, stratigrafik
kolon kesitleri,
Faaliyet alanı ve yakın çevresinde yaşlıdan gence doğru; aşağıdaki birimler
yüzeylenmektedir.
Stratigrafi
MESOZOİK
Kretase
Mesudiye Formasyonu (Krm)
İnceleme alanında yüzeyleyen bazalt andezit lav ve piroklastları ile kumtaşı,
kırmızı kireçtaşı, çamurtaşı, silttaşı ve tüfit ara seviyelerinden oluşan istife Mesudiye
Formasyonu adı verilmiştir. Formasyon ilk kez Terlemez ve Yılmaz (1980) tarafından
tanımlanmıştır.
Formasyonu oluşturan bazalt ve andezit lavları yer yer kalsit ve zeolit dolguludur.
Hidrotermal ayrışma nedeniyle gri-siyah, açık gri yeşilimsi gri gibi renkler gösterirler.
Kayaçlardaki başlıca ayrışmalar silisleşme, killeşme, serisitleşme, kloritleşme ve
piritleşmedir. Cu, Pb, Zn içeren damar tip polimetalik cevherleşmelerin yer aldığı
kesimlerde ayrışmalar daha yoğundur. Formasyon içinde piroklastlar daha egemendir. İnce
kumtaşı, kiltaşı, çamurtaşı ve tüfitler ara düzeyler halinde kırmızı plajik kireçtaşları
mercekler ve ara tabakalar şeklinde yer almaktadır.
Andezit ve bazalt lavları porfirik ve mikrolitik porfirik dokulu olup, genellikle
plajioklas, amfibol ve piroksen fenokristalleri ile opak minareller içermektedir. Hamur ise
daha çok mikro ve kriptokristalen albit, sekonder kuvars, ayrışmış plajioklas, kalsit, serizit,
epidot ve opak minerallerden oluşmaktadır.
Andezitik tüf-breşler, genel olarak kalsitleşmiş serizitleşmiş plajioklas ve
ferromagnezyen feno-mikro kristaller içermektedir. Çimento ise mikro ve kriptokristalen
46
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
sekonder kuvars, albit, serizit, klorit, demiroksit, kalsit ve opak minerallerden
oluşmaktadır.
Aglomeralar, koyu gri, kahverengi, siyahımsı renklerde belli belirsiz tabakalıdır.
Tabakalı olduğu yerlerde çok kalın tabakalanma gösterir. Bazı kesimlerde tabakalanma
göstermez. Aglomerayı oluşturan çakıllar irili ufaklı bazalt ve andezit çakıllarıdır.
Çimentosu tüf ve volkanik çakıllar olup gevşek yer yer sıkı tutturulmuştur. Bazen lav
görünümünde sarp kayalıklar ve yüksek tepeler oluşturmaktadır. Masif kalın katmanlı
aglomera seviyelerinin üst kesimleri daha çok gri, kızıl renkli tüf seviyeleri içerir.
Buralarda aglomera seviyelerinden tüf seviyelerine geçilmektedir. Aglomeralarda killeşme,
kloritleşme ve silisleşme nedeniyle ayrışma ve parçalanma görülmektedir. Genelde renkleri
koyu gri, siyahımsı ve kahverengi olmasına karşın, ayrışma nedeniyle renkleri kahverengi,
mor, gri ve pembe olarak değişmiştir. Yer yer boşluklu olan aglomera çakılları kalsit,
demir oksit bazen de kalsedon ile dolmuştur.
Tüfler, sarımsı yeşil, sarımsı beyaz ve kavuniçi renkli olarak görülmektedir.
Aglomera, tüf ardalanması şeklinde, aglomera seviyelerinin üst kesimlerinde, tüf-killi
kireçtaşı ardalanması, kumlu kireçtaşı-kiltaşı-tüf ardalanması veya formasyonun daha üst
kesimlerinde kiltaşı-tüf ardalanması şeklinde izlenmektedir. Hidrotemal ayrışma nedeniyle
silisleşme kloritleşme ve karbonatlaşma izlenmektedir.
Tüflerin petrografik incelenmesinde ayrışmış (seritleşmiş-killeşmiş) plajioklas feno
ve mikro kristalleri bol miktarda submikroskopik malzemelerden kil minerallerinden
oluşmuş akışlı-yönlü doku gösteren kayaç parçaları içerdikleri saptanmıştır. Tüflerin
çimentosu ise ayrışmış kristal parçaları, kil, albit, mineralleri, serisit, demiroksitler ile bol
miktarda mikro kriptokristalin opak mineralden oluşmaktadır.
Mesudiye Formasyonu içerisinde andezit, bazalt ve dasit daykları mevcuttur.
Andezitik dayklar daha sık olarak izlenir. Dasit dokanaklarında bentonitleşme görülür.
Ayrıca mangan, pirit, kalkopirit, galenit ve sfalerit zenginleşmeleri de yer almaktadır.
Kireçtaşları, Mesudiye Formasyonu içinde kırmızı renkli kireçtaşları yer yer
mercek, yer yer de ara seviye halinde yer alır. Kırmızı, pembe, kızıl şarabi, bordo renkli 520 cm. tabaka kalınlığında, yer yer 60-80 cm. tabaka kalınlığında da izlenir. Tüf ara
seviyeli mikro fosilli (Globotruncana) nadir kiltaşı ve kumtaşı araseviyeli olarak izlenir.
Tabaka kalınlıkları ince-orta tabakalı olup, kalınlıkları değişkendir. Bu seviyeler
Kapanboğazı Üyesi adı ile ayırtlanmıştır. İnce kesitlerin incelenmesinde kireçtaşlarının
mikritik ve biyomikritik kireçtaşı oldukları görülmüştür.
47
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Kumtaşları, gri, boz, yeşilimsi gri ve kirli sarı renklerde ince-orta yer yer kalın
tabakalıdır. Eklemli, çapraz katmanlı, oygu-dolgu yapılı, taneleri volkanik kökenlidir. Yer
yer küresel ayrışma göstermektedir.
Çamurtaşları, kırmızı, şarabı renkli, ince-orta tabakalı oldukça kırıklıdır.
Bolmikrofosiller (Globotruncana) içermektedir.
Kumtaşı, silttaşı ve çamurtaşı ara düzeylerinin kalınlıkları 10-15 m. arasında
değişmektedir.
Formasyon üst kesimlerinde tüf-killi kireçtaşı ardalanımı şeklinde devam eder.
Kireçtaşları kızıl ve sarı renklidir. Katman kalınlığı ince-orta arasında değişir. İstif tüfkireçtaşı ardalanmasından sonra kumlu kireçtaşı-kiltaşı-tüf ardalanmasına dönüşür. Bu
seviyeler sarı ve kavuniçi renklidir. Tabaka kalınlığı orta-ince arasında değişir. Midye
kabuğu kırılmalıdır.
Bu seviyelerden sonra sarı-gri renkli, ince katmanlı kötü pekişmiş kiltaşı-marnkumtaşı ardalanması gelir. Bunun üzerinde sarı renkli, ince-orta katmanlı kiltaşı-kumlu kçt
ardalanması izlenir. Formasyon bu şekilde, 90-80 cm. tabaka kalınlığında olan pembe
renkli kumlu kireçtaşı seviyesine kadar devam eder. Kumlu kireçtaşından sonra kiltaşınadir kumlu kireçtaşı ardalanması ile Maestrichtiyen yaşlı çökeller gelmektedir. Kiltaşı
mor renkli, kumlu kireçtaşı sarı renklidir. Bu seviyeler ince katmanlı ve dağılgandır.
Genelde ince katmanlı olarak izlenen killi kireçtaşı seviyelerinde katman kalınlığı
30-40 cm. kalınlığa ulaşır. Killi kireçtaşlarında oluşan çatlaklar kalsit (CaC03) ve limonit
dolguludur. Kırmızı rengin hakim olduğu bu seviyeler bol mikrofosil (Globotruncana)
içerir. Bu seviyelerin üzerinde görülen marn seviyeleri nadir tüf ara seviyeli, kızıl-pembe,
kavuniçi renkli ince-orta katmanlıdır.
Kiltaşı-tüf ardalanması kızıl, sarı renkli, ince katmanlı kötü pekişmiştir. Bu
seviyelerde mikrofosillidir. Daha üste doğru seyrek olarak killi kireçtaşları görülmeye
başlar. Killi kireçtaşları sarı renkli orta katmanlı iyi pekişmiştir. Kiltaşı-tüf ardalanması
kızıl, sarı renkli, ince katmanlı kötü pekişmelidir.
Bu istifin üzerine tektonik bir dokanakla Eosen yaşlı kumlu kireçtaşı-kiltaşı
ardalanması gelir. Bunlar gri-kirli sarı renkli orta katmanlıdır. Kumlu kireçtaşı seyrek
kiltaşı ara düzeyleri içerir. Orta-kalın katmanlıdır. Bu seviyeler bentik foraminifer
içermektedir.
48
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Kampaniyen – Mastrihtiyen
Fatsa Formasyonu (Krf)
Formasyon andezitik, bazaltik lav ve piroklastikleri, mikritik kireçtaşı, kumtaşı ve
az olarak marn düzeylerinden oluşmuştur. MTA tarafından yapılan araştırmalarda
formasyonun taban kesiminde yer yer görülen kireçtaşları Kestane Kireçtaşı Üyesi, üst
kesimlerinde görülen dasit ise Yomrahisar Dasit Üyesi olarak ayırtlanmıştır.
Andezit; yeşilimsi, siyah renkte, iri feldspat kristalli, kırıklı ve çatlaklı olup sağlam
bir görünümdedir. Granitlerin kestiği ve tektoniğin yoğun olduğu kesimlerde epidotlaşma,
silisleşme ve pişme izleri görülür. Soğuma anında oluşan boşluklar, kırıklar ve çatlaklar
ikincil kalsit, klorit ve kuvars dolguludur. İnce kesitte mikrolitik porfirik dokuludur.
Fenokristaller kısmen serisitleşmiş, kloritleşmiş, karbonatlaşmıştır. Plajiyoklas ise tümüyle
karbonatlaşmış ve kloritleşmiştir. Kristal izlerine göre piroksen, mikrofenokristal olarak
çok az ölçüde korrode kuvars ve opak mineralden oluşmuştur.
Bazalt; yeşilimsi, gri, siyah renkte masif görünümlü, soğuma çatlaklı, gaz
boşlukludur. Gaz boşlukları ve çatlaklar ikincil kalsit, klorit ve kuvars dolguludur. Küresel
ayrışmanın yoğun olarak izlendiği bazaltlarda, granitlerin kestiği kesimlerde epidotlaşma,
silisleşme ve pişme izleri görülmektedir. İnce kesitte subofitik dokuludur. Kısmen
kloritleşmiş, karbonatlaşmış, plajiyoklas çubuklarının araları kuvars ve klorit dolguludur.
Tüf-aglomera seviyelerinde tüfler sarı, kahve renkli, orta-kalın katmanlı olup,
katmanlanma genelde belirgin değildir. 3-4 cm. boyutunda andezit-bazalt çakılları kapsar.
Aglomeralar içerisindeki andezit, bazalt, korbonat ve dasitik kayaç çakılları 20
cm’ye ulaşmakta olup, köşeli görünümdedir. Taneler volkanik hamur ile tutturulmuştur.
Kumtaşı; gri, boz, yeşil renkte, ince-orta taneli, orta-kalın katmanlı, sert, volkanik kırıntılı,
kötü boylanmalıdır. Bazı kesimlerde taban yapıları ve çapraz katmanlanma izlenmektedir.
Genelde yanal yönde devamlılığı izlenemeyen kumtaşları, karbonat ve silis çimentoludur.
Kireçtaşı, Fatsa Formasyonu’nun diğer litolojileri arasında mercek ve ara seviyeler halinde
izlenir. Pembe, krem renkli, ince taneli, ince-orta katmanlı, kırıklı ve az kıvrımlıdır. Fatsa
Formasyonu altta Batlamadere Üyesi’nin piroklastikleri ve Mesudiye Formasyonu ile
uyumludur. Üzerine ise Eosen yaşlı Yeşilce Formasyonu uyumsuz olarak gelir. 100 ile 450
metre arasında kalınlık sunar. Birimin tortul seviyelerinde saptanan fosillere göre yaşı
Kampaniyen-Maestrihtiyen`dir. Fatsa Formasyonu kapsadığı fosillerin yaşama ortamına
göre neritik ve yer yer de daha derin kesimlerde çökelmiştir. Birimin çökelimi sırasında
volkanizma da eşlik etmiştir. Kireçtaşı kaya türünden oluşan Kestane Kireçtaşı Üyesi
kırmızı, gri ve sarı renkte, ince taneli, ince-orta düzgün katmanlı, kırıklı ve az kıvrımlıdır.
Çatlaklar kalsit ve silis dolguludur. Kireçtaşı katmanları arasında yer yer çok ince kiltaşı
düzeyleri bulunmaktadır. Fatsa Formasyonu’nun taban kesimini oluşturan Kestane
49
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Kireçtaşı Üyesi altta bulunan Batlamadere Üyesi ve Mesudiye Formasyonu ile uyumlu,
Fatsa Formasyonu’nun diğer çökelleri ile geçişlidir. Birim 20 ile 180 metre arasında
kalınlığa sahiptir. Saptanan fosillere göre Kampaniyen-Alt Maestrihtiyen yaşındadır.
Kapsadığı fosillerin yaşama ortamına göre birim, kısmen derin denizde, volkanizmanın
sakin ve ulaşamadığı kesimlerde çökelmiştir. İri kristalli dasitik lavlardan oluşan
Yomrahisar Dasit Üyesi beyaz, kirli beyaz, sarı renkte, sert, kırıklı ve sütunsal çatlaklıdır.
Genelde iri kuvars ve biyotit kristalli, yer yer ince kristallidir. İçerisinde yer yer bazik lav
ve silisifiye olmuş Zinav Kireçtaşı çakılları bulunmaktadır. Bazı kesimlerde arenalaşma,
killeşme ve silisleşme izlenmektedir. Fenokristaller; plajiyoklas, alkali feldspat, korrode
kuvars, biyotit, amfibol ve klorittir. Hamuru fenokristallerin mineral bileşiminde olup,
kripto ve mikro oluşumlar halindedir. Fatsa Formasyonu’nu kesen Yomrahisar Dasit
Üyesi’nin üzerine uyumsuz olarak Yeşilce Formasyonu gelmektedir. Senoniyen
(Kampaniyen-Maestrihtiyen) yaşlı Fatsa Formasyonu’nu kesmesinden dolayı yaşı
Maestrihtiyen sonu olarak kabul edilebilir.
Paleosen
İkisu Granitoyidi (KTi)
Proje alanı ve çevresinde Fatsa Formasyonu’nu kesip, Eosen çakıltaşına malzeme
veren İkisu Granitoyidi siyenit, granit, siyenogranit, ve monzonitten oluşmuştur. İkisu
Granitoyidi Kampaniyen - Maestrihtiyen yaşlı Fatsa Formasyonu’nu kesip, Eosen taban
çakıltaşına malzeme verdiğinden, yaşı Senoniyen sonu – Paleosen başlangıcıdır.
50
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Şekil 8. Proje Alanının Genelleştirilmiş Stratigrafik Kolon Kesiti
Proje alanının 1/25.000 Ölçekli Jeoloji Haritası ve yapı yerlerinin jeolojik haritaları
ve kesitleri ekte verilmiştir (Ek-7).
IV.2.2.2. Proje alanı jeolojisi, inceleme alanına ait büyük ölçekli (1/5000 ya da varsa
1/1000 ölçekli) jeoloji haritası ile proje kapsamındaki ünitelerin kesitleri, harita
ölçekleri ve lejantları metindekine uygun olmalı, yapılan büyütme ya da küçültmeler
çizgisel ölçekte gösterilmeli, jeolojik harita ve kesitlerin harita alma tekniğine uygun
olarak hazırlanması jeolojik bilgilerin formata uygun olarak detaylandırılması),
Faaliyet sahasının büyük ölçekli (1/5000 ya da 1/1000) jeoloji haritası ve faaliyetin
yapılacağı güzergah boyunca yüzeylenen birimlerin fiziksel özellikleri ile jeolojik,
jeomorfolojik, hidrojeolojik özellikler, litolojiler, süreksizlikler, tektonik özellikler detaylı
olarak kati proje aşamasında jeolojik ve jeoteknik etütlerle ayrıntılı olarak incelenecektir.
51
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Proje alanının 1/25.000 Ölçekli Jeoloji Haritası ve yapı yerlerinin jeolojik haritaları
ve kesitleri ekte verilmiştir (Ek-7).
IV.2.2.3. Kitle hareketleri (heyelan/moloz akması), duyarlılık analizi, heyelan risk
haritası, heyelan yağış ilişkisi
İnceleme alanı öncesinde oluşabilecek riskler ayrıntılı olarak incelenip belirlenmeli
ve olası risklere karşı gerekli tedbirler alınarak yapılaşmaya gidilmelidir. Heyelanlı
bölgelerde alınabilecek tedbirler şu şekildedir:
Drenaj, şev yükünü azaltmak, etek kısımda taş dolgu, istinat duvarı, kazıklar,
çimento enjeksiyonu, şevin ağaçlandırılması, teraslama gibi çeşitli yöntemlerle heyelanlar
için önlem alınabilir. İnceleme alanında ne gibi önlemlerin alınması gerektiği 7269 Sayılı
Yasa kapsamında kalan heyelan, kaya düşmesi, çığ, su baskını vb. gibi afet durumları kati
proje aşamasında jeolojik-jeoteknik etütlerle ayrıntılı bir şekilde incelenecektir.
Taşkın risklerine karşı alınabilecek tedbirlerden bazıları şu şekildedir:
-4373 sayılı Kanun kapsamında olan veya olmayan akarsu yatakları içerisinde
suyun kabarmasına sebebiyet veren akım rejimini değiştiren bent ve kabartıcı tesis
yapılmasının önlenmesi,
-Taşkın riski taşıyan alanların önceden belirlenmesi ve afet planlarının
hazırlanması,
-Taşkın riski taşıyan sahalardaki altyapı standardları ile ilgili düzenlemelerin
yapılması,
-Dere yataklarında; yatak stabilitelerinin temelini bozacak ve kıyı oyulmalarına
meydan verecek şekilde kum ve çakıl ocaklarının açılmasının ve kontrolsüz, aşırı malzeme
alımlarının önlenmesi gibi çalışmalar taşkın riskini önleme açısından önemlidir. Bu
önlemler genel bilgi niteliğinde verilmiş olup inceleme alanına yönelik, kati proje
aşamasından önce ayrıntılı çalışmalarla belirlenmeli ve gerekli kurum görüşleri alınmalıdır.
Proje alanı ve çevresine ait heyelan haritası aşağıda verilmiştir.
52
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Proje Alanı
Şekil 9. Proje Alanı ve Çevresi Heyelan Durumu
53
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
IV.2.2.4. Proje sınırları içindeki alan için yamaç stabilitesi, yamaçlardaki kayma
hareketlerini gösteren harita, kayma analizi (hafriyat atığı olması durumunda da
uygulanmalıdır),
Kati proje aşamasında jeolojik ve jeoteknik etütlerle ayrıntılı olarak incelenecektir.
IV.2.2.5. Depremsellik ve doğal afet potansiyeli,
Proje sahası ve yakın çevresi, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının hazırladığı Türkiye
Deprem Bölgeleri Haritası’ na göre proje alanı 2. derece deprem kuşağında yer almaktadır.
Proje sahası ile ilgili kati proje aşamasında deprem risk analiz raporu hazırlanacaktır.
Kati proje aşamasında 14.07.2007 tarih ve 26582 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanıp yürürlüğe girmiş olan "Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında
Yönetmelik” ve 06.03.2007 tarih ve 26454 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanıp yürürlüğe
girmiş olan "Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik"’te belirtilen
hususlara titizlikle uyulacaktır.
Faaliyet alanı içerisinde yapı ruhsatı alınması zorunluluğu bulunan alanlar için,
19/08/2008 Tarih ve 10337 Sayılı Afet İşleri Genel Müdürlüğünün genelgesi ve
28.09.2011 tarih ve 102732 sayılı makam oluru doğrultusunda hazırlatılacak imar planına
esas jeolojik-jeotektonik rapor hazırlatılarak ilgili idarelerce onaylanarak imar planı
yapıldıktan sonra inşaata başlanacaktır. Bu raporlar değerlendirilmek üzere Çevre ve
Şehircilik İl Müdürlüğü’ne gönderilecektir.
Ordu ili sınırları içerisinde kalan bölge, aktif fay-deprem ilişkisi açısından ele
alındığında, inceleme alanında proje yapılarını etkileyecek diri faylar ve yıkıcı özellikte
deprem yapabilecek aktif faylar aşağıdaki "Türkiye Diri Fay Haritası"nda da (MTA-1992)
görüldüğü gibi yoktur. Proje sahası Kuzey Anadolu Fayının 70-80 kilometre kadar
kuzeyinde yer almaktadır.
Proje alanı ve çevresine ait deprem ve dirifay haritaları aşağıda gösterilmiştir.
54
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Proje Alanı
Şekil 10. Proje Alanı ve Çevresi Dirifay Haritası
55
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Şekil 11. Türkiye Deprem Haritası
Proje
Alanı
Şekil 12. Ordu İli Deprem Haritası
56
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Proje yeri merkez olmak üzere 150 km’ lik yarıçaplı dairenin belirlediği alan
içerisinde kalan deprem yerleri ve deprem listesi aşağıda verilmiştir:
Şekil 13. Proje Alanı ve 150 km Yarıçaptaki Çevresi Deprem Yerleri
57
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Tablo 19. Proje Yeri Merkez olmak Üzere 150 km' lik Yarıçaplı Alan ile Sınırlanan Alanda Meydana
Gelen Depremler (Kandilli Rasathanesi Kayıtları)
Tarih
06.08.1900
13.08.1900
18.09.1900
23.09.1900
11.06.1901
14.09.1901
03.02.1902
07.03.1902
08.05.1902
13.06.1902
27.04.1903
16.02.1904
11.04.1904
15.05.1905
18.01.1906
28.03.1907
18.07.1907
09.02.1909
09.02.1909
10.02.1909
19.02.1909
22.02.1909
05.04.1909
01.08.1910
16.11.1910
24.01.1916
10.03.1917
18.05.1929
19.05.1929
28.06.1929
15.09.1929
31.07.1931
25.02.1934
27.12.1939
27.12.1939
28.12.1939
28.12.1939
26.01.1940
20.12.1942
26.11.1943
29.11.1945
19.08.1954
26.01.1960
26.07.1960
01.04.1962
22.04.1963
21.09.1964
07.12.1965
08.03.1966
07.08.1969
10.07.1970
Saat Enlem Boylam Büyüklük
Yer
13:25 40.30
36.40
4.9
TOKAT
MERKEZ
00:25 40.65
39.15
4.5
GÜMÜSHANE
KÜRTÜN
20:30 41.07
37.60
4.4
22:19 40.27
38.00
4.4
SIVAS
KOYULHISAR
17:30 40.31
37.21
5.1
TOKAT
ALMUS
00:00 40.45
37.80
4.6
ORDU
MESUDIYE
22:00 40.63
36.79
4.4
TOKAT
NIKSAR
18:58 40.51
38.09
5
ORDU
MESUDIYE
22:05 40.30
38.80
5.2
GIRESUN
ALUCRA
07:35 40.42
37.77
4
ORDU
MESUDIYE
18:10 40.90
35.60
4.1
AMASYA
MERZIFON
03:49 40.35
38.58
5
GIRESUN
S.KARAHISAR
00:00 40.35
38.58
4.8
GIRESUN
S.KARAHISAR
00:00 40.50
37.00
4.8
TOKAT
NIKSAR
00:00 40.73
39.58
4.1
TRABZON
MAÇKA
00:00 40.49
37.17
4.8
TOKAT
BASÇIFTLIK
00:00 40.80
37.92
4.4
ORDU
KABADÜZ
11:24 40.17
37.76
6.7
SIVAS
ZARA
14:38 40.17
37.76
5.8
SIVAS
ZARA
19:49 40.17
37.76
5.6
SIVAS
ZARA
10:01 40.15
38.00
4.8
SIVAS
SUSEHRI
14:14 40.21
37.58
5.7
SIVAS
DOGANSAR
00:00 40.15
37.80
4.4
SIVAS
ZARA
22:14 40.40
36.90
5.1
TOKAT
ALMUS
08:15 40.24
37.98
4
SIVAS
KOYULHISAR
06:55 40.27
36.83
7.1
TOKAT
ALMUS
17:39 41.90
36.90
5
KARADENİZ
06:37 40.20
37.90
6.1
SIVAS
KOYULHISAR
06:33 40.20
37.90
4.5
SIVAS
KOYULHISAR
22:18 40.20
37.90
4.5
SIVAS
KOYULHISAR
13:10 40.25
38.76
5
GIRESUN
ALUCRA
00:25 41.02
39.55
4.9
TRABZON
AKÇAABAT
16:26 40.31
36.56
4.5
TOKAT
MERKEZ
20:00 40.80
36.80
4.5
TOKAT
ERBAA
22:34 40.83
36.80
4.9
ORDU
AKKUS
02:23 41.05
37.01
4.5
ORDU
IKIZCE
03:25 40.47
37.00
5.7
TOKAT
NIKSAR
20:56 40.45
38.48
4.8
GIRESUN
S.KARAHISAR
14:03 40.87
36.47
7
TOKAT
ERBAA
22:20 41.00
35.50
7.4
SAMSUN
HAVZA
12:03 41.89
38.12
4.6
KARADENİZ
21:03 41.21
36.41
4.8
SAMSUN
TEKKEKÖY
09:52 40.19
38.75
5.9
GIRESUN
ÇAMOLUK
12:36 40.56
37.25
4.6
TOKAT
RESADIYE
01:39 40.80
36.10
4.7
AMASYA
TASOVA
15:38 41.37
38.75
5.4
KARADENİZ
18:07 41.10
37.60
4.4
12:15 40.70
39.10
4
GÜMÜSHANE
KÜRTÜN
02:51 40.20
38.30
4.4
GIRESUN
S.KARAHISAR
01:57 41.60
36.20
4.6
13:29 40.99
35.91
4.5
SAMSUN
LADIK
58
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
17.10.1970
17.04.1971
19.03.1972
15.07.1975
19.10.1976
09.09.1981
07.12.1981
19.02.1984
06.04.1984
10.06.1985
10.06.1985
05.03.1990
12.02.1992
12.02.1992
12.05.1992
03.06.1993
12.06.1993
15.12.1995
29.07.1996
15.08.1996
12.09.1996
01.12.1996
20.07.1998
17.03.1999
17.08.1999
03.05.2001
04.02.2002
27.09.2003
03.02.2004
07.05.2004
06.07.2004
12.05.2005
12.05.2005
18.05.2005
07.07.2005
07.07.2005
29.08.2005
24.09.2005
20.06.2008
20.10.2008
01:50
16:37
03:34
21:59
23:08
07:46
21:17
02:11
22:13
11:41
12:02
17:37
15:55
15:59
23:38
07:46
08:58
06:35
22:04
07:14
16:37
16:33
20:14
07:46
02:18
06:10
13:06
19:34
11:50
03:20
19:22
09:00
09:25
01:13
19:05
19:33
22:33
01:37
08:23
23:22
40.61
41.24
41.01
40.93
40.11
40.14
40.66
40.45
40.52
40.60
40.56
41.00
40.59
40.55
40.83
40.92
40.58
41.14
40.85
41.86
41.41
40.48
40.82
40.59
40.41
40.70
40.16
40.60
40.64
40.60
40.19
40.38
40.44
41.52
40.33
40.13
40.53
40.50
41.41
41.43
35.79
37.08
36.29
36.08
38.93
38.23
36.00
38.53
36.63
35.80
35.81
36.00
35.83
35.90
35.91
35.98
35.88
38.66
36.24
36.05
35.94
37.22
36.18
36.80
36.10
36.73
35.74
35.88
36.54
35.81
39.27
37.39
37.40
39.39
37.18
37.06
36.63
37.23
38.76
39.11
4.2
4.8
3.9
4.7
4.4
4
4.5
4
4.1
4.5
4.4
4
4.3
4.8
4.4
4.2
4.4
3.9
4
4
4
3.9
3.6
3.8
3.5
4.2
3.8
4
3.8
3.5
3.8
4.7
3.9
4.1
4
4
4.2
3.9
3.9
4
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
AMASYA
MERKEZ
SAMSUN
SAMSUN
GIRESUN
SIVAS
AMASYA
GIRESUN
TOKAT
AMASYA
AMASYA
SAMSUN
AMASYA
AMASYA
AMASYA
SAMSUN
AMASYA
ASARCIK
LADIK
ÇAMOLUK
SUSEHRI
MERKEZ
S.KARAHISAR
MERKEZ
MERKEZ
MERKEZ
KAVAK
MERKEZ
MERKEZ
MERKEZ
LADIK
MERKEZ
AMASYA
TASOVA
SAMSUN
TOKAT
AMASYA
TOKAT
TOKAT
TOKAT
TOKAT
AMASYA
TOKAT
AMASYA
GÜMÜSHANE
TOKAT
TOKAT
KARADENİZ
TOKAT
TOKAT
TOKAT
TOKAT
KARADENİZ
KARADENİZ
BAFRA
RESADIYE
TASOVA
NIKSAR
TURHAL
ERBAA
ZILE
MERKEZ
ERBAA
MERKEZ
KELKIT
RESADIYE
RESADIYE
RESADIYE
ALMUS
MERKEZ
RESADIYE
Kesin proje öncesinde yapılacak olan sondaj ve jeoteknik araştırmalar sonucunda
proje yerlerinin detaylı jeolojik ve jeoteknik araştırmaları ile yatay ve düşey yer ivmesi
belirlenerek deprem risk analizi yapılacaktır. Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar
Hakkında Yönetmelik Hükümlerine uyulacaktır.
59
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
IV.2.2.6. Jeoteknik etüt raporu (proje kapsamındaki tüm ünitelerin detaylı jeoteknik
etütleri),
Proje kapsamında faaliyet sahasında yapılacak olan yapı yerlerinin (regülatör,
iletim yapısı, yükleme havuzu, cebri boru ve santral binası) zeminlerinin: sağlamlığına
yönelik, süreksizliklerle ilgili ve jeolojik açıdan riskli (heyelan olabilecek) alanlara yönelik
sondajlı jeoteknik etütleri ÇED raporunun nihai edilmesinden sonra ve faaliyete
geçilmesinden önce yapılacaktır.
Kati proje aşamasında; 14.07.2007 tarih ve 26582 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanıp yürürlüğe girmiş olan "Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında
Yönetmelik”te ve 06.03.2007 tarih ve 26454 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanıp yürürlüğe
girmiş olan "Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik"’te belirtilen
hususlara titizlikle uyulacaktır.
Faaliyet alanı içerisinde yapı ruhsatı alınması zorunluluğu bulunan alanlar için,
19/08/2008 Tarih ve 10337 Sayılı Afet İşleri Genel Müdürlüğünün genelgesi ve
28.09.2011 tarih ve 102732 sayılı makam oluru doğrultusunda hazırlatılacak imar planına
esas jeolojik-jeotektonik rapor hazırlatılarak ilgili idarelerce onaylanarak imar planı
yapıldıktan sonra inşaata başlanacaktır. Bu raporlar değerlendirilmek üzere Çevre ve
Şehircilik İl Müdürlüğü’ne gönderilecektir.
IV.2.3. Hidrojeolojik özellikler (yer altı su seviyeleri; halen mevcut her türlü keson,
derin, artezyen vb. kuyu; emniyetli çekim değeri; suyun fiziksel, kimyasal,
bakteriyolojik özellikleri; yeraltı suyunun mevcut ve planlanan kullanımı, debileri,
proje alanına mesafeleri),
Proje alanı ve yakın civarında yer alan kayaçların çoğunluğu volkanik kökenli
olması nedeniyle, az da olsa akifer özelliği taşırlar. Kayaçlardaki çatlak ve kırık sistemleri
boyunca yüzey altında topoğrafik eğimin azaldığı yöne doğru yeraltı suyu akışının
olabileceği düşünülmektedir. Kontaklardan ve süreksizliklerden gelen sızıntı sular dışında
kaynak olarak nitelendirilebilecek yeraltı suyu çıkışı gözlenmemiştir. Genel olarak yeraltı
suyu seviyesi, vadilere göre alt kotlarda bulunan akarsuyu beslemektedir. Proje yapıları ile
ilişkili olan formasyonlar genelde az geçirimli özellikte olup, formasyonların akifer olma
özelliği yoktur.
Özellikle Melet Irmağı yatağında açılan sondaj kuyularından alınan yer altı suyu
ölçümleri incelendiğinde hidrolojik eğime bağlı olarak yer altı suyu hareketinin
yamaçlardan akarsulara doğru olduğu anlaşılmaktadır. Melet ırmağı akış yukarı
kısımlarında volkanik piroklastiklerin kontaklarından, çatlaklarından gelen sızıntı olarak
60
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
nitelendirilebilecek sular dışında büyük kaynak olarak değerlendirilebilecek yer altı suyu
çıkışı gözlenmemiştir. Bölgenin toplam yer altı suyu potansiyeli 3,105 hm3/yıl’dır.
Ordu İl Merkezi ve Yakın Civarının Hidrojeoloji Haritası Şekil 20’de verilmiştir.
IV.2.4. Hidrolojik özellikler ( yüzeysel su kaynaklarından deniz, göl, dalyan akarsu ve
diğer sulak alanların fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik ve ekolojik özellikleri, bu
kapsamda akarsuların debisi ve mevsimlik değişimleri, taşkınlar, su toplama havzası
oligotrofik, mezotrofik, ötrofik, distrofik olarak sınıflandırılması, sedimantasyon,
drenaj, tüm su kaynaklarının kıyı ekosistemleri),
Ordu il dahilindeki önemli akarsu havzaları olarak Melet Irmağı ana kolu ile
Bolaman, Turnasuyu, Elekçi ve Karakuş havzaları sayılabilir. Ayrıca bunların birçok yan
kolları bulunmaktadır.
Ordu-Merkez-Melet Irmağı:
Ordu ilinin ana akarsuyu olup, 161 km uzunluğundadır. Kar ve Yağmur sularıyla
beslenen Melet Irmağı’nın yıllık ortalama debisi 29 m3/s ’dir. Su seviyesinin en yüksek
olduğu Eylül ayında 6,89 m3/s’ ye kadar iner.
Ordu-Merkez-Boztepe Köyü Akçaova Deresi:
Ordu Ulubey kazasının kuzeybatısında Kurşunçalı mevkiinden doğar. Güneybatı ve
kuzeydoğu doğrultusunda akar ve Ordu ilinin 7 km batısında Karadeniz’e ulaşır. Yağı alanı
98 km2, kolektör uzunluğu (yatak) 35 km, memba ile mansap arasındaki kot farkı 1090 m
olup, debisi Qmax100= 318,7 m3/s, Qmax500= 416,6 m3/s’ dir. Taşkın ve kıyı oyuntusu
zararına neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Merkez Civil Irmağı:
Yağış alanı 122 km2, kolektör uzunluğu 24 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 885 m olup, debisi Qmax100= 408,2 m3/s, Qmax500= 566,9 m3/s’ dir.
Taşkın ve kıyı oyuntusu zararına neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Merkez-Akçatepe ve Kayabaşı Köyleri Arap Deresi:
Yağış alanı 1,72 km2, kolektör uzunluğu 2,75 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 273 m olup, debisi Qmax100= 18,20 m3/s.Taşkın zararına neden olabilecek
potansiyele sahiptir.
61
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Ordu-Merkez-Akçatepe ve Kayabaşı Köyleri Küpcan Deresi:
Yağış alanı 0,37 km2, kolektör uzunluğu 1,60 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 241 m olup, debisi Qmax100= 4,70 m3/s.Taşkın zararına neden olabilecek potansiyele
sahiptir.
Ordu-Merkez-Akçatepe ve Kayabaşı Köyleri Kurt Deresi:
Yağış alanı 1,99 km2, kolektör uzunluğu 3,10 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 307 m olup, debisi Qmax100= 20 m3/s. Taşkın zararına neden olabilecek potansiyele
sahiptir.
Ordu-Merkez-Uzunisa Köyü Akgöz Deresi:
Uzunisa köyü güney sırtlarından doğar. Yağış alanı 2,031 km2, kolektör uzunluğu
2,4 km, memba ile mansap arasındaki kot farkı 310 m olup, debisi Qmax100= 27,5 m3/s,
Qmax500= 38,6 m3/s’dir. Taşkın zararına neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Merkez-Akçatepe ve Turnasuyu Köyleri Say Deresi:
Yağış alanı 1 km2, kolektör uzunluğu 2,3 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 215 m olup, debisi Qmax100= 11,7 m3/s, Qmax500= 16,3 m3/s’ dir. Taşkın zararına
neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Merkez-Akçatepe ve Turnasuyu Köyleri Çırçıp Deresi:
Yağış alanı 7 km2, kolektör uzunluğu 5 km, memba ile mansap arasındaki kot farkı
340 m olup, debisi Qmax100= 68 m3/s, Qmax500= 91 m3/s’ dir. Taşkın zararına neden
olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Merkez-Akçatepe ve Turnasuyu Köyleri Karkın Deresi:
Yağış alanı 1,3 km2, kolektör uzunluğu 3,8 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 385 m olup, debisi Qmax100= 17,4 m3/s, Qmax500= 24,1 m3/s’ dir. Taşkın zararına
neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Merkez Fındık Yatağı Deresi:
Yağış alanı 1,4 km2, kolektör uzunluğu 2,5 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 162 m olup, debisi Qmax100= 14 m3/s, Qmax500= 20 m3/s’ dir. Taşkın zararına neden
olabilecek potansiyele sahiptir.
62
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Ordu-Merkez Bülbül Deresi:
Yağış alanı 13,3 km2, kolektör uzunluğu 8,5 km, debisi Qmax100= 81,1 m3/s,
Qmax500= 107,9 m3/s’dir. Taşkın zararına neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Ünye-Merkez Tabakhane Deresi:
Yağış alanı 43,6 km2, kolektör uzunluğu 20 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 645 m olup, debisi Qmax100= 210 m3/s, Qmax500= 287 m3/s’ dir. Taşkın ve kıyı
oyuntusu zararına neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Ünye-Döşemedibi Deresi:
Tabakhane Deresinin yan koludur. Yağış alanı 5,1 km2, kolektör uzunluğu 6 km,
memba ile mansap arasındaki kot farkı 290 m olup, debisi Qmax100= 80,5 m3/s, Qmax500=
115,7 m3/s’ dir.
Ordu-Ünye-Kabakçı Deresi:
Tabakhane Deresinin yan koludur. Yağış alanı 0,90 km2, kolektör uzunluğu 2 km,
memba ile mansap arasındaki kot farkı 200 m olup, debisi Qmax100= 18,5 m3/s, Qmax500=
26,4 m3/s’ dir.
Ordu-Ünye-Merkez Lahna (Lahana) Deresi:
Yağış alanı 13,3 km2, kolektör uzunluğu 11,5 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 598 m olup, debisi Qmax100= 102 m3/s, Qmax500= 143 m3/s’ dir. Taşkın zararına
neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Ünye-Merkez Ceviz Deresi:
Yağış alanı 395 km2, kolektör uzunluğu 64 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 1500 m olup, debisi Qmax100= 726 m3/s, Qmax500= 961 m3/s’ dir. Taşkın ve kıyı
oyuntusu zararına neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Ünye-Kavaklar Deresi:
Yağış alanı 54,9 km2, kolektör uzunluğu 20,5 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 698 m olup, debisi Qmax100= 240 m3/s, Qmax500= 444 m3/s’ dir. Taşkın ve kıyı
oyuntusu zararına neden olabilecek potansiyele sahiptir.
63
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Ordu-Ünye-Kavaklar Deresi:
Yağış alanı 54,9 km2, kolektör uzunluğu 20,5 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 698 m olup, debisi Qmax100= 240 m3/s, Qmax500= 444 m3/s’ dir. Taşkın ve kıyı
oyuntusu zararına neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Ünye-Anasu-Nuribey Dere Sokak Dereleri
Ünye kazasının kuzey kısmındaki tepelere denize doğru inen hattı içtimaların akan
Orta mahalle, Çamurlu ve Anasu derelerine civar evlerin kanalizasyonları bağlanmaktadır.
Derelerde taşkın sebebi ile bir zarar gelmemekle beraber kanalizasyon ve atılan çöpler
sebebi ile sağlığa zararlı bir ortam oluşmaktadır.
Ordu-Ünye-Erenyurt Hatap Deresi
Yağış alanı 3,1 km2, kolektör uzunluğu 3,1 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 450 m olup, debisi Qmax100= 36 m3/s, Qmax500= 51 m3/s’ dir. Taşkın zararına neden
olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Ünye-Koççukuru Deresi
Yağış alanı 2,44 km2, kolektör uzunluğu 2,9 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 372 m olup, debisi Qmax100= 28 m3/s, Qmax500= 40 m3/s’ dir. Taşkın zararına neden
olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Ünye-Yeşilkent Selviler Deresi
Yağış alanı 3 km2, kolektör uzunluğu 3,4 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 456 m olup, debisi Qmax100= 39,2 m3/s, Qmax500= 55,9 m3/s’ dir. Taşkın zararına
neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Fatsa-Bolaman Irmağı
Baranlı Tepesi, Pürlü Tepesi, Aliekin Tepesi, Kuşkaya Tepesi, Kayabaş Tepesi,
Sıkgüney Tepesi ve Akyazı Tepelerinden doğarak Karadeniz’e dökülür. Yağış alanı 1243
km2, kolektör uzunluğu 77 km, memba ile mansap arasındaki kot farkı 1850 m olup, debisi
Qmax100= 1728 m3/s, Qmax500= 2285 m3/s’ dir. Taşkın ve kıyı oyuntusu zararına neden
olabilecek potansiyele sahiptir.
64
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Ordu-Fatsa-Yalıköy Belice Deresi
Yağış alanı 10,6 km2, kolektör uzunluğu 10,3 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 670 m olup, debisi Qmax100= 49,8 m3/s, Qmax500= 64,3 m3/s’ dir. Taşkın zararına
neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Fatsa-Bolaman Çalışlar Deresi
Küçükoğlu, Maltepe, Arşılık, Kabayatak ve Resulcuk Tepelerinden doğar. Yağış
alanı 49,9 km2, kolektör uzunluğu 18,8 km, memba ile mansap arasındaki kot farkı 890 m
olup, debisi Qmax100= 487,6 m3/s, Qmax500= 742 m3/s’ dir. Taşkın zararına neden
olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Fatsa-Yalıköy Belice Deresi
Yağış alanı 1243 km2, kolektör uzunluğu 77 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 1850 m olup, debisi Qmax100= 1728 m3/s, Qmax500= 2285 m3/s’ dir. Taşkın ve kıyı
oyuntusu zararına neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Fatsa-Elekçi (Pankut) Deresi
Yağış alanı 416 km2, kolektör uzunluğu 51,5 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 1592 m olup, debisi Qmax100= 855 m3/s, Qmax500= 1221 m3/s’ dir. Taşkın zararına
neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Fatsa-Şerefiye Deresi
Yağış alanı 2 km2, kolektör uzunluğu 3,5 km, debisi Qmax100= 22,9 m3/s, Qmax500=
30,24 m3/s’ dir. Taşkın zararına neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Fatsa-Kurtuluş Deresi
Yağış alanı 0,90 km2, kolektör uzunluğu 1,6 km olup, debisi Qmax100= 4,56 m3/s,
Qmax500= 7,60 m3/s’ dir. Taşkın zararına neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Fatsa-Ilıca Irmağı
Yağış alanı 102 km2, kolektör uzunluğu 30 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 1088 m olup, debisi Qmax100= 340 m3/s, Qmax500= 469 m3/s’ dir. Taşkın zararına
neden olabilecek potansiyele sahiptir.
65
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Ordu-Fatsa-Demirci Köyü Şahsene Deresi
Yağış alanı 25 km2, kolektör uzunluğu 27 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 1110 m olup, debisi Qmax100= 599,7 m3/s, Qmax500= 832,7 m3/s’ dir. Taşkın zararına
neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Aybastı-Eceli Deresi
Yağış alanı 230 km2, kolektör uzunluğu 43 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 1500 m olup, debisi Qmax100= 303 m3/s, Qmax500= 376 m3/s’ dir. Taşkın ve kıyı
oyuntusu zararına neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Kabataş-Alankent Kasabası Keş Deresi
Yağış alanı 76 km2, kolektör uzunluğu 20 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 1115 m olup, debisi Qmax100= 178 m3/s, Qmax500= 236 m3/s’ dir. Taşkın zararına
neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Korgan-Tepealan Kasabası Güllü Deresi
Doğuda Kilise Tepe, Taşyığını Tepe, Güneyde Suoluk Tepe, Turnalık Tepe, Naşı
Tepe, Alanbaşı Tepe, Kuzeyde Sekiyurt sırtları ve Eğrikırık dağından doğmaktadır. Yağış
alanı 76,5 km2, kolektör uzunluğu 11,8 km, memba ile mansap arasındaki kot farkı 1003 m
olup, debisi Qmax100= 188,73 m3/s, Qmax500= 266,17 m3/s’ dir. Taşkın zararına neden
olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Korgan ilçe Merkezi-Aşağı Yaylacık Mah. Batari Deresi
Prevyanı Tepesi ve Eğrikırık Tepesi’nden doğar. Yağış alanı 19,1 km2, kolektör
uzunluğu 10,5 km olup, debisi Qmax100= 103,7 m3/s, Qmax500= 175,9 m3/s’ dir. Taşkın
zararına neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-İkizce ilçe Merkezi-Akçay Deresi
Yağış alanı 166 km2, kolektör uzunluğu 37 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 1470 m olup, debisi Qmax100= 378 m3/s, Qmax500= 486 m3/s’ dir. Taşkın ve kıyı
oyuntusu zararına neden olabilecek potansiyele sahiptir.
66
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Ordu-İkizce İlçe Merkezi-Kavşak Deresi
Yağış alanı 1,63 km2, kolektör uzunluğu 2,5 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 440 m olup, debisi Qmax100= 19 m3/s, Qmax500= 25 m3/s’ dir. Taşkın zararına neden
olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-İkizce-Kutluca Deresi
Yağış alanı 68,4 km2, kolektör uzunluğu 31,9 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 1395 m olup, debisi Qmax100= 267 m3/s, Qmax500= 346 m3/s’ dir. Taşkın zararına
neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Mesudiye-Kavacık Köyü-Yavadi Deresi
Sulama için istifade edilecek Yavadi Deresi Ordu’nun 45 km güneyinde, Kızılağaç
Yaylası civarından doğar, Yavadi nahiyesi ve Konacık köyünden geçtikten sonra Kızıldere
Köyü yakınından Melet Irmağı’na karışır. Yağış alanı 64 km2, kolektör uzunluğu 16 km
olup, debisi Qmax25= 120 m3/s’ dir. Taşkın zararına neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Mesudiye İlçe Merkezi-Eskidir (Tavara) Deresi
Yağış alanı 36,4 km2, kolektör uzunluğu 16,5 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 1300 m olup, debisi Qmax100= 92 m3/s, Qmax500= 131 m3/s’ dir. Taşkın zararına
neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Mesudiye İlçe Merkezi-Müslim Sarıca Deresi
Yağış alanı 1,06 km2, kolektör uzunluğu 2,2 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 23 m olup, debisi Qmax100= 8,5 m3/s, Qmax500= 11,2 m3/s’ dir. Taşkın zararına neden
olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Mesudiye İlçe Merkezi-Kaleli Deresi
Yağış alanı 6,9 km2, kolektör uzunluğu 4,8 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 490 m olup, debisi Qmax100= 34 m3/s, Qmax500= 48 m3/s’ dir. Taşkın zararına neden
olabilecek potansiyele sahiptir.
67
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Ordu-Mesudiye-Yeşilce Kasabası-Hamur Deresi
Yağış alanı 41,1 km2, kolektör uzunluğu 10,5 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 745 m olup, debisi Qmax100= 99,5 m3/s, Qmax500= 140,5 m3/s’ dir. Taşkın zararına
neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Mesudiye-Yeşilce Kasabası-Körük Deresi
Yağış alanı 5,9 km2, kolektör uzunluğu 4,2 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 400 m olup, debisi Qmax100= 23,3 m3/s, Qmax500= 33,2 m3/s’ dir. Taşkın zararına
neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Gülyalı-Turnasuyu Köyü-Turnasuyu Deresi
Çambaşı Yaylası’ndan doğmaktadır. Yağış alanı 275 km2, kolektör uzunluğu 56
km, memba ile mansap arasındaki kot farkı 1900 m olup, debisi Qmax100= 364 m3/s,
Qmax500= 525 m3/s’ dir. Taşkın ve kıyı oyuntusu zararına neden olabilecek potansiyele
sahiptir.
Ordu-Gülyalı İlçe Merkezi-Değirmen Deresi
Yağış alanı 7,2 km2, kolektör uzunluğu 5,3 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 745 m olup, debisi Qmax100= 51 m3/s, Qmax500= 74 m3/s’ dir. Taşkın zararına neden
olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Perşembe-Kovanlı Köyü-Büyükağız Deresi
Yağış alanı 18,3 km2, kolektör uzunluğu 10,8 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 670 m olup, debisi Qmax100= 91 m3/s, Qmax500= 131 m3/s’ dir. Taşkın ve kıyı
oyuntusu zararına neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Perşembe-Kırlı Köyü-Akçaova Deresi
Yağış alanı 28,4 km2, kolektör uzunluğu 17,3 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 902 m olup, debisi Qmax100= 105,6 m3/s, Qmax500= 149 m3/s’ dir. Taşkın zararına
neden olabilecek potansiyele sahiptir.
68
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Ordu-Perşembe-Kozağzı (Avuçlu) Deresi
Yağış alanı 5,98 km2, kolektör uzunluğu 4 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 490 m olup, debisi Qmax100= 80 m3/s’ dir. Taşkın zararına neden olabilecek
potansiyele sahiptir.
Ordu-Perşembe-Medreseönü Kasabası-Kalın Değirmendere Deresi
Yağış alanı 3,7 km2, kolektör uzunluğu 4,5 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 164 m olup, debisi Qmax100= 44,4 m3/s, Qmax500= 63,8 m3/s’ dir. Taşkın zararına
neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Perşembe İlçe Merkezi-Gacalı Deresi
Yağış alanı 27,5 km2, kolektör uzunluğu 9,5 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 650 m olup, debisi Qmax100= 156 m3/s, Qmax500= 223 m3/s’ dir. Taşkın zararına
neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Perşembe-Efirli Köyü-Efirli Deresi
Yağış alanı 0,57 km2, kolektör uzunluğu 1,7 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 90 m olup, debisi Qmax100= 5,1 m3/s, Qmax500= 6,6 m3/s’ dir. Taşkın zararına neden
olabilecek potansiyele sahiptir.
Ordu-Perşembe-Aziziye ve Çaytepe Köyleri-Çaka Deresi
Yağış alanı 11,4 km2, kolektör uzunluğu 8,1 km, memba ile mansap arasındaki kot
farkı 470 m olup, debisi Qmax100= 24,1 m3/s, Qmax500= 28,5 m3/s’ dir. Taşkın zararına
neden olabilecek potansiyele sahiptir.
Göller, Göletler ve Rezervuarlar
Göller:
Ordu ve çevresinde dikkate değer iki göl bulunmaktadır. Bunlardan birisi Gölköy
ilçesindeki 80 dekarlık Ulugöl, diğeri Fatsa ilçesindeki 60 dekarlık Gaga Gölü’dür.
69
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Göletler:
Aybastı-Perşembe Yaylası Göleti:
Ordu-Aybastı ilçeleri Perşembe Yaylası mevkiinde yaylacılık yapan yöre halkının
hayvanlarını sulamak amacı ile projelendirilmiş bir gölettir. Temelden 20,4 m yükseklikte
ve 80,000 m3 gövde dolgusuna sahip gölette 656,000 m3 su depolanmaktadır.
Ordu-Kabadüz-Çambaşı II. Göleti:
Ordu Çambaşı Yaylası’nda yapılan temelden 16,40 m yükseklikte ve 4,300 m3
gövde dolgusuna sahip bir gölettir. Rezervuarında 75,000 m3 su depolamaktadır. Hayvan
sulama suyu sağlanması ve yayla turizmine katkı sağlamak amacıyla inşa edilmiştir.
Kaplıcalar-İçmeler
Ordu’daki en önemli kaplıca, Fatsa-Ilıca beldesi sınırları içinde bulunan Sarmaşık
Kaplıcası’dır. +8 derece sıcaklıktaki suyun bileşiminde demir ve kükürt bulunmaktadır.
M.Ö.I. yy.dan beri kullanıldığı sanılmaktadır. En önemli içmesi yine Fatsa’da bulunan
Sazcılar Kaynak Suyu’dur.
Akarsularda Kirlilik
Hidroelektrik projelerinin su kalitesi üzerine etkileri, proje özelliklerine bağlı olarak
gelişir. Bir baraj gölünde suyun tutulmayıp yalnızca kuvvet tüneli ile santrale çevrildiği
hidroelektrik projelerde, projenin üzerinde yer aldığı nehrin su kalitesine önemli bir etkisi
söz konusu değildir. Su tutmamın etkileri ise rezervuarın büyüklüğü, derinliği ve işletme
özellikleri ile havzanın rakımı, jeoloji, toprak ve arazi kullanımı gibi yerel faktörlere
bağlıdır. Bunlardan rezervuar büyüklüğü ve işletme özellikleri, mevsimsel stratifikasyon
oluşumunu etkileyen başlıca parametrelerdir.
Yüzeydeki ve dipteki su tabakaları arasında su dolaşımının olmaması ise, dipteki
tabakaya yüzeyde çözünen oksijenin taşınmasına da engeller. Bunun sonucu olarak da
rezervuar koşullarına bağlı olarak dipteki tabakada düşük çözünmüş oksijen
konsantrasyonları gözlenebilir. Ancak, yaz aylarında gözlenen bu oluşum (stratifikasyon),
gerekli koşulların sağlandığı tüm durgun sularda gözlenebilmekte olup, göl ortamın doğal
bir sonucudur.
Yüksek fosfor ve nitrojen seviyeleri durgun sularda Otrofikasyona neden olan
başlıca sebeplerdir. Genelde Otrofikasyona neden olan ana parametre fosfordur.
70
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Göller, Göletler ve Rezervuarlarda Kirlilik
Ordu ilinde göller, göletler ve rezervuarlarda mevcut kirlilik hakkında herhangi bir
çalışma yapılmamıştır.
Pendik HES’in ana su kaynağı Turnasuyu Deresi ve bu dereyi oluşturan yan
kollardır. 2000 m kotu civarındaki alanlardan toplanan sularla büyüyen dereler Turnasuyu
Deresinde birleşir. Turnasuyu deresi ve yan kolları olan kuru ve akar derelere kesinlikle
katı ve sıvı atık atılmayacaktır. DSİ Genel Müdürlüğü’nün bilgisi ve izinleri dışında dere
yataklarına herhangi bir müdahalede bulunulmayacak, yatak kesiti daraltılmayacak akış
koşulları bozulmayacaktır. Doğal hayatın devamlılığı için dere yatağına gerekli su miktarı
bırakılacak ve kontrolleri yapılacaktır.
IV.2.5. Kurulacak regülatörün su toplama havzası ile ilgili, söz konusu su kaynağına
(dere, çay vs.) ilişkin en az 10 yıllık aylık maksimum, aylık minimum ve aylık
ortalama debilerinin m3/sn olarak verilmesi,
Orman ve Su İşleri Bakanlığı DSİ Genel Müdürlüğü Etüt, Planlama ve Tahsisler
Dairesi Başkanlığı tarafından onaylanan son on yıllık ortalama akım değerlerini içeren
Pendik HES Regülatör Yeri Aylık Ortalama Akımları (m3/s) Ek-10’da verilmiştir.
Tablo 20. Pendik HES Regülatör Yeri Son On Yıllık Aylık Maksimum Değerler
YIL/AY
EK. KAS. ARA. OCAK
ŞUB.
MART
NİS.
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
AYLIK
MAK.
6,23
2,12
9,11
3,41
3,14
4,39
1,98
5,50
3,55
0,88
9.11
6,94
6,30
5,43
7,82
1,98
7,23
11,72
3,72
2,41
4,66
11.72
10,07
12,50
10,16
14,76
19,27
8,68
7,99
7,34
5,78
8,61
19.27
9,64
11,28
7,91
8,85
3,70
5,02
5,64
8.52
14.58
2,80
14.58
7,84
3,56
6,83
6,31
6,61
2 67
'4 53
1,61
5,98
7,08
7.84
2,58
6,20
1,91
2,54
2,29
4,66
4,52
0,62
3,34
2,86
6.2
3,65
4,23
3,01
4,07
1,02
6,87
5,21
1,34
2,48
5,25
6.87
71
MAY. HAZ. TEM.
4,55
7,01
7,14
7,31
3,09
5,51
2,80
7,10
4,88
1,64
7.31
6,95
4,78
0,93
1,01
6,71
1,41
2,66
3,62
2,93
1,69
6.95
1,17
1,10
4,32
2,22
1,49
8,37
1,56
1,55
1,86
0,71
8.37
AĞUS.
EYLÜL
0,50
0,75
0,60
0,68
1,35
1,86
0,51
4,11
0,60
0,35
4.11
1,61
3,14
1,21
1,94
5,82
9,46
0,64
0,96
0,61
1,04
9.46
YIL
ORT.
5,14
5,25
4,88
5,08
4,71
5,51
4,99
3,83
4,08
3,13
5.51
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Tablo 21. Pendik HES Regülatör Yeri Son On Yıllık Aylık Minimum Değerler
YIL/AY
EK. KAS. ARA. OCAK
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
AYLIK
MİN.
6,23
2,12
9,11
3,41
3,14
4,39
1,98
5,50
3,55
0,88
0.88
7,84
3,56
6,83
6,31
6,61
2 67
'4 53
1,61
5,98
7,08
1.61
2,58
6,20
1,91
2,54
2,29
4,66
4,52
0,62
3,34
2,86
0.62
3,65
4,23
3,01
4,07
1,02
6,87
5,21
1,34
2,48
5,25
1.02
ŞUB.
MART
NİS.
6,94
6,30
5,43
7,82
1,98
7,23
11,72
3,72
2,41
4,66
1.98
10,07
12,50
10,16
14,76
19,27
8,68
7,99
7,34
5,78
8,61
5.78
9,64
11,28
7,91
8,85
3,70
5,02
5,64
8.52
14.58
2,80
2.8
MAY. HAZ. TEM.
4,55
7,01
7,14
7,31
3,09
5,51
2,80
7,10
4,88
1,64
1.64
6,95
4,78
0,93
1,01
6,71
1,41
2,66
3,62
2,93
1,69
0.93
1,17
1,10
4,32
2,22
1,49
8,37
1,56
1,55
1,86
0,71
0.71
AĞUS.
EYLÜL
0,50
0,75
0,60
0,68
1,35
1,86
0,51
4,11
0,60
0,35
0.35
1,61
3,14
1,21
1,94
5,82
9,46
0,64
0,96
0,61
1,04
0.61
YIL
ORT.
5,14
5,25
4,88
5,08
4,71
5,51
4,99
3,83
4,08
3,13
3.13
Tablo 22. Pendik HES Regülatör Yeri Son On Yıllık Aylık Ortalama Değerler
YIL/AY
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
AYLIK ORT.
EK. KAS. ARA. OCAK
ŞUB.
6,23
2,12
9,11
3,41
3,14
4,39
1,98
5,50
3,55
0,88
4.03
6,94
6,30
5,43
7,82
1,98
7,23
11,72
3,72
2,41
4,66
5.82
7,84
3,56
6,83
6,31
6,61
2 67
4 53
1,61
5,98
7,08
5.73
2,58
6,20
1,91
2,54
2,29
4,66
4,52
0,62
3,34
2,86
3.15
3,65
4,23
3,01
4,07
1,02
6,87
5,21
1,34
2,48
5,25
3.71
MART NİS. MAY. HAZ. TEM. AĞUS. EYLÜL
10,07
12,50
10,16
14,76
19,27
8,68
7,99
7,34
5,78
8,61
10.52
9,64
11,28
7,91
8,85
3,70
5,02
5,64
8.52
14.58
2,80
7.79
4,55
7,01
7,14
7,31
3,09
5,51
2,80
7,10
4,88
1,64
5.10
6,95
4,78
0,93
1,01
6,71
1,41
2,66
3,62
2,93
1,69
3.27
1,17
1,10
4,32
2,22
1,49
8,37
1,56
1,55
1,86
0,71
2.44
0,50
0,75
0,60
0,68
1,35
1,86
0,51
4,11
0,60
0,35
1.13
1,61
3,14
1,21
1,94
5,82
9,46
0,64
0,96
0,61
1,04
2.64
YIL
ORT.
5,14
5,25
4,88
5,08
4,71
5,51
4,99
3,83
4,08
3,13
4.66
IV.2.6. Projenin yer aldığı havzanın su kullanım durumu, (içme kullanma suyu
amaçlı herhangi bir su kaynağı havzasında kalıp kalmadığı, kalması durumunda
yapılacak HES’lerin mutlak ve kısa mesafeli koruma alnının dışına çıkarılması v.s.
dahil),yağış-akış
ilişkisi,
ekolojik
potansiyeli,
projenin
kurulacağı
su
3
kaynağının/kaynaklarının uzun yıllara ait aylık ortalama değerleri (m /sn), akım
gözlem istasyonları ve regülatör yerlerini temsil eden uzun yıllara ait akım değerlerinin,
ilgili kurum (bu verilerin temin edildiği kurum) onayı alınarak sunulması,
Ordu ili su şebekesi mevcut olup içme ve kullanma suyu ihtiyacı Melet havzasında
oluşturulan keson kuyulardan temin edilmektedir. Kırsal kesimde ve ilçelerde ise
genellikle kaynak suları kullanılmaktadır. İl merkezinde keson kuyularda toplanan su
arıtma ve damıtım işlemlerinden sonra şehir şebekesine verilmektedir.6
6
Ordu İl Çevre Durum Raporu,2011
72
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Ordu İl Merkezi içme suyu kaynağı olarak Melet Irmağını kullanmaktadır. Ordu
İlinde Melet Çayı üzerinde enerji amaçlı olan Topçam Barajı ve HES bulunmaktadır. Ordu
ili yüzeysel su kaynakları potansiyeli 3046 (hm3/yıl)’dır. Melet Irmağı Ordu ilinin ana
akarsuyu olup, 161 km uzunluğundadır. Kar ve Yağmur sularıyla beslenen Melet
Irmağı’nın yıllık ortalama debisi 29 m3/s ’dir. Su seviyesinin en yüksek olduğu Eylül
ayında 6,89 m3/s’ ye kadar iner.
Projenin yer aldığı havzanın su kullanım durumu, içme kullanma suyu amaçlı
herhangi bir su kaynağı havzasında kalıp kalmadığı, proje alanının içme ve kullanma suyu
temin edilen kıta içi yüzeysel su havzasında kalıp kalmadığı, söz konusu su kaynağının
(dere, çay vs.) herhangi bir içme suyu kaynağını besleyip beslemediği, söz konusu su
kaynağından içme ve kullanma suyu alınıp alınmadığı hususlarında DSİ 7. Bölge
Müdürlüğü’ne görüş sorulmuştur (Ek-10).
DSİ 7. Bölge Müdürlüğü’nün görüşünde;
1 –“Ordu-Merkez-Ortaköy köyü Ulubük mevkiinde Yılmaz AKTAŞ tarafından
işletilmesi planlanan alabalık üretim tesisi için, GİRESUN-G39-b3 paftasında yer alan
Turnasuyunun 410 m kotlarından ve Y=413450, X=4519350 koordinatlarından su tahsisi
yapılmıştır.
2-Ordu-Kabadüz-Yokuşdibi Beldesi Musakırık Mahallesinde Şenel BAYRAM
tarafından işletilmesi planlanan alabalık üretim tesisi için, GİRESUN-G39-b3 paftasında
yer alan Kısrakalan ve Karanlık derelerin 1200 m kotlarından su tahsisi yapılmıştır.
3-Ordu-Merkez-Cumhuriyet ve Ortakaöy köylerinin içme ve kullanma suyu için,
GİRESUN-G39-b3 paftasında yer alan Turnasuyunun 939 m kotlarından ve Y=4 10806,
X=45 172013 koordinatlarından 3,75 1/s su tahsisi yapılmıştır.
4-Ordu-Merkez-Gerce grup köylerinin içme ve kullanma suyu ihtiyacı için,
Turnasuyu deresinin yağış havzasından 2010 yılında 3.5 l/s su tahsisi yapılmıştır.
18/04/2007 tarih ve 5625 sayılı Kanun ile 1053 sayılı kanunun 10, maddesinin
değişmesi neticesinde yerleşim yerlerinin nüfus kriteri kaldırılarak Belediye teşkilatı olan
tüm yerleşim yerlerinin içme, kullanma ve endüstri suyu ve gerekmesi halinde atık su
tesislerinin yapımında DSİ yetkili kılınmıştır. Bu sebeple ileride civar Belediyelerden bir
talep gelmesi ve söz konusu yerde gerekli etüd ve fizibilite çalışmaları sonucunda; içme,
kullanma ve endüstri suyu ile ilgili bir proje geliştirilmesi durumunda, “değişen ve gelişen
şartlar çerçevesinde, olabilecek içme ve kullanma suyu maksatlı taleple karşılanması
amacıyla, söz konusu su kaynağı ile ilgili DSİ’nin su kullanım hakkının saklı tutulması
şartıyla” yukarıda bahsi geçen su tahsisleri ÇED Raporunda kullanılabilir.”
denilmektedir.
73
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Orman ve Su İşleri Bakanlığı DSİ Genel Müdürlüğü Etüt, Planlama ve Tahsisler
Dairesi Başkanlığı tarafından onaylanan uzun yıllar aylık ortalama akım değerlerini içeren
Pendik HES Regülatör Yeri Aylık Ortalama Akımları (m3/s) Ek-10’da verilmiştir.
Pendik Regülatör Yeri Doğal Akımları ve Akım Süreklilik Eğrisi
Turnasuyu Deresinin 498.00 m kotu üzerinde yapılması düşünülen Regülatör
yerindeki akımların tespit edilmesinde DSİ 22-93 No’lu Turnasuyu – Cumhuriyet AGİ
kayıtları kullanılacaktır. Proje alanındaki gözlem istasyonlarından DSİ 22-93 No’lu
Turnasuyu – Cumhuriyet AGİ akım kayıtlarının tamamlanmasına imkan verecek, gözlem
dönemi ve süresine sahip istasyonlarla yapılan korelasyon çalışmaları sonucunda EİE 2247
No’lu Melet Çayı – Gocallı Köprüsü AGİ uygun sonuç vermiştir.
DSİ 22-93 No’lu Turna Suyu – Cumhuriyet Köyü AGİ’ nin sonuçlarının halen açık
olan EİE 2247 No’lu Melet Çayı – Gocallı Köprüsü AGİ’nin akım kayıtları kullanılarak
korelasyon ile uzatılması uygun görülmüştür. Daha sonra elde edilen bu değerler yağış
alanı oranı ile regülatör kesitine taşınmış ve proje yeri akımları hesaplanmıştır.
Pendik Regülatörünün membasında inşa edilmesi planlanan Çambaşı Barajı
depoladığı suyu melet ırmağında inşa edilecek olan Darıca-II HES’e çevirecektir. Bu
sebeple Pendik Regülatör yeri akımları, Pendik Regülatörü ile Çambaşı barajı arasında
kalan ara havza akımlarına Çambaşı Barajından bırakılacak cansuyunun eklenmesi ile
hesaplanacaktır. Turna Suyu’nun uzatılmış DSİ 22-93 No’lu Turna Suyu-Cumhuriyet Köy
AGİ kayıtlarına dayanan akımları, ara havza yağış alanının (139.29 km2) istasyonun yağış
alanına (210 km2) oranıyla çarpılmasıyla bulunmuştur.
Q (Ara_Havza)= Q (22-93) x A (Ara-Havza)
A (22-93)
Q (Ara_Havza)= Q (22-93) x 139.29
210
74
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Grafik 3. Pendik Regülatör Yeri Akım Süreklilik Eğrisi (m3/s)
Dere yatağına bırakılacak su miktarı ölçümleri için ölçüm istasyonları yerlerinin
belirlenmesi hususunda DSİ 7. Bölge Müdürlüğü’nün görüşü alınarak uygun yer ve dizayn
buna göre belirlenecektir. Dere yatağına bırakılacak çevresel akış miktarının tespiti için
online (GPRS Modem) AGİ istasyonları kurulacaktır. Belirli periyotlarla DSİ 7. Bölge
Müdürlüğü’ne rapor verilecektir.
Turnasuyu deresi ve yan kolları olan kuru ve akar derelere kesinlikle katı ve sıvı
atık atılmayacaktır. DSİ Genel Müdürlüğü’nün bilgisi ve izinleri dışında dere yataklarına
herhangi bir müdahalede bulunulmayacak, yatak kesiti daraltılmayacak akış koşulları
bozulmayacaktır. Doğal hayatın devamlılığı için dere yatağına gerekli su miktarı
bırakılacak ve kontrolleri yapılacaktır.
IV.2.7. Yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı, varsa havza
özelliği (içme, kullanma, sulama suyu, elektrik üretimi, baraj, göl, gölet, su ürünleri
üretiminde ürün çeşidi ve üretim miktarları), proje alanının içme ve kullanma suyu
temin edilen kıta içi yüzeysel su havzasında kalıp kalmadığı, söz konusu su
kaynağının (dere, çay vs.) herhangi bir içme suyu kaynağını besleyip beslemediği, söz
konusu su kaynağından (dere, çay vs.) içme ve kullanma suyu alınıp alınmadığı,
Ordu İl Merkezi içme suyu kaynağı olarak Melet Irmağını kullanmaktadır. Ordu
İlinde Melet Çayı üzerinde enerji amaçlı olan Topçam Barajı ve HES bulunmaktadır. Ordu
ili yüzeysel su kaynakları potansiyeli 3046 (hm3/yıl)’dır. Melet Irmağı Ordu ilinin ana
akarsuyu olup, 161 km uzunluğundadır. Kar ve yağmur sularıyla beslenen Melet
Irmağı’nın yıllık ortalama debisi 29 m3/s ’dir. Su seviyesinin en yüksek olduğu Eylül
ayında 6,89 m3/s’ ye kadar iner.
75
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Ordu ili su şebekesi mevcut olup içme ve kullanma suyu ihtiyacı Melet havzasında
oluşturulan keson kuyulardan temin edilmektedir. Kırsal kesimde ve ilçelerde ise
genellikle kaynak suları kullanılmaktadır. İl merkezinde keson kuyularda toplanan su
arıtma ve damıtım işlemlerinden sonra şehir şebekesine verilmektedir.
Tablo 23. Ordu İlinde İnşa Halindeki İçme Suyu Projeleri
Projenin Adı
Amacı
Ünye İçmesuyu Projesi, Ünye İçmesuyu
Regülatörü, İsale Hattı
Ünye İlçe Merkezi’nin 2040 yılına kadar içme
ve kullanma suyu ihtiyacının karşılanması
Ordu İçmesuyu İsale Tesisi
Ordu İlçe Merkezi’nin 2040 yılına kadar içme
ve kullanma suyu ihtiyacının karşılanması
Ünye İçmesuyu Arıtma Tesisi
Ünye İlçe Merkezi’nin 2040 yılına kadar içme
ve kullanma suyu ihtiyacının karşılanması
Tablo 24. Ordu İlinde İşletmede Olan Göletler
Göletin Adı
Aybastı Perşembe Yaylası Göleti
Çambaşı Göleti
Ordu-Korgan Absut Yaylası
Göleti
Akarsu Adı
Mevcut ve Planlanan Kullanımı
Şehir
Hayvan Sulama Amaçlı
Kabalak
Hayvan Sulama Amaçlı
Arpacık Deresi
Hayvan Sulama Amaçlı
Kaynak : dsi.gov.tr
Tablo 25. Ordu İlinde İnşa Halindeki Barajlar ve Hidroelektrik Santraller
Barajın Adı
Akarsu Adı
Planlanan Kullanımı
Topçam Barajı
Melet Irmağı
Enerji Amaçlı
Kaynak : dsi.gov.tr
4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu Kapsamındaki Su Kullanım Hakkı Anlaşması
Yönetmeliği çerçevesince Mansap Su Kullanım Hakları Planlama Raporu hazırlanmış olup
Orman ve Su İşleri Bakanlığı DSİ Genel Müdürlüğü 7.Bölge Müdürlüğü tarafından
onaylanmıştır (Ek-17). Projede yapılan revizyon dolayısıyla, Mansap Su Hakları Raporu
Revize Planlama Raporu yeniden incelenmek ve onaylanmak üzere DSİ Genel Müdürlüğü
7.Bölge Müdürlüğü'ne sunulmuş olup, Su Kullanım Hakları Revize Planlama Raporu'na
göre; Mansap su kullanım hakkı olarak regülatör ile santral arasındaki bölümde 1 adet
değirmen ile 1 adet balık çiftliği bulunmakta, tarım arazisi bulunmamaktadır. Ayrıca proje
alanında bulunan 288 adet büyükbaş ve 1106 adet küçükbaş olmak üzere toplam 1394 adet
hayvan Turnasuyu deresinden sulanmaktadır.
76
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Proje alanında İl Özel İdaresi’ne ait gerek içme suyu gerekse tarımsal sulama amaçlı
herhangi bir tesis bulunmamaktadır. İleriye yönelik’te bir planlama çalışması olmadığı ilgili
kurumlar tarafından bildirilmiştir (Kaynak:Mansap Su Kullanım Hakları Planlama
Raporu).
Mansap Su Kullanım Hakları Revize Planlama Raporu kapsamında proje alanında
yapılan incelemelerde; köylülerce belirtilen 2 adet değirmen yerinde görülmüştür.
Değirmenlerden bir tanesi Gerce köyü köprüsünün 50 m güneyinde yer almakta, tek taşlı
ve çalışır durumdadır. İkinci değirmenin ise Turnasuyuna bağlanan bir yan dere üzerinde
olduğu ve üzerinden yol geçmesi nedeniyle değirmenden hiç bir iz kalmadığı tespit
edilmiştir. Bu değirmen suyunu Turnasuyu deresinden değil de yan dereden almaktadır.
Gerce köyünün güneyinde ve Turna suyu deresi üzerinde bulunan ve suyunu bu dereden
alan değirmen için gerekli su miktarı 80 lt/s'dir. Ayrıca; regülatör ile santral arasında;
Ortaköy Ulubük mahallesinde, Turnasuyu Deresi kıyısında 10 ton/yıl kapasiteli alabalık
çiftliği bulunmaktadır. İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü tarafından, tesislerin
taşkından zarar gördüğü için faaliyetlerine ara verdiği bildirilmiştir.
İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü yazısında, balık çiftliğinin faaliyetlerini
yürütebilmesi için yıl boyunca 50 -100 l/s arası suya ihtiyacı bulunduğu belirtilmektedir.
Bu su ihtiyacının üst sınırı olan 100 l/s ‘lik debi hesaplamalarda dikkate alınmıştır.
Projenin yer aldığı havzanın su kullanım durumu, içme kullanma suyu amaçlı
herhangi bir su kaynağı havzasında kalıp kalmadığı, proje alanının içme ve kullanma suyu
temin edilen kıta içi yüzeysel su havzasında kalıp kalmadığı, söz konusu su kaynağının
(dere, çay vs.) herhangi bir içme suyu kaynağını besleyip beslemediği, söz konusu su
kaynağından içme ve kullanma suyu alınıp alınmadığı hususlarında DSİ 7. Bölge
Müdürlüğü’ne görüş sorulmuştur (Ek-10).
IV.2.8. Toprak özellikleri ve kullanım durumu (toprak yapısı, arazi kullanım
kabiliyeti, sınıflaması, taşıma kapasitesi, yamaç stabilizesi, kayganlık, erozyon,
toprak işleri için kullanımı, doğal bitki örtüsü olarak kullanılan mera, çayır vb.),
Ordu İlinin yüzölçümü 675.608 hektardır. Bu arazinin 397.248 hektarı tarım arazisi
olup, 157.583 hektarı “ormanlık-fundalık”, 80.395 hektarı “çayır ve mera”, 40.382
hektarıysa “Tarım Dışı Arazi”den oluşmaktadır.
İklim, topografya ve ana madde farklılıkları nedeni ile Ordu ilinde çeşitli büyük
toprak grupları oluşmuştur.
77
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Alüvyal Topraklar
Ordu ilinde, daha çok Melet ırmağının güzergâhı üzerinde yer yer ve ırmağın
denize döküldüğü yerde bulunmaktadır. Toplam alanları 4378 hektardır. Bunun 540 hektarı
birinci sınıf, 3455 hektarı ikinci sınıf, 248 hektarı üçüncü sınıf ve 135 hektarı yedinci sınıf
arazilerden oluşmaktadır.
Gri-Kahverengi Podzolik Topraklar
Ordu ilinde belirli bir irtifadan sonra geniş şekilde yayılım göstermektedir. Toplam
alanları 392 442 hektardır. Büyük çoğunluğu % 20 den fazla eğimde yer almakta olup,
derinlikleri genellikle sığ veya çok sığdır. Büyük kısmı taşlılık arz etmektedir. Daha çok VI
ve VII sınıflarda yer alan bu toprakların büyük bir kısmı orman örtüsü altındadır. Ormanın
dışında kalan yerlerde genellikle fındık tarımı yapılmaktadır.
Grafik 4. Ordu İli Toprak Dağılımı Grafiği
Proje Sahası
Söz konusu proje sahası; arazi kullanım kabiliyeti açısından incelendiğinde VII.
sınıf topraklardan oluşmaktadır. Büyük toprak grupları açısından incelendiğinde ise alanda
kırmızı sarı podzolik topraklar yaygındır ve eğim erozyon zararı ile toprak yetersizliği
görülmektedir.
Proje alanının yer aldığı Arazi Kullanım Haritası ve Lejandı Ek-9’da verilmiştir.
78
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Kullanma kabiliyeti sınıfları sekiz adet olup, toprak zarar ve sınırlandırmaları birinci
sınıftan sekizinci sınıfa doğru giderek artmaktadır. İlk dört sınıf arazi iyi bir toprak idaresi
altında, yöreye adapte olmuş tarla bitkileri ile orman, mera ve çayır bitkilerini iyi bir şekilde
yetiştirme yeteneğine sahiptir. V, VI ve VII sınıfları adapte olmuş yerli bitkilerin
yetişmesine elverişlidir. Bunlardan V. ve VI. sınıflarda toprak ve su korunma önlemleri
alındığı takdirde bazı özel bitkilerde yetiştirilebilir. VIII. sınıf arazilerde, çok etkin ve pahalı
ıslah çalışmaları ile ürün alınabilirse de mevcut piyasa koşullarında elde edilecek ürün
yatırım harcamalarını karşılayamaz.
VII. Sınıf Topraklar
Bu sınıftaki toprakların (1) dik eğim, (2) ciddi bir erozyon zararı, (3) geçmişteki
erozyonun olumsuz etkileri, (4) taşlılık, (5) sık kök bölgesi, (6) aşırı yaşlılık, (7) düşük
rutubet kapasitesi ve (8) tuzluluk ve sodiklik gibi düzeltilmeyecek sürekli sınırlandırmaları
vardır. Bu sınırlandırmalardan biri veya daha fazlası dolayısıyla bu topraklar genellikle
kültür bitkilerine uygun değildir; fakat çayır, mera veya orman için kullanılabilir.
Kırmızı-Sarı Podzolik Topraklar: İyi gelişmiş ve iyi drene olan bu topraklar asit
reaksiyonludur. Doğal bitki örtüsü ormandır. Üstte ince bir organik kat bulunur. Alşt katta
kil daha fazladır ve aynı zamanda demir, alüminyum ve mangan oksitler birikmiştir. Çeşitli
ürünler yetiştirlen bu topraklar çaydan başka ürünler için kireçleme gerektirir.
VII. Sınıf Arazi: Yedinci sınıf arazi, çok meyilli, erozyona fazla uğramış, taşlı ve
arızalı olup, yüzlek, kuru, bataklık veya diğer bazı elverişsiz toprakları ihtiva eder. Çok
fazla ihtimam gösterilmek şartıyla çayır vaya orman olarak kullanılabilir. Üzerindeki bitki
örtüsü azalırsa erozyon çok şiddetlenir.
Proje kapsamında, 19/07/2005 tarih ve 25880 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren 5403 sayılı “Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu” ve 28/02/1998
tarih 23272 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4342 sayılı “Mera
Kanunu” ve 1380 sayılı “Su Ürünleri Kanunu” hükümlerine uygun hareket edilecektir.
Tarım arazileri ve mera alanlarının kullanımı için gerekli tüm izinler inşaat çalışması
başlamadan alınacaktır. Proje kapsamında orman arazisi dışında kalan alanların
kamulaştırma işlemleri; 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu ile bu kanunda çeşitli
değişiklikler yapan ve 5 Mayıs 2001 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
4650 Sayılı “Kamulaştırma Kanunu”na göre gerçekleştirilecektir.
79
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
IV.2.9. Tarım alanları (tarımsal alan varlığının olup, olmadığı, var ise tarımsal
gelişim proje alanları, sulu ve kuru tarım arazilerinin büyüklüğü, ürün desenleri ve
bunların yıllık üretim miktarları, ürünlerin ülke tarımındaki yeri ve ekonomik
değeri)
Ordu ilinde toplam 2.596.248 da. tarım alanı mevcut olup bunun 266.495 da. alanı
tarla alanı, 40.050 da. Nadasa bırakılan alan, 12.953 da. sebze bahçeleri, 2.276.750 da.
meyve bahçesi olarak kullanılmaktadır.
Tablo 26. Ekilişlerine Göre Arazi Dağılımı
Arazi Cinsi
Bağ bahçe
Tarla
Ormanlık-Fundalık
Çayır-Mera
Yerleşim Alanı
Tarım Dışı
TOPLAM
Kaynak: Ordu İl Çevre Durum Raporu, 2011
Alanı (Ha)
228.270
35.085
200.000
50.000
110.960
51.293
675.608,4
%
33,8
5,2
29,6
7,4
16,4
7,5
100
Tablo 27. Ürün Desenleri ve Ylllık Üretim Miktarları
Üretim (Ton)
Ürün cinsi
2007
2008
173.360
210.583
Fındık
37.505
41.252
Mısır
48.570
31.185
Patates
25.000
28.232
Diğer Meyveler
30.000
37.613
Diğer Tarla Ürünleri
15.000
17.358
Çeşitli sebzeler
Kaynak: Ordu İl Çevre Durum Raporu, 2011
2009
122.611
20.677
31.870
27.651
32.843
16.236
Tablo 28. Buğdaygil Üretimi ve Üretim Miktarları
Hasat Edilen Alan
Ürün Adı
Ekilen alan (da)
(da)
19.145
19.145
Arpa
67.116
67.116
Buğday
4.000
4.000
Çavdar
117.698
117.671
Mısır
26.610
16.610
Yulaf
Kaynak: Ordu İl Çevre Durum Raporu, 2011
2010
184.922
37.257
30.886
33.106
37.087
12.793
Üretim (da)
Verim (kg/da)
1.626
6.728
600
17.751
3.279
85
100
150
151
123
Üretim (da)
Verim (kg/da)
18
68
30
4
5
129
149
100
80
100
Tablo 29. Baklagil Üretimi ve Üretim Miktarları
Ürün Adı
Ekilen alan (da)
4
Bakla
140
Bezelye
457
Fasulye
300
Fiğ
50
Mercimek
50
Nohut
Kaynak: Ordu İl Çevre Durum Raporu, 2011
Hasat Edilen Alan
(da)
4
140
457
300
50
50
Kuru tarımda kullanılan toplam 87.339 hektar arazinin büyük bir çoğunluğu (%
86,2) si dik veya çok dik eğimlidir. Yaklaşık % 78,6 sında toprak derinliği 50 cm. daha az
olup % 51,6 sında orta derecede erozyon % 65,8 inde de şiddetli veya çok şiddetli derecede
80
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
erozyon hüküm sürmektedir. Erozyondan fazla etkilenmeyen % 1,3’ünde mevzii olarak
drenaj bozukluğu olan araziler bulunmaktadır.
Bu kısıtlamalardan dolayı kuru tarım arazisi çeşitli kabiliyet sınıflarında yer
almaktadır. Yağışın yeterli olmaması nedeniyle 18 121 hektarda nadas uygulanmakta 69
218 hektarlı sahada ise her yıl ekime alınmakta ise de, aslında ildeki kuru tarım arazilerinin
% 43,2 si sürüme elverişli olmayan VI ve VII sınıf araziler olup ekim yapılmaması
gerekmektedir. Sulu tarım yapılan 1782 hektar arazi düz - düze yakın eğimli, tümü derin
topraklardır. Bu sınıf arazinin hepsinde bir sorun yoktur.
Proje alanında kuru tarım yapılmaktadır. Fındık bahçeleri çoğunluktadır. Sahil
kenarında yaşayanlar deniz balıkçılığı ile uğraşmaktadırlar. Yörede fındık üretimine
seçenek olarak düşünülen kivi ve ceviz üretiminden oldukça iyi sonuçlar alınmıştır. Bu
ürünlerin üretimi giderek yaygınlaşmaktadır. Kıyı kesimde deniz balıkçılığı yaygın
olmasının yanında iç kesimlerde de çiftlik balıkçılığı giderek yaygınlaşmaktadır. Yöre
insanının bir diğer uğraşısı da arıcılıktır. Hayvancılık büyük işletmeler halinde değildir.
Genelde aile içi ihtiyaçların karşılanması amacıyla yapılmaktadır.
Proje kapsamında, Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim üyelerinden
Sosyolog Doç.Dr. Suavi Aydın tarafından Sosyal Etki Değerlendirme Raporu hazırlanmış
(Ek-14) olup, gerek arazi incelemeleri gerekse yöre halkıyla yapılan görüşmelerde;
Turnasuyu vadisinde sosyal ve iktisadî hayatın dayandığı geçim etkinliği tarım ve
hayvancılık faaliyetleridir. En önemli ürün kalemleri fındık ve kividir. Ayrıca hayvancılık
faaliyeti de pazara dönük üretim kalemlerini içermemekte, hane ihtiyaçlarını karşılayacak
düzeyde büyükbaş hayvan beslenmektedir. Bir miktar hanede de arıcılık faaliyeti
başlamıştır. Hayvanlar kış aylarında ahırlarda tutulmakta, yaz aylarında ise bir kısım hane
hayvanlarıyla birlikte Armutalan, Pangal ve Afaroğlu yaylalarına göç etmektedir. Köylerde
mevcut ve her yaz yaylaya çıkarılan büyükbaş hayvan varlığı 2000 civarında olup
hanelerin % 80’i yazın yaylalara hayvan çıkarmaktadır. Etki alanındaki köylerde mevcut
hanelerin hemen hemen tamamına emekli maaşı girmekte, ayrıca etki alanındaki köylerin
çalışma çağı nüfusunun bir kısmı İstanbul’a mevsimlik işçilik faaliyeti çerçevesinde
gitmektedir.
Proje kapsamında, 19/07/2005 tarih ve 25880 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren 5403 sayılı “Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu” ve 28/02/1998
tarih 23272 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4342 sayılı “Mera
Kanunu” ve 1380 sayılı “Su Ürünleri Kanunu” hükümlerine uygun hareket edilecektir.
Tarım arazileri ve mera alanlarının kullanımı için gerekli tüm izinler inşaat çalışması
başlamadan alınacaktır. Proje kapsamında orman arazisi dışında kalan alanların
kamulaştırma işlemleri; 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu ile bu kanunda çeşitli
81
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
değişiklikler yapan ve 5 Mayıs 2001 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
4650 Sayılı “Kamulaştırma Kanunu”na göre gerçekleştirilecektir.
IV.2.10. Orman Alanları (ağaç türleri ve miktarları, kapladığı alan büyüklükleri ve
kapalılığı bunların mevcut ve planlanan koruma ve/veya kullanım amaçları, 1/25 000
ölçekli Meşcere haritası),
Ordu ili’nin gerçek toplam alanı 545.473 hektar olup, bu sahanın 184.652 hektarı
ormanlık, 411.114 hektarı ise tarım arazisi ve açıklıktır. Genel sahaya göre orman nispeti
%30.72 olmaktadır.
Proje Alanı ve Çevresindeki Orman Alanları
Proje ile ilgili olarak Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Giresun Orman Bölge
Müdürlüğü tarafından verilen ÇED İnceleme Değerlendirme Raporu ve 1/25.000 Ölçekli
Meşçere Haritası Ek-5’de verilmiştir. İnceleme Değerlendirme Raporuna göre proje alanı
Giresun Orman Bölge Müdürlüğü’ne bağlı, Ordu Orman İşletme Şefliği sınırlarında
kalmakta olup, Meşcere işletme şeklinin koru ve Mevcut ağaç cinslerinin Kz (Kızılağaç),
Ks (Kestane), Dy (Diğer Yapraklılar) olduğu ayrıca KzDybc2 (Kızılağaç, Diğer
Yapraklılar, b çağ sınıfı, 2 kapalı), KzKscd3(Kızılağaç, Kestane, c çağ sınıfı, 3 kapalı),
KzDycd3 (Kızılağaç, Diğer Yapraklılar, c çağ sınıfı, 3 kapalı), KzDycd2 (Kızılağaç, Diğer
Yapraklılar, c çağ sınıfı, 2 kapalı), Z (Tarım Arazisi (Tarla, Meyvelik, Sebzelik, Bağlık vs.
gibi)), İs (İskan Sahası, Mezarlık) meşceresinde kaldığı belirtilmiştir. Giresun Orman
Bölge Müdürlüğü tarafından verilen İnceleme Değerlendirme Raporuna göre, proje
sahasının orman sayılan alanı 11.121.76 m2 iken orman sayılmayan alan 122.132.47 m2
olduğu belirtilmiştir. Ancak projede yapılan revizyon dolayısıyla tekrar Giresun Orman
Bölge Müdürlüğü'ne başvuru yapılmıştır. Giresun Orman Bölge Müdürlüğü'nden Revize
İnceleme Değerlendirme Raporu beklenmektedir.
Projenin orman alanlarına muhtemel olumsuz etkileri; orman yangınları, ağaç
kesimi ve toz oluşumudur:
Faaliyet sahasında, çıkabilecek herhangi bir yangına karşı yeterli sayıda yangın
söndürme ekipmanı bulundurulacak olup, 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu” ilgili madde
hükümlerine uyulacaktır. Yangın çıkması durumunda olabilecek etkiler ve yapılacak
görevler için tesis personeli eğitilecektir. Yangın olasılığı durumunda diğer yakın
kuruluşlara haber verilecektir. Yangının fark edilmesi ve alarm verilmesini takiben, belirli
lokasyonlarda hazır bulundurulan yangın ile mücadele kaynaklarından yararlanarak
sorunun derhal ortadan kaldırılmasına çalışılacak ve aşağıdaki hususlar yerine
getirilecektir.
82
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
-Yangın fark edildiğinde, öncelikle çevredekilere, çalışan personele ve daha sonra
da ilgililere haber verilecektir.
-En yakın güvenlik ve itfaiye birimlerine haber verilecektir.
-Söndürme ekipleri derhal yangına müdahale edecektir.
-Acil müdahale ekibi ile ilgili tarafından çevre güvenliği sağlanacaktır.
-Elektriksel nedenli yangınlarda, yangın yakınındaki yanıcı madde kaynakları
derhal izole edilecektir.
-Yangında “can kurtarmak” yapılacak ilk iş olacaktır.
-Yangın, en yakındaki uygun söndürücü cihazlar yardımı ile söndürülmeye
çalışacaktır.
-Dumanın yakıcı ve boğucu etkisine karşı ağız ve burunlar ıslak bez ile
kapatılacaktır.
-Yangın söndürülürken lüzumsuz tahribatlara, kırma ve yıkmalara neden
olunmayacaktır.
-Yeterli sayıda eleman ve köpüklü yangın söndürücüleri heran kullanılacak şekilde
hazır olacaktır.
-Yangın söndürmede görevli acil müdahale ekipleri, yerel itfaiye ile irtibatlı
olacaktır.
-Her yangın yerine ambulans gidecektir.
-Santral sahasında, olası bir yangın tehlikesine karşı aşağıda belirtilen yangınla
mücadele sistemleri hazır bulundurulacak ve kullanılacaktır.
•
Gaz Tüpleri (Püskürtme yapılarak kullanılacak söndürme gazları)
•
Duman Dedektörü (duman çıkışında, kontrol paneline otomatik olarak
iletim yapacak şekilde)
•
Alev Dedektörü (alev halinde, kontrol paneline otomatik olarak iletim
yapacak şekilde)
Faaliyet nedeniyle orman alanları üzerine olabilecek diğer bir etki de toz
oluşumudur. Toz oluşumu bitkilerin stomalarının kapanması ve bunu takiben solunum ve
fotosentez gibi hayati fonksiyonları yerine getirememesine neden olur. Sonuç olarak bu
durum, bitkilerin yapraklarının solmasına ve ilerleyen zamanlarda bitkinin ölümüne yol
açabilir. Ancak projenin inşaat aşamasında yapılacak olan kazı işlemleri sırasında
tozumanın önlenmesi için arazi spreyleme yöntemiyle sulanacaktır. Ayrıca proje
83
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
kapsamında ilgili
aşılmayacaktır.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
yönetmelik hükümlerine riayet edilecek
olup sınır değerler
Proje kapsamındaki orman alanları için kamulaştırma söz konusu olmayıp, Giresun
Orman Bölge Müdürlüğü tarafından verilen İnceleme Değerlendirme Raporunda belirtilen
proje sahasının orman sayılan alanı 11.121.76 m2'dir. Ancak projede yapılan revizyon
dolayısıyla tekrar Giresun Orman Bölge Müdürlüğü'ne başvuru yapılmıştır. Giresun
Orman Bölge Müdürlüğü'nden Revize İnceleme Değerlendirme Raporu beklenmektedir.
Orman sayılan alanların kullanımı için 6831 Sayılı Orman Kanunu’ nun 17. maddesi
gereği, konkasör tesisi ve beton santralinin bulunduğu alanda 6831 Sayılı Orman Kanunu’
nun 16 ve 17. maddesi gereği gerekli izinler alınacaktır. Proje kapsamında kesilecek ağaç
sayısı inşaata başlanmadan önce orman işletme şefliği tarafından belirlenecektir.
Kazı fazlası malzeme sahasının orman sayılan alanlardan geçtiği yerlerdeki zaruret
durumu, arazinin dağlık ve engebeli oluşu ve uygun başka alan bulunamamasıdır. Projenin
orman sayılan alanlardan geçtiği yerlerde toprakça fakir, taşlık-kayalık alanların
seçilmesine özen gösterilecektir, mümkün mertebe ağaç kesiminden kaçınılacaktır. Orman
sayılan alanlarda izne konu edilecek tesislerin inşası esnasında çıkan kazı fazlası
malzemelerin depolanması esnasında izne konu edilecek tesisler dışında alanlara kesinlikle
pasa, atık veya herhangi bir malzeme döktürülmeyecektir.
Hafriyat sırasında öncelikli olarak çalışma yapılacak alan üzerinde bulunabilecek
yaklaşık 30 cm derinliğindeki bitkisel toprak sıyrılarak alınacak ve kazı fazlası malzeme
alanının üstüne serilmek amacıyla kullanılmak için kazı fazlası malzeme sahasında
hafriyattan ayrı bir yerde depolanacaktır.
Proje kapsamında ayrı bir alanda biriktirilecek olan bitkisel toprak; erozyona,
kurumaya ve yabani ot oluşmasına karşı korunacak olup, toprağın canlılığını
sürdürebilmesi amacı ile çim, çayır-mera bitkisi v.b bitki örtüsü ile kaplanacaktır.
Proje ünitelerinin inşasında yapılacak kazı çalışmalarından dolayı toz oluşumu söz
konusu olacaktır. Toz oluşumunu en aza indirgemek için sulama/spreyleme çalışmaları
yapılacak, taşımada kullanılacak kamyonların üzeri branda ile örtülecek, tüm araç ve iş
makinelerine hız sınırı getirilecek, savurma yapmadan yükleme ve boşaltma yapılmasına
özen gösterilecektir. Ayrıca Kırma-Eleme-Yıkama Tesisinde toz kaynağı olan her bir ünite
kapalı ortam içerisine alınacak ve toz indirgeme sistemi kurulacaktır.
Proje kapsamında yapılacak yollar, yamaçlardan aşağı toprak kaydırmayacak
şekilde ekskavatörle yapılacak, kullanılacak orman yollarının bakım ve onarımı yatırımcı
firma tarafından yapılacaktır. Proje inşaatı bittikten sonra saha rehabilite edilecektir.
84
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
IV.2.11. Koruma alanları (Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat
Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Biyogenetik
Rezerv Alanları, Biyosfer Rezervleri, Doğal Sit ve Anıtlar, Tarihi, Kültürel Sitler,
Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Özel Çevre Koruma Alanları, Turizm Alan ve
Merkezleri, Mera Kanunu kapsamındaki alanlar, Projenin korunan alanlara
uzaklıklarının 1/100.000’lik ölçekli haritada anlaşılır ve renkli gösterilmesi)
Proje sahasının koruma alanları içerisinde kalıp kalmadığı Doğa Koruma ve Milli
Parklar Genel Müdürlüğü “Korunan Alanlar Haritası” ve “Ava Açık ve Kapalı Alanlar
Haritası” na göre incelenmiş olup, koruma alanları haritası Ek-8’de verilmiştir. Proje alanı
ve yakın çevresinde; Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı
Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer
Rezervleri, Doğal Sit ve Anıtlar, Tarihi Kültürel Sitler, Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Özel
Çevre Koruma Alanları, Turizm Alan ve Merkezleri bulunmamaktadır.
Söz konusu proje alanının Samsun Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu
Müdürlüğünce 2863 sayılı kanun ve ilgili mevzuat kapsamında incelenmesi ve inceleme
sonucu rapor oluşturulması gerekliliği bildirilmiştir. Bu kapsamda Samsun Kültür
Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü’nün görüşü ve tutanak yazısı Ek-22’de
verilmiştir. Buna göre;
“Konuya ilişkin olarak Müdürlüğümüz uzmanlarınca yapılan incelemeler
sonucunda Pendik Regülatörü ve HES Projesine ait güzergahlarda 3386 ve 5226 sayılı
yasalar ile değişik 2863 sayılı yasa kapsamında kalan herhangi bir taşınmaz kültür
varlığına rastlanmamış olup söz konusu projenin uygulanmasında mevzuatımız açısından
sakınca bulunmamaktadır. Ancak yapılacak inşai ve fiziki faaliyetler sırasında herhangi
bir kültür varlığına rastlanması halinde, durumun en kısa zamanda ilgili Müze
Müdürlüğüne ya da Müdürlüğümüze bildirilmesi gerekmektedir.”
“Asıl proje güzergahına göre regülatör ve santral yapılacak dere yatağı üzerinde
2863 sayılı yasa kapsamında herhangi bir kültür varlığına rastlanmamıştır. İletim
tünelinin geçirileceği güzergah üzerinde ise, Aydınlık Köyü’nün güneybatısında yer alan
Kovunasarkale Tepesi’nin, dere yatağı üzerinde vadiye hakim konumu ve yüksek kayalık
yapısıyla bir kale yerleşimi olabileceği düşünülmüş, ancak yoğun bitki örtüsüyle kaplı tepe
yüzeyinde yapılan incelemelerde bu görüşü destekleyebilecek, seramik malzeme ya da
mimari kalıntı gibi herhangi bir arkeolojik veriye rastlanmadığından bu alanın 2863 sayılı
yasa kapsamında kalmadığı kanaatine varılmıştır”.
“Pendik Regülatörü ve HES projesine ilişkin alternatif santral ve regülatör
alanları ile iletim tüneli güzergahlarında yapılan incelemelerde de 3386 ve 5226 sayılı
85
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
yasalar ile değişik 2863 sayılı yasa kapsamında kalan herhangi bir kültür varlığına
rastlanmamıştır.”
“Sonuç olarak, Pendik Regülatörü ve HES projesine ilişkin asıl ve alternatif
güzergahlarda 3386 ve 5226 sayılı yasalar ile değişik 2863 sayılı yasa kapsamında kalan
herhangi bir taşınmaz kültür varlığına ya da izine rastlanmadığından anılan projenin
uygulanmasında mevzuatımız açısından sakınca bulunmadığı düşünülmektedir. Ancak
yapılacak inşai ve fiziki faaliyetler sırasında herhangi bir kültür varlığına rastlanması
halinde durumun en kısa zamanda ilgili Müze Müdürlüğüne ya da Müdürlüğümüze
bildirilmesi gerekmektedir.”
“Arazi çalışmaları sırasında, 1/25.000 ölçekli haritada gösterilen proje sahalarının
dışında, alternatif regülatör sahasının yaklaşık 150 m. güneyinde, Turnasuyu Deresi
üzerinde tespit edilen ve Gerce Köyü, Kayaaltı Köprüsü olarak adlandırılan eski köprünün
tesciline ilişkin konu ise ayrıca koruma bölge kurulunda değerlendirilecektir.” denmiştir.
Proje formülasyonunda alternatif güzergah olarak bahsedilen alan, 2013 tarihli
revize fizibilite güzergahı olup projede uygulanacak güzergahın da 2013 tarihli revize
fizibilite güzergahı olması nedeniyle tekrar Samsun Kültür Varlıklarını Koruma Bölge
Kurulu Müdürlüğü’nün görüşü alınmıştır. Söz konusu görüşte, daha önce yerinde
incelemeler sırasında gözlemlenen alanlar olduğu belirtilmiş ve tekrar incelemeye gerek
bulunmadığı bildirilmiştir. Samsun Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu
Müdürlüğü’nün revize görüşü Ek-22’de verilmiştir.
Projede yapılacak inşai ve fiziki faaliyetler sırasında herhangi bir kültür varlığına
rastlanması halinde en kısa zamanda ilgili Müze Müdürlüğüne ya da Kültür Varlıkları ve
Müzeler Genel Müdürlüğüne haber verilecektir.
Proje ile ilgili olarak Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Giresun Orman Bölge
Müdürlüğü tarafından verilen ÇED İnceleme Değerlendirme Raporu ve 1/25.000 Ölçekli
Meşcere Haritası Ek-5’de verilmiştir. İnceleme Değerlendirme Raporuna göre; talep
sahasının millipark, av-yaban hayatı, av üretme sahası, özel çevre koruma bölgesi, askeri
yasak bölge ve sit alanı içerisinde kalmadığı belirtilmiştir. Ancak projede yapılan revizyon
dolayısıyla tekrar Giresun Orman Bölge Müdürlüğü'ne başvuru yapılmıştır. Giresun
Orman Bölge Müdürlüğü'nden Revize İnceleme Değerlendirme Raporu beklenmektedir.
86
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
IV.2.12. Faaliyet alanının mevcut çevresel özellikleri bölümünde yer alacak flora,
fauna ve biyoçeşitlilik özelliklerinin belirlenmesine yönelik olarak detaylı araştırma
ve arazi çalışmaları, biyoçeşitliliğe yönelik olarak yapılan arazi çalışmaları vejetasyon
dönemini kapsamalıdır.
Yapılan biyolojik çeşitlilik çalışması ile faaliyet alanı ve yakın çevresinin flora ve
fauna elemanlarının detaylı incelemesi, alanın biyoçeşitlilik özellikleri irdelenmeli ve
özellikle nesli tehlike altında, lokal endemik ve nadir türler belirlenmeli, faaliyet
alanının habitat yapısı ve ekosistem özellikleri detaylandırılmalıdır.
Pendik Regülatörü ve HES Projesinin, Ordu ili Merkez İlçe sınırları içerisinde
gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Proje, Turnasuyu deresi üzerinde yer alacaktır. Proje
kapsamında 1 adet regülatör ve 1 adet HES yapısı yanında ilgili tesislerin oluşturulması
planlanmaktadır. Turnasuyu üzerine tesis edilecek regülatör ile akarsu yatağından
çevrilecek olan sular regülatör ile bağlantılı olarak inşa edilecek bir iletim yapısı ile
taşınarak akış aşağı, daha düşük bir yükseltide inşa edilecek olan Pendik-HES ’in yükleme
havuzuna taşınacak; buradan da bir cebri boru aracılığıyla santralin türbinlerine
düşürülerek elektrik enerjisi üretiminde kullanıldıktan sonra yeniden Turnasuyu yatağına
bırakılacaktır.
Pendik-HES projesi kapsamında tesis edilecek olan proje bileşenlerinin yer alacağı
kesimler ile bu kesimlere yakın çevrede doğal olarak bulunan karasal flora-fauna
bileşenlerinin hangileri olduğunun belirlenebilmesi; söz konusu fauna bileşenlerinin bu
kesimlerde yararlandıkları habitat tipleri yanında planlanan faaliyetin türler ve habitatlar
üzerine olası etkileşimini ortaya koyabilmek; söz konusu etkilerle ilgili olarak alınacak
önlemleri belirleyebilmek amacıyla proje alanı içerisinde ve yakın çevresinde 2012 yılı
içerisinde Prof.Dr. Levent TURAN, Uzman Biyolog Haşim ALTINÖZLÜ tarafından flora
ve fauna tespit saha çalışmaları, gözlemler ve habitatlara yönelik incelemeler
gerçekleştirilmiştir.
Yapılan çalışmalar doğrultusunda hazırlanan Ekosistem Değerlendirme Raporu Ek15’de verilmiştir.
87
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
IV.2.12.1.Flora; yapılacak arazi çalışmaları sonucu elde edilen flora elemanlarının
tümünü kapsayacak şekilde familya, cins, tür, Türkçe adları, Endemizm durumu,
fitocoğrafik bölge, lokalite, tehlike kategorileri, korunma statüsü (Ulusal Mevzuat ve
Uluslar arası sözleşmeler kapsamında koruma altında bulunan türler) ile ilgili elde
edilen verilerin tablo halinde gösterimi, Arazide yapılacak flora çalışmalarının
vejetasyon döneminde gerçekleştirilmesi ve bu dönemin belirtilmesi, flora için
Türkiye Bitkileri Veri Servisi (TUBİVES) kullanılarak kontrol yapılması, (flora ve
fauna elemanlarının tespiti alanlarında uzman iki ayrı biyolog tarafından arazi
çalışmaları yapılarak belirlenmeli, literatür çalışmaları ile doğrulanmalı)
Pendik HES projesinin, Ordu İli, Merkez İlçe sınırlarında, Turna Suyu deresi
üzerinde yapılması planlanmaktadır. Proje sahasının hakim olan floral yapıyı meydana
getiren bitki türlerini, bu türlerin koruma statülerini ve bu türlerin karşı karşıya
bulundukları riskler ile alınması gereken koruma önlemlerini belirleyebilmek amacıyla
2012 yılında Uzman Biyolog Haşim ALTINÖZLÜ tarafından açık alan çalışmaları
gerçekleştirilmiştir. Açık alan çalışmaları sırasında alandan bitki örnekleri toplanmıştır.
Toplanan bu yaş bitki örnekleri herbaryum tekniğine uygun olarak kurutulmuştur.
Kurutulan bitki örneklerinin teşhis edilmesi aşamasında "Flora of Turkey And East Aegean
Islands" adlı kaynaktan yararlanılmıştır. Teşhis edilen bitkilerin listesi ekosistem
değerlendirme raporunda verilmiştir. Oluşturulan floristik listede alanda mevcut olduğu
belirlenen bitkilerin sistematik konumları kontrollerde kolaylık sağlaması bakımından
alfabetik olarak verilmiştir. Birinci sütunda familya, İkinci sütunda takson, üçüncü sütunda
endemizm durumu, dördüncü sütunda biliniyor ise fitocoğrafik bölgesi, beşinci sütunda
bitkinin Türkçe adı verilmiştir. Bitkilerin Türkçe adlarının belirlenmesinde Şinasi Akalın
tarafından hazırlanmış olan "Büyük Bitkiler Kılavuzu" ve Prof. Dr. Turhan Baytop
tarafından hazırlanmış olan "Türkçe Bitki adları" adlı kaynaklardan faydalanılmıştır.
Tablonun altıncı ve son sütununda taksonun tehlike kategorisi verilmektedir. Bitkilerin
tehlike kategorileri IUCN komisyonunun tespit ettiği kriterlere göre ve Ekim v.d.
tarafından hazırlanmış ve Türkiye Tabiatını Koruma Derneği tarafından yayınlanmış olan
"Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı" adlı kaynaktan faydalanılmıştır. Bu doğrultuda
hazırlanmış olan Flora listeleri Ek-15’de verilen Pendik Regülatörü ve HES Projesi
Ekosistem Değerlendirme Raporunda ayrıntılı olarak verilmiştir.
88
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
IV.2.12.2. Fauna; yapılacak arazi çalışmaları sonucu elde edilen fauna elemanlarının
(sürüngenler, memeliler, kuş vb. gruplar) familya, cins, tür, Türkçe adları,
Endemizm durumu, fitocoğrafik bölge, lokalite, tehlike kategorileri (IUCN),
populasyon durumu, korunma statüsü, kayıt alma şekli (gözlem veya örnek) ile ilgili
elde edilen verilerin tablo halinde gösterimi, arazi çalışmalarının vejetasyon dönemi
dikkate alınarak yapılması,
RDB (Kırmızı Liste)/ Bern Sözleşmesi verilmesi, Merkez Av Komisyonu Kararları,
IUCN, , 2010-2011 MAK Kararları, CITES gibi uluslararası anlaşmalara göre
durumu, Türkiye Bitkileri Veri Servisi (TUBİVES) kullanılarak kontrol yapılması,
Turnasuyu deresi üzerine tesis edilecek regülatör ile akarsu yatağından çevrilecek
olan sular regülatör ile bağlantılı olarak inşa edilecek bir iletim yapısı ile taşınarak akış
aşağı, daha düşük bir yükseltide inşa edilecek olan Pendik-HES ’in yükleme havuzuna
taşınacak; buradan da bir cebri boru aracılığıyla santralin türbinlerine düşürülerek elektrik
enerjisi üretiminde kullanıldıktan sonra yeniden Turnasuyu yatağına bırakılacaktır.
Hazırlanmış olan ekosistem değerlendirme raporunun (Ek-15), fauna ile ilgili
kısmında Pendik-HES projesi kapsamında tesis edilecek olan proje bileşenlerinin yer
alacağı kesimler ile bu kesimlere yakın çevrede doğal olarak bulunan karasal fauna
bileşenlerinin hangileri olduğunun belirlenebilmesi; söz konusu fauna bileşenlerinin bu
kesimlerde yararlandıkları habitat tipleri yanında planlanan faaliyetin türler ve habitatlar
üzerine olası etkileşimini ortaya koyabilmek; söz konusu etkilerle ilgili olarak alınacak
önlemleri belirleyebilmek amacıyla proje alanı içerisinde ve yakın çevresinde 2012 yılı
içerisinde Prof.Dr. Levent TURAN tarafından saha çalışmaları, gözlemler ve habitatlara
yönelik incelemeler gerçekleştirilmiştir. Ek olarak bu kesimlerde ve yakın coğrafyada
Prof.Dr.Levent Turan tarafından geçmiş yıllarda, farklı projeler kapsamında
gerçekleştirilmiş olan çalışmalarda fauna ve habitatlara yönelik olarak elde edilmiş olan
verilerden de istifade edilmiştir.
Proje alanı ve yakın çevresinde gerçekleştirilen veri toplama faaliyetlerini
tamamlayıcı olarak bazı yöre sakinleri ile yüz yüze görüşmeler yapılmış, ayrıca literatür
kontrolleri de tamamlanmıştır. Sahada gözlenen bazı türlerin teşhis edilmesinde istifade
edilen materyal Ekosistem Değerlendirme Raporunda “Kaynaklar” bölümünde verilmiştir.
Tür teşhislerinin tamamlanması sonrasında ofis çalışmaları ile bölgede, faaliyetten
etkilenmesi olası kesimlerde görülebilen türlerle ilgili olarak envanter listeleri
oluşturulmuştur. Listeler üzerinde söz konusu türlerin ulusal ve uluslararası statülerine
yönelik değerlendirmeler yapılmıştır. Bu süreçte IUCN (Uluslararası Doğayı Koruma
Birliği) tarafından hazırlanmış olan Avrupa Kırmızı Listesi (European Red List); Bern
Sözleşmesi; Merkez Av Komisyonu Kararlarından istifade edilmiş kuş türleriyle ilgili
89
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
olarak ise Türkiye Kuşları Kırmızı Listesi” (Species List in Red Data Book=R.D.B) nin
2008 güncellemesinden yararlanılmıştır. Listelerde son olarak endemizm durumları
değerlendirilmiş, ilgili tabloların son sütunlarında ise bölgede tespit edilen türlerin kayıt
şekilleri verilmektedir.
Proje ile ilgili çalışmalar kapsamında hazırlanan Ekosistem Değerlendirme
Raporunda karasal omurgalı faunasını meydana getiren ikiyaşamlılar, sürüngenler, kuşlar
ve memeli hayvan türlerine yönelik değerlendirmeler verilmiştir. (Ek-15)
IV.2.13. Sucul flora ve fauna, iç sulardaki (göl, akarsu) canlı türleri (bu türlerin tabii
karakterleri, ulusal ve uluslararası mevzuatla koruma altına alınan türler; bunların
üreme, beslenme, sığınma ve yaşama ortamları; bu ortamlar için belirlenen koruma
kararları),
Orta Karadeniz Havzasının önemli derelerinden birisi olan Turnasuyu üzerine olan
kurulacak olan Pendik regülatörü ve HES alanlarındaki sucul canlılara ilişkin çalışmalar
yapılmıştır. Bu canlıların mevcudiyetleri ve dağılımları yorumlanarak, planlanan faaliyetin
sucul ekosistem üzerine etkileri Prof.Dr. Aydın AKBULUT tarafından hazırlanan
Ekosistem Değerlendirme Raporunda değerlendirilmiştir.
Turnasuyu üzerinde inşa edilecek olan regülatör gövdesi ile habitat değişimleri
görülecektir. Bu değişim özellikle su sistemi içerisinde yaşayan sucul canlılar açısından
bazı etkilere neden olacaktır. Sulakalan ekosistemini oluşturan sucul canlıların ne
olduğunu saptamak amacıyla yapılan değerlendirmelerde, Turnasuyu’nun akıntılı ve
durgun kesimlerinden alınan örnekler incelenerek genel bir ekosistem yaklaşımı ile
değerlendirmeler yapılmıştır. Buna göre sucul canlılardan algler, plankton kepçesi ve
taşlardan kazıma yapılarak toplanmıştır. Bentik canlılar, dip tarama kepçeleri kullanılarak
ve su içindeki taşların kaldırılması ile toplanmıştır. Zooplanktonik organizmalar için ise
plankton kepçesi kullanılmıştır. Balık örnekleri de elektro şoker yardımı ile yakalanmıştır.
Tüm sucul canlılar formadehit ile fikse edildikten sonra laboratuarda teşhis işlemleri
gerçekleşmiştir.
Örnekleme yapılan derelerde teşhis edilen sucul türlerinin listeleri ve bunlarla ilgili
koruma kararları ve tehlike kategorileri hazırlanan Ekosistem Değerlendirme Raporu
Kısım II Hidrobiyoloji bölümünde ayrıntılı olarak verilmiştir. (Ek-15)
90
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
IV.2.13.1 Endemik, hassas, nesli tehlike altındaki balık türleri için gerekli optimum
su yükseklikleri, miktarları, çözünmüş oksijen miktarı, su hızı gibi parametrelerin
incelenerek, projenin bu türler üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi, alınacak
tedbirlerin belirtilmesi,
Çalışma alanına ilişkin olarak 2 ayrı familya'ya ait 6 balık türü belirlenmiştir.
Cyprinidae familyası en fazla türle (4 tür) temsil edilmektedir. Bu familya içerisinde
Barbus tauricus ve Capoeta banarescui en önemli türler olarak dikkati çekmektedir. Bu
taksonlar Karadeniz havzasında yaygın ve bol olarak bulunmaktadır.
Proje bölgesinde, Salmonidae familyasına bağlı Salmo labrax (Dağ Alabalığı) ve
Oncorynchus mykiss (Gökkuşağı Alabalığı) türleri de bulunmaktadır. Bunlardan Salmo
labrax bölgenin doğal türü olmasına karşın Onchorynchus mykiss kültür türüdür ve bu
suların doğal balığı değildir. Bu derelerin alt havzasında bulunan balık çiftliklerinden
kaçan bireyler bu ortamlara adapte olmuşlardır.
Doğu Karadeniz Bölgesi akarsularında ve Karadeniz’de, Salmo labrax’ın üç farklı
ekotipi bulunmaktadır; deniz ekotipi, dere ekotipi ve göl ekotipi. Bunlar arasında renk
yönünden büyük varyasyonlar görülür. Örneğin, deniz ekotipi deniz ve tatlısu arasında göç
edici bir form olduğundan, genç yavrularla ergin bireyler arasında morfolojik bakımdan ve
özellikle renk ve desen yönünden büyük farklar görülmektedir. Bu ekotipin genç yavruları
henüz tatlısularda iken vücutlarının yan taraflarında dağınık siyah benekler ve kırmızı
lekeler taşıdıkları halde, denize döndüklerinde bu renk ve desenlerini yavaş yavaş
kaybederek gümüş beyazı bir renge dönüşür ve denizdeki ebeveynlerinin rengini alırlar.
Deniz ekotipinde böyle bir durum görülürken, göl ve dere ekotiplerinde yavru ve erginler
arasında belirgin bir renk ve desen farkı görülmemektedir. Özellikle dere ekotipinde
yavrularda çok daha karakteristik olan kırmızı benekler, büyüdükleri zamanda aynı
kalmakta ve hayatları boyunca kaybolmamaktadır (Svetovidov, 1984; Çelikkale, 1988).
Proje bölgesinde söz konusu ekotiplerden yalnızca dere ekotipi alabalıklar
bulunmaktadır. Göl ekotipine benzer şekilde, bazı tatlısu formları bir akarsuya bağlanmış
olup, bütün yaşamlarını orada sürdürmektedirler. Bunlar, deniz ve akarsular arasında göç
etmedikleri halde, akarsu ortamında, kaynak, yan kollar ve dere ağzı arasında kısa mesafeli
göçler yapmaktadırlar. Üreme periyodu olan kış mevsiminde, yumurtalarını sığ ve zemini
çakıllı yerlere bırakmak için akarsuyun yukarı havzalarına yani kaynağına doğru çıkarlar
(Slastenenko, 1956; Geldiay ve Balık, 1996).
Türkiye’de yapılan dere ırkı alabalık populasyonları ile ilgili çalışmalarda,
alabalıkların yaşayabildiği, üreyebildiği ve stok oluşturabildiği minimum derinlik 15
cm’dir. Bununla birlikte deniz ırkı olarak bilinen populasyonların yaşayabildiği minimum
91
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
derinlik ise 30 cm olarak kabul edilmektedir. Yapılan arazi çalışmalarında proje bölgesinde
yalnızca dere ırkı alabalık populasyonu bulunduğu belirlenmiştir.
Ayrıca Maçka/Altındere Alabalık Üretme İstasyonunda üretilen Salmo labrax başta
Aksu çayı olmak üzere bölgedeki diğer derelere ve kollarına bırakılmıştır. Bu uygulama
için önceki yıllarda bölgeden toplanan anaç balıklardan alınan yumurta ile yavru bireyler
geliştirilmiş ve bu çiftlikte üretildikten sonra yine aynı ortamına verilmiştir. Bu durum
bölgedeki alabalık populasyonu açısından da olumlu bir girişim olmuştur.
Alanda belirlenen türler arasında Bern (Ek III) listesine giren iki balık türü
bulunmaktadır (Barbus tauricus, Alburnus chalcoides). Ayrıca European Red List'te göre
üç takson da düşük riskli-LC (Salmo labrax, Squalius cephalus, Alburnus chalcoides)
kategorisindedir.
Planlanan Faaliyetin İnşaat Aşaması ve Sonrasında Sucul Ekosisteme Etkileri
ve Alınması Gereken Önlemler
a) İnşaat Aşamasında
Regülatör inşaatı sırasında oluşacak fiziksel ve mekanik etkiler (patlatma, nehir
sistemine partikül karışımı gibi) sucul canlıları etkileyebilecektir. Ancak inşaat
aşamasından sonra sistem kendini kısa sürede toparlayabilecektir. Bununla birlikte inşaat
çalışmalarının balıklar açısından önemli olan yumurtlama dönemlerinde minimum düzeyde
yürütülmesi önem taşımaktadır. Alanda yakalanan balık türlerinin biyolojilerine
bakıldığında Nisan ve Temmuz ayları arasında yumurta bıraktıkları bilinmektedir. Bu süre
içerisinde sucul sisteme verilecek maddeler balıkların yumurtlama faaliyetlerini olumsuz
etkileyebilecektir. Özellikle alabalık türleri için üreme dönemi de Kasım-Ocak ayları
arasındadır. Bölgenin en önemli balık türü olarak kabul edilen alabalıkların bu dönemdeki
üremeleri için bırakılacak su miktarı önemlidir ve inşaat faaliyetlerinin bu dönemlerde
minimum düzeyde tutulması önem taşımaktadır.
Regülatör gövdesinin inşaatı sırasında, kazıma çalışmaları sonucu bazı materyaller
su kütlesine karışarak bulanıklığı arttırabilir ve sucul canlılara olumsuz etkisi olabilir. Aynı
zamanda akış aşağıya gelen bu materyaller su kalitesinde bazı değişimlere neden
olabilmektedir. Bunun için, regülatör gövdesinin inşaatı sırasında, faaliyetin sürdürüleceği
kısımda suyun yatağı değiştirilmeli ve oluşan hafriyatın, su ile temas edilmeyecek şekilde
kazıma çalışmaları yapılmalıdır. Böylece oluşacak silt ve malzemenin de akış aşağı gitmesi
kısmen engellenmiş olacaktır. Bunun yanı sıra sediman tutucu olarak kullanılan bazı jeo
tekstil materyalleri kullanılarak oluşabilecek sedimanın akış aşağılara gitmesi
engellenebilir.
92
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Faaliyetin gerçekleştirileceği alan ve şantiye Turnasuyu’nun kenarında olacağından,
şantiyenin atıklarının dereye bırakılmaması gerekmektedir. Çalışan işçilerin oluşturduğu
kanalizasyon ve diğer atıkların dereye deşarj edilmeden bertaraf edilmesi gerekir.
Arıtılmadan dereye verilecek sular, derenin organik madde miktarını arttırarak
ötrofikasyon sürecini hızlandırabilir. Bunun için septik tanklar ya da paket arıtma tesisleri
kullanılarak pis sular arıtılabilir.
Regülatör alanlarında kalacak karasal ortam ile nehir yatağı, küçük bir gölet
ekosistemine dönüşecektir. Ancak inşaat aşamasında yıkıcı bir takım etkiler olabilirse de
bu durum kalıcı olmayıp kısa sürede sistem kendini toparlayacaktır. Su kalitesinde
olumsuz değişiklikler yaratmaması için su tutma alanı altında kalacak çalı ve ağaç gibi
organik maddelerin çürümesinin engellenmesi için sıyrılma yapılmalıdır. Çalışma alanının
çevresi ağaç örtüsü ile kaplıdır. Bu alanlarda sıyırma işleminin yapılması, regülatörün uzun
ömürlü olması açısından önemlidir. Aksi takdirde kısa sürede ayrışmaya başlayacak olan
bu bitki toplulukları aşırı besin maddesi birikimine neden olabilmektedirler. Bu durum
doğal göllerde görülen ötrofikasyon sürecini hızlandırır. Besin maddesinin artışı
fitoplanktonik organizmaların zaman zaman patlama düzeyinde artışlarına neden olabilir
ve bu durum sistemin ekolojik dengesini bozması anlamına gelmektedir. Bu tür gelişmeler
regülatör yapılarının ömrü ve rekreasyon amaçlı kullanımı için olumsuz sonuçlar doğurur.
b) İşletme Aşamasında
Turnasuyu üzerinde yapımı planlanan regülatör küçük olsa da lentik habitat (gölet)
oluşmasına neden olacaktır. Bu durum algler açısından fitoplanktonik formların baskın
olacağı bir ortam yaratacaktır. Akarsu ortamında, bağlı olarak yaşayan türler, göl ve gölet
oluşumu ile serbest yaşayan planktonik formlar halinde görülmeye başlayacaklardır. Lentik
ortamlarda yine sedimen, taş ve bitkiler üzerinde bağlı yaşayan formlar mevcudiyetlerini
sürdüreceklerdir.
Artan fitoplanktonik organizmalar gölalanı içerisinde zooplanktonik organizmalara
besin kaynağı olacaklardır. Genel anlamı ile bölgenin tatlısu alg florasını olumsuz yönde
etkileyebilecek bir durum söz konusu olmayacaktır. Çünkü tatlısu algleri mevcut
durumlarını göl sistemi içerisinde de devam ettirebileceklerdir.
Zooplanktonik organizmaların yaşam ortamlarının durgun sular olduğu dikkate
alınacak olunursa, yapımı düşünülen regülatör alanlarında oluşacak durgun su kütlesi bu
canlıların önemli oranda artışı ile sonuçlanacaktır. Suyun mekanik ve sürükleyici etkisinin
ortadan kalkması ve bu canlıların besinlerini oluşturan fitoplanktonik organizmaların
regülatör alanlarındaki artışları zooplankton açısından olumlu sonuç doğuracak ve gerek
yoğunluk gerekse de tür çeşitliliğinde bir artış olacaktır. Bölgede tür çeşitliliği ve
populasyon yoğunluğu oldukça az olarak bulunan zooplanktonik organizmalar, regülatör
93
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
gölleri oluşmasından sonra oldukça fazla tür ve yoğunlukla temsil edilmeye başlanacaktır.
Yani planlanan faaliyet gerçekleştikten sonra zooplanktonik organizmalar için optimum
koşullar ortaya çıkacaktır.
Akıntılı suya adaptasyon gösteren bentik canlılar, durgun su olan regülatör alanında
daha az türle temsil edilmeye başlanacaktır. Ancak bu türlerin yerine durgun suya adapte
olan, derin ve çamur alanları tercih eden bentik türler regülatör bölgesinde yoğunluk
bakımından artacaklardır. Ayrıca sürüklenme davranışı gösteren türlerin dağılımında da
değişiklik ortaya çıkabilecektir. Regülatörün yapımı, bentik tür kompozisyonunu nitelik ve
nicelik açısından değiştirecektir. Bu alanlarındaki akıntının azalması ile birlikte dip yapısı
da değişecektir. Çakıllı ve büyük kayalıklı zemin yapısı yerine, geniş olarak çamur ve
balçıklı alanlar oluşacaktır. Bu alanlar önceden mevcut olmayan bazı türler için uygun
özellik taşıyabilecektir.
Alanda yaşadığı belirlenmiş olan balık türlerinin önemli bir kısmı, ülkemizde
yaygın ve genellikle göl ekosistemine adapte olabilen türleri içermektedir. Durgun su
sistemine adapte olamayacak türlerin ise rezervuar öncesi ve sonrasındaki akıntılı alanlarda
yaşamlarını sürdürebileceklerdir.
Regülatör oluşumu sonrasında, balıkların besinlerini oluşturan fitoplanktonik ve
zooplanktonik türlerin yoğunluk artışlarının beklenmesi nedeniyle, bu durumun balık
populasyonlarını da olumlu olarak etkileyeceği düşünülmektedir. Ayrıca oluşacak durgun
su kütlesi, su kuşları açısından da beslenme, barınma ve konaklama imkanı
sağlayacağından dolayı bölgenin faunal tür sayısında olumlu bir etki olacaktır. Proje
alanında belirlenmiş balıklar ülkemizde yaygın ve genellikle durgun su ekosistemine
adapte olabilen türleri içermektedir. Durgun su sistemine adapte olamayacak türlerin ise
regülatör öncesi ve sonrasındaki akıntılı ortamlarda yaşamlarını sürdürebileceklerdir.
Regülatörler, derelerdeki su akışının doğal miktarını ve süresini değiştirmektedirler.
Doğal sistemlerinde yaşayan türlerin mevcudiyetleri akıntının miktarı ile yakından
ilişkilidir. Dere sistemi boyunca hareketli olan sedimen, derenin dip ve kıyı yapısını
şekillendirmektedir. Bu materyallerin özellikleri sucul canlılar için önemlidir. Pendik
regülatörünün yapımından sonra bu materyaller regülatör alanlarında toplanacak ve alt
sistemlere ulaşamayacaktır. Bu durum, akış aşağıdaki sistem için gerekli organik
materyalin eksilmesine ve dolayısı ile alt kısımdaki sucul ekosistemde belli habitat
kayıplarına yol açabilecektir. Su tutma yapıları yoluyla azaltılan sediment taşınması, nehrin
alt kısımlarında kıyıların bozulmasına ve balıkların doğal habitatlarının ve durgun su
vejetasyonun azalmasına, sucul kuşların ve diğer sedimana bağlı türlerin olumsuz
etkilenmesine neden olabilir. Ancak regülatörde yapılacak olan çakıl geçitleri az da olsa bu
sorunu çözebilecek niteliktedir. Bu geçitler hem regülatörün ömrünü uzatmakta hem de alt
havzadaki dere yatağının doğal yapısının korunmasına katkı sağlamaktadır.
94
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Regülatörden tünele alınan su, santralden çıktıktan sonra kalitesinde bir miktar
değişim gösterecektir. Çünkü yüksekten gelerek çok hızlı bir şekilde türbine çarptıktan
sonra santralden düşük sıcaklıklarda çıkacaktır. Soğuk su, biraz bekleyebileceği bir kanal
sistemine alınıp, daha sonra dere yatağına verilmelidir. Böylece soğuk ortamlara adapte
olamayacak sucul türler için su kalitesi uygun hale gelebilir. Bununla birlikte, işletmede
kullanılan su santralden çıktıktan kısa bir süre sonra uygun su kalitesi değerlerine
kavuşacaktır.
Doğal ortamlarda tesis edilecek kalıcı yapıların yöredeki doğal yaşamı etkileyecek
olsa da bazı türlerin bu kesimlerde yok olmasına neden olabilecek konumda olmayacakları
da belirlenmiştir.
Bölgede doğal ortamlarda şekillenen söz konusu yapılar dışında bölge için “yeni”
olarak nitelenebilecek bir durum da inşa edilecek santralin işletilme sürecidir. Bu süreçte
Turnasuyu yatağında akmakta olan su başrolde olacaktır. Akarsu yatağındaki suyun belirli
bir kısmı yine sınırlı mesafeler için akarsu yatağından uzaklaştırılacak; santralde
gerçekleşecek elektrik üretimi sonrasında yeniden akarsu yatağına verilecektir. Burada söz
konusu olabilecek en önemli risk de akarsu yatağında, regülatör ile santral arasındaki
mesafede yetersiz miktarda su bulunması veya tamamen susuz kalabilmesidir. Bu riskin
ortadan kaldırılmasına yönelik olarak regülatör kesitinden akarsu yatağına bırakılacak su
miktarı uzun yıllara ait yağış ve iklim verileri yanında jeolojik yapı, hidrolojik,
hidrobiyolojik ve ekolojik özellikler gibi çeşitli ve kapsamlı parametreler göz önünde
bulundurularak hesaplanmaktadır. Bu sayede öncelikli olarak akarsu yatağındaki sucul
yaşamın, bağlantılı olarak da yakın çevredeki doğal yaşamın devamlılığı garanti altına
alınmış olacaktır.
Sucul formlar dışında proje sahasında tespit edilmiş olan ve suya olan
bağımlılıklarına göre sırasıyla verilen İkiyaşamlılar, Sürüngenler, Kuşlar ve Memeli
hayvanlar gibi omurgalı sınıflarına ait türlere yönelik olarak yapılan değerlendirmeler
sonucunda söz konusu canlıların faaliyetten doğrudan veya dolaylı olarak etkilenmemeleri
için dikkat edilecek noktalar metin içerisinde detaylı olarak irdelenmiştir.
Tüm bu ifadeler ışığında, Turnasuyu üzerinde tesis edilmesi planlanan Pendik
Regülatörü ve santralinden oluşan projenin,
-klasik baraj projelerine kıyasla küçük boyutlara sahip olması;
-akarsu yatağındaki suyun çevrilmesiyle regülatör gövdesi arkasında meydana
gelecek rezervuarın yüzeyi ve hacminin küçük ölçekli olması nedeniyle lokal iklimsel
koşullar üzerinde bir farklılığa sebep olmayacak olması;
95
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
-lokal doğal yaşam bileşenleri ve habitatlar üzerinde şekillenecek etkilere karşı
metin içerisinde vurgulanan öneri ve tedbirlerin alınması;
-Regülatör ile santral binası arasında kalacak kesimler için taahhüt edilen çevresel
akış miktarlarının güvence altına alınması;
-söz konusu miktarların enerji üretiminde kullanılmaması;
-akarsu yatağında son on yıllık ortalama akımın %10’undan daha az akım olması
halinde suyun tamamının doğal hayatın devamı için mansaba bırakılması;
-inşaat aşamasının tamamlanması sonrasında, özellikle dönüşüme uğratılmış doğal
habitatlar başta olmak üzere mümkün olan en küçük boyuttaki yaşam alanlarında
iyileştirme çabalarının gündeme getirilmesi; yörede doğal yaşamın korunması
çalışmalarına destek verilmesi gibi noktalara dikkat edilmesi koşuluyla,
-enerji kaynakları açısından günümüzde büyük ölçüde dışa bağımlı olan ülkemizin
elektrik üretimine yerli kaynaklardan katkı sağlanacak olması;
-hayata geçirilmesi sonucunda meydana getireceği olumsuzlukların ülke genelinin
menfaatine olmak üzere elde edilecek getiri nedeniyle tolere edilebilecek düzeyde olacağı
düşünülmektedir.
Proje sahasında 2 endemik bitki türü tespit edilmiştir. Tespit edilen endemik türler;
Dianthus carmelitarum Reut. ex Boiss. ve Heracleum platytaenium Boiss. dır. Bu türlerin
IUCN kriterlerine göre tehlike kategorisi LC olup, inşaat çalışmaları öncesi ya da inşaat
çalışmalarından sonra türlerin korunmasına yönelik herhangi bir önlem alınmasına gerek
yoktur.
Regülatörden sonra suların önemli bir kısmı iletim tüneline alınacağından tüm
derelerin yatağı için gerekli can suyu miktarları bırakılmalıdır. Söz konusu regülatörün
yapımı ile Turnasuyu yatağının susuz kalması gibi bir risk oluşabilecektir. Bunun
giderilmesi için regülatör gövdesinden çay yatağına, sucul yaşamın devamlılığını
sağlayabilecek yeterlilikte suyun bırakılması kaçınılmazdır.
Bölgede yaşayan sucul canlılar içinde en belirteç grup balıklardır. Balıklar
açısından yapılan can suyu değerlendirmeleri diğer sucul canlılar açısından da kabul
edilebilir niteliktedir. Proje bölgesini oluşturan Turnasuyu balıkları ile ilgili olarak yapılan
ekolojik değerlendirmelerde, türlerin belli bir stok oluşturması ve üreyebilmesi için gerekli
koşullar dikkate alındığında, uzun yıllar aylık ortalamalarına göre bu raporun sonuç
kısmında önerilen can suyu değerleri bölgedeki sucul yaşamın sürdürmesi için yeterli
96
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
olacaktır. Minimum değerler göz önüne alındığında, balıkların bu ortamda
mevcudiyetlerini sürdürebilmesi için, ortalama derinliğin 15 cm, akıntı hızının da 0.20
m/s'lik bir akım sistemi oluşturması önemlidir ve bu koşulların önerilen minimum akım
değerleri fazlası ile sağlanabileceği hesaplanmıştır (Ek-15). Islak çevre yöntemine göre
yapılan hesaplamalara bakıldığında, yıllık ortalama akımın Pendik regülatör yeri için 4.10
m3/sn olarak hesaplanmıştır. Proje bölgesinde model olarak alınan akarsu kesit yeri ıslak
çevre yöntemine ait hidrolik model sonuçlarına göre 0.06 m3/sn’lik debi değerinde hem
derinlik hem de akıntı hızı açısından balık türleri açısından minimum koşulların sağlandığı
görülmektedir. Islak çevre metoduna göre yapılan hesaplamalardaki değerlerde, balıkların
mevcudiyetlerini sürdürebilmesi için gerekli minimum değerler temelinde (minimum
derinlik ve minimum akım hızı) bırakılması gerekli can suyu değerleri her ne kadar sucul
yaşam gereklerini karşılayabilir olarak gözükse de, bu çalışmada sucul ekosistemde iyi
koşulların sağlanabilmesi için daha yüksek rakamlar önerilmektedir. Bu can suyu değerleri
gerekli minimum koşulları oluşturmakla birlikte yıllık ortalama akımların çok düşük bir
yüzdesine karşılık gelmektedir. Ekosistem değerlendirme raporunda önerilen en düşük
akım miktarı 0.41 m3/s ile Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında gerçekleşmektedir. Bu
koşullardaki ıslak çevre değerleri ile 0.36 m derinlik ve 32 cm/s’ye akıntı hızı elde
edilmektedir. Bu değerler istenen minimum kısıtların iki katından fazla olup, balık türleri
açısından uygun koşullar sağlamaktadır.
Pendik regülatör yeri için ekosisten değerlendirme raporunda önerilen can suyu
değerleri, sucul canlılar açısından gerekli minimum koşulları sağlamakta olup yaşamlarını
rahatlıkla sürdürebilecekleri yeterliliktedir.
Bırakılması önerilen can suyu miktarının yüksek akımlı dönemde, düşük akımlı
döneme göre bir miktar daha fazla bırakılmasının nedeni, özellikle balık türlerinin
üreyebilmeleri için uygun yumurtlama habitatlarının korunması ilkesine dayanmaktadır.
Proje bölgesindeki balık populasyon yoğunluğu ile faaliyetten sonraki yoğunlukları
arasında bir azalma olacaktır. Ancak önemli olan, bu azalmanın türlerin neslini devam
ettirebileceği düzeyde tutulabilmesidir. Bu durum, özellikle üreme dönemlerindeki
yumurtlama habitatlarının arttırılması ile mümkün olabilir. Bu koşulların sağlanabilmesi
için bırakılacak su miktarı ile suyun akım alanı büyüklüğü arttırılarak uygun yumurtlama
yerlerinin yüzeysel olarak arttırılması sağlanmış olacaktır. Bu nedenle üreme dönemi olan
yüksek akımlı dönemlerde (Mart-Mayıs) bırakılacak can suyu miktarı ne kadar büyük akım
alanına sahip olursa balık türlerinin yumurtlama yerleri o denli artacak ve devamında
yumurtalardan daha fazla birey çıkarak büyüyecektir. Bu bireyler de erginleşme
imkanlarını bularak yeni döller verecek ve türün neslini devam ettirebileceği gerekli
populasyon büyüklüğü sağlanabilecektir. Proje faaliyete geçtikten sonra, başlangıçtaki
toplam balık populasyon büyüklüğünün belli bir populasyon düzeyinde korunabilmesi
durumunda, türün neslini sürdürmesi açısından bir sorun söz konusu olmayacaktır.
97
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Islak çevre metodu hesaplamalarında kullanılan boyutsuz ıslak çevre-boyutsuz debi
ilişkisi yansıtan grafikten yararlanılarak birinci türevinin 1 değerini aldığı ıslak çevre
kırılma noktasına karşılık gelen Pb ve Qb değerleri belirlenmiştir. Pb-Qb eğrisi birinci
türevinin 1 değerini aldığı kırılma noktasında Pb 0.625, Qb ise 0.192 değerini almaktadır.
Diğer bir deyişle, herhangi bir dönemdeki doğal akışın % 19.2’sinde o dönemdeki doğal
ıslak çevre büyüklüğünün % 62.5’i elde edilebilmektedir. Aylık bazda bırakılması gereken
su miktarları ile ilgili bir değerlendirme yapıldığında, yüksek akım döneminde daha fazla
can suyu derelerin yatağına bırakılacaktır. Islak çevre kırılma noktası boyutsuz ıslak
çevrenin 0.625’lik değer artan debi ile sucul habitat arasındaki ilişkiyi yansıtması açısından
önemlidir.
Bırakılacak can suyuna ilaveten regülatör ile santral arasında kalan kesimde bir çok
yan kol Turnasuyu’na karışmakta olup can suyuna önemli katkı sağlayacaktır. Üstelik dere
yatağı proje bölgesinde dar olup, eğim fazla ve akıntı hızı da yüksektir. Regülatör ve
santral arasında kalacak kesimde, bırakılacak çevresel akış miktarı minimum değerlerin
üzerinde bir derinlik oluşturarak akacaktır.
Önerilen can suyu miktarlarının bırakılması durumunda, ekolojik olarak istenen
derinliklerden daha fazla miktarda su akmaya devam edecek ve özellikle balık türlerinin
bölgedeki mevcudiyetlerini sürdürebileceği koşullar sağlanacaktır. Önerilen akımla
sağlanacak derinlik, bölge balıkların stok oluşturarak üreme ve beslenmeleri için kabul
edilebilir sınırların üzerinde kalmaktadır. Bu faaliyetten etkilenecek en önemli canlı grubu
balıklar olacaktır ve izlenmeleri gerekmektedir. Hidrojeolojik çalışmalarda çok farklı
metotlar uygulanmakta olup bunlar içerisinde Islak çevre metodu, sucul yaşamın
sürdürülebilir gelişimi açısından yeterli koşulları sağlayacağından dolayı can suyu miktarı
hesaplanmalarında kullanılması uygun bulunmuştur. Islak çevre metodunda elde edilen ve
önerilen can suyu miktarları ile minimum su derinliği ve akım hızının karşılanacağı
koşulların oluşacağı ve balık türlerinin üreyebilmesi ve belli bir populasyon
oluşturabilmesi için gerekli miktarı sağlayabilecek olmasından dolayı önerilmektedir.
IV.2.14. Madenler ve Fosil Yakıt Kaynakları (rezerv miktarları, mevcut ve planlanan
işletilme durumları, yıllık üretimleri ve bunun ülke veya yerel kullanımlar için önemi
ve ekonomik değerleri),
Orta Karadeniz Bölgesinde bulunan Ordu İli jeolojik konumu ile zengin bir
metalojenik kuşak içerisinde yer alır. Metalik cevherleşmelerin yanı sıra endüstriyel
hammaddeler açısından da zengin ve çeşitli maden yataklarına sahip olduğu söylenebilir.
Çok sayıda maden yatağı ve zuhurun bulunduğu Ordu İlinde araştırmaların çoğu MTA
Genel Müdürlüğünce yapılmış ve halen yapılmaktadır.
98
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
En önemli yatak ve zuhurların başında Ordu İli’nin Fatsa ilçesindeki Altıntepe
sahası gelir. Saha, yüksek sülfitli epitermal altın cevherleşmesi olup silika alterasyonunun
egemen olduğu geniş zonlardan oluşur. Yatakta 1,87 gr/ton Au tenörlü 1,191,377 ton
görünür, 1,39 gr/ton Au tenörlü 5,355,577 ton muhtemel rezerv hesaplanmıştır. Son
yapılan çalışmalarda farklı yerlerde 18 gr/ton‘a ulaşan Au değerleri elde edilmiştir.
Çalışmalar özel şirket tarafından sürdürülmektedir. Bunun dışındaki önemli altın
cevherleşmeleri sayaca ve Akoluk sahalarıdır. Sayaca altın sahasında 1.2 gr/ton Au tenörlü
17.000 ton görünür rezerv tespit edilmiştir. Ulubey-Akoluk sahasında ise 0.99 gr/ton Au
tenörlü 1.100.278 ton görünür+muhtemel altın rezervli, 50.47 gr/ton Ag tenörlü 1.279.675
ton gümüş rezervi, % 2.94 tenörlü 594.488 ton Zn-Pb-Cu rezervi tespit edilmiştir. Sahanın
potansiyeli tespit edildikten sonra MTA tarafından “Maden İşleri Genel Müdürlüğüne”
devredilmiştir. Ayrıca Akoluk sahasında daha önceki çalışmalarla da 1.09 gr/ton Au ve
19.81 gr/ton Ag tenörlü 1.047.994 ton görünür+muhtemel Au-Ag rezervi tespit edilmiştir.
Aybastı-Gölköy ilçeleri arasında kömür oluşumlarına rastlanmış, Fatsa-Ilıca ile
Kumru sahalarında da jeotermal alanlar tespit edilmiştir. Fatsa-Ilıca jeotermal alanında
48°C sıcaklık, 1,2 lt/sn debide 1 adet kaplıca kaynağı bulunmaktadır. Fatsa jeotermal
alanında 1985 ve 1992 yıllarında 2 adet jeotermal amaçlı sondaj açılmış ve bu sondajlarda
598 m ile 397.4 m derinliğe ulaşılmış ve 23°C ve 26°C sıcaklıklı düşük debili (0.05 lt/sn)
jeotermal akışkan elde edilmiştir.
Sanayi Madenleri
Ordu ilinde sanayi madeni olarak M.T.A Bölge Müdürlüğünün yaptığı
araştırmalarda Ünye ilçesi sınırlarında çimento hammaddesi olan tras ocakları, il genelinde
bentonit maddesi, pomza, kükürt, kireçtaşı-mermer hammaddeleri mevcuttur. Ünye ilçesi
sınırlarında yaklaşık olarak 5.849.000 ton bentonit ayrıca İlçede mevcut çimento
fabrikasının 50 yıllık kullanabileceği çimento hammaddesi, Ünye, Mesudiye, Fatsa
ilçelerinde çimento ve yan sanayisinde kullanılan kireç taşı ve mermer rezervi yaklaşık
olarak 30.000.000 m³, ayrıca aynı ilçelerde 31.200.000 m³ Pomza hammaddesi mevcuttur.
Kimya sanayisi için önemli miktarda kükürt hammaddesi yine Fatsa ilçesinde
bulunmaktadır.
Metalik Madenler
Ordu ili Doğu Karadeniz metalojik provensinin batısında yer almakta olup Metalik
madenler açısından önemli ve yüksek potansiyele sahiptir. MTA’nın bugüne kadar yaptığı
arama çalışmaları sonucu,28 adet Cu-Pb-Zn, 2 adet Fe, 7 adet Mn, 1 adet Sb-Au ve 2 adet
Au olmak üzere Toplam 40 adet zuhur ve yatak tespit edilmiştir. Cu-Pb-Zn Rezervi
yaklaşık olarak 350 bin ton, Fe 3.5 Milyon Ton, Mn 35 bin ton, Tonunda 1.3 gr. Au
bulunan 700 bin ton Au rezervi mevcuttur.
99
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Enerji Madenleri
Ordu ilinde jeolojik yapıdan dolayı önemli nitelik ve rezervde enerji madeni yatağı
bulunmamaktadır. İl sınırları içerisinde ekonomik değeri düşük kömür ocağı mevcut
işletilmemektedir. Bunun yanında il genelinde 1 adette asfaltit yatağı bulunmakta olup
ekonomik değeri düşüktür.
Proje ile ilgili olarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Maden İşleri Genel
Müdürlüğü’ne görüş sorulmuş olup, ilgili yazıda “koruma alanı koordinatları esas
alınarak yapılan sistem sorgulaması sonucu, 15.10.2012 tarih ve saat 11:22:25 itibari ile
HES sahası koruma bandı ile çakışmalı durumda bulunan 4 (dört) adet ihalelik ruhsat
sahasının bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca Pendik HES sahası sistem kayıtlarımıza
ER:3294983 sayılı Bilgi Amaçlı Saha olarak işlenmiştir.
Proje sahasına ait nihai koordinatların belirlenmesi ve Genel Müdürlüğümüze
bildirilmesini müteakip Genel Müdürlüğümüzce mevcut maden haklarının sorgulama işlemi
sistem kayıtlarımızda yeniden yapılacak ve proje alanında hangi ruhsat sahalarının
bulunduğu ve mevcut sahaların faaliyetlerinin projeden etkilenip, etkilenmeyeceği hususları
mahallinde tetkik neticesinde değerlendirilecektir.” denilmektedir (Ek -22).
IV.2.15. Hayvancılık (türleri, beslenme alanları, yıllık üretim miktarları, bu
ürünlerin ülke ekonomisindeki yeri ve değeri),
Ordu ili hayvansal üretimi tarımsal gelir içindeki payı % 21.3 tür. Hayvancılık
genelde meraya dayanmakta olup, aile içi işletmeciliği şeklinde yapılmaktadır. Pazara
yönelik planlamalar kısıtlıdır.
Tablo 30. Ordu İli Hayvansal Üretim Miktarları
ÜRETİM MİKTARLARI (Ton)
ÜRÜNÜN CİNSİ
2005
2006
2007
Süt (*)
129.839
144.659
124.030
Et
10.352
9.796
8.978
Peynir
3.100
3.454
2.961
Yapağı
145
129
118
Yumurta (Ad)(**)
55.990
53.688
67.386
2008
125.010
7.950
2.554
101
63.486
Tablo 31. Ordu İli Hayvan Varlığı
HAYVANIN CİNSİ
Sığır
Manda
Koyun
Keçi
Tek Tırnaklı
Kanatlı
2005
130.760
1.401
119.896
1.357
10.336
314.114
HAYVAN SAYILARI ( Adet )
2006
2007
129.316
123.659
722
700
105.502
96.725
2.375
1.595
11.417
9.296
298.265
317.740
100
2008
120.254
640
92.125
1.395
8.536
342.650
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Ordu il sınırları içerisinde 163.133 kültür ırkı büyükbaş hayvan mevcut olup yerli
hayvan büyükbaş hayvan sayısı 34.205 adettir. İlde manda sayısı 949 adettir. 124.816 adet
küçükbaş hayvan bulunmaktadır. Bunun 124.459 adeti yerli koyun ırkıdır. İlde 357 adet
keçi bulunmaktadır.
Proje kapsamında, Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim üyelerinden
Sosyolog Doç.Dr. Suavi Aydın tarafından Sosyal Etki Değerlendirme Raporu hazırlanmış
(Ek-14) olup, bölgede hayvancılık faaliyeti pazara dönük üretim kalemlerini içermemekte,
hane ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde büyükbaş hayvan beslenmektedir. Bir miktar
hanede de arıcılık faaliyeti başlamıştır. Hayvanlar kış aylarında ahırlarda tutulmakta, yaz
aylarında ise bir kısım hane hayvanlarıyla birlikte Armutalan, Pangal ve Afaroğlu
yaylalarına göç etmektedir. Köylerde mevcut ve her yaz yaylaya çıkarılan büyükbaş hayvan
varlığı 2000 civarında olup hanelerin % 80’i yazın yaylalara hayvan çıkarmaktadır.
Proje kapsamında İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü görüşünde (Ek-17);
Gerce köyüne ait toplam 288 adet büyükbaş, 1106 adet küçükbaş hayvan varlığı olduğu
belirtilmiştir.
IV.2.16. Peyzaj değeri yüksek yerler ve rekreasyon alanları,
Proje kapsamında Peyzaj Onarım Planı Raporu hazırlanmış olup Ek-16’da
verilmiştir. Proje alanı geneli orta ve düşük dereceli habitat değerine sahip alanlardan
oluşmakla birlikte proje alanı güneyinde yüksek habitat değerine sahip alanlar da yer
almaktadır. Buna göre habitat değeri yüksek alanlarda tür devamlılığının garanti altına
alınması amacıyla önemli yaban yaşamı ve bitki örtüsünün mutlak korunması
gerekmektedir.
Peyzaj fonksiyonları yönünden hassas alanlar, insan müdahalelerinin olması
durumunda zarar görebilecek alanları içermektedir. Proje sahasının tamamına yakını
peyzaj fonksiyonu yönünden 3. derece hassas alanlar içinde kalmaktadır. Yalnızca proje
alanı güneydeki kazı malzemesi fazlası alanı yakınında küçük bir parça 2. derece hassas
alan olarak yer almaktadır. Proje alanı genelinde hassaslık derecesi düşük olsa da inşaat
sırasında özellikle peyzaj fonksiyonu yönünden gerekli erozyon azaltıcı önlemlerin
alınması gerekmektedir.
Proje alanı genelinin orta dereceli erozyon riskine sahip alanlardan oluştuğu
görülmektedir. Bunun yanı sıra proje alanının orta ve kuzeybatı kesimlerinde yoğun olarak
yüksek ve çok yüksek erozyon derecesine sahip alanların, güney kısımların ise düşük ve
çok düşük dereceli erozyon riskine sahip alanların olduğu görülmektedir. Özellikle yüksek
ve çok yüksek erozyon derecesine sahip alanlarda bitkisel önlemlerin inşaat biter bitmez
alınması bu alanların sürdürülebilirliği açısından önemlidir. Sahada bitkilendirme
101
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
çalışmalarına başlarken dikkat edilmesi gereken en önemli konu doğru tür seçiminin
yapılmasıdır. Tür seçiminde en önemli kriter sahanın doğal bitki örtüsünün yeniden
oluşturulması olmalıdır.
IV.2.17. Devletin yetkili organlarının hüküm ve tasarrufu altında bulunan araziler
(Askeri Yasak Bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis
edilmiş alanlar, vb.),
Proje sahasında Devletin yetkili organlarının hüküm ve tasarrufu altında bulunan
araziler; Askeri yasak bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis
edilmiş alanlar bulunmamaktadır.
Proje ile ilgili olarak Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Giresun Orman Bölge
Müdürlüğü tarafından verilen ÇED İnceleme Değerlendirme Raporu ve 1/25.000 Ölçekli
Meşcere Haritası Ek-5’de verilmiştir. İnceleme Değerlendirme Raporuna göre proje alanı
Giresun Orman Bölge Müdürlüğü’ne bağlı, Ordu Orman İşletme Şefliği sınırlarında
kalmakta olup, Meşcere işletme şeklinin koru ve Mevcut ağaç cinslerinin Kz (Kızılağaç),
Ks (Kestane), Dy (Diğer Yapraklılar) olduğu ayrıca KzDybc2 (Kızılağaç, Diğer
Yapraklılar, b çağ sınıfı, 2 kapalı), KzKscd3(Kızılağaç, Kestane, c çağ sınıfı, 3 kapalı),
KzDycd3 (Kızılağaç, Diğer Yapraklılar, c çağ sınıfı, 3 kapalı), KzDycd2 (Kızılağaç, Diğer
Yapraklılar, c çağ sınıfı, 2 kapalı), Z (Tarım Arazisi (Tarla, Meyvelik, Sebzelik, Bağlık vs.
gibi)), İs (İskan Sahası, Mezarlık) meşceresinde kaldığı belirtilmiştir. Giresun Orman
Bölge Müdürlüğü tarafından verilen İnceleme Değerlendirme Raporuna göre, proje
sahasının orman sayılan alanı 11.121.76 m2 iken orman sayılmayan alan 122.132.47 m2
olduğu belirtilmiştir. Ancak projede yapılan revizyon dolayısıyla tekrar Giresun Orman
Bölge Müdürlüğü'ne başvuru yapılmıştır. Giresun Orman Bölge Müdürlüğü'nden Revize
İnceleme Değerlendirme Raporu beklenmektedir.
IV.2.18. Proje yeri ve etki alanının mevcut kirlilik yükü,
Ordu ili kalkınmakta öncelikli iller arasındadır. Hızla gelişmekte olan Ordu ilinde
düzensiz şehirleşme, bilinçsiz yakıt ve yakma sisteminin kullanılması hava kirliliğinin
artmasına neden olmaktadır.
Kükürtdioksit Konsantrasyonu ve Duman
İnsan sağlığının korunması, çevrede kısa ve uzun vadeli olumsuz etkilerinin ortaya
çıkmaması için atmosferdeki hava kirleticilerinin, bir arada bulunduklarında değişen zararlı
etkileri göz önüne alınarak tespit edilmiş, konsantrasyon birimleriyle ifade edilen
seviyelere “ Hava Kalitesi Sınır Değerleri” denmektedir. Kısa Vadeli Sınır Değer ( KVS )
terimi, maksimum günlük ortalama değerler veya istatistiki olarak bütün ölçüm
102
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
sonuçlarıyla değerlerinin büyüklüğüne göre dizildiğinde, ölçüm sonuçlarının % 95’ ini
aşmaması gereken değerleri, Uzun Vadeli Sınır Değer ( UVS ) terimi ise aşılmaması
gereken bütün ölçüm sonuçlarının aritmetik ortalaması olan değerleri ifade etmektedir.
Bu sınır değerler Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliğinde SO2 ve PM için
aşağıdaki şekilde belirtilmiştir.
SO2 ( mg/ m3 ) PM ( mg/ m3 )
KVS: 400
150
UVS: 300
150
Partikül Madde Emisyonları
Ortalama gaz molekül büyüklüğü 0,0002 mg/ m3 çaptan iri olan ve havada bir süre
askıda kalabilen katı veya sıvı her türlü madde, parçacık sınıfına girmektedir. Partikül
şeklindeki kirletici emisyonlar iriliklerine, yoğunluklarına ve kimyasal yapılarına bağlı
olarak aerosol, duman, is ve toz şeklinde isimlendirilmektedir.
2011 Yılı Yıllık Hava
Kirliliği Ölçüm
Sonuçları STAD
(MERKEZ)
OCAK
ŞUBAT
MART
NİSAN
MAYIS
HAZİRAN
TEMMUZ
AĞUSTOS
EYLÜL
EKİM
KASIM
ARALIK
PM
SO2
84
80
74
58
49
41
45
40
40
42
64
97
34
17
14
9
6
0
1
2
1
3
13
30
Karbonmonoksit
Yerleşim civarlarında ve içlerinde en çok rastlanan kirletici gazlardan biriside
karbonmonoksittir. Karbonmonoksit, kokusuz, renksiz ve zehirli bir gazdır. Oldukça stabil
bir gaz olup, atmosferde kalma süresi 2-4 aydır.
Bu gaz, içten yanmalı motorların egsoz gazları ile tam yanmayan yakıtlardan bol
miktarda üretilmektedir. Normal egsoz gazında % 3-4, iyi yakılmayan yakıt gazında % 7
düzeyinde bulunmaktadır. Karbonmonoksitin uzun vadeli sınır değeri 10.000 mg/ m3, kısa
vadeli sınır değeri 30.000 mg/ m3’ tür.
Genel manada il sanayi sektöründe ÇED değerlerini zorlayacak ve kamu sağlığını
tehdit edecek bir kirlilik bahis mümkün olmamakla birlikte, organize sanayi bölgesinde de
yoğun kirlilik ve tehlike arz edecek yatırımlara izin verilmemektedir.
103
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliği
Ordu ilinde kentin doğusuna düşen sanayi bölgesi ve tesislerde havayı kirletici
yüksek emisyonlu maddeler filtre edilip salındığı için sanayiden kaynaklanan bir hava
kirliliği tespit edilmemiştir.
Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Su Kirliliği
Ordu ili genelinde sanayi tesislerinden, sanayi dışı tesislerden alınan numune ve
ölçümler sonucu su kirliliğine sebebiyet verici atık su tespit edilmemiştir. Ancak deşarj
izin belgesi almayıp kaçak çalışan bir tesis hakkında işlem yapılıp kirliliğe sebebiyet
verecek olumsuzluk giderilmiştir. Kısaca sanayide atık su filtrasyon (çökeltme) sistemiyle
su kirliliği engellenmiştir.
Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Toprak Kirliliği
Ordu ili genelinde toprak kirliliğine yönelik ölçüm ve çalışma yapılmadığından
sanayi tesisleri ve atıkların etkisi bilinmemektedir.
Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Gürültü Kirliliği
Ordu ili sanayi sitesi ve organize sanayi bölgesinde yapılan periyodik ölçümler
sonucunda insan ve çevre sağlığına zarar verecek gürültü kaynağı ve tesis olmadığı
gözlenmiştir.
Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Atıklar
Sanayi tesislerinden kaynaklanan atıklar Belediyenin ve yerel yönetimlerin çöp
toplama araçlarıyla alınıp il genelinde oluşturulan katı atık depolama alanında
depolanmaktadır.
Projede Turnasuyunun mevcut su kalitesinin değerlendirilmesi amacıyla su
örnekleri Çevre Analiz Ölçümleri Yeterlik Belgesi bulunan laboratuar tarafından Su
Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği, Tablo 1’e göre analiz edilmiş olup, analiz sonuçları Ek18’de verilmiştir.
IV.2.19. Diğer özellikler.
Bu bölümde değerlendirilmesi gereken başka bir husus bulunmamaktadır.
104
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
IV.3. Sosyo-Ekonomik Çevrenin Özellikleri
IV.3.1. Ekonomik özellikler (yörenin ekonomik yapısını oluşturan başlıca sektörler,
yöresel işgücünün bu sektörlere dağılımı, sektörlerdeki mal ve hizmet üretiminin yöre
ve ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemi, diğer bilgiler ),
Ordu ilinde daha çok tarıma dayalı bir ekonomik yapı hakimdir. Tarımda en önemli
geçim kaynağı fındıktır. Halkın %80’nı fındık tarımı ile uğraşmakta olup, geçimini de
bundan temin etmektedir. Üretilen fındığın %98’i pazarlanmakta, son yıllarda bir kısmı
Ordu Soya Sanayiinde yağlık olarak kullanılmakta ve kalanı da ihraç edilmekte olup, ordu
ili ve ülkemiz içinde önemli bir ihraç ürünüdür. İkinci sırada Mısır üretimi gelmektedir. Bu
ürünün hemen hepsi üretici tarafından tüketilmektedir. Fındık daha çok, fındık kırma
fabrikalarında iç fındık haline getirilerek ihraç edilmektedir. Gölköy, Korgan, Kumru ve
Aybastı ilçelerinde patates tarımı yapılmaktadır. Meyve olarak elma, armut, ceviz, kiraz,
erik, incir, siyah üzüm, hurmanın bolca yetiştirilmesinin yanı sıra, İl Tarım Müdürlüğünün
de girişimleriyle son yıllarda kivi tarımının popülaritesi gittikçe artmaktadır. Seralarda
salatalık, domates, fasulye, marul gibi sebzeler yetiştirilmekte olup, hepsi iç piyasada
tüketilmektedir.
Proje kapsamında, Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim üyelerinden
Sosyolog Doç.Dr. Suavi Aydın tarafından Sosyal Etki Değerlendirme Raporu hazırlanmış
(Ek-14) olup, gerek arazi incelemeleri gerekse yöre halkıyla yapılan görüşmelerde;
Turnasuyu vadisinde sosyal ve iktisadî hayatın dayandığı geçim etkinliği tarım ve
hayvancılık faaliyetleridir. En önemli ürün kalemleri fındık ve kividir. Ayrıca hayvancılık
faaliyeti de pazara dönük üretim kalemlerini içermemekte, hane ihtiyaçlarını karşılayacak
düzeyde büyükbaş hayvan beslenmektedir. Bir miktar hanede de arıcılık faaliyeti
başlamıştır. Hayvanlar kış aylarında ahırlarda tutulmakta, yaz aylarında ise bir kısım hane
hayvanlarıyla birlikte Armutalan, Pangal ve Afaroğlu yaylalarına göç etmektedir. Köylerde
mevcut ve her yaz yaylaya çıkarılan büyükbaş hayvan varlığı 2000 civarında olup
hanelerin % 80’i yazın yaylalara hayvan çıkarmaktadır. Etki alanındaki köylerde mevcut
hanelerin hemen hemen tamamına emekli maaşı girmekte, ayrıca etki alanındaki köylerin
çalışma çağı nüfusunun bir kısmı İstanbul’a mevsimlik işçilik faaliyeti çerçevesinde
gitmektedir.
Proje kapsamında İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü görüşünde (Ek-17);
Gerce köyüne ait toplam 288 adet büyükbaş, 1106 adet küçükbaş hayvan varlığı olduğu
belirtilmiştir.
Yapılacak tesisler, Turnasuyu vadisinin iki yakasının birbirine yaklaştığı yamaçlar
üzerinde olup regülatör ve HES tesisi yerinde herhangi bir yerleşim veya iktisadi tesis
bulunmamaktadır. Santral tesisi Regülatör ile HES tesis arasındaki boru bağlantısı ise
105
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
tamamen tünel biçiminde inşa edilecektir. Bu nedenle yapılacak çalışmanın ve işletmenin
yerleşim yerlerine doğrudan etkisi olmayacaktır.
IV.3.2. Nüfus (yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfus hareketleri; göçler, nüfus artış
oranları, ortalama hane halkı nüfusu, diğer bilgiler),
2011 yılı itibariyle ordu ili toplam nüfusu 714.390 iken şehir merkezinin nüfusu
183.780’dir. Bu nüfusun 145.455’i il ve ilçe merkezlerinde, 38.325’i belde ve köylerde
yaşamaktadır. Nüfus artış hızı 33,6’dır.
Orduda iç kesimlerde bulunan köy nüfusu hızlı bir şekilde sahil kesimlerine göç
etmekte ve kıyılarda tespih tanesi gibi dizilmiş belediye mücavir alanlarını mesken
edinmektedirler. Bu alanlar ise genellikle akarsu vadileri ve alivyonel düzlükler, hatta
bazen de dere yataklarıdır.
Son yıllarda köylerden kentlere akım devam etmektedir. Yerleşim alanlarında
kentlerde bazı yerlerde Global yoğunluk 133 kişi/ha’dır.
Ordu ilinde yerleşmeler diğer bölgelerle benzerlik göstermemektedir. Bölgenin
dağlık ve sarp olması Anadolu kırsalındaki yerleşme kültüründen farklı özelliklere sahiptir.
Fındık mevsiminde fındık olmayan ilçelerden, fındık toplamak için olan göçler
mevcuttur. Kırsal bölgelerde coğrafi koşulların zorluğu, geçim sıkıntısı ve işsizliğin
fazlalığı nedeniyle sahil şehirlerine olan göçlerde vardır. Ordu ili nüfusu genellikle ticari
amaçlı göçle ülkemizin değişik yörelerinde olduğu gibi göçe maruz kalmaktadır.
IV.3.3. Gelir (yöredeki gelirin işkollarına dağılımı, işkolları itibariyle kişi başına
düşen maksimum, minimum ve ortalama gelir),
İlin ekonomisi büyük ölçüde tarıma dayanır. Faal nüfûsun % 80’i tarım sektöründe
çalışır. Son senelerde sanayi de gelişmiştir.
Tablo 32. Ordu İli Demografik Göstergeler
Demografik Göstergeler
Ordu
Sıra (872 İlçe İçinde)
Nüfus
Merkez
(61)
Şehirleşme oranı (%)
150 586
(63)
Nüfus artış hızı (%0)
74,72
(437)
Nüfus yoğunluğu
3,62
(16)
Nüfus bağımlılık oranı (%)
497
(706)
Ortalama hanehalkı büyüklüğü
4,09
(660)
Tarım sektöründe çalışanlar oranı (%)
41,69
(788)
106
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Sanayi sektöründe çalışanlar oranı (%)
10,96
(135)
Hizmetler sektöründe çalışanlar oranı (%)
47,35
(77)
İşsizlik oranı (%)
11,23
(102)
Okur yazar oranı (%)
89,48
(187)
Bebek ölüm oranı (%0)
29,67
(701)
Fert başına genel bütçe geliri (bin tl)
208 400
(61)
Vergi gelirlerinin ülke içindeki payı (%)
0,13369
(52)
Tarımsal üretimin ülke içindeki payı (%) 0,20533
(133)
Kaynak: İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması, DPT, 2004
IV.3.4. İşsizlik (yöredeki işsiz nüfus ve faal nüfusa oranı),
Ordu ilinde işgücü piyasası talep boyutunu tespit edebilmek amacı ile 2012 yılında
İşgücü Piyasası Talep Araştırması yapılmıştır.7
Ordu genelinde açık iş oranı yüzde 4,5 olarak hesaplanmıştır. Sektörler itibariyle
bakıldığında en yüksek açık iş oranının yüzde 5,8 İmalat sektöründe olduğu görülmektedir.
Toptan ve perakende ticaret sektörünü yüzde 5,5’lik açık iş oranı ile Konaklama ve
yiyecek hizmetleri ile Ulaştırma ve depolama yüzde 5’lik açık iş oranı ile ilk dördü
izlemektedir.”Meslek grupları itibariyle en yüksek açık iş oranı; yüzde 9,8 ile Tesis ve
Makine Operatörleri ve Montajcıları meslek grubundadır. Açık iş oranının yüksek olduğu
diğer ana meslek grupları ise yüzde 6,2 ile Sanatkarlar ve İlgili İşlerde Çalışanlar, yüzde
5,3 ile Hizmet ve Satış Elemanları takip etmektedir.
Tablo 33. Ordu İli İşgücü Oranları
İşgücü
İlçe
Cinsiyet
İstihdam
Toplam
26.553
Merkez
Erkek
13.189
Kadın
13.364
Kaynak: TUİK, 2000
İşsiz
241
144
97
İşgücünde
Olmayan
4.263
1.837
2.426
İl genelinde açık işlerin en fazla olduğu ilk beş meslek ise; Dikiş Makinesi
Operatörü-Kumaş, Makineci (Dikiş), İş Makineleri Operatörü ve Satış Elemanı (Tanıtım)
şeklinde sıralanmıştır. Ordu İli İşgücü Piyasası Talep Araştırması sonuçlarına göre 2012
yılının Aralık ayı sonu itibarıyla net istihdam artışı beklentisi yüzde 5,1’dir.
7
http://www.ordu.gov.tr
107
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
IV.3.5. Yöredeki sosyal altyapı hizmetleri (eğitim, sağlık, kültür hizmetleri ve bu
hizmetlerden yararlanılma durumu),
Eğitim Durumu
Tablo 34. Ordu İli Eğitim Durumu (%), 2011
Okuma yazma bilmeyen
9,26
Okuma yazma bilen fakat bir
okul bitirmeyen
20,71
İlkokul mezunu
23,98
İlköğretim mezunu
16,87
Ortaokul veya dengi okul mezunu
4,44
Lise veya dengi okul mezunu
15,75
Yüksekokul veya fakülte mezunu
5,85
Yüksek lisans mezunu
0,26
Doktora mezunu
0,08
Bilinmeyen
2,8
Tablo 35. Okulların Türlerine Göre Dağılımı (2010)
OKUL TÜRÜ
OKUL SAYISI
Okul Öncesi ( Ana Okulu + Ana
17
Sınıfları )
İlköğretim Okulu
344
Ortaöğretim Okulu
88
Özel Eğitim
6
TOPLAM
455
Kaynak: Ordu İl Çevre Durum Raporu,2011
Tablo 36. Ordu İl Geneli Türlerine Göre Okul Sayıları ve Öğrenciler (2010)
OKUL TÜRÜ
OKUL SAYISI
ÖĞRENCİ SAYISI
İlköğretim
344
94.058
Genel ve Meslek
88
38.539
Liseleri
Özel Eğitim
6
435
438
133.032
TOPLAM
Kaynak: Ordu İl Çevre Durum Raporu,2011
Tablo 37. Ordu İlindeki Özel Okullar (2010)
İLÇE ADI
OKUL SAYISI
ÖĞRENCİ SAYISI
Merkez
7
1.130
Fatsa
1
231
Ünye
2
174
Kaynak: Ordu İl Çevre Durum Raporu,2011
Hastaneler ve Sağlık Tesisleri
Ordu merkezde 1 adet Devlet Hastanesi vardır. 200 yataklı bu hastaneye ilave
olarak yeni bir hastane inşa edilerek yatak sayısı da 510’e ulaşmıştır. Bir tane Vakıf
Hastanesi hizmet vermektedir. Ordu Merkezinde 5 tane sağlık ocağı mevcuttur. Verem
Savaş Dispanseri hizmeti sürdürülmektedir. Fatsa’da 330 yataklı bir Devlet Hastanesi
108
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
mevcut olup, Korgan, Kumru, Aybastı, Kabataş, Çamaş, Çatalpınar ilçelerinin ve
köylerinin bölge hastanesi konumundadır. Bu ilçelerden Aybastı ve Korgan ilçelerinde
yeni açılan Devlet Hastaneleri hizmetlerini sürdürmektedir. Ayrıca Ulubey, Gölköy,
Gürgentepe, Mesudiye gibi ilçelerinde de küçük de olsa Devlet Hastaneleri faaliyetlerini
sürdürmektedir. Ordu ilimiz genelinde hizmet veren 104 adet sağlık ocağı hizmet
vermektedir. Fatsa-Ünye gibi ilçelerimizde Verem Savaş Dispanserlerimiz mevcuttur.
Tablo 38. Ordu İli’nde Bulunan Sağlık Kurumları
Ordu
Sağlık Bakanlığına Bağlı Hastane Sayısı
11
Sağlık Bakanlığına Bağlı Hastanelerdeki Yatak Sayısı
1230
Üniversite Hastanesi Sayısı
1
Üniversite Hastanelerindeki Yatak Sayısı
273
Özel Hastane Sayısı
5
Özel Hastanelerdeki Yatak Sayısı
390
*S.B. İle protokol anlaşması çerçevesinde bir üniversite hastanesi hizmet vermektedir. Bu hastane S.B. bünyesinde belirtilmiştir
Sosyal ve Kültürel Tesisler
İl merkezinde; 1 Konservatuar, 2 Tiyatro, 2 Sinema bulunmaktadır.
IV.3.6. Kentsel ve kırsal arazi kullanımları (yerleşme alanlarının dağılımı, mevcut ve
planlanan kullanım alanları, bu kapsamda sanayi bölgeleri, konutlar, turizm alanları
vb.),
Proje alanı; Ordu ili, merkez ilçe sınırlarında yer almaktadır. Proje alanının
bulunduğu saha ve yakın çevresinde orman alanları ve ziraat (şahıs arazileri) arazileri
bulunmaktadır. Proje alanı genel olarak dağlık bir yapıya sahip olup ova bulunmamaktadır.
Saha, tarım alanları, riparian vejetasyon ve geniş yapraklı türlerin oluşturduğu ormanlık
alanlardan oluşmaktadır. Proje sahasında geniş yapraklı ağaç türleri ve bu türlerin arasında
tek tek bireyler halinde Doğu Ladinleri bulunmaktadır. Turna Suyu’nun etkisi ile oluşan
alanlarda riparian vejetasyonu hakimdir. Tesis yerleri genellikle dere yatağına yakın olup
proje alanı civarındaki köy ve mahalle yakınlarında ekili alanlar mevcuttur. Santral
binasının yapılacağı alan ile tünel giriş ağzında fındık bahçeleri yer almaktadır. Proje alanı
civarındaki ekili alanlar daha çok nehir kenarındaki küçük cep ovalarda yer almaktadır.
Bölgedeki ziraat alanlarında ekili-dikili tür ağırlıklı olarak fındıktır. Fındıklık açmak
suretiyle bölgedeki orman alanları oldukça tahribe uğramıştır.
109
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Kentsel Büyüme Deseni
Ordu ili ve sahil ilçelerinde yapılaşma, Samsun-Giresun güzergâhı yönünde
oluşturmaktadır. Yatırımlar ve planlamalar bu güzergâh üzerinde yoğunlaşmaktadır.
Planlı Kentsel Gelişme Alanları
Samsun-Giresun karayolu boyunca konut ve turizm sahası olarak gelişen kent,
karayolu boyunca gelişmektedir. Cumhuriyet Mah. Ordu-Ulubey yolu üzerindeki alanlarda
ve sahilde Efirli bölgesinde de kent dokusuna ilave modern gelişme alanları oluşmuştur.
Ordu’nun ilk kuruluş yeri Boztepe’nin doğuya bakan yamaçlarıdır. Buralardaki
yerleşmeler Ordu’nun en eski mahalleleridir. Mahalleler eğimli bir alanda kurulduğu için
manzara ve güneşten olabildiğince yararlanmaktadırlar.
Kentsel Alanlarda Yoğunluk
Son yıllarda köylerden kentlere akım devam etmektedir. Yerleşim alanlarında
kentlerde bazı yerlerde Global yoğunluk 133 kişi/ha’dır.
Kentsel Yenileme Alanları
Mücavir alanlar içerisinde “Ordu kıyı kesimi çevre düzeni planı” kapsamında kalan
alanlarda, mevcut konut alanları gereksinime cevap vermemektedir.
Endüstri Alanlarda Yer Seçimi
Ordu ili ölçeğinde kentsel planlama yapılırken düşünülen sanayi bölgesi alanları,
Şehir içinde kalan 1. sanayi sitesinin ihtiyaca cevap verememesi üzerine Karapınar
Mahallesinde 2. sanayi sitesinin güney kısmındaki arazi kamulaştırılarak Organize Sanayi
Bölgesi kurulmuş ve altyapısı tamamlama çalışmaları devam etmektedir. Fındık fabrikaları
taşınmalarını tamamlamışlardır. Fatsa ilçesindeki 1984 yılı imar planında küçük sanatlar
alanında planlanan saha kentin yerleşim bölgesinin dışında, ancak Samsun-Ordu karayolu
güzergâhından çok uzaklaşmamış bir alanda kurulmuştur.
Tarihi, Kültürel, Arkeolojik ve Turistik Özellikli Alanlar
Ordu İli ve ilçelerinde Halk Eğitim salonları, okuma-yazma kursları, biçki, dikiş ve
nakış kursları zaman zaman yapılmaktadır. Belediyeye ait tiyatromuz mevcut olup,
oldukça zengin bir kadrosu ile turnelere çıkılmaktadır. Yeni açılan Belediye
Konservatuarımız faaliyetini sürdürmektedir. 2 adet sinema, 1 adet il halk kütüphanesi
110
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
mevcut olup, yeni yapılan modern binasına yakında taşınacaktır. Paşaoğlu Konağı’nda
sergilenen ve çoğu Atatürk’e ait eşyaların bulunduğu bir müzemiz vardır. Ünye ilçesinde
Ünye Kalesi kaya mezarları vardır. Tozkoparan kaya mezarları Ünye’ye 4 km uzaklıktadır.
Endüstriyel Yapılar
İl Merkezinde Çamsan sunta fabrikası, 2 adet un fabrikası, 1 adet yağlı tohum ve
ürünlerden sıvı yağ çıkartan Soya Sanayi fabrikası vardır. Fındığı işleyen Ordu Gıda
Sanayi, 20 civarında fındık kırma fabrikası; Fiskobirlik’e ait 1 adet fındık kavurma ve 2
adet fındık kırma fabrikaları mevcuttur.
Otel-Motel ve Turizm Amaçlı Diğer Yapılar
Otel-motel ve turizm amaçlı yapılar daha çok Ordu ili merkezinde ve kıyı şeridinde
bulunan Perşembe, Fatsa ve Ünye ilçelerinde bulunmaktadır. Ordu genelinde birçok küçük
tesis bulunmaktadır.
Kırsal Yerleşme Deseni
Ordu ilinde yerleşmeler diğer bölgelerle benzerlik göstermemektedir. Bölgenin
dağlık ve sarp olması Anadolu kırsalındaki yerleşme kültüründen farklı özelliklere sahiptir.
Yerleşmeler denize dik vadiler boyunca sahil ile ilişkilerini kolaylıkla sağlarken, çoğu
kısımlarda tepelerin engellenmesi nedeniyle şehir ile parasal yöndeki ilişkiler çok kısıtlıdır.
Bir tepenin iki yamacındaki köyler bile birbiri ile yaya ilişkisi bile kuramamaktadırlar.
Anadolu’da olduğu gibi köyler toplu şekilde değil ekseriye herkes kendi arazisinin
uygun bir köşesine konutunu yerleştirmiş olması nedeniyle köyler dağınık bir biçim arz
etmektedir.
Arazi Mülkiyeti
Kırsal alanda ormanlık alanlar dışında kalan alanlar özel mülkiyetlidir.
Belediyelerce mevzuatlarına uygun planlama dışında herhangi bir plan mevcut değildir.
Kırsal planlama Ordu Çambaşı Yaylası, Korgan Yaylası, Perşembe Yaylası v.s. gibi
yerlerdeki hak sahiplerinin yapmış olduğu planlamalar dışında bir planlama mevcut
değildir. Ordu Merkezde kıyı planlaması tamamlanmış ve hızla inşaatı devam etmektedir.
Yeni yerleşim alanlarında parklar, dinlenme yerleri ve yolların yapımı devam etmektedir.
111
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Alt Yapı
Kırsal alanlarda alt yapı çalışmalarına devam edilmektedir.
Binalar ve Yapı Çeşitleri
Kırsal alanda tek katlı ve iki katlı yığma tuğla veya beton, bazen de baraka
biçiminde inşa edilmiş, il ve ilçelerde ise çok katlı binalar hakimdir. Kentlerde yaşanan
yoğun göç nedeniyle gerilerde dağınık bir görünüm arz etmektedir. Yapı çeşitleri,
betonarme, yığma tuğla, yarı kâgir bina vardır.
Kamu Binaları
Son yapılan imar planında gelişmiş alanlarda yeterli miktarda resmi kurum alanı
ayrılmış olup, bir kısım resmi daireler buralara yerleşmişlerdir.
Proje Alanı
Tesislere ait su alım noktası, burada kurulacak regülatör ve regülatörün yaklaşık
olarak 3,5 km. güneyinde yapılacak HES binası, Turnasuyu Deresi’nin derin vadisi içinde
ve orman alanı dahilinde bulunmaktadır. Dere boyunca ve tesislerin kurulacağı alanlarda
yerleşim yeri ve iktisadî tesis yoktur. Yerleşim yerleri ve ekim-dikim alanları vadinin üst
kotlarındaki yamaçlarda ve tesislerin yaklaşım yönündeki tepelere yakın yerlerdedir. Bu
bölgede Hürriyet, Cumhuriyet Gerce, Erenli, Ortaköy ve Aydınlık köyleri ile bu köylere
bağlı mahalleler bulunmaktadır.
IV.3.7. Diğer özellikler.
Bu bölümde değerlendirilmesi gereken başka bir husus bulunmamaktadır.
112
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
BÖLÜM V: PROJENİN BÖLÜM IV’DE TANIMLANAN ALAN ÜZERİNDEKİ
ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER(**):
(Bu Bölümde; Projenin Fiziksel ve Biyolojik Çevre Üzerine Etkileri, Bu Etkileri Önlemek,
En Aza İndirmek ve İyileştirmek İçin Alınacak Yasal, İdari ve Teknik Önlemler V.1 Ve
V.2 Başlıkları İçin Ayrı Ayrı ve Ayrıntılı Bir Şekilde Açıklanır).
(**) Bu bölümde su temini faaliyeti için Bölüm IV’de verilen mevcut çevre üzerinde olması muhtemel etkiler
ortaya konarak, alınacak önlemler belirtilmelidir
V.1. Arazinin hazırlanması, inşaat ve tesis aşamasındaki projeler, fiziksel ve biyolojik
çevre üzerine etkileri ve alınacak önlemler ( Regülatör, HES, Derivasyon tüneli, İletim
hattı, Cebri Boru ve Servis Yolları için varsa Malzeme Ocağı, Beton Santrali, Kırmaeleme tesisi ,v.b dahil), yapılacak tüm çalışmalar, inşaat aşamasındaki etkiler her bir
regülatör, HES ve bunlara ait iletim tesisleri ve diğer yapılar için ayrı ayrı
irdelenecektir
V.1.1. Arazinin hazırlanması için yapılacak işler kapsamında nerelerde ve ne kadar
alanda hafriyat yapılacağı, hafriyat miktarı, hafriyat sırasında kullanılacak
malzemeler, patlayıcı maddeler, varsa patlatma ile ilgili bilgiler etkiler ve alınacak
önlemler, hafriyat artığı toprak, taş, kum vb maddelerin nerelere taşınacakları,
nerelerde depolanacakları veya hangi amaçlar için kullanılacakları, hafriyat döküm
alanlarının koordinatları, özellikleri ve 1/1000 ölçekli plan ve kesit görünüşleri ile
birlikte hafriyat malzemesi düzenleme ve restorasyon planı, alınacak görüşler ve
geçici depolama alanının özellikleri,
Proje kapsamında planlanan üniteler; regülatör, iletim tüneli, cebri boru, santral
binası ve kuyruksuyu kanalı, kazı fazlası malzeme sahası, konkasör tesisi ve beton santrali
yapılarıdır. Yapılacak çalışmalar neticesinde hafriyat atığı oluşumu söz konusu olacaktır.
Projede inşaat çalışmalarında ünite kazılarında ortaya çıkacak hafriyatların bir
bölümü sahada inşaat işlemlerinde tesviye ve dolgu amaçlı kullanılacak olup, dere yatağına
herhangi bir hafriyat artığı malzeme bırakılmayacaktır. Ünitelerin inşaatında yeniden dolgu
amaçlı kullanılamayan malzeme tespit edilen kazı fazlası malzeme sahasına taşınacak, kazı
fazlası malzeme sahalarında topoğrafyaya uyumlu hale getirilerek depolanacaktır.
Hafriyat işleminde öncelikli olarak çalışma yapılacak alan üzerinde bulunabilecek
bitkisel toprak sıyrılarak alınacak ve kazı fazlası malzeme depo alanının üstüne serilmek
amacıyla kullanılmak için depolama sahasında hafriyattan ayrı bir yerde depolanacaktır.
Proje alanında yapılan arazi çalışmalarında kurulması planlanan birimlerin bulunduğu
alanların bazı bölümlerinde bitkisel toprak örtüsünün bulunmadığı gözlenmiştir. Bu alanlar
genellikle dere yatağına denk gelen birimlerdir.
113
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
İnşaat aşamasında bitkisel toprağın hafriyatı işleminden sonra inşa edilecek
birimlerin özelliğine bağlı olarak temel hafriyat çalışmaları yapılacaktır. Hafriyat
çalışmaları sırasında çıkan hafriyat, dolgu işlemlerinde ve beton santralinde agrega
malzemesi olarak kullanılacaktır. Söz konusu beton santralinden çıkan malzeme regülatör,
tünel, cebri boru ve santral binasının betonarme işleri için kullanılacaktır. Malzeme,
konkasör tesisi ve beton imalinin yapılacağı noktaya regülatör inşası için açılacak ulaşım
yollarından taşınacaktır.
Bahse konu olan tesisler ve hafriyat miktarları aşağıda verilmektedir.
Tablo 39. Pendik Regülatörü Hafriyat Miktarı
İŞİN CİNSİ
BİRİMİ
MİKTARI
Makine ile toprak zemin kazısı
m³
Kuskuluk zemin kazısı
m³
2500
Makine ile sert kaya kazısı
m³
20.000
TOPLAM
2500
m³
25.000
BİRİMİ
MİKTARI
Tablo 40. İletim Tüneli Hafriyat Miktarı
İŞİN CİNSİ
Tünel kazısı
m³
60.688
m³
60.688
BİRİMİ
MİKTARI
Makine ile toprak zemin kazısı
m³
3200
Kuskuluk zemin kazısı
m³
4000
m³
8.800
m³
16.000
TOPLAM
Tablo 41. Santral Binası Hafriyat Miktarı
İŞİN CİNSİ
Makine ile sert kaya kazısı
TOPLAM
Tablo 42. Toplam Oluşacak Kazı Miktarları ve Hafriyat İşleminde Kullanılacak Ekipmanlar
Üniteler
Regülatör
İletim
Tüneli
Santral
Binası
TOPLAM
Yoğunluk
(ton/m3)
Miktarı
(m3)
(ton)
2,5
25.000
62.500
2,5
60.688
151.720
2,5
16.000
40.000
-
101.688
254.220
Hafriyat İşleminde Kulanılacak Ekipmanlar
Ekskavatör, yükleyici, kamyon, vinç, konkasör tesisi, beton santrali,
beton pompası
Yükleyici, kompresör, jumbo, kamyon, beton santrali, konkasör
tesisi, beton pompası, jumbo, delici
Yükleyici, ekskavatör, kamyon, beton santrali, konkasör tesisi, beton
pompası, vinç.
-
114
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Projede toplam kazı miktarı 101.688 m3 olarak hesaplanmıştır. Çıkan malzeme,
beton agrega ihtiyacında ve dolgu işlemlerinde (yeni yapılacak ya da iyileştirilecek ulaşım
yollarında sergi malzemesi olarak) malzeme olarak kullanılacak veya agregası alınan
boşluklara serilecektir. İşe yaramayan kısmı gerekli izinler alınarak belirlenen kazı fazlası
malzeme sahası içerisinde depolanacaktır. Söz konusu ünitelerin inşaatı sırasında gerekli
olan betonarme beton ihtiyacı’nın kurulacak beton santrali tesisinden karşılanması
planlanmaktadır. Söz konusu proje için yıllık 48.000 m3 kapasiteli konkasör tesisi (kırmaeleme-yıkama) ve yıllık 40.000 m3 kapasiteli beton santrali tesisi kurulması
planlanmaktadır. Kazı fazlası malzemenin yeterli olmaması veya ihtiyacı karşılamaması
durumunda ihtiyaç duyulacak hazır beton, ruhsatlı hazır beton tesisinden satın alma
yöntemi ile karşılanacaktır.
Konkasör tesisinde oluşacak pasa miktarı tam olarak hesaplanamamakla birlikte
üretim miktarının yaklaşık % 10’u kadar pasa oluşacağı düşünülmektedir. Tesis sahasında
2 yıllık inşaat süresince 101.688 m3 kazı yapılacak ve bu miktarın 40.000 m3 ü uygun
nitelikte olması halinde konkasör tesisinde kırılarak beton eldesinde kullanılacaktır. İşe
yaramayan yaklaşık 62.000 m3 lük kısmı belirlenen depo alanlarında depolanacaktır.
Tesis alanında, alan üzerinde bulunan bitkisel toprak ise sıyrılarak alınacak ve arazi
düzenlemelerinden sonra üst katman olarak tekrar araziye serilmek amacıyla kazı fazlası
malzeme alanında hafriyattan ayrı olarak depolanacaktır. Regülatör ve HES inşaatı
tamamlandığında tesisler işletmeye kapandığında, taşınabilir ekipmanlar sökülüp
götürülecek ve sıyrılan bitkisel toprak tekrar yüzeye serilecektir.
Proje kapsamında iletim tüneli inşaat çalışmaları yer altında gerçekleştirileceğinden
ihtiyaç duyulması halinde gevşetme patlatmaları yapılacaktır. Patlayıcı madde depolanması
yapılmayacak gerekli duyulduğunda belgeli ateşçi ve patlatma işinden sorumlu eğitimli
formen ve mühendis tarafından sahaya getirtilecektir. Patlatma yapılacağı önceden
duyurulacak, patlatma yapılacak alana kimse alınmayacaktır. Patlatma öncesi siren
çalınarak yöre halkı uyarılacaktır. Yapılacak patlatmalarda patlayıcı olarak ANFO ve
dinamit kullanılacak olup, proje sahası içerisinde gerekli önlemler alınarak depolama
yapılacaktır. Gerekli ve yeterli sayıda güvenlik personeli dönüşümlü olarak nöbet
tutacaktır. Yangın önleme ekipmanı hazır bulundurulacaktır.
PATLATMA DİZAYNI
İLETİM TÜNELİNDE PATLATMA
Proje uygulamasına yönelik inşaat faaliyetler esnasında, tünel güzergahında ihtiyaç
duyulması halinde gevşetme patlatmaları yapılacaktır. Saha jeolojisi tünel için genelde
115
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
formasyonun taban kesiminde yer yer görülen kireçtaşları, üst kesimlerinde ise dasit
özelliğinde izlenebilecektir. Buna rağmen olabilecek en sert bölümler için aşağıdaki delik
ve patlayıcı dizaynı önerilebilir.
Bu araştırmada, yüklenicisi bulunduğu GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM
A.Ş. “Pendik Regülatörü ve HES Projesi” kapsamında tünel İnşaatı için, patlatmalı kazı
sırasında arzu edilen teknik sonuçların ekonomik ve emniyetli limitlerde, patlatmadan
kaynaklanan titreşim ve hava şoku gibi çevresel problemlerin en aza indirilmesine izin
veren bir yaklaşımla ön tasarımı yapılmıştır.
İletim tüneli patlatma dizaynı ve patlatma bilgileri aşağıda verilmiştir:
Şekil 14. İletim Tüneli İçin Patlatma Paterni
Bir patlatmada toplam 54 delik (bunun 5 adedi boş olacaktır) delinecektir;
abcdef-
5 adet çürütme deliği (a): Patlayıcı koyulmayacak
7 adet taban deliği (b): Patlayıcı var
7 adet tavan deliği (c): Patlayıcı var
8 adet yan duvar deliği (d): Patlayıcı var
11 adet üretim deliği (e): Patlayıcı var
16 adet merkez deliği (f): Patlayıcı var
Delik boyu: 3,5 m (2,5 m si patlayıcı geriye kalan 1 m si kil ile sıkıştırılacak)
Delik çapı: 42 mm
116
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Ayna alanı: yaklaşık 16,5 m2 (atnalı kesitli tünel çapı = 4,3 m)
Buna göre kullanılacak patlayıcı miktarı;
Delik Hacmi= л. r2.h= 3,14 x (4,2 cm/2)2 x 250 cm = 3.461,85 cm3
Anfo yoğunluğu: 0,82 gr/cm3
1 delikteki patlayıcı miktarı = 3.461,85 cm3 x 0,82 gr/cm3 = 2.838,7 gr=2,84 kg Anfo
olacaktır.
Her delikte maksimum 1 kg dinamit kullanılacak olup maksimum anlık şarj 3,84 kg
olacaktır.
Toplam 54 delik delinecek ve bunun 5 adedi içi boş çürütme deliği olacağından
patlayıcı yerleştirilecek delik sayısı 49 adet olacaktır. Dolayısı ile 1 patlatmada
kullanılacak toplam anfo miktarı;
49 delik x 2,84 kg/patlatma = 139,16 kg Anfo olacaktır.
1 patlatmada kullanılacak dinamit miktarı maksimum;
49 delik x 1 kg/patlatma= 49 kg Dinamit olacaktır.
Bir patlatmada kullanılacak toplam patlayıcı miktarı = 139,16 kg + 49 kg = 188,16 kg’dır.
İletim tünelinde 2 ekip günde 2 patlatma yaparsa toplam : 188,16 kg x 4 = 752,64 kg
patlayıcı kullanır.
Tünel inşaatında, tünel girişinden ve çıkış yerinden, aynı anda başlanarak iletim
tüneli açılacaktır. Tünel açma işinde 2 ekip çalıştırılması planlanmaktadır. Bir ekip için
günde iki patlatma yaparak, günde ortalama 350 cm/atım ilerleme öngörülmüştür. İki ekip
toplamda 14 m/gün ilerleme yapacaktır.
İletim tüneli inşaatında her bir giriş kısmında günde 2’şer patlatmadan toplam 4
adet/gün patlatma yapılacaktır. Tünel içerisine girildiğinde ise sadece makineler tarafından
kırılamayan ve kazılamayan kayaçlarda patlatma işlemleri gerçekleştirilecektir. Yapılacak
patlatma işlemleri eş zamanlı olmayacaktır. Patlatmalar ufak atımlarda yapılacak ve
gecikmeli kapsül kullanılacaktır.
Yukarıdaki patlatma dizaynına göre;
117
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Proje sahasında yapılacak patlatma işlemleri bu konuda uzman bir ekip tarafından
gerçekleştirilecektir. Sahada patlayıcı madde deposu kurulmayacak, patlayıcılar patlatma
yapılacak gün gerekli önlemler alınarak alana getirilecektir. Patlatma sırasında gerekli
güvenlik önlemleri alınarak saha içine yabancı insan veya hayvanların girmesi
engellenecektir. Patlatma işlemleri 8:00-18:00 saatleri arasında yapılacaktır. Patlatma
işlemi, jandarma ve muhtara bir gün öncesinden ve hangi saatte yapılacağı haber verilerek
yapılacaktır.
Patlatmadan kaynaklanacak etkinin azaltılması amacıyla gecikmeli kapsül ile
gecikmeli patlatma yapılacaktır. Yani, tünel güzergahında patlatılacak olan her iki deliğin
patlatma süreleri arasında belirli bir gecikme bırakılacaktır.
Patlatma işlemleri sırasında “Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı, Maddelerle Av
Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı,
Kullanılması, Yok Edilmesi Denetlenmesi Usul ve Esasları’na” İlişkin 29 Eylül 1987 tarih
ve 19589 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 87/12028 Karar Sayılı Tüzük hükümlerine
riayet edilecektir.
Patlatma sonucu oluşan şok dalgaları havada ve ateşlenen kaya birimi içinde belirli
bir hız, frekans ve genlikte yayılmaktadır. Bu yayılım atım yerinden uzaklaştıkça sönme
eğilimi göstermektedir. Şok dalgalarının çevrede bulunan hassas noktalara (bina, köprü,
tarihi binalar, mağara vb) hasar verebileceği mesafe aşağıda açıklanan bağıntılar
yardımıyla hesaplanabilmektedir. Bağıntılarda değişken olarak anlık şarj (bir gecikme
süresinde ateşlenen patlayıcı miktarı) atım yeri ile çevre birimleri arasındaki mesafe ve
kayaç türlerine ait katsayılar bulunmaktadır.
Hava Şoku
Patlatma faaliyetlerinde karşılaşılan en önemli problemlerden biri patlayıcı
kullanımından dolayı meydana gelen hava şoklarıdır. Hava şoku patlatmadan kaynaklanan
hava basınç dalgaları olarak tanımlanır. Özellikle bilinçsiz yapılan patlatma işlemlerinde
ağız kısmının iyi sıkılanmaması sonucu hava şoku şiddeti artmaktadır. Hava şokunun
şiddeti özellikle gecikme başına düşen patlayıcı miktarı ve gecikme süresi önemli dizayn
parametreleridir. Bunun dışında seçilecek olan dilim kalınlığı, delikler arası mesafe,
ateşleme yönü ve atımdaki patlayıcı madde miktarı da hava şokunun şiddetini etkileyen
diğer parametreler arasındadır.
Hava şokunun önlenmesi için; sıkılama işlemine dikkat etmek ve infilaklı fitil gibi
yüzeyde patlayan elemanlar var ise bunları toprak ile örtmek gereklidir. Öte yandan
patlatmadan kaynaklanan hava şoklarına neden olan önemli etkenler aşağıda verilmiştir;
118
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
•
Gereğinden fazla şarj edilmiş delikler
•
Zayıf sıkılama
•
Açık infilaklı fitil
• Uygun olmayan dilim kalınlığı
• Kayadaki çatlaklardan gaz çıkışı
Hava şokunun hesaplanması için aşağıdaki bağıntı kullanılmaktadır (CALZIA,
1969).
Şiddetli etki zonu : D < 5√ W
Orta şiddetteki etki zonu : 5√ W < D < 10√ W
Hafif şiddetteki etki zonu : 5√ W < D < 10√ W
D: Etki zon aralığı (m)
W: Bir gecikme zamanında atılan patlayıcı miktarı (Anlık şarj, kg)
Hava şoku hesaplamaları çalışma alanında yapılacak maksimum anlık sarj dikkate
alınarak yapılmıştır. Patlatmada kullanılacak maksimum anlık şarj miktarı 3,84 kg dır.
Tablo 43. Patlatma Sonucu Çıkan Hava Şoku Şiddet Mesafeleri
HAVA ŞOKU
Etkili Zon Aralığı=D (m)
Şiddetli Etki Zonu
0
9.8
m
Orta Şiddette Etki Zonu
9.8
19.6
m
Hafif Şiddette Etki Zonu
19.6
29.4
m
Hava şoku modellemesi sonuçlarına bakılacak olursa orta şiddette etki zonu
mesafesi maksimum 19,6 m dir. Tünel girişine en yakın yerleşim birimi 620 m uzaklıktaki
Kuzuören mahallesine ait evlerdir. Tünel çıkışına en yakın yerleşim birimi ise 210 m
uzaklıktaki Çatak mahallesine ait evlerdir. Mesafeler incelendiğinde patlatma sonucu
oluşan hava şokunun burada bulunan yapılara olumsuz bir etkisi söz konusu değildir.
Patlamayla oluşturulan titreşimin çevre yapılarına etkisi
İletim güzergahı boyunca yapılacak olan patlatma işleminin asıl amacı, tünelin
açılması için alınacak kayanın kırılarak yerinden gevşetilmesidir. Bu işlemde kayanın
yerinden sökülmesini sağlayan patlayıcının yaydığı sismik dalgalardır. Kayaç içerisinde
yayılan sismik dalgaların kayacın türüne ve yapısına göre bağlı olarak sönümlenme
mesafesi de değişmektedir. Ancak bu enerjinin sönümlenmesi için geçecek zamanda kat
ettiği mesafede yer alan yapılarda hasara ve yerleşim yeri sakinlerinin tedirgin olmasına
sebep olabilmektedir. Buradaki çevresel problemler patlayıcı madde enerjisinin tamamının
parçalanma için kullanılmadığının bir göstergesidir. Patlatmadan kaynaklanan etkiler,
119
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
patlatma sırasında açığa çıkan enerjinin parçalanma ve ötelenme işleminden kalan
kısmının, kaya içerisinde veya atmosferdeki hareketlerinden meydana gelmektedir. Bu
durum dikkate alındığında çevresel etkilerden arındırılmış bir patlatma tasarımı aynı
zamanda patlayıcı enerjisinin de en iyi şekilde kullanıldığı bir tasarımdır.
Patlatma anında yaratılan titreşimin uzak noktalara kadar ilerlemesi delik şarjı,
yerleşim birimleri arasındaki kaya yapısı ve jeolojisinin bir fonksiyonudur. Patlatma
sonucu oluşacak titreşim dalgaları homojen yapılı birimlerde daha rahat ilerleme olanağı
bulurken, kırıklı ya da faylı birimlerde daha kısa mesafelerde sönümlenebilmektedir.
Patlatma sonucu oluşan titreşimin çevre yapılarında oluşturacağı etki Devine
bağıntısı (Devine, 1966) ile tespit edilmektedir.
V = k x ( D / √ W )-1,6
Bağıntıda;
V: Kayaç içinde yayılan titreşim hızı (inç/sn)
k : Kayaç türüne bağlı katsayı
D: Patlatma noktası ile çevre yerleşim birimleri arasındaki etkili mesafe (feet)
W: Bir gecikme aralığındaki patlayıcı miktarı (libre) dir.
K katsayısı kayacın titreşimi iletme kapasitesidir. Patlama kaynağı ile hassas nokta
arasındaki birimlerin değişikliği, kırık, fay, çatlak gibi süreksizliklerin yoğunluğu k
katsayısını belirlemektedir. Homojen birimlerde katsayı 260 sayısına yaklaşırken, tektonik
etkilerin yoğunluğu ve geçilen her farklı birim katsayıyı 26 sayısına yaklaştırmaktadır.
Hesaplamalarda k katsayısı birimlerin homojen ve kırıksız olduğu ( maksimum mesafe)
varsayımından hareketle 260 olarak alınmıştır. Hesaplama sonuçları aşağıda verilmiştir.
Tablo 44. Kayaç İçerisinde Yayılan Titreşimlerin Çevre Yapılarına Etkisi
V(mm/sn)
V0(mm/sn)
K(sabit)
D(metre)
W(kg)
V(inç/sn)
V(mm/sn)
1/5V(mm/sn)
1/2V(mm/sn)
1/2V(mm/sn)1/5V(mm/sn)
260
40
3.84
0.587
14.910
2.982
7.455
4.473
260
50
3.84
0.411
10.439
2.088
5.220
3.132
260
60
3.84
0.307
7.798
1.560
3.899
2.339
260
70
3.84
0.240
6.096
1.219
3.048
1.829
260
80
3.84
0.194
4.928
0.986
2.464
1.478
260
90
3.84
0.161
4.089
0.818
2.045
1.227
260
100
3.84
0.136
3.454
0.691
1.727
1.036
260
110
3.84
0.117
2.972
0.594
1.486
0.892
260
120
3.84
0.102
2.591
0.518
1.295
0.777
260
130
3.84
0.089
2.261
0.452
1.130
0.678
120
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
260
140
3.84
0.080
2.032
0.406
1.016
0.610
260
150
3.84
0.071
1.803
0.361
0.902
0.541
260
160
3.84
0.064
1.626
0.325
0.813
0.488
260
170
3.84
0.058
1.473
0.295
0.737
0.442
260
180
3.84
0.053
1.346
0.269
0.673
0.404
260
190
3.84
0.049
1.245
0.249
0.622
0.373
260
200
3.84
0.045
1.143
0.229
0.572
0.343
260
210
3.84
0.042
1.067
0.213
0.533
0.320
260
220
3.84
0.039
0.991
0.198
0.495
0.297
260
230
3.84
0.036
0.914
0.183
0.457
0.274
260
240
3.84
0.034
0.864
0.173
0.432
0.259
260
250
3.84
0.032
0.813
0.163
0.406
0.244
260
300
3.84
0.024
0.610
0.122
0.305
0.183
260
350
3.84
0.019
0.483
0.097
0.241
0.145
260
400
3.84
0.015
0.381
0.076
0.191
0.114
260
450
3.84
0.013
0.330
0.066
0.165
0.099
260
500
3.84
0.011
0.279
0.056
0.140
0.084
Not: 1 feet = 0,3048 , 1 libre = 0,4536 , 1 inç = 25,4 mm
Tabloda;
V : mm/sn olarak mesafeye göre değişen titreşim hızı
Vo: Bina temelindeki titreşim hızı, kayaç içi titreşim hızının (V) 1/2 - 1/5’i Vo değeri
olarak kabul edilmektedir.
Tablo 45. Bina Temeli Titreşim Hızı (Vo) Değerlendirmeye Bağlı Olarak Patlatmaya Nedeniyle Hasar
Görebilecek Bina Türleri (Forssbland, 1981)
Bina Türü
Vo (mm/sn)
a- Yıkılmaya yüz tutmuş çok eski tarihi binalar
b- Sıvalı briket, kerpiç, yığma tuğla evler
c- Betonarme binalar
d- Fabrika gibi çok sağlam yapıda endüstriyel binalar
2
5
10
10-40
En yakın yerleşimde en hassas yapının, Hasar görebilecek bina türleri b maddesinde
yer alan Sıvalı briket, kerpiç, yığma tuğla evler olduğu kabul edilirse Vo hızının 5 mm/sn
nin üzerine çıkmaması gerekmektedir. Vo hızı, hesaplanan kayaç içi titreşim hızının (V
değerinin) 1/2 - 1/5 i olarak kabul edilmektedir. Buna göre patlatma noktasından itibaren
40 m de 3,84 kg lık şarjın etkisi ile oluşan titreşim hızı 5 mm/sn nin altına inmektedir.
Faaliyet alanına yakın olan yerleşim birimlerinin, proje kapsamında yapılacak
patlatmalardan hasar görmesi söz konusu değildir.
Binalardaki hasarların titreşim genliği yönünden hesaplanması
Patlatma sonucu oluşan titreşimlerin genliği aşağıdaki bağıntıdan hesaplanmaktadır
( Armac Printing Company).
121
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
A = (K√ W) / D
Bağıntıda;
A : Patlatma sonucu oluşan titreşimlerin azami genliği (mm)
W : Bir gecikme aralığında ateşlenen patlayıcı miktarı (kg)
D: Patlatma kaynağı ile çevre yerleşim birimleri arasındaki mesafe (m)
K: Kayaç türüne bağlı katsayı
K katsayısı Tablo ‘da verilen değerlere göre seçilmiştir.
Tablo 46. Patlatma Yapılan Kaya Türü ve Bina Temelindeki Kayaç Türüne Bağlı Olarak Değişim
Gösteren K Katsayısı Asgari ve Azami Değerleri (Armac Printing Company)
BİNALARDAKİ HASARLARIN TİTREŞİM GENLİĞİ YÖNÜNDEN İNCELENMESİ
Patlatma Yapılan Birim
Temel Altı Kayaç Türü
k Katsayısı
Minimum
Maksimum
Kaya
Kaya
0,57
1,15
Kaya
Kil (Toprak)
1,15
2,3
Kil (Toprak)
Kaya
1,15
2,3
Kil (Toprak)
Kil (Toprak)
2,3
3,4
Genlik değerinin 0,05 mm olarak alındığında yapılarda hasar oluşmadığı
bilindiğinden (Armac Printing Company) maksimum anlık şarj (3,84 kg) ile yapılan
atımlarda etki mesafesi maksimum etki düşünülerek patlatma yapılan birim kaya ve bina
temel altı kayaç türü kil kabul edilmiş ve katsayı 2,3 alınmıştır. Buna göre;
D = (K √ W ) / A
= (2,3 √ 3,84) / 0,05 = 90,14 m olarak bulunur.
Hesaplara göre patlatma sonucu oluşacak vibrasyonun etki mesafesinde herhangi
bir hassas nokta (bina, tarihi binalar, mağara vb) bulunmamaktadır. Tünele en yakın
yerleşim, 210 m mesafedeki Çatak mahallesi olup, patlatmanın etki alanı dışında
kalmaktadır.
Patlayıcı maddenin kullanılması, korunması, taşınması konuları, "Tekel Dışı
Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi Ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması,
Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul Ve
Esasları"na ilişkin tüzüğe uygun olarak yapılacaktır. Bu hususlarda 30.12.2006 tarih ve
26392 sayılı “Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler İle
İlgili Yönetmelik” hükümlerine uyulacaktır. Arazinin hazırlanmasından başlayarak
ünitelerin açılmasına dek oluşacak atıklar, insan sağlığı ve çevreye zarar verecek şekilde
doğrudan veya dolaylı olarak alıcı ortama verilmeyecektir. Oluşacak atıkların zararlı
122
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
etkilerinin azaltılması için gerekli tedbirleri alınacak; atıkların toplanması, biriktirilmesi,
geçici depolanması ve bertarafı ilgili yönetmelikler uyarınca gerçekleştirilecektir.
Proje kapsamında yapılacak patlatma faaliyetleri ve diğer faaliyetler sırasında
oluşabilecek tehlike ve riskleri önlemek amacıyla;
•
Patlatma işlemi uzman kişiler tarafından yapılacaktır.
•
Patlayıcı maddeler ateşleme yerine özel bir araçta getirilecek, dinamit ve kapsüller
ayrı ayrı araçlarda nakledilecektir.
•
Patlamayan delikler için gereken emniyet tedbirleri alınacak ve usulüne uygun
olarak zararsız hale getirilecektir.
•
Yapılan tüm çalışmalarda, işçilerin sağlık ve güvenliğinin korunmasının
sağlanması için işveren veya işveren adına hareket eden kişi tarafından atanan,
yeterli beceri ve uzmanlığa sahip kişiler tarafından gerekli gözetim yapılacaktır.
•
Ateşleme yapıldıktan sonra ateşleme bölgesi sorumlu kişiler tarafından kontrol
edilecek ve gerekli önlemler alınacaktır.
•
03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak Yürürlüğe giren
“Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” nde belirlenen
hususlara uyulacaktır.
•
İşçilerin toz ve gürültüden etkilenmemeleri için toz maskesi ve kulaklık
kullanmaları sağlanacaktır. Ayrıca araç, makine ve teçhizatın kullanımından dolayı
olabilecek iş kazalarının (araç devrilmesi, çarpması, araç çarpışması vs.) önlenmesi
için personele eğitim yaptırılacak, gerekli uyarılar yapılacak ve ilgili yerlere uyarı
levhaları asılacaktır. İşletme sahasına, çalışanların dışında kimsenin girmesi de
engellenecektir.
•
Yangın veya patlama tehlikesi bulunan ortamlarda sigara içilmesine izin
verilmeyecektir.
•
Proje alanında, çıkabilecek herhangi bir yangına karşı yangın söndürme
ekipmanları (yangın söndürme tüpü, su kovası, kazma, kürek vs.) hazır
bulundurulacaktır.
123
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
•
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Proje inşaat aşamasında olabilecek orman yangınlarına karşı gerekli her türlü
koruyucu önlem alınacaktır. Şantiyede muhtemel yangınlara karşı yangın söndürme
tüpleri ve malzemeleri (tırmık, kürek, balta, kova vb.) bulundurulacaktır. İşletmede
yangın ihtimaline karşı her türlü tedbir alınacak ve ilgili İdare ile ilişki kurulacaktır.
Proje alanı ve yakın çevresinde orman yangınları görülmesi durumunda seri bir
şekilde Orman İşletme Şefliğine haber verilecek ve gerek görüldüğünde olası
yangınlara müdahalede şantiye personeli de görevlendirilecektir.
Kazı fazlası malzeme depolama sahalarından 1 ve 2 no'lu sahalar; 2013 tarihli
revize fizibilite raporuna göre belirlenen iletim tüneli güzerhahının, yaklaşık 600-800 m
doğusunda, 3 no'lu saha yaklaşık iletim tüneli güzerhahının 350 m kuzeydoğusunda yer
almaktadır.
Planlanan depolama alanları Ek-4'de gösterilmiştir. Bu alanların depolama yeri
olarak kullanılmasında sakınca olmadığına dair D.S.İ Genel Müdürlüğü 7. Bölge
Müdürlüğü’nden görüş alınmıştır (Ek-10).
"Hafriyatın depolanması esnasında her bir depolama alanında yer alan kesitlerdeki
taşkın kotlarına mutlaka uyulmalıdır. Depolama esnasında oluşabilecek hafriyat hareketi
ve akışına karşı sözkonusu alanların ırmak tarafında gerekli önlemlerin alınması
zorunludur (Depolama alanlarının ırmak tarafı duvar, taş tahkimat v.b. tesislerle
desteklenmelidir.) Yukarıda bahsedilen hususlara uyulması durumunda depolama alanları
uygun mütalaa edilmektedir." denilmektedir. Söz konusu hususlara uyulacaktır.
Hafriyat döküm alanı koordinatları raporun iç kapak sayfası ile tüm ünitelerin
koordinatlarını içeren sayısal CD (ED 50 formatında) Ek-4’ te verilmiştir. Depolama
sahaları Taşkın Analiz Raporu ve Gerekçe Raporu Ek-13’de verilmektedir.
Arazinin hazırlanması esnasında kazı fazlası malzeme ortaya çıkacaktır. Yapılacak
çalışmalarda; 18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı R.G’de yayımlanan “Hafriyat Toprağı,
İnşaat ve Yıkıntı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır. Ayrıca kazı
fazlası malzeme depolama alanları için, 09.09.2006 tarih ve 26284 sayı ile yürürlüğe giren
ve “Dere Yatakları ve Taşkınlar” adı ile yayımlanan 2006/27 No’lu Başbakanlık
Genelgesine uyulacaktır.
124
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.1.2. Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına dek sürdürülecek
işlerden, insan sağlığı ve çevre için riskli ve tehlikeli olanlar sağlık koruma bandı
mesafesi, ( Patlatma yapılması durumunda, patlatmaların kesinlikle galeri yöntemi
ile yapılmayacağına dair taahhüt, patlayıcıların yer altı suyuna ve dolaylı olarak suya
etkilerinin araştırılması ve patlatma yerine başka alternatiflerin açıklanması,
patlayıcılıların nerelerde tutulacağı), patlayıcı miktarı ve cinsi arazi hazırlanmasında
kullanılacak işler için kullanılacak aletler ve makineler,
acil eylem planı hakkında bilgi verilmesi,
Proje kapsamında yapılacak olan çalışmalarda ağır iş makinelerinin kullanılması
söz konusudur. Personelin dikkatsizliği ve güvenlik talimatlarına uymaması, güvenli araç
ve gereçlerinin kullanılmaması durumunda iş kazalarının olması muhtemeldir.
İş kazalarının asgariye indirilmesi amacıyla, kalifiye eleman çalıştırılmasına ve
personelin iş emniyeti konusunda eğitilmesi yoluna gidilecektir. Bu aşamada her türlü iş
kazasının önlenmesi için çalışma alanlarına uyarıcı levhalar konulacak ve çalışanlara
kişisel koruyucu ekipmanlar verilecektir. Çalışma süreleri içerisinde kısa molalar verilerek
konsantrasyonun azalmasına bağlı iş kazalarının oluşma riskinin önüne geçilecektir.
İşçileri bekleyen diğer önemli tehlikeler ise trafik kazaları, yüksekten düşme veya
bazı maddelerin yüksekten işçi üzerine düşmesidir. Hız sınırlamaları, geri gidişlerde azami
dikkat, iskele ve emniyet tutamaçlı merdiven kullanma, emniyet kemeri ve ağları kullanma
tehlikeleri asgariye indirecek güvenlik tedbirleridir. Personel ve işçiler yapılacak işin
gerektirdiği iş güvenliği malzemeleri ile donatılacak ve bunların sağlık ve iş güvenliği
kurallarına uygun şartlar altında çalışmaları sağlanacaktır.
Oluşabilecek tehlikelerin en aza indirilmesi amacıyla 4857 sayılı İş Kanunu ile
30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6331
sayılı “İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu” çerçevesinde alınması gerekli tüm önlemler
alınacaktır.
Faaliyet kapsamında işletilmesi planlanan tesisler çevresinde, yeterli sağlık koruma
bandı mesafesi bırakılacak ve bu mesafeye uyulacaktır. Sağlık koruma bandı mesafesi
yetkili kurum tarafından belirlenecektir. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin
Yönetmelik hükümleri doğrultusunda, tesisin çevre ve toplum sağlığına yapacağı etkiler ve
kirletici unsurlar dikkate alınarak, Sağlık Bakanlığınca belirlenecek esas, usul ve referans
mesafelerine uygun olarak yapılacaktır.
Proje kapsamında yapılacak patlatma faaliyetleri ve diğer faaliyetler sırasında
oluşabilecek tehlike ve riskleri önlemek amacıyla;
125
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Kazı alanına giriş ve çıkış için güvenli yollar sağlanacaktır. Toprak ve malzeme
yığınları ve hareketli araçlar kazı yerinden uzak tutulacak ve gerekiyorsa uygun bariyerler
yapılacaktır. Bunların yanı sıra proje kapsamında sahada hareket eden araçlar insan sağlığı
açısından tehlike ve kaza riski oluşturmaktadır. Kaza risklerini en aza indirmek için proje
sahası içerisinde çalışacak araçların bakımları periyodik olarak yapılacak, saha içerisinde
her türlü çevre emniyeti alınacak ve gerekli ikaz levhaları konulacaktır. Proje kapsamında
patlatma yapılacağı zaman kullanılmak üzere (tünelde) alınacak patlayıcı malzemeler için
patlayıcı malzemelerin teslim alınması, taşınması, dağıtılması, geri alınması ve muhafazası
bu amaçla eğitilmiş ve fenni nezaretçi tarafından görevlendirilmiş kimseler tarafından ilgili
mevzuat hükümlerine göre yapılacaktır. Doldurma, sıkılama, kapsül tellerinin
temizlenmesi, bağlanması ve ateşlenmesi bizzat fenni ziyaretçi görevlendirilmiş ateşçi
tarafından yapılacaktır. Patlayıcı yerleştirilen delikler çok iyi sıkılama yapılacak ve parça
savrulma riskini önlemek amacıyla deliklerin üzeri örtülecektir.
Proje ünitelerinin inşası sırasında gürültü ve toz emisyonu oluşumu söz konusu
olacaktır. İnşaat işlemleri sırasında kullanılacak olan iş makinelerinin gürültü seviyeleri en
alt seviyede tutulacaktır. Toz oluşumunu en aza indirgemek için sulama/spreyleme
çalışmaları yapılacak, taşımada kullanılacak kamyonların üzeri branda ile örtülecek, tüm
araç ve iş makinelerine hız sınırı getirilecek, savurma yapmadan yükleme ve boşaltma
yapılmasına özen gösterilecektir. Ayrıca tünel içerisinde tünel havalandırma fanı
kullanılacaktır.
Tablo 47. Projede Kullanılması Planlanan Makine-Ekipman ve Sayıları
Araçlar ve İş Makineleri
Adet
Ekskavatör
3
Loader
2
Kamyon
10
Delici
2
Jumbo
3
Beton pompası
1
Mobil Vinç
1
Beton Mikser
1
Primer Kırıcı (Çeneli Kırıcı)
2
Konveyör Bant
2
Titreşimli Elek (double screen)
1
Arazöz
2
Toplam
30
Projenin inşaat aşamasında kullanılacak iş makinelerinin ve makine ekipmanlarının
bakım-onarım ve yağ değişimlerinin yapılacağı alan sızdırmasız özellikte olacaktır. Ayrıca
projenin inşaat ve işletme aşamasında 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, 13.02.2008 Tarih ve
126
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
26786 sayılı Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Yönetmeliği, 08.06.2010 tarih ve 27605 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe
giren “Toprak Kirliliğinin Kontrolü” ve 11.07.2013 tarih ve 28704 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren “Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı
Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”
hükümlere uyulacaktır.
Proje kapsamında gerek inşaat ve gerekse işletme döneminde yer alacak sosyal
tesislerde oluşacak atıkların çevreye zarar vermemesi için gerekli tedbirler alınacak ve
bertarafı sağlanacaktır.
Proje kapsamında yapılacak tüm faaliyetler sırasında; çevre ve toplum sağlığını
olumsuz etkileyecek hususlar ile ilgili gerekli tedbirler alınacaktır.
ACİL MÜDAHALE PLANI
Pendik Regülatörü ve HES projesi kapsamında inşaat ve işletme döneminde
oluşabilecek acil durumlarda uygulanacak Acil Müdahale Planı hazırlanacaktır. Acil
Müdahale Planının amacı, inşaat ve işletme aşamasında öngörülmeyen acil durumlar ve
doğal afetlerin canlı ve cansız çevreye olabilecek etkilerini minimuma indirmektir. Acil
Müdahale Planının bu amaç doğrultusunda olabilecek acil durumların tanımını, görev ve
sorumlulukları ve sürebilecek etkileri kapsayan ve projeye özgü bir plan olarak
hazırlanacak ve uygulanacaktır.
Acil müdahale planının amacı, regülatör, HES ve yardımcı ünitelerinin inşaat ve
işletme aşamalarında öngörülmeyen acil durumlar, doğal afetler (taşkın, deprem vb.)
yangın, iş kazaları vs. durumlarda gerekli önlemlerin en kısa zamanda alınması ve
olabilecek etkileri azaltmaktır.
Projesi kapsamında iş güvenliği ve işçi sağlığını koruma amaçlı olarak hazırlanan
Acil Müdahale Planı, doğal afet, yangın, sabotaj gibi acil durumlarda işlerlik kazanacaktır.
Bu planda bulunması gereken unsurlar aşağıda sıralanmıştır.
•
Acil Müdahale Ekibi’nin (AME) Belirlenmesi
•
AME’nin görev tanımlarının yapılması
•
AME içerisinde ast kademeler oluşturulması (kurtarma, ilk yardım, müdahale
vb.)
•
AME’nin ilgili kurum/kuruluşlar
konularının belirlenmesi
127
ve
kendi
içerisindeki
koordinasyon
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
•
•
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
AME’nin ihtiyaç duyacağı hizmet (ulaştırma, levazım, ikmal, bakım vb.), tahsis
ve protokollerin belirlenmesi
AME içerisinde çalışacak personelin günlük çalışma esaslarının belirlenmesi
Acil Müdahale Ekibinin bir müdahale anında ihtiyaç duyacağı tüm ekipman ve
araçlar özellikle projenin inşaat aşamasında hazır bulundurulmalıdır. Acil Müdahale Ekibi,
acil müdahaleler konusunda gerekli eğitimi almalıdır. Eğitimler, araç ve ekipman bakımları
periyodik olarak yapılmalıdır.
Proje kapsamında İnşaat ve işletme faaliyetleri süresince iş güvenliği ve işçi sağlığı
konularında gerekli çalışmalar ve organizasyonlar yapılacak, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği
Tüzüğünün ilgili maddeleri hükmünce gerekli önlemler alınacak ve sürekli olarak kontrol
edilecektir. Şantiye tesislerinde, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünde belirtilen ilk
yardım malzeme ve gereçlerinin bulunduğu bir ilk yardım dolabı bulundurulacaktır.
İşletmede sürekli bir araç bulundurulacak ve meydana gelebilecek herhangi bir kaza veya
işçilerin hastalanması durumunda proje alanına yakın olan İl merkezinde yer alan
hastanelerden faydalanılacaktır. Ayrıca, olası iş kazalarında ilk müdahalede bulunmak
amacıyla şantiyede revir yer alacaktır. Bu konuda yapılacak çalışmaların uzman ekip
tarafından değerlendirilmesi amacıyla Acil Eylem Planı hazırlanacaktır. Acil Eylem
Planları (AEP) ayrıca aşağıdaki konuları da içerecektir;
•
İş güvenliği ve ilk yardım planları,
•
Sabotaj ve saldırılara karşı koruma-emniyet ve güvenlik planı,
•
Meydana gelebilecek kazalara karşı 24 saat hazır bulundurulacak ilk yardım
ekibi,
•
Yangın çıkması durumu göz önüne alınarak yangına karşı her türlü önlem
alınacaktır. Yangına karşı her türlü ekipman ve donanımın, mevcut yönetmelik
ve kanunlara uygun olarak yapılması sağlanacaktır.
128
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Acil Müdahale Planı koordinasyon öncelikleri aşağıda verilmiştir.
ACİL MÜDAHALE PLANI
DOĞAL AFET
YANGIN
PATLAMA
SİVİL SAVUNMA + İLK
YARDIM
BEKÇİ
BEKÇİ
AMBULANS
TELEFON
TELEFON
HASTAHANE
ORMAN İŞLETME+İTFAİYE
+ İLK YARDIM
ORMAN İŞLETME+İTFAİYE
+ İLK YARDIM
AMBULANS
AMBULANS
HASTAHANE
HASTAHANE
Şekil 15. Acil Müdahale Planı
Yukarıda açıklanan temel bilgileri içeren Acil Müdahale Planı, ana çerçeveyi
belirleyen bir genel rapor ile belirli lokasyonlar için spesifik olarak hazırlanmış alt
bölümlerden oluşan çok kapsamlı bir çalışmalar dizini gerekmektedir. Bugün tüm dünyada
benimsenen uygulamaya göre, Acil Müdahale Planları (Emergency Response Plans) ile
Güvenlik ve risk irdeleme (Safety and Risk Assessment) raporları projelerin kesin tasarım
aşamalarında uzman kuruluşlar tarafından hazırlanmaktadır.
Acil müdahale planı yukarıda belirtilen başlıkları kapsayacak ve işletme
aşamasında oluşacak acil durumlara göre revize edilecektir.
129
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Tablo 48. Acil Durumlarda Aranması Gerekli Telefon Numaraları
Sıhhi İmdat
112
Polis İmdat
155
Bilinmeyen Numaralar
11880
Jandarma İmdat
156
Posta Kodu Danışma
119
PTT Hizmet Danışma
161
Telefon Arıza
121
Sağlık Danışma
184
Yangın İhbarı
110
Su Arıza
185
Cenaze Hizmetleri
188
Elektrik Arıza
186
V.1.3. Proje kapsamındaki ulaşım altyapısı planı, proje alanının karayollarına
uzaklıkları, karayoluna bağlantı yolları, ulaşım için kullanılacak mevcut yolların
zarar görmemesi için alınacak tedbirler ile trafik güvenliği açısından alınacak
önlemler, ulaştırma altyapının inşası ile ilgili işlemler, yeni yapılacak yolların
özellikleri, kullanılacak malzemeler, kimyasal maddeler, araçlar, makineler;
altyapının inşası sırasında kırma öğütme, taşıma, depolama gibi toz yayıcı mekanik
işlemler, araç yükü, cinsi ve sayısı, artışın hesaplanması, haritası (bu kapsamda
alınacak görüşler, izinler),
Proje sahasına ulaşım; Ordu-Giresun E70 karayolunun 6. km’ sinde kavşaktan
ayrılan karayolu ile sağlanmaktadır.
Karayolları Genel Müdürlüğü sitesinden alınan 2012 yılı Trafik Hacim Haritasına
göre, proje alanını gösteren trafik hacmi ve trafik hacim haritası aşağıda verilmiştir.
Şekil 16. Karayolları Trafik Hacim Haritası, 2012
130
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Otomobil
4924
Orta Yüklü Ticari Taşıt
776
Otobüs
8
Kamyon
1144
Kamyon+Römork, Çekici+Yan Römork
Toplam
80
6932
Görüldüğü üzere, 2012 yılı trafik (araç) yükü toplamda 6932 taşıt/gündür. Proje
alanında inşaat çalışmalarında köy yolları kullanılacağından 8 kamyon ve 8 beton
mikserden kaynaklı yük oluşacak olup, karayolunda ilave bir yük oluşturmayacaktır.
Proje kapsamında nakliye esnasında; 2918 sayılı (değişiklik; R.G 31.07.2010 tarih
ve 27658 sayılı), “Karayolları Trafik Kanunu”, 18.07.1997 tarih ve 23053 sayılı
(değişiklik; R.G 25.05.2012 tarih ve 28303 sayılı) Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren “Karayolları Trafik Yönetmeliği” ile 11.06.2009 tarih ve 27255 sayılı
(değişiklik; R.G 04.01.2013 tarih ve 28518 sayılı) Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren “Karayolu Taşıma Yönetmeliği”, 19.07.2003 tarih ve 25173 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanunu” ve
15.05.1997 tarih, 22990 sayılı (değişiklik; R.G 03.04.2012 tarih ve 28253 sayılı)
“Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik”
hükümlerine riayet edilecektir.
Tüm çalışmalar sonucunda köy ya da mahalle yollarında, şebeke suları veya
hatlarında meydana gelecek her türlü zarar – ziyan yatırımcı firma tarafından
karşılanacaktır.
•
TOZ EMİSYON MİKTARI:
Tesis alanında hafriyat işlemleri sırasında yapılacak çalışmalar nedeniyle toz
emisyonu oluşacaktır. Proje kapsamında planlanan tesisler ve bu alanlarda yapılacak
hafriyat miktarları farklılıklar arz etmektedir. Çalışmalar sırasında yapılacak hafriyatın
büyük bölümü, özellikle beton santralinde agrega olarak ve yollarda dolgu olarak
kullanılacaktır.
Pendik Regülatörü ve HES, Konkasör Tesisi ve Beton Santrali Projesi kapsamında
yapılacak tesislerden regülatör ile santral binası arasındaki iletim tüneli uzunluğu 3511,47
m’dir. Dolayısı ile projenin inşaatı süresince ortaya çıkabilecek kümülatif toz dağılım
modellemesinin doğru bir şekilde yapılabilmesi için projeyi üç aşamada düşünmek
gerekmektedir. Birinci aşamada; yapılacak toz emisyon hesaplamaları birbirine yakın
131
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
mesafede bulunan, regülatör inşaatı ile konkasör tesisi ve beton santrali tesisinin üretimi
sırasında çıkan toz, İkinci aşamada; tünel inşaatı kapalı alan içerisinde gerçekleşeceğinden
sadece hafriyatın taşınması-boşaltılması ve depolanması sırasında çıkan toz, üçüncü
aşamada ise santral binası inşaatı sırasında çıkan toz hesabı değerlendirilmiştir.
Değerlendirmede en yüksek çıkan toz emisyon miktarlarına göre toz modellemesi yapılmış
olup, bulunan değerler toz emisyonunun maksimum etki alanını ifade etmektedir.
Faaliyet alanında 24 ay, ayda 25 gün ve günde 12 saat çalışılması planlanmaktadır.
Pendik Regülatörü, Konkasör Tesisi (Kırma-eleme-Yıkama) ile Beton Santrali,
İletim Tüneli ve Santral Binası üretim bilgileri aşağıda verilmiştir.
ÜRETİM MİKTARI
m3
Ton
Ünite
Pendik Regülatörü
Yıllık
25.000
62.500
Aylık
2083,3
5208,3
Günlük
83,3
208,3
Saatlik
6,9
17,4
Çalışma Periyodu
:
12 ay/yıl, 25 gün/ay, 12 saat/gün, üretim 2 yıl
Konkasör (KırmaEleme -Yıkama) Tesisi
48.000
120.000
2000
5000
80
200
Ünite
Çalışma Periyodu
Yıllık
Aylık
Günlük
Saatlik
:
Çalışma Periyodu
Ünite
Yıllık
Aylık
Günlük
Saatlik
:
6,6
16,6
24 ay/yıl, 25 gün/ay, 12 saat/gün, üretim 2 yıl
Beton Santrali
40.000
100.000
1666,6
4166,6
66,6
166,6
5,5
13,8
24 ay/yıl, 25 gün/ay, 12 saat/gün, üretim 2 yıl
Ünite
İletim Tüneli
Yıllık
60.688
151.720
Aylık
3371,5
8428,8
Günlük
134,9
337,2
Saatlik
11,2
28,09
1 Lokasyonda Oluşacak Saatlik Üretim Miktarı
2,8
7,02
Çalışma Periyodu
:
18 ay/yıl, 25 gün/ay, 12 saat/gün, üretim 2 yıl
Ünite
Yıllık
Aylık
Günlük
Saatlik
Çalışma Periyodu
:
Santral Binası
16.000
40.000
2000
5.000
80
200
6,6
16,6
8 ay/yıl, 25 gün/ay, 12 saat/gün, üretim 2 yıl
132
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Hafriyat çalışmaları sırasında alanda sökme, yükleme, nakliye, boşaltma ve
depolama işlemleri gerçekleştirilecektir. Bu işlemler sırasında oluşacak toz emisyonunun
hesaplanmasında 03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, Toz Emisyonu
Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon Faktörleri kullanılmıştır.
Tablo 49. Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon Faktörleri
Emisyon Faktörleri kg/ton
Kaynaklar
Kontrolsüz
Kontrollü
Patlatma
0,080
-
Sökme
0,025
0,0125
Yükleme
0,010
0,005
Nakliye (gidiş-dönüş toplam mesafesi)
0,7
0,35
Boşaltma
0,010
0,005
Depolama
5,8
2,9
Birincil Kırıcı
0,243
0,0243
İkincil Kırıcı
0,585
0,0585
Üçüncül Kırıcı
0,585
0,0585
I.AŞAMA
Proje kapsamında planlanan Pendik Regülatörü. Konkasör Tesisi (Kırma-ElemeYıkama) ve Beton Santralinde yapılacak hafriyat miktarları farklılıklar arz etmektedir. Söz
konusu tesisler birbirine yakın mesafede yer almaktadır. Çalışmalar nedeniyle oluşacak toz
emisyon miktarının hesaplanmasında tesis alanları birbirine yakın mesafede yer aldığından
dolayı ve ayrıca kümülatif toz dağılım modellemesinin doğru bir şekilde yapılabilmesi için
bu tesislerin işletme aşaması birlikte değerlendirilmiştir.
•
Pendik Regülatörü Toz Emisyon Miktarı
a) Hafriyat malzemesinin sökülmesi sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı:
Kontrolsüz
= 17,4 ton/saat x 0,025 kg/ton
Kontrollü
= 17,4 ton/saat x 0,0125 kg/ton
= 0,435 kg/saat
= 0,217 kg/saat
b) Hafriyat malzemesinin yüklenmesi sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı:
Kontrolsüz
= 17,4 ton/saat x 0,01 kg/ton
Kontrollü
= 17,4 ton/saat x 0,005 kg/ton
= 0,174 kg/saat
= 0,087 kg/saat
c) Araçların taşıma işlemi sırasında ortaya çıkabilecek olan toz miktarı:
Hafriyat malzemesinin depolama alanına veya konkasör tesisine taşınması
sırasında, gidiş-geliş ortalama 3000 metre uzunluğunda bir yol kullanılacağı varsayılmıştır.
133
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Malzemenin taşınması için, 20 ton taşıma kapasiteli kamyonlarla günde yaklaşık 11 sefer
yapılacaktır. Taşımadan oluşan toz emisyon faktörü 0,7 kg/km-sefer'dir. Buna göre
taşımadan kaynaklanacak toz miktarı;
Kontrolsüz
= 0,7 kg/km-sefer x 3 km (gidiş-geliş) x 11 sefer/ 12 saat
Kontrollü
= 0,35 kg/km-sefer x 3 km (gidiş-geliş) x 11 sefer/ 12 saat
= 1,925 kg/saat
= 0,963 kg/saat
d) Hafriyat malzemesinin boşaltılması sırasında meydana gelebilecek olan toz
miktarı:
Kontrolsüz
= 17,4 ton/saat x 0,01 kg/ton
Kontrollü
= 17,4 ton/saat x 0,005 kg/ton
= 0,174 kg/saat
= 0,087 kg/saat
e) Hafriyat malzemesinin depolanması sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı:
Depolama alanında yaklaşık 10 ha alanda hafriyat depolanacaktır.
Kontrolsüz
= 5,8 kg toz /ha gün x 10 ha x 1 gün / 12 saat
Kontrollü
= 2,9 kg toz /ha gün x 10 ha x 1 gün / 12 saat
= 4,83 kg/saat
= 2,42 kg/saat
Tablo 50. Pendik Regülatörü Çalışmalar Sırasında Meydana Gelebilecek Toz Miktarı
Toz Emisyonuna Neden Olan Faaliyetler
Kontrolsüz
Kontrollü
a) Hafriyat malzemenin sökülmesi sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı
0,435
0,217
b) Hafriyat malzemenin yüklenmesi sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı
c) Araçların taşıma işlemi sırasında ortaya çıkabilecek olan toz miktarı
0,174
1,925
0,087
0,963
d) Hafriyat malzemenin boşaltılması sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı
0,174
0,087
e) Hafriyat malzemesinin depolanması sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı:
4,83
2,42
Toplam
7,54 kg/saat
•
3,77 kg/saat
Konkasör Tesisi (Kırma-Eleme-Yıkama) Ve Beton Santralinde Üretim
Sırasında Oluşacak Toz Miktarı
Konkasör tesisi ve beton santralinin kurulacağı alan regülatör yerinin yaklaşık 50 m
güneybatısında planlanmıştır. Kurulacak konkasör tesisinde yaklaşık 16,6 ton/saat (6,6
m3/saat) malzeme işlenecek, beton santralinde ise 13,8 ton/saat (5,5 m3/saat) üretim
yapılacaktır. İnşaat süresince konkasör tesisinden çıkacak malzeme, aynı alan içerisinde
kurulacak beton üretim tesisinde hazır beton haline getirilecek ve Pendik Regülatörü ve
HES inşaatında kullanılacaktır. Beton santrali ve konkasör tesisi projenin inşaat çalışmaları
süresince işletilmek üzere kurulacak ve inşaat süresi bitiminde kaldırılacaktır.
134
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
1-Konkasör (Kırma-Eleme-Yıkama) Tesisinin İşletilmesi Sırasında Oluşan
Toz Miktarı
Yıllık Kapasite = Tesis Kapasitesi x Malzeme yoğunluğu
= 48.000 m3 x 2,5 ton/m3
= 120.000 ton olacaktır.
Yıllık Üretim
120.000 ton
Aylık Üretim
5.000 ton
Günlük Üretim
200 ton
Saatlik Üretim
16,6 ton
Vardiya Sayısı
1
Yıllık Çalışma Süresi
600(24 ay) Gün/yıl
Aylık Çalışma Süresi
25 Gün/ay
Günlük Çalışma Süresi
12 Saat/gün
Buna göre oluşacak emisyon miktarları;,
a) Malzemenin tesise boşaltılması sırasında meydana gelecek olan toz miktarı
Kontrolsüz
Kontrollü
= 16,6 ton/saat x 0,01 kg/ton
= 16,6 ton/saat x 0,005 kg/ton
= 0,16 kg/saat
= 0,083 kg/saat
b) Çeneli kırıcıda oluşacak toz miktarı
Kontrolsüz
Kontrollü
= 16,6 ton/saat x 0,243 kg/ton
= 16,6 ton/saat x 0,0243 kg/ton
= 4,03 kg/saat
= 0,4 kg/saat
c) Darbeli kırıcıda oluşacak toz miktarı
Kontrolsüz
Kontrollü
=16,6 ton/saat x 0,585 kg/ton
= 16,6 ton/saat x 0,0585 kg/ton
= 9,71 kg/saat
= 0,97 kg/saat
d) Malzemenin yüklenmesi sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı
Kontrolsüz
= 16,6 ton/saat x 0,01 kg/ton
Kontrollü
=16,6 ton/saat x 0,005 kg/ton
= 0,16 kg/saat
= 0,083 kg/saat
135
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
e) Malzemenin beton santraline taşınması sırasında meydana gelebilecek olan toz
miktarı:
Malzemenin beton santraline taşınması sırasında, gidiş-geliş yaklaşık 50 metre
uzunluğunda bir yol kullanılacaktır. Malzemenin taşınması için, 20 ton (200 ton/gün)
taşıma kapasiteli kamyonlarla günde yaklaşık 10 sefer yapılacaktır.
Kontrolsüz
= 0,7 kg/km-sefer x 0,05 km (gidiş-geliş) x 10 sefer/ 12
saat
Kontrollü
= 0,35 kg/km-sefer x 0,05 km (gidiş-geliş) x 10 sefer/ 12
saat
= 0,029 kg/saat
= 0,014 kg/saat
Tablo 51. Konkasör Tesisinin (Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi) İşletilmesi Sırasında Oluşan Toz Miktarı
Toz Emisyonuna Neden Olan Faaliyetler
Kontrolsüz
Kontrollü
a) Malzemenin tesise boşaltılması sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı:
0,16
0,083
b) Çeneli kırıcıda oluşacak toz miktarı:
4,03
0,4
c) Darbeli kırıcıda oluşacak toz miktarı:
9,71
0,97
d) Malzemenin yüklenmesi sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı
0,16
0,083
e) Malzemenin beton santraline taşınması sırasında meydana gelebilecek olan toz
0,029
0,014
miktarı
Toplam
14,08 kg/saat
1,55 kg/saat
2- Beton Santralinin İşletilmesi Sırasında Oluşacak Toz Miktarı
Projenin inşaat çalışmaları süresince işletilmek üzere beton santrali kurulacaktır.
Beton santralin çalışması sırasında toz emisyonuna neden olacak çalışmalar agrega
malzemesinin beton santrali agrega bunkerine boşaltılması ve araçların tesis içi
hareketlerinden kaynaklanacaktır. Buna göre tesiste yapılacak çalışmalar sırasında
oluşacak toz miktarı;
1 m3 beton için 1300 kg agrega kullanılırsa;
HES inşaatı süresince yani 2 yıl; 31.415 m3 için = 1300 kg/m3 x 2 x 26.867 m3 =
69.854 ton malzeme gereklidir. Projede toplam 40.000 m3 kapasiteli beton santrali
kurulması planlandığına göre bu malzeme beton ihtiyacı için yeterli olacaktır. Saatlik 5,5
m3 beton için 7,15 ton, günlük 12 saat/ 1 gün x 7,15 ton/sa = 85,8 ton/gün agrega
malzemesi gerekmektedir.
1 m3 beton için 270 kg çimento kullanılırsa;
Saatlik 5,5 m3 beton için 1,48 ton, günlük 12 saat / 1 gün x 1,48 ton/sa = 17,76
ton/gün çimento malzemesi gerekmektedir.
136
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
a) Tesise malzemenin boşaltılması sırasında meydana gelecek olan toz miktarı
Agrega malzemesinin tesisteki bunkere boşaltılması sırasında oluşacak tozun
emisyonu;
Kontrolsüz
= 7,15 ton/saat x 0,01 kg/ton
Kontrollü
= 7,15 ton/saat x 0,005 kg/ton
= 0,07 kg/saat
= 0,036 kg/saat
b) Araçların tesis içi hareketleri sırasında ortaya çıkabilecek olan toz miktarı:
Agrega malzemesinin tesis alanına taşınması sırasında, gidiş-geliş yaklaşık 5000
metre uzunluğunda bir yol kullanılacaktır. Agrega malzemesinin taşınması için, 20 ton
(85,8 ton/gün) taşıma kapasiteli kamyonlarla bir günde yaklaşık 4 sefer yapılacaktır. Buna
göre taşımadan kaynaklanacak toz miktarı;
Kontrolsüz
= 0,7 kg/km-sefer x 5 km (gidiş-geliş) x 4 sefer/ 12 saat
Kontrollü
= 0,35 kg/km-sefer x 5 km (gidiş-geliş) x 4 sefer/ 12 saat
= 1,16 kg/saat
= 0,58 kg/saat
Çimento fabrikasından getirilecek çimento malzemesinin tesis alanı içerisinde
taşınması sırasında gidiş-geliş yaklaşık 5000 metre uzunluğunda bir yol kullanılacaktır.
Çimento malzemesinin taşınması için, 20 ton (17,76 ton/gün) taşıma kapasiteli
kamyonlarla bir günde yaklaşık 1 sefer yapılacaktır. Buna göre taşımadan kaynaklanacak
toz miktarı;
Kontrolsüz
= 0,7 kg/km-sefer x 5 km (gidiş-geliş) x 1 sefer/ 12 saat
Kontrollü
= 0,35 kg/km-sefer x 5 km (gidiş-geliş) x 1 sefer/ 12 saat
= 0,29 kg/saat
= 0,15 kg/saat
c) Transmikserin hareketi sırasında ortaya çıkabilecek olan toz miktarı:
Üretilen beton malzemesinin mikserden transmiksere boşaltıldıktan sonra
transmikser operatörü betonu taşıyacaktır. Betonun taşınması için gidiş-geliş yaklaşık 5000
m uzunluğunda bir yol kullanılacaktır. Transmikserler genelde 7,4 m3 (7,4 x 2,7 = 20 ton)
beton taşıma kapasitelidir. Bir transmikser 20 ton taşıma kapasitesi olduğuna göre 1 günde
beton taşınması amacıyla yaklaşık 4 sefer yapılacaktır. Transmikserde beton aracın
arkasından boşaltılacak olup beton boşaltılan bu bölümde, nakliye sırasında betonun
dökülmesini önlemek için ekolojik kapak bulunacaktır.
Kontrolsüz
= 0,7 kg/km-sefer x 5 km (gidiş-geliş) x 4 sefer/ 12 saat
Kontrollü
= 0,35 kg/km-sefer x 5 km (gidiş-geliş) x 4 sefer/ 12 saat
= 1,16 kg/saat
= 0,58 kg/saat
137
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Tablo 52. Beton Santralinde Beton Üretimi Sırasında Oluşacak Toz Miktarı
Kontrolsüz
Toz Emisyonuna Neden Olan Faaliyetler
(kg/saat)
a)Tesise malzemenin boşaltılması sırasında meydana gelecek olan toz miktarı
0,07
b)Araçların tesis içi hareketleri sırasında ortaya çıkabilecek olan toz miktarı
Agrega malzemesinin tesis alanı içerisinde taşınması sırasında ortaya
1,16
çıkabilecek olan toz miktarı
Çimento fabrikasından getirilecek çimento malzemesinin tesis alanı içerisinde
0,29
o taşınması sırasında ortaya çıkabilecek olan toz miktarı
c) Transmikserin hareketi sırasında ortaya çıkabilecek olan toz miktarı
1,16
Toplam
2,68 kg/saat
Tablo 53. Tesislerden Meydana Gelebilecek Toz Miktarı
Toz Emisyonuna Neden Olan Faaliyetler
a) Pendik Regülatörü Çalışmalar Sırasında Oluşan Toz Miktarı
b) Konkasör Tesisinin (Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi) İşletilmesi
Sırasında Oluşan Toz Miktarı
c) Beton Santralinin İşletilmesi Sırasında Oluşacak Toz Miktarı
Toplam
Kontrollü
(kg/saat)
0,036
0,58
0,15
0,58
1,35 kg/saat
Kontrolsüz
7,54
14,08
Kontrollü
3,77
1,55
2,68
1,35
24,3 kg/saat
6,67 kg/saat
II.AŞAMA
•
İletim Tünelindeki Toz Emisyon Miktarı
İletim tüneli inşaatı olası gecikmeler hariç 18 ay sürecektir. Tünel içerisinde (kapalı
alan) gerekli hallerde gevşetme patlatmaları yapılacağından etrafa toz yayılımı söz konusu
olmayacaktır. Hafriyat malzemesinin yüklenmesi de tünel içerisinde gerçekleşecektir.
Tünel içinde oluşan hafriyatın, tünel güzergahı boyunca 3 adet kazı fazlası malzeme
sahasına taşınması-boşaltılması-depolanması sırasında toz oluşumu gerçekleşecektir. Bu
nedenle yukarıda yapılan toz hesaplarına tünel çalışmalarından kaynaklı (sökme, yükleme,
taşıma, boşaltma, depolama) toz hesabı da ilave edildiğinden, tesiste ortaya çıkabilecek toz
etkisi daha az olacaktır. Ayrıca tünel içinde tünel havalandırma fanı kullanılacaktır.
a) Araçların taşıma işlemi sırasında ortaya çıkabilecek olan toz miktarı:
Hafriyat malzemesinin depolama alanlarına veya konkasör tesisine taşınması
sırasında, gidiş-geliş ortalama 2000 metre uzunluğunda bir yol kullanılacağı varsayılmıştır.
Malzemenin taşınması için, 20 ton (337,2 ton/gün) taşıma kapasiteli kamyonlarla günde
yaklaşık 17 sefer yapılacaktır. Taşımadan oluşan toz emisyon faktörü 0,7 kg/km-sefer'dir.
Buna göre taşımadan kaynaklanacak toz miktarı;
Kontrolsüz
= 0,7 kg/km-sefer x 2 km (gidiş-geliş) x 17 sefer/ 12 saat
Kontrollü
= 0,35 kg/km-sefer x 2 km (gidiş-geliş) x 17 sefer/ 12 saat
= 1,98 kg/saat
= 0,99 kg/saat
138
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
b) Hafriyat malzemenin boşaltılması sırasında meydana gelebilecek olan toz
miktarı:
Kontrolsüz
= 7,02 ton/saat x 0,01 kg/ton
Kontrollü
= 7,02 ton/saat x 0,005 kg/ton
= 0,07 kg/saat
= 0,04 kg/saat
c) Hafriyat malzemesinin depolanması sırasında meydana gelebilecek olan toz
miktarı:
Depolama alanında yaklaşık 10 ha alanda hafriyat depolanacaktır.
Kontrolsüz
= 5,8 kg toz /ha gün x 10 ha x 1 gün / 12 saat
Kontrollü
= 2,9 kg toz /ha gün x 10 ha x 1 gün / 12 saat
= 4,83 kg/saat
= 2,42 kg/saat
Tablo 54. İletim Tünelinde Çalışmalar Sırasında Meydana Gelebilecek Toz Miktarı
Toz Emisyonuna Neden Olan Faaliyetler
Kontrolsüz
Kontrollü
a) Araçların taşıma işlemi sırasında ortaya çıkabilecek olan toz miktarı
1,98
0,99
b) Hafriyat malzemenin boşaltılması sırasında meydana gelebilecek olan toz mik
c) Hafriyat malzemesinin depolanması sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı
0,07
4,83
0,04
2,42
Toplam
6,88 kg/saat
3,45 kg/saat
III.AŞAMA
•
Santral Binası Toz Emisyon Miktarı
a) Hafriyat malzemesinin sökülmesi sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı:
Kontrolsüz
= 16,6 ton/saat x 0,025 kg/ton
Kontrollü
= 16,6 ton/saat x 0,0125 kg/ton
= 0,415 kg/saat
= 0,208 kg/saat
b) Hafriyat malzemesinin yüklenmesi sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı:
Kontrolsüz
= 16,6 ton/saat x 0,01 kg/ton
Kontrollü
= 16,6 ton/saat x 0,005 kg/ton
= 0,166 kg/saat
= 0,083 kg/saat
c) Araçların taşıma işlemi sırasında ortaya çıkabilecek olan toz miktarı:
Hafriyat malzemesinin depolama alanına veya konkasör tesisine taşınması
sırasında, gidiş-geliş ortalama 3000 metre uzunluğunda bir yol kullanılacağı varsayılmıştır.
Malzemenin taşınması için, 20 ton (200 ton/gün) taşıma kapasiteli kamyonlarla günde
yaklaşık 10 sefer yapılacaktır. Taşımadan oluşan toz emisyon faktörü 0,7 kg/km-sefer'dir.
Buna göre taşımadan kaynaklanacak toz miktarı;
139
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Kontrolsüz
= 0,7 kg/km-sefer x 3 km (gidiş-geliş) x 10 sefer/ 12 saat
Kontrollü
= 0,35 kg/km-sefer x 3 km (gidiş-geliş) x 10 sefer/ 12 saat
= 1,75 kg/saat
= 0,87 5 kg/saat
d)Hafriyat malzemenin boşaltılması sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı:
Kontrolsüz
= 16,6 ton/saat x 0,01 kg/ton
Kontrollü
= 16,6 ton/saat x 0,005 kg/ton
= 0,166 kg/saat
= 0,083 kg/saat
e)Hafriyat malzemesinin depolanması sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı:
Depolama alanında yaklaşık 10 ha alanda hafriyat depolanacaktır.
Kontrolsüz
= 5,8 kg toz /ha gün x 10 ha x 1 gün / 12 saat
Kontrollü
= 2,9 kg toz /ha gün x 10 ha x 1 gün / 12 saat
= 4,83 kg/saat
= 2,42 kg/saat
Tablo 55. Santral Binası Çalışmalar Sırasında Meydana Gelebilecek Toz Miktarı
Toz Emisyonuna Neden Olan Faaliyetler
Kontrolsüz
Kontrollü
a) Hafriyat malzemenin sökülmesi sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı
0,415
0,208
b) Hafriyat malzemenin yüklenmesi sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı
c) Araçların taşıma işlemi sırasında ortaya çıkabilecek olan toz miktarı
d) Hafriyat malzemenin boşaltılması sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı
e) Hafriyat malzemesinin depolanması sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı:
0,166
1,75
0,166
4,83
0,083
0,875
0,083
2,42
Toplam
7,33 kg/saat
3,67 kg/saat
İnşaat aşamasında hafriyat işlemleri sırasında kontrolsüz ve kontrollü toz emisyon
miktarları yukarıda hesaplanmıştır. Tüm bu hesaplamalardan görüleceği üzere en fazla, I.
Aşamada kontrolsüz sistemde çalışılması halinde 24,3 kg/saat toz emisyonu ve kontrollü
çalışma sırasında 6,67 kg/saat toz emisyonu oluşacaktır. İnşaat aşamasında yapılacak
çalışmalarda kontrollü sistem ile çalışma yapılacak olup, kontrollü sistemde sürekli olarak
meydana gelecek toz debisi “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği”
Ek-2, Tablo 2.1’de verilen 1 kg/saat'lik değerinin üzerinde olduğundan yönetmelik gereği
I.Aşama için toz yayılım modellemesi yapılmıştır.
Uh Değerinin hesaplanması
M
Uh=UR(h/Za) formülü kullanılır.
*M için aşağıdaki değerler alınır.
140
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Yayılma Sınıfı M
A(Çok kararsız)
*B(kararsız)
C/I(Nötral)
C/II(Nötral)
D(kararlı)
E(çok kararlı)
* Hesaplamalarda Kullanılan Değerler
0.09
0.20
0.22
0.28
0.37
0.42
Za = 10 m değeri anemometrenin yerden olan yüksekliği, h = 10 m ise araçların
hareketi sırasında tozun çıkabileceği yükseklik (gözlemler sonucunda ortaya çıkmıştır).
Tablo 56. Rüzgar Verilerinin Sınıflanması
YÖN
YAYILMA
UA(m/sn)
N
B
2.6
NNE
B
2
NE
B
1.8
ENE
B
1.5
E
B
1.4
ESE
B
1.2
SE
B
1.2
SSE
B
1.4
S
B
1.7
SSW
B
1.6
SW
B
1.7
WSW
B
1.7
W
B
1.9
WNW
B
1.9
NW
B
2.7
NNW
B
2.3
UR(m/sn)
UH(m/sn)
3
2
1.5
1.5
1.5
1
1
1.5
1.5
1.5
1.5
1.5
2
2
3
2
3.0
2.0
1.5
1.5
1.5
1.0
1.0
1.5
1.5
1.5
1.5
1.5
2.0
2.0
3.0
2.0
Hesaplamalar sonucunda, yönlere göre yayılma sınıfı ise B değeri kapalılık miktarı
5/8 oranına göre (Ordu meteorolojik verileri göz önüne alınarak) hesaplanmıştır.
Tozun dağılım modellemesinde Çevre Mevzuatı Formül II kullanılmıştır.
6
10
C (x , y , z ) = 3600 × 2 × π ×
i
Q
×
U σ ×σ
i
h
y
z
2

y  × exp −(z − h )
× exp −
[ [

2 
2 ×σ 2
 2 × σ y 
z
141
2
]+ exp[
2
x
 −h 2 
−(z + h )  

2 Vdi
1
×
×∫
× exp 
δξ ]
  × exp  −
2
Uh
π
ξ
(
)
 2σ z (ξ ) 
2 ×σ 2  

0 σ z
z
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Çöken Toz Miktarı Hesabı
4
d(x,y)= 3600 ∑
Vdi x Ci(x,y,0) (Çevre Mevzuatı Formül III)
i=1
İnşaat aşamasında meydana gelen tozun %80’ini (edinilen tecrübelere göre) 10
µ’dan büyük partiküller oluşturmaktadır.
Q = 6,67 kg/saat (İşletme sonrası meydana gelen toz miktarı)
Havada Asılı Partikül Miktarı için C(x,y,z);
Q = 1,334 kg/saat (10µ’dan küçük partiküller için)
h = 10 m (edinilen tecrübelere göre)
z = 2 m olarak alınmıştır.
Vdi = 0,01 m/s
Tablo 57. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı (µg/m3)
100 m
150 m
200 m
250 m
HAVA UH YÖN
B
300 m
400 m
500 m
600 m
6
3
2
1
3.0
N
41.27
20.23
11.87
8
B
2.0
NNE
61.90
30.34
17.81
12
8
5
3
2
B
1.5
NE
82.54
40.45
23.74
16
11
6
4
3
B
1.5
ENE
82.54
40.45
23.74
16
11
6
4
3
B
1.5
E
82.54
40.45
23.74
16
11
6
4
3
B
1.0
ESE
123.80
60.68
35.62
23
17
10
6
4
B
1.0
SE
123.80
60.68
35.62
23
17
10
6
4
B
1.5
SSE
82.54
40.45
23.74
16
11
6
4
3
B
1.5
S
82.54
40.45
23.74
16
11
6
4
3
B
1.5
SSW
82.54
40.45
23.74
16
11
6
4
3
B
1.5
SW
82.54
40.45
23.74
16
11
6
4
3
B
1.5 WSW
W
2.0
82.54
40.45
23.74
16
11
6
4
3
61.90
30.34
17.81
12
8
5
3
2
61.90
30.34
17.81
12
8
5
3
2
B
2.0 WNW
3.0 NW
41.27
20.23
11.87
8
6
3
2
1
B
NNW
61.90
30.34
17.81
12
8
5
3
2
B
B
2.0
142
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
150 m 'deki Havada Asılı Partikül
Konsantrasyonu
N
200
NNW
NNE
100 m'deki Havada Asılı Partikül
Konsantrasyonu
N
NNW 200
NNE
150
NW
100
WNW
150
NW
NE
100
WNW
ENE
ENE
50
50
W
NE
E
W
ESE
WSW
0
WSW
SW
E
ESE
SW
SE
SSW
0
SE
SSW
SSE
SSE
S
S
60 μg/m3sınırı
Konsantrasyon Sınırı
Grafik 5. İnşaat Aşamasında Kontrollü Çalışma Sırasında Havada Asılı Partikül Konsantrasyonu
Grafiği
Çöken Toz Miktarı için (di);
Q= 5,336 kg/saat (10µ’dan büyük partiküller için)
h=10 m
z=0 alınmıştır.
Vdi=0,07 m/s
Tablo 58. Çöken Tozların Dağılımı (mg/m2.gün)
HAVA UH YÖN
100 m 150 m 200 m 250 m 300 m 400 m 500 m 600 m
B
3.0
N
68.45
44.92
31.74
18.30
11.92
8.39
B
2.0
NNE
357.81 175.04 102.67
67.37
47.62
27.45
17.88
12.59
B
1.5
NE
477.09 233.39 136.89
89.83
63.49
36.60
23.84
16.78
B
1.5
ENE
477.09 233.39 136.89
89.83
63.49
36.60
23.84
16.78
B
1.5
E
477.09 233.39 136.89
89.83
63.49
36.60
23.84
16.78
B
1.0
ESE
715.63 350.08 205.34 134.75 95.23
54.90
35.76
25.17
B
1.0
SE
715.63 350.08 205.34 134.75 95.23
54.90
35.76
25.17
B
1.5
SSE
477.09 233.39 136.89
89.83
63.49
36.60
23.84
16.78
B
1.5
S
477.09 233.39 136.89
89.83
63.49
36.60
23.84
16.78
B
1.5
SSW
477.09 233.39 136.89
89.83
63.49
36.60
23.84
16.78
B
1.5
136.89
89.83
63.49
36.60
23.84
16.78
136.89
89.83
63.49
36.60
23.84
16.78
102.67
67.37
47.62
27.45
17.88
12.59
102.67
67.37
47.62
27.45
17.88
12.59
NW 238.54 116.69 68.45
NNW 357.81 175.04 102.67
44.92
31.74
18.30
11.92
8.39
67.37
47.62
27.45
17.88
12.59
238.54 116.69
B
SW 477.09 233.39
1.5 WSW 477.09 233.39
W
2.0
357.81 175.04
2.0 WNW 357.81 175.04
B
3.0
B
2.0
B
B
143
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
150 m'deki Çöken Toz Konsantrasyonu
200 m'deki Çöken Toz Konsantrasyonu
N
NNW
400
300
NW
N
NNE
NNW
NE
NW
ENE
NE
200
WNW
100
NNE
300
200
WNW
400
ENE
100
W
0
E
W
WSW
ESE
SW
0
E
WSW
ESE
SE
SW
SSW
SE
SSE
SSW
S
SSE
S
210 mg/m2gün
sınırı
Konsantrasyon Sınırı
Grafik 6. İnşaat Aşamasında Kontrollü Çalışma Sırasında Çöken Toz Konsantrasyonu Grafiği
Yapılan hesaplamalar sonucunda bulunan emisyon değerleri, “Sanayi Kaynaklı
Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği" Ek-2, Tablo 2.2’de ki “Tesis Etki Alanında
Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosu” Havada Asılı
Partikül Madde ve Çöken Toz parametrelerinde uzun vadeli ve kısa vadeli sınır değer
olarak 2013 yılının sınır değerleri baz alınmıştır. Yapılan hesaplamalar sonucunda bulunan
emisyon değerleri, UVS ve KVS sınır değerlerine göre aşağıda değerlendirilmiştir.
Tablo 59. Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosu
Sınır değer
YIL
[µg/m3]
Süre
[CO mg/m3]
Parametre
2009
2010
2011
2012
2008
2013
[Çöken toz
mg/m2gün]
Havada Asılı
Partikül Madde
(PM 10)
KVS
100
300
260
220
180
140
100
UVS
60
150
132
114
96
78
60
KVS
390
650
598
546
494
442
390
UVS
210
350
322
294
266
238
210
Çöken toz
İnşaat aşamasında oluşacak toz emisyonunun dağılım tablolarını incelediğimizde
ortaya çıkan değerlerden havada asılı partiküllerin ilk 150 metrede birkaç yönde UVS sınır
değeri 60 (µg/m3)’de kaldığı, Çöken tozlarda ise 200 metreden önce UVS sınır değer 210
(mg/m2.gün)’nin altına indiği görülmektedir. İnşaat alanında oluşacak toz emisyonunun
etki alanı çalışma yapılan alanın 200 m çevresi olup, Pendik Regülatör yeri güneybatısında
yaklaşık 550-600 m mesafedeki en yakın yerleşim yeri olan Kuzuören Mahallesine
(Bahariye köyüne ait yerleşimler), Konkasör Tesisi ve Beton Santrali’nin güneybatısında
144
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
yaklaşık 400 m
bulunmamaktadır.
mesafede
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Bahariye köyü'ne ait
yerleşimlere olumsuz
etkisi
V.1.4. Zemin emniyeti, regülatör ve kanal yapılarından su kaçağı olmaması için
yapılacak işlemler,
Nehir Tipi HES niteliğindeki projede, özellikle tünel ve regülatör alanlarında
geçirimsizlik(BST, LUGEON v.b) testleri zemin araştırma çalışmaları kapsamında
yapılarak, gerekli olması durumunda enjeksiyon v.b. iyileştirme projeleri planlanacaktır.
V.1.5. Proje alanının taşkın etüdü, taşkın önleme ve drenaj ile ilgili işlemlerin
nerelerde ve nasıl yapılacağı,
Pendik Regülatörü ve HES 2013 tarihli revize fizibilite raporuna göre proje
alanında taşkınlar en çok Mart-Nisan aylarında görülmektedir. Proje taşkın debileri
istatistiki yöntemler ile hesaplanacak ve sentetik yöntemler ile kontrol edilecektir.
İstatistik yazılım programı yardımı ile bulunan DSİ 22-93 No’lu AGİ’ye ait taşkın
yineleme değerleri regülatör ve HES (182.29 km2 – 208.75 km2) yağış alanlarının istasyon
yağış alanına (210.00 km2) oranının 2/3. kuvvetiyle ile çarpılarak regülatör ve HES yerine
taşınmıştır. Pendik Regülatörü yerinde 100 yıl ve 500 yıl yinelenmeli taşkın debileri
sırasıyla 173.72 m3/s, 316.09 m3/s, Pendik HES yerinde 100 yıl ve 500 yıl yinelenmeli
taşkın debileri sırasıyla 190.15 m3/s, 345.98 m3/s olarak hesaplanmıştır.
Proje alanı civarındaki DSİ 22-55, 22-56, 22-64, 22-67, 22-71, 22-80, 22-90, 22-93
ve EİE 2247 AGİ kayıtlarından yararlanılarak Bölgesel Taşkın Frekans Analizi (BTFA)
çalışması yapılmıştır.
Tablo 60. Regulator Yeri Noktasal Taskın Frekans Analizi Sonucu
Yineleme Dönemi (yıl)
Taşkın Debisi (m3/s)
2
2.33
5
10
25
50
100
36.17
41.69
57.49
76.68
108.08
137.75
173.72
316.09
500
Kaynak: Pendik Regülatörü ve HES Revize Fizibilite Raporu, Temmuz 2013
145
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Tablo 61. Pendik HES Yeri Noktasal Taskın Frekans Analizi Sonucu
Yineleme Dönemi (yıl)
Taşkın Debisi (m3/s)
2
2.33
5
10
25
50
100
39.59
45.64
62.93
83.94
118.30
150.78
190.15
345.98
500
Kaynak: Pendik Regülatörü ve HES Revize Fizibilite Raporu, Temmuz 2013
Tablo 62. Bölgesel Taşkın Frekans Analizi
İstasyon No Y.Alanı (km2)
Q2
Q2.33
Q5
Q10
Q25
Q50
Q100
Q500
22-55
1453
219.06 248.48 289.30 328.57
372.52
402.02
429.41
486.95
22-56
274
69.93
78.73
95.59
114.29
139.84
160.37
182.19
249.71
22-64
470
83.45
95.34
116.69 140.64
173.19
199.18
226.55
310.18
22-67
332
60.90
77.51
100.70 129.52
168.45
199.06
231.05
310.88
22-71
292.73
43.40
46.94
53.50
59.14
65.40
69.54
73.31
93.87
22-80
296.9
63.13
81.14
111.16 149.43
204.86
251.19
301.67
462.83
22-90
470.17
Q100
106.27 122.05 139.61
160.84
176.05
190.87
224.26
22-93
210
39.75
45.82
118.77
151.38
190.91
347.36
2247
1859.2
63.18
84.27
408.34 500.33 684.10 907.93 1240.47 1525.59 1844.88 2917.41
Kaynak: Pendik Regülatörü ve HES Revize Fizibilite Raporu, Temmuz 2013
Tünel boyunca kontakt enjeksiyonu ve yaklaşık 2 m uzunluğundaki kuyular ile
özellikle 4. ve 5. sınıf destek sistemi gerektiren yerlere konsolidasyon enjeksiyonu
yapılmalıdır. Zamana bağlı olarak azalan noktasal su boşalımları tünel kazısı ve duraylılık
açısından sorun oluşturmayacak ve drenaj+enjeksiyon önlemleri ile giderilebilecek
düzeyde olacaktır. Mevsimsel koşullara bağlı olarak dere geçişlerinin olduğu kesimlerde
süreksizlik düzlemleri boyunca gelişecek su gelişlerinin miktarında artış beklenmelidir.
Ayrıca kazı fazlası depo sahaları ile ilgili Ekim-2013 Taşkın Analiz Raporu
hazırlanmıştır (Ek-13). Turnasuyunun 500 ve 1000 yıl tekerrürlü taşkın anlarında
yükseleceği seviyeyi tespit için HEC-RAS programı kullanılmıştır. Belirlenen 3 adet depo
sahasının 500 ve 1000 yıllık taşkın değeri olarak santral yeri için geçerli olan Q500=345,98
m3/sn ve Q1000 = 468.30 m3/sn değerleri kullanılmıştır.
Proje kapsamında, 09.09.2006 tarih ve 26284 sayı ile yürürlüğe giren ve “Dere
Yatakları ve Taşkınlar” adı ile yayımlanan 2006/27 No’lu Başbakanlık Genelgesine
uyulacaktır.
146
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.1.6. Proje alanı içindeki su ortamlarında herhangi bir amaçla gerçekleştirilecek
kazı, dip taraması, vb. işlemler nedeni ile çıkarılacak taş, kum, çakıl ve benzeri
maddelerin miktarları, nerelere taşınacakları veya hangi amaçlar için
kullanılacakları, dere yatağında yapılacak olan çalışmaların etkileri (bulanıklık,
suyun debisi vb)
Pendik Regülatörü ve HES projesi kapsamında su ortamında yapılacak çalışmalar
Pendik regülatörünün yapımında batardo ve derivasyon inşaatı sırasında gerçekleşecektir.
Buradan çıkarılacak malzemeden değerlendirilebilir olanların ne şekilde kullanılacağı ve
kullanılamayanların nerelerde depolanacağı Bölüm V.1.1’de anlatılmaktadır. Derivasyon
kanalının yapımı ile akarsu güzergahı geçici olarak kısa süreli olarak değiştirilecektir.
HES'lerin yapımıyla nehir yatağının, regülatör aksından aşağıdaki kısmında
hidrolojik özelliklerinin, dolayısıyla da morfolojik özelliklerinin de değişmesi
beklenmemektedir. Regülatör yapısı çayda oluşan katı maddeler için bir süzgeç özelliği
göstererek doğal akımlarla taşınan katı maddeleri engelleyerek bu taşınımı durduracaktır.
Mansaptaki herhangi bir noktada, o noktaya gelen katı madde miktarı o noktadan
koparılan/taşınan miktardan küçük olacağından dere yatağında oyulmalar
beklenmemektedir. Bununla beraber taşıma kapasitesi yüksek olan su tünel ile nehir
yatağından uzaklaştırılacak böylece nehir yatağı için oyucu bir etki göstermeyecektir. Yine
derede taşınımı ve birikimi sağlayan yüksek ve düşük akım değerleri oluşamayacak bu da
nehir yatağının morfolojisinin değişmemesini sağlayacaktır.
Sucul hayatın devamı için gerekli olan çevresel akım (telafi, can suyu ) sürekli
olarak Turnasuyu Nehri yatağına bırakılacaktır. Turnasuyu Nehri üzerindeki Pendik
Regülatörü ve HES, Konkasör Tesisi ve Beton Santrali Projesi kapsamında; Ekolojik
değerlendirme Prof.Dr. Levent TURAN, Hidrobiyolojik değerlendirme Prof.Dr. Aydın
AKBULUT ve Hidrojeolojik değerlendirme Serdar BAYARI tarafından hazırlanan
Ekosistem Değerlendirme Raporu’nda su tutulması sonucu mansapta olabilecek değişimler
detaylı olarak verilmiştir (Ek-15).
147
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.1.7. İnşaat işlemleri süresince su ortamında, dere yatağında ve proje alanında
mevcut canlı türlerine (karasal ve sucul flora-fauna) olabilecek etkiler ve hassas
türlerin ne şekilde korunacağı, alınacak önlemler,
a) İnşaat Aşamasında
Regülatör inşaatı sırasında oluşacak fiziksel ve mekanik etkiler (patlatma, nehir
sistemine partikül karışımı gibi) sucul canlıları etkileyebilecektir. Ancak inşaat
aşamasından sonra sistem kendini kısa sürede toparlayabilecektir. Bununla birlikte inşaat
çalışmalarının balıklar açısından önemli olan yumurtlama dönemlerinde minimum düzeyde
yürütülmesi önem taşımaktadır. Alanda yakalanan balık türlerinin biyolojilerine
bakıldığında Nisan ve Temmuz ayları arasında yumurta bıraktıkları bilinmektedir. Bu süre
içerisinde sucul sisteme verilecek maddeler balıkların yumurtlama faaliyetlerini olumsuz
etkileyebilecektir. Özellikle alabalık türleri için üreme dönemi de Kasım-Ocak ayları
arasındadır. Bölgenin en önemli balık türü olarak kabul edilen alabalıkların bu dönemdeki
üremeleri için bırakılacak su miktarı önemlidir ve inşaat faaliyetlerinin bu dönemlerde
minimum düzeyde tutulması önem taşımaktadır.
Regülatör gövdesinin inşaatı sırasında, kazıma çalışmaları sonucu bazı materyaller
su kütlesine karışarak bulanıklığı arttırabilir ve sucul canlılara olumsuz etkisi olabilir. Aynı
zamanda akış aşağıya gelen bu materyaller su kalitesinde bazı değişimlere neden
olabilmektedir. Bunun için, regülatör gövdesinin inşaatı sırasında, faaliyetin sürdürüleceği
kısımda suyun yatağı değiştirilmeli ve oluşan hafriyatın, su ile temas edilmeyecek şekilde
kazıma çalışmaları yapılmalıdır. Böylece oluşacak silt ve malzemenin de akış aşağı gitmesi
kısmen engellenmiş olacaktır. Bunun yanı sıra sediman tutucu olarak kullanılan bazı jeo
tekstil materyalleri kullanılarak oluşabilecek sedimanın akış aşağılara gitmesi
engellenebilinir.
Faaliyetin gerçekleştirileceği alan ve şantiye Turnasuyu’nun kenarında olacağından,
şantiyenin atıklarının dereye bırakılmaması gerekmektedir. Çalışan işçilerin oluşturduğu
kanalizasyon ve diğer atıkların dereye deşarj edilmeden bertaraf edilmesi gerekir.
Arıtılmadan dereye verilecek sular, derenin organik madde miktarını arttırarak
ötrofikasyon sürecini hızlandırabilir. Bunun için septik tanklar ya da paket arıtma tesisleri
kullanılarak pis sular arıtılabilinir.
Regülatör alanlarında kalacak karasal ortam ile nehir yatağı, küçük bir gölet
ekosistemine dönüşecektir. Ancak inşaat aşamasında yıkıcı bir takım etkiler olabilirse de
bu durum kalıcı olmayıp kısa sürede sistem kendini toparlayacaktır. Su kalitesinde
olumsuz değişiklikler yaratmaması için su tutma alanı altında kalacak çalı ve ağaç gibi
organik maddelerin çürümesinin engellenmesi için sıyrılma yapılmalıdır. Çalışma alanının
çevresi ağaç örtüsü ile kaplıdır. Bu alanlarda sıyırma işleminin yapılması, regülatörün uzun
148
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
ömürlü olması açısından önemlidir. Aksi takdirde kısa sürede ayrışmaya başlayacak olan
bu bitki toplulukları aşırı besin maddesi birikimine neden olabilmektedirler. Bu durum
doğal göllerde görülen ötrofikasyon sürecini hızlandırır. Besin maddesinin artışı
fitoplanktonik organizmaların zaman zaman patlama düzeyinde artışlarına neden olabilir
ve bu durum sistemin ekolojik dengesini bozması anlamına gelmektedir. Bu tür gelişmeler
regülatör yapılarının ömrü ve rekreasyon amaçlı kullanımı için olumsuz sonuçlar doğurur.
b) İşletme Aşamasında
Turnasuyu üzerinde yapımı planlanan regülatör küçük olsa da lentik habitat (gölet)
oluşmasına neden olacaktır. Bu durum algler açısından fitoplanktonik formların baskın
olacağı bir ortam yaratacaktır. Akarsu ortamında, bağlı olarak yaşayan türler, göl ve gölet
oluşumu ile serbest yaşayan planktonik formlar halinde görülmeye başlayacaklardır. Lentik
ortamlarda yine sedimen, taş ve bitkiler üzerinde bağlı yaşayan formlar mevcudiyetlerini
sürdüreceklerdir.
Artan fitoplanktonik organizmalar gölalanı içerisinde zooplanktonik organizmalara
besin kaynağı olacaklardır. Genel anlamı ile bölgenin tatlısu alg florasını olumsuz yönde
etkileyebilecek bir durum söz konusu olmayacaktır. Çünkü tatlısu algleri mevcut
durumlarını göl sistemi içerisinde de devam ettirebileceklerdir.
Zooplanktonik organizmaların yaşam ortamlarının durgun sular olduğu dikkate
alınacak olunursa, yapımı düşünülen regülatör alanlarında oluşacak durgun su kütlesi bu
canlıların önemli oranda artışı ile sonuçlanacaktır. Suyun mekanik ve sürükleyici etkisinin
ortadan kalkması ve bu canlıların besinlerini oluşturan fitoplanktonik organizmaların
regülatör alanlarındaki artışları zooplankton açısından olumlu sonuç doğuracak ve gerek
yoğunluk gerekse de tür çeşitliliğinde bir artış olacaktır. Bölgede tür çeşitliliği ve
populasyon yoğunluğu oldukça az olarak bulunan zooplanktonik organizmalar, regülatör
gölleri oluşmasından sonra oldukça fazla tür ve yoğunlukla temsil edilmeye başlanacaktır.
Yani planlanan faaliyet gerçekleştikten sonra zooplanktonik organizmalar için optimum
koşullar ortaya çıkacaktır.
Akıntılı suya adaptasyon gösteren bentik canlılar, durgun su olan regülatör alanında
daha az türle temsil edilmeye başlanacaktır. Ancak bu türlerin yerine durgun suya adapte
olan, derin ve çamur alanları tercih eden bentik türler regülatör bölgesinde yoğunluk
bakımından artacaklardır. Ayrıca sürüklenme davranışı gösteren türlerin dağılımında da
değişiklik ortaya çıkabilecektir. Regülatörün yapımı, bentik tür kompozisyonunu nitelik ve
nicelik açısından değiştirecektir. Bu alanlarındaki akıntının azalması ile birlikte dip yapısı
da değişecektir. Çakıllı ve büyük kayalıklı zemin yapısı yerine, geniş olarak çamur ve
149
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
balçıklı alanlar oluşacaktır. Bu alanlar önceden mevcut olmayan bazı türler için uygun
özellik taşıyabilecektir.
Alanda yaşadığı belirlenmiş olan balık türlerinin önemli bir kısmı, ülkemizde
yaygın ve genellikle göl ekosistemine adapte olabilen türleri içermektedir. Durgun su
sistemine adapte olamayacak türlerin ise rezervuar öncesi ve sonrasındaki akıntılı alanlarda
yaşamlarını sürdürebileceklerdir.
Regülatör oluşumu sonrasında, balıkların besinlerini oluşturan fitoplanktonik ve
zooplanktonik türlerin yoğunluk artışlarının beklenmesi nedeniyle, bu durumun balık
populasyonlarını da olumlu olarak etkileyeceği düşünülmektedir. Ayrıca oluşacak durgun
su kütlesi, su kuşları açısından da beslenme, barınma ve konaklama imkanı
sağlayacağından dolayı bölgenin faunal tür sayısında olumlu bir etki olacaktır. Proje
alanında belirlenmiş balıklar ülkemizde yaygın ve genellikle durgun su ekosistemine
adapte olabilen türleri içermektedir. Durgun su sistemine adapte olamayacak türlerin ise
regülatör öncesi ve sonrasındaki akıntılı ortamlarda yaşamlarını sürdürebileceklerdir.
Regülatörler, derelerdeki su akışının doğal miktarını ve süresini değiştirmektedirler.
Doğal sistemlerinde yaşayan türlerin mevcudiyetleri akıntının miktarı ile yakından
ilişkilidir. Dere sistemi boyunca hareketli olan sedimen, derenin dip ve kıyı yapısını
şekillendirmektedir. Bu materyallerin özellikleri sucul canlılar için önemlidir. Pendik
regülatörünün yapımından sonra bu materyaller regülatör alanlarında toplanacak ve alt
sistemlere ulaşamayacaktır. Bu durum, akış aşağıdaki sistem için gerekli organik
materyalin eksilmesine ve dolayısı ile alt kısımdaki sucul ekosistemde belli habitat
kayıplarına yol açabilecektir. Su tutma yapıları yoluyla azaltılan sediment taşınması, nehrin
alt kısımlarında kıyıların bozulmasına ve balıkların doğal habitatlarının ve durgun su
vejetasyonun azalmasına, sucul kuşların ve diğer sedimana bağlı türlerin olumsuz
etkilenmesine neden olabilir. Ancak regülatörde yapılacak olan çakıl geçitleri az da olsa bu
sorunu çözebilecek niteliktedir. Bu geçitler hem regülatörün ömrünü uzatmakta hem de alt
havzadaki dere yatağının doğal yapısının korunmasına katkı sağlamaktadır.
Regülatörden tünele alınan su, santralden çıktıktan sonra kalitesinde bir miktar
değişim gösterecektir. Çünkü yüksekten gelerek çok hızlı bir şekilde türbine çarptıktan
sonra santralden düşük sıcaklıklarda çıkacaktır. Soğuk su, biraz bekleyebileceği bir kanal
sistemine alınıp, daha sonra dere yatağına verilmelidir. Böylece soğuk ortamlara adapte
olamayacak sucul türler için su kalitesi uygun hale gelebilir. Bununla birlikte, işletmede
kullanılan su santralden çıktıktan kısa bir süre sonra uygun su kalitesi değerlerine
kavuşacaktır.
150
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Doğal ortamlarda tesis edilecek kalıcı yapıların yöredeki doğal yaşamı etkileyecek
olsa da bazı türlerin bu kesimlerde yok olmasına neden olabilecek konumda olmayacakları
da belirlenmiştir.
Bölgede doğal ortamlarda şekillenen söz konusu yapılar dışında bölge için “yeni”
olarak nitelenebilecek bir durum da inşa edilecek santralin işletilme sürecidir. Bu süreçte
Turnasuyu yatağında akmakta olan su başrolde olacaktır. Akarsu yatağındaki suyun belirli
bir kısmı yine sınırlı mesafeler için akarsu yatağından uzaklaştırılacak; santralde
gerçekleşecek elektrik üretimi sonrasında yeniden akarsu yatağına verilecektir. Burada söz
konusu olabilecek en önemli risk de akarsu yatağında, regülatör ile santral arasındaki
mesafede yetersiz miktarda su bulunması veya tamamen susuz kalabilmesidir. Bu riskin
ortadan kaldırılmasına yönelik olarak regülatör kesitinden akarsu yatağına bırakılacak su
miktarı uzun yıllara ait yağış ve iklim verileri yanında jeolojik yapı, hidrolojik,
hidrobiyolojik ve ekolojik özellikler gibi çeşitli ve kapsamlı parametreler göz önünde
bulundurularak hesaplanmaktadır. Bu sayede öncelikli olarak akarsu yatağındaki sucul
yaşamın, bağlantılı olarak da yakın çevredeki doğal yaşamın devamlılığı garanti altına
alınmış olacaktır.
Sucul formlar dışında proje sahasında tespit edilmiş olan ve suya olan
bağımlılıklarına göre sırasıyla verilen İkiyaşamlılar, Sürüngenler, Kuşlar ve Memeli
hayvanlar gibi omurgalı sınıflarına ait türlere yönelik olarak yapılan değerlendirmeler
sonucunda söz konusu canlıların faaliyetten doğrudan veya dolaylı olarak etkilenmemeleri
için dikkat edilecek noktalar metin içerisinde detaylı olarak irdelenmiştir.
Tüm bu ifadeler ışığında, Turnasuyu üzerinde tesis edilmesi planlanan Pendik
Regülatörü ve santralinden oluşan projenin,
-klasik baraj projelerine kıyasla küçük boyutlara sahip olması;
-akarsu yatağındaki suyun çevrilmesiyle regülatör gövdesi arkasında meydana
gelecek rezervuarın yüzeyi ve hacminin küçük ölçekli olması nedeniyle lokal iklimsel
koşullar üzerinde bir farklılığa sebep olmayacak olması;
-lokal doğal yaşam bileşenleri ve habitatlar üzerinde şekillenecek etkilere karşı
metin içerisinde vurgulanan öneri ve tedbirlerin alınması;
-Regülatör ile santral binası arasında kalacak kesimler için taahhüt edilen çevresel
akış miktarlarının güvence altına alınması;
-söz konusu miktarların enerji üretiminde kullanılmaması;
151
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
-akarsu yatağında son on yıllık ortalama akımın %10’undan daha az akım olması
halinde suyun tamamının doğal hayatın devamı için mansaba bırakılması;
-inşaat aşamasının tamamlanması sonrasında, özellikle dönüşüme uğratılmış doğal
habitatlar başta olmak üzere mümkün olan en küçük boyuttaki yaşam alanlarında
iyileştirme çabalarının gündeme getirilmesi; yörede doğal yaşamın korunması
çalışmalarına destek verilmesi gibi noktalara dikkat edilmesi koşuluyla,
-enerji kaynakları açısından günümüzde büyük ölçüde dışa bağımlı olan ülkemizin
elektrik üretimine yerli kaynaklardan katkı sağlanacak olması;
-hayata geçirilmesi sonucunda meydana getireceği olumsuzlukların ülke genelinin
menfaatine olmak üzere elde edilecek getiri nedeniyle tolere edilebilecek düzeyde olacağı
düşünülmektedir.
Proje sahasında 2 endemik bitki türü tespit edilmiştir. Tespit edilen endemik türler;
Dianthus carmelitarum Reut. ex Boiss. ve Heracleum platytaenium Boiss. dır. Bu türlerin
IUCN kriterlerine göre tehlike kategorisi LC olup, inşaat çalışmaları öncesi ya da inşaat
çalışmalarından sonra türlerin korunmasına yönelik her hangi bir önlem alınmasına gerek
yoktur.
Regülatörden sonra suların önemli bir kısmı iletim tüneline alınacağından tüm
derelerin yatağı için gerekli can suyu miktarları bırakılmalıdır. Söz konusu regülatörün
yapımı ile Turnasuyu yatağının susuz kalması gibi bir risk oluşabilecektir. Bunun
giderilmesi için regülatör gövdesinden çay yatağına, sucul yaşamın devamlılığını
sağlayabilecek yeterlilikte suyun bırakılması kaçınılmazdır.
Bölgede yaşayan sucul canlılar içinde en belirteç grup balıklardır. Balıklar
açısından yapılan can suyu değerlendirmeleri diğer sucul canlılar açısından da kabul
edilebilir niteliktedir. Proje bölgesini oluşturan Turnasuyu balıkları ile ilgi olarak yapılan
ekolojik değerlendirmelerde, türlerin belli bir stok oluşturması ve ürüyebilmesi için gerekli
koşullar dikkate alındığında, uzun yıllar aylık ortalamalarına göre bu raporun sonuç
kısmında önerilen can suyu değerleri bölgedeki sucul yaşamın sürdürmesi için yeterli
olacaktır. Minimum değerler göz önüne alındığında, balıkların bu ortamda
mevcudiyetlerini sürdürebilmesi için, ortalama derinliğin 15 cm., akıntı hızının da 0.20
m/s'lik bir akım sistemi oluşturması önemlidir ve bu koşulların önerilen minimum akım
değerleri fazlası ile sağlanabileceği hesaplanmıştır (Ek-15). Islak çevre yöntemine göre
yapılan hesaplamalara bakıldığında, yıllık ortalama akımın Pendik regülatör yeri için 4.10
m3/sn olarak hesaplanmıştır. Proje bölgesinde model olarak alınan akarsu kesit yeri ıslak
çevre yöntemine ait hidrolik model sonuçlarına göre 0.06 m3/sn’lik debi değerinde hem
152
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
derinlik hem de akıntı hızı açısından balık türleri açısından minimum koşulların sağlandığı
görülmektedir. Islak çevre metoduna göre yapılan hesaplamalardaki değerlerde, balıkların
mevcudiyetlerini sürdürebilmesi için gerekli minimum değerler temelinde (minimum
derinlik ve minimum akım hızı) bırakılması gerekli can suyu değerleri her ne kadar sucul
yaşam gereklerini karşılayabilir olarak gözükse de, bu çalışmada sucul ekosistemde iyi
koşulların sağlanabilmesi için daha yüksek rakamlar önerilmektedir. Bu can suyu değerleri
gerekli minimum koşulları oluşturmakla birlikte yıllık ortalama akımların çok düşük bir
yüzdesine karşılık gelmektedir. Ekosistem Değerlendirme Raporunda önerilen en düşük
akım miktarı 0.41 m3/s ile Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında gerçekleşmektedir. Bu
koşullardaki ıslak çevre değerleri ile 0.36 m derinlik ve 32 cm/s’ye akıntı hızı elde
edilmektedir. Bu değerler istenen minimum kısıtların iki katından fazla olup, balık türleri
açısından uygun koşullar sağlamaktadır.
Pendik regülatör yeri için ekosistem değerlendirme raporunda önerilen can suyu
değerleri, sucul canlılar açısından gerekli minimum koşulları sağlamakta olup yaşamlarını
rahatlıkla sürdürebilecekleri yeterliliktedir.
Bırakılması önerilen can suyu miktarının yüksek akımlı dönemde, düşük akımlı
döneme göre bir miktar daha fazla bırakılmasının nedeni, özellikle balık türlerinin
ürüyebilmeleri için uygun yumurtlama habitatlarının korunması ilkesine dayanmaktadır.
Proje bölgesindeki balık populasyon yoğunluğu ile faaliyetten sonraki yoğunlukları
arasında bir azalma olacaktır. Ancak önemli olan, bu azalmanın türlerin neslini devam
ettirebileceği düzeyde tutulabilmesidir. Bu durum, özellikle üreme dönemlerindeki
yumurtlama habitatlarının arttırılması ile mümkün olabilir. Bu koşulların sağlanabilmesi
için bırakılacak su miktarı ile suyun akım alanı büyüklüğü arttırılarak uygun yumurtlama
yerlerinin yüzeysel olarak arttırılması sağlanmış olacaktır. Bu nedenle üreme dönemi olan
yüksek akımlı dönemlerde (Mart-Mayıs) bırakılacak can suyu miktarı ne kadar büyük akım
alanına sahip olursa balık türlerinin yumurtlama yerleri o denli artacak ve devamında
yumurtalardan daha fazla birey çıkarak büyüyecektir. Bu bireyler de erginleşme
imkanlarını bularak yeni döller verecek ve türün neslini devam ettirebileceği gerekli
populasyon büyüklüğü sağlanabilecektir. Proje faaliyete geçtikten sonra, başlangıçtaki
toplam balık populasyon büyüklüğünün belli bir populasyon düzeyinde korunabilmesi
durumunda, türün neslini sürdürmesi açısından bir sorun söz konusu olmayacaktır.
Islak çevre metodu hesaplamalarında kullanılan boyutsuz ıslak çevre-boyutsuz debi
ilişkisi yansıtan grafikten yararlanılarak birinci türevinin 1 değerini aldığı ıslak çevre
kırılma noktasına karşılık gelen Pb ve Qb değerleri belirlenmiştir. Pb-Qb eğrisi birinci
türevinin 1 değerini aldığı kırılma noktasında Pb 0.625, Qb ise 0.192 değerini almaktadır.
Diğer bir deyişle, herhangi bir dönemdeki doğal akışın % 19.2’sinde o dönemdeki doğal
ıslak çevre büyüklüğünün % 62.5’i elde edilebilmektedir. Aylık bazda bırakılması gereken
153
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
su miktarları ile ilgili bir değerlendirme yapıldığında, yüksek akım döneminde daha fazla
can suyu derelerin yatağına bırakılacaktır. Islak çevre kırılma noktası boyutsuz ıslak
çevrenin 0.625’lik değer artan debi ile sucul habitat arasındaki ilişkiyi yansıtması açısından
önemlidir.
Bırakılacak can suyuna ilaveten regülatör ile santral arasında kalan kesimde bir çok
yan kol Turnasuyu’na karışmakta olup can suyuna önemli katkı sağlayacaktır. Üstelik dere
yatağı proje bölgesinde dar olup, eğim fazla ve akıntı hızı da yüksektir. Regülatör ve
santral arasında kalacak kesimde, bırakılacak çevresel akış miktarı minimum değerlerin
üzerinde bir derinlik oluşturarak akacaktır.
Önerilen can suyu miktarlarının bırakılması durumunda, ekolojik olarak istenen
derinliklerden daha fazla miktarda su akmaya devam edecek ve özellikle balık türlerinin
bölgedeki mevcudiyetlerini sürdürebileceği koşullar sağlanacaktır. Önerilen akımla
sağlanacak derinlik, bölge balıkların stok oluşturarak üreme ve beslenmeleri için kabul
edilebilir sınırların üzerinde kalmaktadır. Bu faaliyetten etkilenecek en önemli canlı grubu
balıklar olacaktır ve izlenmeleri gerekmektedir. Hidrojeolojik çalışmalarda çok farklı
metotlar uygulanmakta olup bunlar içerisinde Islak çevre metodu, sucul yaşamın
sürdürülebilir gelişimi açısından yeterli koşulları sağlayacağından dolayı can suyu miktarı
hesaplanmalarında kullanılması uygun bulunmuştur. Islak çevre metodunda elde edilen ve
önerilen can suyu miktarları ile minimum su derinliği ve akım hızının karşılanacağı
koşulların oluşacağı ve balık türlerinin ürüyebilmesi ve belli bir populasyon
oluşturabilmesi için gerekli miktarı sağlayabilecek olmasından dolayı önerilmektedir.
V.1.8. Proje kapsamındaki tesislerin (Baraj, Regülatörler, HES, iletim kanalı, tünel
yapımı ve servis yollarının v.s.) yapımı dolayısıyla kullanılacak malzemenin nereden,
nasıl ve ne miktarda temin edileceği,
Projede toplam kazı miktarı 101.688 m3 olarak hesaplanmıştır. Çıkan malzeme,
beton agrega ihtiyacında ve dolgu işlemlerinde (yeni yapılacak ya da iyileştirilecek ulaşım
yollarında sergi malzemesi olarak) malzeme olarak kullanılacak veya agregası alınan
boşluklara serilecektir. İşe yaramayan kısmı gerekli izinler alınarak belirlenen kazı fazlası
malzeme sahası içerisinde depolanacaktır. Söz konusu ünitelerin inşaatı sırasında gerekli
olan betonarme beton ihtiyacı’nın kurulacak beton santrali tesisinden karşılanması
planlanmaktadır. Söz konusu proje için yıllık 48.000 m3 kapasiteli konkasör tesisi (kırmaeleme-yıkama) ve yıllık 40.000 m3 kapasiteli beton santrali tesisi kurulması
planlanmaktadır. Kazı fazlası malzemenin yeterli olmaması veya ihtiyacı karşılamaması
durumunda ihtiyaç duyulacak hazır beton, ruhsatlı hazır beton tesisinden satın alma
yöntemi ile karşılanacaktır. Ek bir malzeme ocağı kurulmasına gerek yoktur.
154
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.1.9. İnşaat aşamasında kullanılmak üzere taşocağı, kum ocağı, kil ocağı gibi
malzeme ocaklarının (açılması durumunda) sayısı, ocakların alan büyüklükleri,
işletme alan büyüklükleri ve koordinatları, yıllara bağlı planlanan üretim miktarları,
uygulanacak üretim yöntemleri, basamak yüksekliği, genişliği, şev açısı, basamak
sayısı, ocakların başlangıç ve nihai durumlarının imalat haritaları üzerinde
gösterimi,
Söz konusu proje için yıllık 48.000 m3 kapasiteli konkasör tesisi (kırma-elemeyıkama) ve yıllık 40.000 m3 kapasiteli beton santrali tesisi kurulması planlanmaktadır.
Kazı fazlası malzemenin yeterli olmaması veya ihtiyacı karşılamaması durumunda ihtiyaç
duyulacak hazır beton, ruhsatlı hazır beton tesisinden satın alma yöntemi ile
karşılanacaktır. Ek bir malzeme ocağı kurulmasına gerek yoktur.
V.1.10. Malzeme ocağı açılıp açılmayacağının belirtilmesi, açılması durumunda
patlatma işleminin ne şekilde yapılacağının açıklanması, patlatma paterni, bir atımda
kullanılacak patlayıcı madde miktarı, taşınımları, depolanmaları ve kullanımları,
hava şoku ve kaya fırlamaları hesaplarının yapılarak etkilerinin değerlendirilmesi,
Söz konusu proje için yıllık 48.000 m3 kapasiteli konkasör tesisi (kırma-elemeyıkama) ve yıllık 40.000 m3 kapasiteli beton santrali tesisi kurulması planlanmaktadır. Ek
bir malzeme ocağı kurulmasına gerek yoktur.
V.1.11.Malzeme ocaklarında (açılması durumunda) üretim miktarlarının çalışma
süreleri (gün-ay-yıl), nakliye güzergahları, ulaşım altyapısı planı, altyapının inşası ile
ilgili işlemler, Ocak alanının çevresinde yer alan en yakın yerleşim birimleri, ocak
alanına ait imalat haritası ve kesiti, yakın çevresini de gösteren vaziyet planı,
kullanılacak makine ekipmanları,
Proje alanında, yıllık 120.000 ton kapasiteli konkasör tesisi (kırma-eleme-yıkama)
ve yıllık 100.000 ton kapasiteli beton santrali tesisinde 24 ay, ayda 25 gün ve günde 12 saat
çalışılması planlanmaktadır. Ek bir malzeme ocağı kurulmayacaktır. Betonun
depolanamamasından dolayı ihtiyaç olduğu zamanlarda üretim yapılacaktır. Konkasör
Tesisi ve Beton Santrali’nin güneybatısında yaklaşık 400 m mesafede Bahariye köyü'ne ait
yerleşimler yer almaktadır. Projede kullanılması planlanan makine ekipmanları Bölüm
V.1.2 başlığı altında verilmiştir.
155
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.1.12.Kırma-eleme tesisinin kurulup kurulmayacağının belirtilmesi, kurulması
durumunda kurulacağı alanın, teknolojisi, üretim miktarlarının çalışma süreleri
(gün-ay-yıl), ulaşım altyapısı planı, altyapının inşası ile ilgili işlemler, alanın
koordinatları, kapladığı alan büyüklüğü, tesis kapasitesi, tesis alanı çevresinde yer
alan en yakın yerleşim birimleri,( toz gürültü v.s alınacak önlemler) , tesisi iş şeması,
tesis alanının mevcut kullanımı ve mülkiyeti, tesis alanının 1/25.000 ölçekli haritada
gösterilmesi, kullanılacak makine ekipmanları,
•
Konkasör (Kırma-Eleme-Yıkama) Tesisi
Sahada yaklaşık 1 hektarlık alanda kırma-eleme-yıkama tesisi ve beton santrali
kurulması planlanmıştır. Konkasör tesisi ve beton santralinin kurulacağı alan regülatör
yerinin yaklaşık 50 m güneybatısında planlanmıştır. Konkasör tesisi kapasitesi yıllık 48.000
m3’tür. Söz konusu ünitelerin inşaatından çıkan kazı malzemesi, planlanan konkasör
tesisinde işletilecektir. İnşaat süresince konkasör tesisinden çıkacak malzeme yine bu alan
içerisinde konkasör tesisinin yakınında kurulacak hazır beton tesisinde hazır beton haline
getirilecek ve Pendik Regülatörü ve HES inşaatında kullanılacaktır.
Yıllık Kapasite = Tesis Kapasitesi x Malzeme yoğunluğu = 48.000 m3 x 2,5
ton/m3
= 120.000 ton olacaktır.
Yıllık Üretim
Aylık Üretim
Günlük Üretim
Saatlik Üretim
Vardiya Sayısı
Yıllık Çalışma Süresi
Aylık Çalışma Süresi
Günlük Çalışma Süresi
120.000
5.000
ton
ton
200
16,6
1
600(24 ay)
25
12
ton
ton
Gün/yıl
Gün/ay
Saat/gün
Konkasör (Kırma - Eleme – Yıkama) Tesisinde Çeneli Kırıcı, Darbeli Kırıcı, Elek
ve Yıkama ünitesi yer alacaktır. Tesise getirilecek malzeme ilk olarak kırıcıya girecek ve
boyutları küçültülecektir. Boyutları küçültülen malzeme bantlar vasıtasıyla elek ünitesine
aktarılacak, konkasör tesisinden geçirilip kırılıp elenerek ebatlarına ayrılan malzeme
yıkanarak beton santraline nakledilecektir.
156
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
İŞ AKIM ŞEMASI
Konkasör tesisinin kurulacağı alan
üzerinde bulunan hafriyatın alınması
Toz Oluşumu
Yolların Spreylenmesi
Kırma eleme tesisinin kurulması
Toz Oluşumu
Yolların Spreylenmesi
Kazı Malzemesinin Tesise Getirilmesi
Toz Oluşumu
Kamyon Vasıtasıyla Taşıma
Yolların Spreylenmesi
Bunker
Toz Oluşumu
Bant Konveyör Vasıtasıyla Taşıma
Yolların Spreylenmesi
Çeneli Kırıcı
Toz Oluşumu
Bant Konveyör Vasıtasıyla Taşıma
Spreyleme İle Bertaraf
Elek
Yıkama
Beton
Santraline Sevk.
Şekil 17. Konkasör Tesisi İş Akım Şeması
Konkasör tesisine getirilen malzeme uygun boyutlara kırılıp elendikten sonra
yıkanır. Burada bulunan malzemeler ikili elekten (double screen) geçirilerek 38-76 mm
olmak üzere boyutlandırma yapılır. Beton imalatında 22 mm’ den büyük malzeme
kullanılmayacağından elek ve birincil kırıcı arasında kapalı devre kurularak 22 mm’den
büyük malzemelerin küçültülmesi sağlanır. 5-19 mm ve 0-5 mm arasında uygun boyutlara
kırılan malzeme beton yapımı için beton tesisine verilecektir.
Konkasör (Kırma–Eleme-Yıkama) Tesisinin işletilmesi sırasında oluşacak pasa
malzemesi kazı fazlası malzeme alanı içerisinde depolanacaktır.
Bölüm V.1.3 başlığı altındaki inşaat aşamasında oluşacak toz emisyonunun dağılım
tablolarını incelediğimizde, ortaya çıkan değerlerden havada asılı partiküllerin ilk 150
metrede birkaç yönde UVS sınır değeri 60 (µg/m3)’de kaldığı, Çöken tozlarda ise 200
157
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
metreden önce UVS sınır değer 210 (mg/m2.gün)’nin altına indiği görülmektedir. İnşaat
alanında oluşacak toz emisyonunun etki alanı çalışma yapılan alanın 200 m çevresi olup,
Pendik Regülatör yeri güneybatısında yaklaşık 550-600 m mesafedeki en yakın yerleşim
yeri olan Kuzuören Mahallesine (Bahariye köyüne ait yerleşimler), Konkasör Tesisi ve
Beton Santrali’nin güneybatısında yaklaşık 400 m mesafede Bahariye köyü'ne ait
yerleşimlere olumsuz etkisi bulunmamaktadır.
Bölüm V.1.23 başlığı altındaki tesis alanından kaynaklanacak gürültü seviyesinin
modellemesine ait mesafelere göre gürültü seviyesi tablosu incelendiğinde, 60 m
mesafeden önce gürültü seviyesinin 70 dBA sınırının altına indiği görülmektedir. Buna
göre tesis alanında yapılacak çalışmalardan kaynaklanacak gürültünün etki alanı tüm
makinaların aynı anda çalıştığı varsayıldığında çalışma yapılan alan ve 60 m çevresidir.
Proje kapsamındaki tüm üniteleri ve yakın yerleşim birimlerini gösterir 1/25.000
Ölçekli Topografik Harita ekte verilmektedir (Ek-4).
Proje alanının bulunduğu bölgeye ilişkin Ordu-Trabzon-Rize-Giresun-GümüşhaneArtvin Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı (ÇDP)
03.01.2013/04.07.2013 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından onaylanmıştır.
Onaylı 1/100.000 Ölçekli ÇDP, Plan Lejantı ve Plan Hükümlerine göre (Ek-6) santral yeri
tarım arazisi, cebri boru güzergahı tarım arazisi, iletim tünelinin bir kısmı bölgeye özel
ürün alanı (bağcılık, çay, fındık v.b), bir kısmı tarım arazisi olarak tanımlanmış olup,
regülatör yeri ile konkasör tesisi ve beton santrali yeri tarım arazisi olarak tanımlanmış
alan, kazı fazlası malzeme sahalarından 1 ve 2 nolu saha yeri tarım arazisi, 3 nolu kazı
fazlası malzeme sahası yeri bölgeye özel ürün alanı (bağcılık, çay, fındık v.b) içerisinde
kalmaktadır.
Söz konusu proje sahası arazi kullanım kabiliyeti açısından incelendiğinde VII.
sınıf topraklardan oluşmaktadır. Büyük toprak grupları açısından incelendiğinde ise alanda
kırmızı sarı podzolik topraklar yaygındır. Proje alanına ait Arazi Kullanım Haritası ekte
verilmektedir (Ek-9). Projeye ilişkin fotoğraflar ekte verilmektedir (Ek-20).
158
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.1.13. Beton Santralı tesisinin kurulup kurulmayacağının belirtilmesi kurulması
durumunda kapasitesi, teknolojisi, üretim miktarlarının çalışma süreleri (gün-ay-yıl),
ulaşım altyapısı planı, altyapının inşası ile ilgili işlemler, kullanılacak makine
ekipmanları,
•
Beton Santrali
İnşaat çalışmalarının ilk aşaması olan kazı ve dolgu işlerinin belli bir noktaya
gelmesinden sonra çeşitli yapıların beton imalatları yapılmaya başlanır. Pendik Regülatörü
ve HES projesinin beton işleri beton santralinde yapılacaktır. Sahada yaklaşık 1 hektarlık
alanda konkasör (kırma-eleme-yıkama) tesisi ve beton santrali kurulması planlanmıştır.
Konkasör tesisi ve beton santralinin kurulacağı alan regülatör yerinin yaklaşık 50 m
güneybatısında planlanmıştır. Beton santrali kapasitesi yıllık 40.000 m3 olup, inşaat
aşamasının bitiminde alandan kaldırılacaktır.
Söz konusu beton santralinden çıkan malzeme regülatörün beton işleri için, cebri
boru ve tünel beton işleri için ayrıca santral binasının betonarme işleri için kullanılacaktır.
Kullanılacak beton miktarları aşağıda verilmiştir.
Tablo 63. Pendik Regülatörü ve HES İnşaatı İçin Kullanılacak Beton Miktarları
İşin Adı
Miktar
Regülatör
Çimento Miktarı
6000 ton
Betonarme Betonu
20.000 m3
İletim Tüneli
Çimento Miktarı
860 ton
BA Betonu
2867 m3
Santral Binası
Çimento Miktarı
1050 ton
Betonarme Betonu
3500 m3
Cebri Boru
Çimento
150 ton
Betonarme Betonu
500 m3
26.867 m3
Toplam Beton İhtiyacı
Ünite
Yıllık
Aylık
Günlük
Saatlik
Çalışma Periyodu
Beton Santrali
40.000
1666,6
66,6
:
100.000
4166,6
166,6
5,5 m3
13,8 ton
24 ay/yıl, 25 gün/ay, 12 saat/gün, üretim 2 yıl
159
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
1 m3 beton için 1300 kg/m3 agrega kullanılırsa;
HES inşaatı süresince yani 2 yıl; 31.415 m3 için = 1300 kg/m3 x 2 x 26.867 m3 =
69.854 ton malzeme gereklidir. Projede toplam 40.000 m3 kapasiteli beton santrali
kurulması planlandığına göre bu malzeme beton ihtiyacı için yeterli olacaktır. Saatlik 5,5
m3 beton için 7,15 ton, günlük 12 saat /1 gün x 7,15 ton/sa = 85,8 ton/gün agrega
malzemesi gerekmektedir. Kazı fazlası malzemenin yeterli olmaması veya ihtiyacı
karşılamaması durumunda ihtiyaç duyulacak hazır beton, ruhsatlı hazır beton tesisinden
satın alma yöntemi ile karşılanacaktır. Ek bir malzeme ocağı kurulmasına gerek yoktur.
Tesis alanında, alan üzerinde bulunan bitkisel toprak ise sıyrılarak alınacak ve arazi
düzenlemelerinden sonra üst katman olarak tekrar araziye serilmek amacıyla kazı fazlası
malzeme alanında depolanacaktır. Regülatör inşaatı tamamlandığında tesisler işletmeye
kapandığında, taşınabilir ekipmanlar sökülüp götürülecek ve sıyrılan bitkisel toprak tekrar
yüzeye serilecektir.
Şekil 18. Beton Santrali Temsili Görünümü
160
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
İŞ AKIM ŞEMASI
Malzemeyi Bunkere Boşaltma
Belli Oranda Karıştırma
Kullanıcı Üniteye Sevkiyat
Şekil 19. Beton Santrali İş Akım Şeması
Konkasör tesisinde belli oranlarda kırılarak, sınıflandırılmış malzeme beton santrali
bunkerine taşınacaktır. Beton santraline gelecek olan malzemeler burada uygun oranlarda
karıştırılarak beton üretimi yapılacaktır.
Proje kapsamında ihtiyaç duyulan kullanma suyu DSİ 7.Bölge Müdürlüğü’nden
gerekli izinler alınarak Turnasuyu Nehrinden sağlanacaktır. Beton Santrali-Konkasör
Tesisi sahası içerisinde yapılacak olan çökeltim havuzu ile kullanılan suların tekrar geri
kazanılarak yeniden kullanılması sağlanacak veya oluşacak atıksuların alıcı ortama
deşarjdan önce nötralizasyonu sağlanarak alıcı ortama verilmesi söz konusu olacaktır.
V.1.14. Derivasyon (regülatör inşaat alanının kuru tutulabilmesi için akarsu
güzergahının geçici olarak değiştirilmesi) amacıyla veya diğer nedenlerle akarsu
havzasında yapılacak her türlü doldurma, kazıklar üzerine inşaat ve benzeri işlemler
ile bunların nerelerde ne kadar alanı kaplayacağı ve kullanılacak malzemeler, araç ve
makineler,
Pendik Regülatörü ve HES projesi kapsamında su ortamında yapılacak çalışmalar,
Pendik regülatörünün yapımında batardo ve derivasyon inşaatı sırasında gerçekleşecektir.
Derivasyon Kanalı Dereyatağı içerisinde yapılacak olan yapıların kuru bir ortamda
yapılmasını sağlamak amacı ile geçici olarak yapılan bir yapıdır. Regülatör ve çökeltim
yapılarının yapılması için derivasyon kanalının yapılması zorunludur. Bunun Regülatör ve
çökeltim havuzu yapılarının yapılmasından önce derivasyon kanalının ve batardoların
yapılması gerekmektedir. Derivasyon kanalı mümkün olduğunca kısa ve Q5 taşkın
debisine göre dizayn edilir. Suyu derivasyon kanalına yönlendirmek için dereyatağı kaya
ve geçirimsiz malzeme doldurulur (memba batardosu) ve Q5 taşkın kotuna kadar dolgu
yükseltilir. Aynı şekilde derivasyon kanalından dereye aktarılan suyun inşaat sahasına
gelmesini engellemek amaçlı regülatörün mansabında kaya ve geçirimsiz malzeme ile
161
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
dolgu (mansap batardosu) yapılır Q5 taşkın kotuna kadar dogu yükseltilir. Derivasyon
kanalı ve batardoların yapılma süresi 2 gündür. Öncelikle dereyatağına dokunmadan
derivasyon kanalı çalışmaları tamamlanarak ertesi gün batardolar yapılması sağlanacaktır.
Dolayısı ile dereyatağı içerisinde yapılacak çalışma süresi bir günü geçmeyecek ve suyun
bulandırılması çok kısa süreli olacaktır. Batardoların yapılması ile regülatör ve çökeltim
havuzu inşaatlarının yapılması sırasında dere yatağındaki suya herhangi bir müdahale
yapılmayacaktır.
Hafriyat işleminde kullanılacak ekipmanlar ve kazı miktarları Bölüm V.1.1’de
anlatılmaktadır.
V.1.15. Olabilecek heyelanlara karşı alınacak önlemler,
Pendik Regülatörü ve HES Projesi kapsamında yapılacak çalışmalar sırasında
yamaç denge profilinin bozulmamasına dikkat edilecektir.
Proje kapsamında ayrıntılı zemin etüt çalışmaları yapılarak yamaç eğiminden
kaynaklanacak heyelanlara dikkat edilecek, gerekli yerlerde toprak kaymasını önlemek için
tel kafes ve shotcrete uygulamaları yapılacaktır.
V.1.16. Yeraltı suyuna etkiler,
Proje alanı ve yakın civarında yer alan kayaçların çoğunluğu volkanik kökenli
olması nedeniyle, az da olsa akifer özelliği taşırlar. Kayaçlardaki çatlak ve kırık sistemleri
boyunca yüzey altında topoğrafik eğimin azaldığı yöne doğru yeraltı suyu akışının
olabileceği düşünülmektedir. Kontaklardan ve süreksizliklerden gelen sızıntı sular dışında
kaynak olarak nitelendirilebilecek yeraltı suyu çıkışı gözlenmemiştir. Genel olarak yeraltı
suyu seviyesi, vadilere göre alt kotlarda bulunan akarsuyu beslemektedir. Proje yapıları ile
ilişkili olan formasyonlar genelde az geçirimli özellikte olup, formasyonların akifer olma
özelliği yoktur. Santral yerinde yeraltı suyu yüzeye yakın olacağı tahmin edilmekte olup,
santral yeri kazısında yeraltı suyunun dikkate alınması gerekecektir. Kazı şevlerinin 1
yatay, 3 düşey alınması genelde yeterli olacaktır.
V.1.17. İnşaat esnasında kırma, öğütme, yıkama-eleme, taşıma ve depolama gibi toz
yayıcı işlemler, kümülatif değerler,
Pendik Regülatörü ve HES, Konkasör Tesisi ve Beton Santrali Projesi inşaatı
esnasında kırma, öğütme, yıkama-eleme, taşıma ve depolama gibi toz yayıcı işlemler ve
kümülatif değerler Bölüm V.1.3 başlığı altında verilmektedir.
162
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.1.18. Arazinin hazırlanması ve inşaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla,
elden çıkarılacak tarım alanlarının büyüklüğü, bunların arazi kullanım kabiliyetleri
ve tarım ürün türleri, tarım arazilerinin tarım dışı amaçla kullanımı ile ilgili bilgiler,
mera alanları, projenin 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu,
4342 sayılı Mera Kanunu, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında
değerlendirilmesi,
Proje alanı genel olarak dağlık bir yapıya sahip olup ova bulunmamaktadır. Saha,
tarım alanları, riparian vejetasyon ve geniş yapraklı türlerin oluşturduğu ormanlık
alanlardan oluşmaktadır. Proje sahasında geniş yapraklı ağaç türleri ve bu türlerin arasında
tek tek bireyler halinde Doğu Ladinleri bulunmaktadır. Turna Suyu’nun etkisi ile oluşan
alanlarda riparian vejetasyonu hakimdir. Tesis yerleri genellikle dere yatağına yakın olup
proje alanı civarındaki köy ve mahalle yakınlarında ekili alanlar mevcuttur. Santral
binasının yapılacağı alan ile tünel giriş ağzında fındık bahçeleri yer almaktadır. Proje alanı
civarındaki ekili alanlar daha çok nehir kenarındaki küçük cep ovalarda yer almaktadır.
Bölgedeki ziraat alanlarında ekili-dikili tür ağırlıklı olarak fındıktır.
Proje alanında tarım arazilerinin kesin miktarı; inşaat çalışmaları öncesinde
yapılacak; harita ve kamulaştırma işlemleri sırasında belirlenecektir.
Proje kapsamında İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü görüşünde (Ek-22);
-4242 sayılı Mera Kanunu kapsamında bulunan arazi mevcut değildir.
-4086 sayılı Zeytincilik Kanunu kapsamında bulunan arazi mevcut değildir.
-İlgili alanda 6831 sayılı Orman Kanunu kapsamında orman sayılan yerler dışında
kalan tarım arazileri için, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu
kapsamında işlem yapılacağından,, ilgili kanunun 21. maddesi (a) bendi gereğince, yasal
izinlerin alınması süreci içerisinde proje alanında herhangi bir tarım dışı faaliyette
bulunulmaması gerekmektedir.
-Ortaköy Ulubük Mahallesi Turnasuyu deresi üzerinde 10 ton/yıl kapasiteli Yılmaz
AKTAŞ’a ait alabalık çiftliği bulunmaktadır. Çiftlik çevresel etkilerden (sel, su
kanallarının tahrip olması) dolayı üretim faaliyetlerine ara vermiştir.
-Balık çiftliğinin kış mevsimsinde en az 50 lt/sn suya, özellikle suların azalmaya
başladığı yaz aylarında, elektrik üretimi için suyun kullanılmasının yanında sıcaklık,
buharlaşma vb.faktörlerden dolayı, derede su ısısı artacağından, balıkların oksijen
eksikliğine maruz kalmamaları için kış mevsimine göre iki katı suya ihtiyaç bulunmaktadır.
-Pendik Regülatörü ve HES inşaat ve işletme aşamasında; 1380 sayılı Su Ürünleri
Kanunu’nun 20. Su Ürünleri Yönetmeliği’nin 11 ve 12. maddeleri çerçevesinde alıcı
ortama her türlü zararlı maddelerin dökülmesini önleyici tedbirlerin alınarak su kirliliğine
163
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
sebebiyet verilmemesi, sulara boşaltılacak zararlı atıkların Su Ürünleri Yönetmeliğinin 6
sayılı ekinde gösterilen kabul edilebilir değerlere indirildikten sonra alıcı ortama
verilmesi,
-Alıcı suda çözünerek, su ürünlerine zarar verecek kimyasalların dolgu malzemesi
olarak kullanılmaması,
-1380 sayılı Su Ürünleri kanunu gereği, akarsu üzerinde kurulacak regülatör
inşasında su ürünlerinin geçmesine mahsus balık geçidi ve asansörlerin yapılması ve
bunların devamlı olarak işler durumda bulundurulması, baraj gölü, akarsu gibi su ürünleri
istihsal yerlerinde farklı amaçlar için kullanılan kanal ve arkların başlangıç kısımlarına
uygun bir ızgara veya kafes konulması kaydıyla, söz konusu faaliyetin ilgili kanun gereği
su ürünleri ve su kirliliği açısından bir sakınca olmayacağı kanaatine varılmıştır.”
Denmiştir. Proje kapsamında bu hususlara riayet edilecektir.
Proje kapsamında, 19/07/2005 tarih ve 25880 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren 5403 sayılı “Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu” ve 28/02/1998
tarih 23272 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4342 sayılı “Mera
Kanunu” ve 1380 sayılı “Su Ürünleri Kanunu” hükümlerine uygun hareket edilecektir.
Tarım arazileri ve mera alanlarının kullanımı için gerekli tüm izinler inşaat çalışması
başlamadan alınacaktır. Proje kapsamında orman arazisi dışında kalan alanların
kamulaştırma işlemleri; 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu ile bu kanunda çeşitli
değişiklikler yapan ve 5 Mayıs 2001 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
4650 Sayılı “Kamulaştırma Kanunu”na göre gerçekleştirilecektir.
V.1.19. Arazinin hazırlanması ve inşaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla
kesilecek ağaçların tür ve sayıları, meşcere tipi, kapalılığı, kesilecek ağaçların
bölgedeki orman ekosistemi üzerine etkileri, gerekli izinler, görüşler, projenin ya da
bir kısmının orman alanı dışında olması halinde orman alanlarına mesafesi, etkilerin
değerlendirilmesi, alınacak tedbirler,
Proje ile ilgili olarak Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Giresun Orman Bölge
Müdürlüğü tarafından verilen ÇED İnceleme Değerlendirme Raporu ve 1/25.000 Ölçekli
Meşcere Haritası Ek-5’de verilmiştir. İnceleme Değerlendirme Raporuna göre proje alanı
Giresun Orman Bölge Müdürlüğü’ne bağlı, Ordu Orman İşletme Şefliği sınırlarında
kalmakta olup, Meşcere işletme şeklinin koru ve Mevcut ağaç cinslerinin Kz (Kızılağaç),
Ks (Kestane), Dy (Diğer Yapraklılar) olduğu ayrıca KzDybc2 (Kızılağaç, Diğer
Yapraklılar, b çağ sınıfı, 2 kapalı), KzKscd3(Kızılağaç, Kestane, c çağ sınıfı, 3 kapalı),
KzDycd3 (Kızılağaç, Diğer Yapraklılar, c çağ sınıfı, 3 kapalı), KzDycd2 (Kızılağaç, Diğer
Yapraklılar, c çağ sınıfı, 2 kapalı), Z (Tarım Arazisi (Tarla, Meyvelik, Sebzelik, Bağlık vs.
gibi)), İs (İskan Sahası, Mezarlık) meşceresinde kaldığı belirtilmiştir. Giresun Orman
164
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Bölge Müdürlüğü tarafından verilen İnceleme Değerlendirme Raporuna göre, proje
sahasının orman sayılan alanı 11.121.76 m2 iken orman sayılmayan alan 122.132.47 m2
olduğu belirtilmiştir. Ancak projede yapılan revizyon dolayısıyla tekrar Giresun Orman
Bölge Müdürlüğü'ne başvuru yapılmıştır. Giresun Orman Bölge Müdürlüğü'nden Revize
İnceleme Değerlendirme Raporu beklenmektedir.
Proje kapsamındaki orman alanları için kamulaştırma söz konusu olmayıp, revizyon
öncesi Giresun Orman Bölge Müdürlüğü tarafından verilen İnceleme Değerlendirme
Raporunda belirtilen proje sahasının orman sayılan alanı 11.121.76 m2'dir. Orman sayılan
alanların kullanımı için 6831 Sayılı Orman Kanunu’ nun 17. maddesi gereği, konkasör
tesisi ve beton santralinin bulunduğu alanda 6831 Sayılı Orman Kanunu’ nun 16 ve 17.
maddesi gereği gerekli izinler alınacaktır. Proje kapsamında kesilecek ağaç sayısı inşaata
başlanmadan önce orman işletme şefliği tarafından belirlenecektir.
Orman alanları ile ilgili hususlara IV.2.10 başlığı altında detaylı olarak
değinilmiştir.
Projenin orman alanlarına muhtemel olumsuz etkileri; orman yangınları, ağaç
kesimi ve toz oluşumudur. Faaliyet sahasında, çıkabilecek herhangi bir yangına karşı
yeterli sayıda yangın söndürme ekipmanı bulundurulacak olup, 30.06.2012 tarih ve 28339
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu”
ilgili madde hükümlerine uyulacaktır. Yangın çıkması durumunda olabilecek etkiler ve
yapılacak görevler için tesis personeli eğitilecektir. Yangın olasılığı durumunda diğer
yakın kuruluşlara haber verilecektir. Yangının fark edilmesi ve alarm verilmesini takiben,
belirli lokasyonlarda hazır bulundurulan yangın ile mücadele kaynaklarından yararlanarak
sorunun derhal ortadan kaldırılmasına çalışılacaktır.
Toz oluşumu bitkilerin stomalarının kapanması ve bunu takiben solunum ve
fotosentez gibi hayati fonksiyonları yerine getirememesine neden olur. Sonuç olarak bu
durum, bitkilerin yapraklarının solmasına ve ilerleyen zamanlarda bitkinin ölümüne yol
açabilir. Ancak projenin inşaat aşamasında yapılacak olan kazı işlemleri sırasında
tozumanın önlenmesi için arazi spreyleme yöntemiyle sulanacaktır. Ayrıca proje
kapsamında ilgili yönetmelik hükümlerine riayet edilecek olup sınır değerler
aşılmayacaktır.
165
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.1.20. Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına kadar yapılacak
işlerde kullanılacak yakıtların türleri, özellikleri, oluşacak emisyonlar,
Planlanan faaliyetin inşaat süresi 24 ay sürecektir. İnşaat faaliyetleri kapsamında
kullanılacak iş makinelerinden kaynaklanacak emisyonlar geçici ve aralıklı olacaktır.
Proje alanında ekskavatör, kamyon, yükleyici v.b. ağır iş makineleri kullanılacaktır. Proje
kapsamında arazinin hazırlanması sırasında kullanılacak makinelerin bakımları, yakıt
ikmalleri ve yağ değişimleri; kurulacak şantiyede oluşturulacak makine parkının ilgili
biriminde veya ruhsatlı izinli benzin istasyonlarında yapılacaktır.
Faaliyet alanında kullanılacak araç ve iş makinelerinin sayıları ve tüketebilecekleri
yakıt miktarı tabloda verilmiştir.
Tablo 64. Faaliyet Alanında Kullanılacak Araç ve İş Makinelerinin Sayıları ve Tüketebilecekleri Yakıt Miktarı
Araçlar ve
İş Makineleri
Adet
Ekskavatör
3
Max, Çalışma
Süresi
(saatli_gün)
24
Yakıt Miktarı(Ort.)
Araç Gücü(Ort.)
23,9 kg/sa*3
283 kW*3
Loader
2
24
7,85 kg/sa*2
93,5 kW*2
Kamyon
7
24
15,7 kg/sa*7
186 kW*7
Delici
2
24
15,7 kg/sa*2
186 kW*2
Jumbo
3
24
11,47 kg/sa*3
175 kW*3
Beton pompası
1
24
11,47 kg/sa*1
175 kW*1
Motopomp
2
24
23,9 kg/sa*2
283 kW*2
Mobil Vinç
1
24
15,7 kg/sa*1
186 kW*1
Konkasör
1
24
17,4 kg/sa*1
205 kW*1
Beton Santrali
1
24
17,4 kg/sa*1
205 kW*1
Toplam
23
-
372,88 kg/sa
4572 Kw
Faaliyet sahasında iş makinelerinin çalışması sonucu emisyon oluşumu söz konusu
olacaktır. Proje alanında kullanılan iş makinelerinde yakıt olarak dizel yakıtı kullanılacak
olup, dizel yakıtının genel özellikleri aşağıdaki tabloda verilmektedir.
Tablo 65. Motorin Özellikleri
Özgül Ağırlık
0,82-0,86
Alt ısıl değer
10120 kcal/kg
Tutuşma Noktası
230 — 242 °C
C
% 85,1
H2
% 12,6
02
% 1,4
5
% 0,9
166
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
1 kg dizel yakıtından oluşacak emisyonlar için EPA AP–42 Section 3.3 Dizel İçin
Emisyon Faktörleri aşağıdaki tabloda verildiği şekildedir.
Tablo 66. EPA AP–42 Section 3.3 Gasoline ve Dizel Yakıtlar İçin Emisyon İçin Emisyon Faktörleri
Katsayilar
Parametre
Lb/beygir-saat
Kg/kw-saat*
S02
2,O5 x lO-3
0,0012464
NOx
0,031
0,018848
-3
CO
6,68 x lO
PMİO (Toz)
2,20 x lO-3
0,00406144
0,0013376
Dönüşüm faktörü olarak 0,608 kullanılmıştır. (Kaynak; EPA AP–42 Section 3.3 Tablo 2.3-1b)
İş makinelerinin saatlik tüketimi 372,88 kg/saat olup toplam araç gücü 4572
kW’dır. Faaliyet bölgesinde oluşacak toplam emisyonların aşağıdaki tablodaki gibi olacağı
tahmin edilmektedir.
Tablo 67. Proje Kapsamında İnşaat Alanında Bulunan Araçlardan Kaynaklı Emisyonlar
Toplam Araç Gücü ve Yakıtm
Miktarı
Yakıt
Miktarı
Hesaplanan
Emisyonlar
SKHKKY Ek-2 Tablo
2.1. Sınır Değerler
Kg/saat
Kg/saat
0,0012464
0,015
6 kg/saat
NOx
0,018848
0,231
4 kg/saat
CO
0,00406144
0,05
50 kg/saat
PMİO (Toz)
0,0013376
0,016
1 kg/saat
Parametreler
S02
372,88
kg/sa
Kg/kw-saat*
Araç Gücü
4572 kW
Hesaplanan bu değerler 03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” Ek–2 Tablo 2.1’de
verilen "Normal işletme şartlarında ve haftalık iş günlerindeki işletme saatleri için kütlesel
debiler" değerleri ile karşılaştırıldığında, SKHKKY EK–2 Tablo 2.1. de verilen sınır
değerleri aşılmadığı için hava kirliliği dağılım modellemesi yapılmamıştır.
Faaliyet süresince kullanılacak araçların yakıt sistemleri sürekli kontrol edilecek ve
araçların egzoz gazları için 30.11.2013 tarih ve 28837 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü ile Benzin ve Motorin
Kalitesi Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
167
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.1.21. Su temini sistemi planı, nereden temin edileceği, suyun arazinin
hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına dek yerine getirilecek işlemler
sonucu meydana getirilecek atık suların cins ve miktarları, bertaraf yöntemleri,
deşarj edileceği ortamlar, bir kroki üzerinde atıksu hatları ile varsa arıtma tesisi
yerinin gösterilmesi, atıksuların biriktirilmesi halinde fosseptik planının Rapora
eklenmesi, (projenin memba ve mansabı dikkate alınarak su kalitesinin ilgili
mevzuat kapsamında bir defaya mahsus çevre iznine esas ölçüm ve
değerlendirmesinin yapılması, analiz sonuçlarının rapora eklenmesi), (alınacak
gerekli görüşler, izinler),
Proje kapsamında ihtiyaç duyulacak su; beton yapımında kullanılması gereken su,
beton santrali ekipmanlarının yıkanması için gerekli su, konkasör tesisinde malzemenin
yıkanması için gerekli olan su ile tozumanın önlenmesi için gerekli olan su DSİ 7. Bölge
Müdürlüğü’nden gerekli izinler alınarak Turnasuyu nehri’nden temin edilecektir.
Personel için gerekli olan içme suyu, çevrede bulunan kaynaklardan ve yerleşim
yerlerinden karşılanacak olup, kullanma suyu gerekli izinler alınarak Turnasuyu nehrinden
karşılanacaktır. Ordu Belediyesi'nden alınan yazı Ek-19’da verilmiştir. Gerek duyulması
halinde personelin içme ve kullanma suyu ihtiyacı firma tarafından piyasada satılan izinli
ve ruhsatlı petsu ve damacanalar ile sağlanacaktır.
Projenin inşaat aşamasında başlıca su kullanımı noktaları şöyledir;
a) Beton Santralinde normal betonun hazırlanmasında kullanılması gereken su ile Beton
Santralinde ekipmanlarının (transmikser, pompa vb.) yıkanması için gerekli su,
b) Konkasör tesisinde agrega (kum-çakıl) malzemesinin yıkanması için gerekli su,
c) Tozumanın önlenmesi amaçlı spreyleme suyu,
d) Personel için içme-kullanma amaçlı su olacaktır.
a) Beton Santralinde Normal Betonun Hazırlanmasında Kullanılması
Gereken Su ve Beton Santrallerinde Ekipmanlarının (Transmikser, Pompa
vb.) Yıkanması İçin Gerekli Su
Proje kapsamında gerekli olan betonun imalatı için yaklaşık 13,3 m3/sa, 160 m3/gün
su tüketimi söz konusu olacaktır.
Beton hazırlanmasında kullanılacak su çimento ile hidratasyon sağlayarak beton
yapısında kalacağı için atıksu olarak geri dönmesi söz konusu olmayacaktır.
168
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Tesiste beton mikserlerinin ve transmikserlerin vb. yıkanması yıkama alanında
yapılacaktır. Yıkama alanı beton mikserinin ve transmikserin sığabileceği ende, boyda
olacaktır. Yıkama alanında oluşan yıkama suyu çöktürme havuzuna gönderilecektir. Beton
üretiminden açığa çıkacak atık su ise tesis içinde çöktürme havuzunda bekletilerek prosese
yeniden kazandırılacak ve/veya inşaat çalışmalarında sulama amaçlı kullanılacaktır.
Beton mikserinin yıkanması için günlük 1 m3 su kullanılması düşünülmektedir.
Transmikserin yıkanması işlemi için ise; Günde her bir araç için 0,5 m3 su kullanılacağı
düşünülmektedir.
b) Konkasör Tesisinde Agrega (Kum-Çakıl) Malzemesinin Yıkanması İçin
Gerekli Su
Hafriyat malzemesi konkasör tesisinde uygun boyutlara getirildikten sonra beton
agrega ihtiyacında kullanılacaktır. Kazı fazlası malzemenin yeterli olmaması veya ihtiyacı
karşılamaması durumunda ihtiyaç duyulacak hazır beton, ruhsatlı hazır beton tesisinden
satın alma yöntemi ile karşılanacaktır.
Proje kapsamında gerekli olan agrega ve çimento malzemesi dışarıdan hazır olarak
tesise getirilecektir. Konkasör tesisinde agrega malzemesinin yıkanması için yaklaşık 5-10
m3/gün su tüketimi söz konusu olacaktır.
Agregaların yıkanması ile açığa çıkacak atık su ise tesis içinde çöktürme havuzunda
bekletilerek prosese yeniden kazandırılacak ve/veya inşaat çalışmalarında sulama amaçlı
kullanılacaktır.
c) Tozumanın Önlenmesi Amaçlı Spreyleme Suyu
İnşaat aşamasında tozlanmayı önlemek için yapılacak spreyleme çalışmalarında
kullanılacak olan su miktarı kesin olarak belirlenememekle birlikte, kazı yapılacak ya da
hafriyat malzemesinin döküleceği alanlarda toprak üst tabaka örtüsünün %10 nemli
kalmasını sağlayacak şekilde ve malzemesinin taşınması sırasında yolların arazöz ile
sulanması aşamasında ve konkasör tesisinde tozun önlenmesi amacıyla, bantlar üzerine
kurulacak nozzle (fıskiye) elemanları ile pulvarize (toz önleyici sistem) sistemde
spreyleme için yeterli miktarda sulama gerçekleştirilecektir. Bölgede yağışlı günlerin
dışında uygulanacak bu işlem için günlük ortalama 15 m3/gün su tüketiminin olacağı
öngörülmektedir.
169
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Saha içerisinde tozumayı önlemek amacıyla yapılacak spreyleme çalışmalarında
kullanılacak su buharlaşarak kaybolacağı ve konkasör tesisinde kullanılacağı için atıksu
oluşumu söz konusu olmayacaktır.
d) Personel İçin İçme-Kullanma Amaçlı Su
Proje kapsamında arazinin hazırlanması ve inşaat aşamasında toplam 40 kişi
çalıştırılacaktır. Hesaplamalarda kişi başına günlük ortalama su tüketimi 150 litre ve
kirlilik yükü 54 g BOI olarak kabul edilmiştir.
Kullanma suyu ihtiyacı = kişi x ort.su tüketimi = 40 x 150 = 6.000 lt/gün
Toplam kirlilik yükü = kişi x ort.kirlilik yükü = 40 x 54 = 2.160 g BOI/gün
Personel tarafından kullanılan suyun %100’ünün atıksu olarak geri döneceği kabulü ile,
Atıksu miktarı = kullanma suyu ihtiyacı x intikal yüzdesi = 6.000 lt/gün x 1,0
= 6.000 lt/gün (6 m3 /gün) olacaktır.
Proje kapsamında arazinin hazırlanması ve inşaat aşamasında çalışacak 40
personelden kaynaklı günlük 6 m3 atıksu oluşacaktır.
Proje kapsamında oluşacak atık su çalışacak personel tarafından tüketilen suların
tamamının atık suya dönüştüğü varsayılarak 6 m3/gün olacaktır.
Tablo 68. Evsel Nitelikli Atık Suların Bazı Tipik Özellikleri
Parametre
Konsantrasyonları
(g/kişi-gün)
Kirlilik Yükü
BOİ5
45-54
KOİ
l,6—l,9 x BOİ
1,9 X 2160= 4104 g KOI/gün
40 x 54
= 2160 g BOI/gün
Toplam Organik Karbon
0,6 — 1,0 x BOl
1 x 4104= 4104 g TOC/gün
Askıda Katı Madde
170 — 220
40 x 220= 8800 g/gün
Klorür
4—8
8 x 40= 320 g/gün
Toplam Azot
6 — 12
12 x 40= 480 g / gün
Serbest Amonyak
0,6 x Toplam N
0,6 x 480=288 g/gün
Toplam Fosfor
0,6 — 4,5
4,5 x 40= 180 g /gün
İnorganik (Polifosfat)
0,7 X P
0,7 x 180= 126 g/gün
Transmikserler betonu boşalttıktan sonra araç içerisinde kalan betonun kurumasını
önlemek için transmikserin su deposunda bulunan su transmiksere boşaltılacak ve santral
alanına kadar yıkanması sağlanacaktır.
170
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Havuzda yıkama işlemleri sonrasında çöken malzeme ise beton yapımında
kullanılan malzeme ile aynı özelliklerde olup tekrar beton yapımında kullanılacağı için bu
kapsamda atıksu oluşmayacaktır.
Beton Santrali ekipmanların yıkanması sonucu oluşan su çökeltme havuzuna
verilerek içindeki çökelim sağlandıktan sonra sisteme geri devir ettirilerek tekrar kullanımı
sağlanacak ya da 2. bir alternatif olarak beton santralinden çıkan atıksular için Biyolojik
arıtma tesisi kurulacaktır.
Biyolojik Arıtma Tesisi ( Atıksuların Nötralizasyonu ); Bir çok endüstriyel
proses asidik veya alkali ortamlarda gerçekleştirilmektedir. Bu tür faaliyetler sonucunda
oluşan atıksu karakterlerinde pH değerleri çok düşük veya çok yüksek olabilmektedir. Bu
durum ise atıksuyun deşarj edildiği alıcı ortamdaki mevcut ekolojik dengenin bozulmasına
ve var olan canlı türlerinin zarar görmesine yol açmaktadır. Atıksulann alıcı ortama
verilmeden önce pH : 6-9 (S.K.K.Y.) aralığına getirilmesi gereklidir.
Biyolojik arıtma tesislerinde, optimum biyolojik aktivite pH 6.5-8.5 arasında
sağlanır. Eğer pH aralığı uygun değilse asit veya baz ilave edilerek şartlar düzenlenir. Bu
işlem antma öncesi bir nötralizasyon tankı (karıştırmalı reaktör) ile gerçekleştirilir. Asit
veya baz tanklarından nötralizasyon tankına pompalanacak dozlar, daha önce laboratuar
çalışması ile birim hacimdeki atıksu başına olarak belirlenir. Nötralizasyon tankından
çökeltim havuzuna gelen sular pH: 6-9 (S.K.K.Y.) aralığına getirilmiş olup belli aralıklarla
alıcı ortama verilir. Çöken çamur ise sisteme geri devir ettirilerek tekrar kullanımı
sağlanacaktır.
Biyolojik arıtma proseslerinde (Aerobik- Anaerobik) biyokimyasal reaksiyonlar
sonucu oluşan C02 ve UYA leri (HCOOH, CH3COOH, C2H5COOH, C3H7COOH,
C4H9COOH C5H11COOH) gibi asidik karakterli maddeler ortamın pH sını düşürerek
mikrobiyal faaliyetlerin inhibe olmasına yol açar. Dolayısıyla böyle durumlarda
tamponlayıcı maddelerin yeterli olması istenir. Biyolojik arıtma sistemleri için arıtılacak
suyun alkalinite değeri yukarıda oldukça önemlidir. Tamponlama kapasitesi yüksek olan
atıksularda pH salınıım kontrol altında olacağı için arıtma verimi de düşmeyecektir.
Beton Santrali-Konkasör Tesisi sahası içerisinde yapılacak olan çökeltim havuzu ile
kullanılan suların tekrar geri kazanılarak yeniden kullanılması sağlanacak veya oluşacak
atıksuların alıcı ortama deşarjdan önce nötralizasyonu sağlanarak alıcı ortama verilmesi
söz konusu olacaktır. Söz konusu çökeltim havuzu 100 m3 (5m x5m x4m) hacimli olarak
planlanmaktadır.
171
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Projede beton santralinde beton için gerekli olan su, konkasör ünitesinde
malzemenin yıkanması için gerekli olan su ve iletim tüneli inşaasında tozumanın
önlenmesi için gerekli olan su, çökeltim havuzlarında bekletilerek havuzun üst kısmında
dinlenmiş ve askıda katı maddeden arındırılmış olan suların tekrar geri kazanılarak yeniden
kullanılması sağlanacağından (beton işleri, inşaat çalışmaları, sulama amaçlı vs.) atık su
olarak geri dönmeyecektir.
Çalışan personelden kaynaklı oluşacak evsel nitelikli sıvı atık miktarı inşaat
aşamasında 6 m3/gün ve işletme aşamasında 1,5 m3/gün olarak hesaplanmıştır. Personelden
kaynaklanacak evsel nitelikli sıvı atıklar, fosseptikte biriktirilerek belirli periyotlarla
yatırımcı firmanın imkanlarıyla vidanjör ile çektirilerek ücreti mukabilinde Ordu
Belediyesi atıksu arıtma tesisine boşaltılarak bertaraf edilecektir. Söz konusu fosseptik
planı ve Ordu Belediyesi izin yazısı Ek-19’da verilmiştir.
İnşaat aşamasında tesiste çalışan personelden kaynaklanacak atık sular 19.03.1971
tarih ve 13783 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Lağım Mecrası İnşası
Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik” hükümlerine uygun
olarak yapılacak olan; sızdırmaz fosseptikte toplanacaktır. Sızdırmasız fosseptiğin yaklaşık
50 m3 hacimli olması planlanmakta olup, 7 günde dolacağı hesap edilmiş olup, yaklaşık 7
günde bir vidanjör vasıtası ile çekilerek Ordu Belediyesi atıksu arıtma tesisine götürülerek
bertaraf edilecektir. Atıksu bertarafı sonucunda alınan belgeler denetimler sırasında
görevlilere beyan etmek üzere beş yıl süre ile saklanacaktır.
Proje kapsamında oluşacak atıksuların bertarafında, 31.12.2004 tarih ve 25687
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren (Değişiklik; 25.03.2012 tarih ve
28244 sayılı) “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
Söz konusu projenin memba ve mansabı dikkate alınarak su kalitesinin ilgili
mevzuat kapsamında bir defaya mahsus, SKKY’i Tablo 1 değerleri (radyoaktivite değerleri
hariç) esas alınarak çevre iznine esas ölçüm ve değerlendirmesi yapılmış olup, analiz
sonuçları Ek-18’de verilmiştir.
Söz konusu proje enerji üretmek amacıyla planlanmıştır. İnşaat aşamasında açığa
çıkan çevresel etkiler; Projenin inşaat çalışmaları süresince geçici olacak olup, işletmeye
geçilmesi ile bitecektir.
172
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.1.22. Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına dek meydana
gelecek katı atıkların cins ve miktarları, bu atıkların nerelere taşınacakları veya
hangi amaçlar için kullanılacakları,
Arazinin hazırlanması ve inşaat aşamasında;
1- Çalışanların günlük ihtiyaçlarının karşılanması sonucu oluşacak evsel nitelikli atıklar,
2- Kazı çalışmaları sonucu açığa çıkacak pasa ve hafriyat atıkları,
3- Çöktürme Havuzu, Tünel Sızma Sularını Dinlendirme Havuzu dip çamuru
4- İnşaattan kaynaklı katı atıkların oluşumu,
5- Projenin inşaat aşamasında oluşabilecek tıbbi atıklar
1-Evsel Nitelikli Katı Atıklar
Projenin inşaat aşamasında çalışacak personelden kaynaklı evsel nitelikli katı
atıklar oluşacaktır. İnşaat aşamasında 40 kişi, işletme aşamasında 10 kişi çalışacak olup;
günlük kişi başına üretilen evsel nitelikli katı atık miktarı 1,288 kg/kişi-gün değeri
kullanılarak aşağıdaki şekilde hesaplanmıştır.
İnşaat Aşaması :
Bir kişinin günlük ürettiği katı atık miktarı = 1,28 kg/kişi-gün
Çalışan personel sayısı = 40 kişi
Katı Atık Miktarı = 1,28 kg/kişi/gün x 40 kişi
= 51,2 kg/gün katı atık oluşmaktadır.
Evsel nitelikli katı atıklar içerisinde; yemek atıkları, plastik, cam, büro atıkları
(kağıt vb.) türü atıklar bulunacaktır. Oluşacak evsel nitelikli bu atıklar şantiye alanında
kapalı kaplarda muhafaza edilecek ve faaliyet sahibi'nin imkanlarıyla Ordu Belediyesi’nin
uygun gördüğü alana dökülecektir. Söz konusu Ordu Belediyesi ile yazışmalar yapılmış
olup, alınan yazı Ek-19’da verilmektedir.
(Kaynak: T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Atık Yönetimi Eylem Planı 20082012).
8
173
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Katı atıkların toplanması, biriktirilmesi ve uzaklaştırılması “Katı Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği”nde belirtildiği üzere yapılacaktır. Evsel nitelikli katı atıkların “Katı Atıkların
Kontrolü Yönetmeliği” Madde 18’de belirtildiği gibi; denizlere, göllere ve benzeri alıcı
ortamlara, caddelere, ormanlara ve çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine sebep olacak
yerlere dökülmesi yasaktır. Bu sebeple oluşacak katı atıklar (metal, cam, plastik, kağıt vb.),
biriktirme kaplarında niteliklerine göre ayrı ayrı toplanarak görünüş, koku, toz, sızdırma ve
benzeri faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek şekilde kapalı özel araçlarla taşınacaktır.
Atıkların biriktirildiği kaplar sürekli olarak kapalı tutularak kemirici hayvan ve haşerenin
önlenmesi sağlanacaktır. Bu kaplar uygun aralıklarla dezenfekte edilerek tekrar kullanıma
sunulacaktır.
Projenin inşaat aşamasında çalışacak personelin yemek ihtiyacı vb. durumlarda
herhangi bir nedenle bitkisel yağ oluşması durumunda 19.04.2005 tarih ve 25791 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 05.11.2013 tarih ve 28812 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan değişikliğiyle birlikte “Bitkisel Atık Yağların Kontrolü
Yönetmeliği” hükümlerince, sızdırmaz, iç ve dış yüzeyleri korozyona dayanıklı kaplarda
biriktirilecek ve lisanslı taşıyıcılarla lisanslı geri kazanım veya bertaraf tesislerine
gönderilecektir.
Faaliyet süresince, 14.03.1991 tarih ve 20814 sayılı (Değişiklik; 05.04.2005 tarih
ve 25777 sayılı) Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Katı Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği” ve 09.09.2006 tarih ve 26284 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Başbakanlık Genelgesi ve diger mevzuatların ilgili hükümlerine uyulacaktır.
2-Hafriyat ve Pasa Atıkları
Proje kapsamında yer alan tesislerin inşaatı öncesinde arazinin hazırlanması ve
temel kazısı çalışmaları yapılacaktır. Bu çalışma kapsamında öncelikle yüzeydeki bitkisel
toprak sıyrılacaktır. Yapılacak kazı çalışmaları neticesinde hafriyat atığı oluşumu söz
konusu olacaktır.
İnşaat çalışmaları sonucunda bitkisel toprak, santral ve ünitelerin kazı çalışmaları
sırasında oluşacak hafriyat atığı malzemeler ve konkasör tesisinde oluşan pasa malzemeleri
inşaat alanı dışındaki alanlara rastgele atılmasını önlemek amacıyla kamyonlara
yüklenerek proje kapsamında belirlenen kazı kazı fazlası malzeme depo sahalarına
taşınacak ve burada geçici olarak depolanacaktır. Daha sonra inşaat aşamasının bitiminde
tesislerin alandan kaldırılmasıyla birlikte restorasyon çalışmaları kapsamında arazi
tesviyesi için kullanılacaktır.
174
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Proje kapsamında yapılacak olan arazi hazırlama çalışmaları sırasında oluşacak
olan hafriyat malzemesinin bir kısmı beton agrega malzemesi olarak bir kısmı ise inşaat
aşamasında yol düzenlemeleri, duvar arası desteği, arazinin düzeltilmesi (çukurluk
kısımlarının doldurulması) gibi işler için kullanılacaktır. Geriye kalan işe yaramayan
hafriyat malzemesi ise seçilen depo sahalarında depolanacaktır.
Proje kapsamında 18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
“Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine
uyulacaktır. Depolama alanlarına dair taşkın analiz raporu ve gerekçe raporu Ek-13'te
verilmiştir.
Faaliyet alanı çevresindeki akarsular ve mevsimsel akış gösteren kuru dere yatakları
zarar görmeyecek, dere yataklarına pasa malzeme vb. atıklar atılmayacak ve oluşabilecek
çevre kirliliği engellenecektir. Ayrıca kazı fazlası malzeme depolama alanları için,
09.09.2006 tarih ve 26284 sayı ile yürürlüğe giren ve “Dere Yatakları ve Taşkınlar” adı ile
yayımlanan 2006/27 No’lu Başbakanlık Genelgesine uyulacaktır.
3-Çöktürme Havuzu, Tünel Sızma Sularını Dinlendirme Havuzu Dip Çamuru
Beton Santrali-Konkasör Tesisi sahası içerisinde yapılacak olan çökeltim havuzu ile
kullanılan suların tekrar geri kazanılarak yeniden kullanılması sağlanacak veya oluşacak
atıksuların alıcı ortama deşarjdan önce nötralizasyonu sağlanarak alıcı ortama verilmesi
söz konusu olacaktır. Söz konusu çökeltim havuzu 100 m3 (5mx5mx4m) hacimli olarak
planlanmaktadır.
Nötralizasyon tankından çökeltim havuzuna gelen sular pH: 6-9 (S.K.K.Y.)
aralığına getirilmiş olup belli aralıklarla alıcı ortama verilir. Çöken çamur ise sisteme geri
devir ettirilerek tekrar kullanımı sağlanacaktır.
Tünel Sızma Sularını Dinlendirme Havuzu tabanında birikecek malzeme, tabandan
sıyrılarak alınacak ve proje alanı içerisinde arazinin iyileştirme çalışmalarında
kullanılacaktır.
4- İnşaattan Kaynaklı Katı Atıklar
İnşaat çalışmaları esnasında, kalıplık kereste artıkları, çimento ambalaj kağıdı,
inşaat demiri, demir boru, beton ve enjeksiyon artığı malzemeler vb, atıkların oluşumu söz
konusu olacaktır. Bu atıklar şantiye alanı içerisinde uygun bölgelerde toplanarak, bunları
değerlendiren lisanslı geri kazanım tesislerine gönderilecektir. Beton ve enjeksiyon atığı
175
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
malzemeler ise dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır. Bu atıklar kesinlikle atılmayacak
ve/veya alıcı ortamlara verilmeyecektir.
Ambalaj Atıkları;
Proje kapsamında çalışacak personelden ve inşaat malzemelerinden (çimento, boru
vs) kaynaklı ambalaj atığı oluşması söz konusudur. Tekrar kullanımı ve geri dönüşümü
mümkün olan bu atıklar, organik kökenli atıklardan ayrı olarak biriktirilecek ve geri
dönüşümleri için lisanslı firmalara verilecektir.
24.08.2011 tarih ve 28035 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
Ömrünü Tamamlamış Lastikler;
Projenin inşaatı için kullanılacak olan iş makinalarının lastik değişimleri yeterli
altyapıya sahip olan yetkili servislerde gerçekleştirilecektir. Ancak araç ve iş makinelerinin
lastiklerinin şantiye sahasında değiştirilmesinin gerekmesi halinde oluşacak atık lastiklerin
geri kazanımı esas alınacak; geri kazanım ve bertaraf işlemleri, hava, su, toprak, bitki ve
hayvanlar üzerinde tehlike yaratmadan, ses ve koku yoluyla çevreye herhangi bir olumsuz
etkide bulunmadan ve doğal çevre ile koruma alanlarına zarar vermeden yapılacaktır.
Ayrıca, ömrünü tamamlamış lastikler hangi sebeple olursa olsun vadi veya
çukurlarda dolgu malzemesi olarak kullanılmayacak, katı atık depolama tesislerinde
depolanmayacak, ısınmada kullanılmayacak, gösteri ve benzeri fiilleri kapsayacak şekilde
her ne amaçla olursa olsun yakılmayacaktır.
5-Tıbbi Atıklar
1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu’nun 180. maddesine göre, 100’den – 500’e
kadar işçi istihdam edecek olan işyerlerinde bir revir kurulması zorunludur. Personelin ilk
yardım ihtiyaçları için şantiye binasında ilk yardım dolabı bulundurulacaktır. Revir ünitesi
kurulmayacaktır. Proje kapsamında çalışacak olan personelin şantiye binasında yapılacak
olan ilk yardım müdahaleleri dışında en yakın sağlık ocağı, hastane gibi sağlık
kuruluşlarından faydalanılacaktır.
Proje kapsamında çalışacak olan personelin, şantiye binasında yapılacak olan ilk
yardım müdahalesi gibi durumlarda şantiye binasında bir miktar tıbbi atık oluşması
muhtemeldir. Oluşacak tıbbi atıklar 22.07.2009 tarih 25883 sayılı (Değişiklik; 21.03.2014
tarih ve 28948 sayılı) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Tıbbî Atıkların
176
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Kontrolü Yönetmeliği”ne uygun olarak diğer tüm atıklardan ayrı olarak toplanarak
bertarafı sağlanacaktır.
Çalışma alanında ve santral alanında tehlikeli atıkların (atık yağlar, tıbbi atıklar
vb.) oluşması durumunda emniyetli ve uluslararası kabul görmüş standartlara uygun
konteynırlar içerisinde geçici olarak muhafaza edilecek ve lisanslı araçlar vasıtasıyla
lisanslı tehlikeli atık geri kazanım veya bertaraf tesisine gönderilecektir. Faaliyet süresince
14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmi Gazete’de (Değişiklik; 05.11.2013 tarih ve 28812
sayılı) yayımlanarak yürürlüğe giren “Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”
hükümlerine uyulacaktır.
V.1.23. Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına dek yapılacak
işler nedeni ile meydana gelecek vibrasyon, gürültünün kaynakları ve seviyesi,
kümülatif değerler,
•
GÜRÜLTÜ MİKTARI
Ordu ili, Merkez İlçesi, Turnasuyu Deresi üzerinde GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK
ÜRETİMİ A.Ş. tarafından 10.063 MWm - 9.683 MWe kurulu güce sahip Pendik
Regülatörü ve HES ve bu tesise malzeme temini amacıyla konkasör tesisi (kırma-elemeyıkama) ve beton santrali yapılacak olup inşaat çalışmaları esnasında kullanılan
makinelerden dolayı gürültü oluşacaktır. Aşağıda yapılan hesaplamalarda tüm makinelerin
aynı anda kullanıldığı varsayılmıştır.
İnşaat aşamasında kullanılan makinelerin ses güç düzeyleri motor güçleri
kullanılarak hesaplanmış ve aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 69. Ses Güç Düzeyleri
Makine
Miktarı (Adet)
Gürültü Seviyesi (dBA)
Ekskavatör
3
105
Loader
2
105
Kamyon
8
101
Delici
2
105
Jumbo
3
105
Beton pompası
1
97
Motopomp
2
101
Mobil Vinç
1
101
Konkasör
1
101
Beton Santrali
1
103
*Kaynak: 30.12.2006 tarih ve 26392 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Açık alanda kullanılan
Teçhizat tarafından oluşturulan çevredeki gürültü emisyonu ile ilgili yönetmelik
177
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
LwT = 10 Log ∑ 10 ( Lwi /10 ) ....... Formül-1 (Toplam Ses Gücü Düzeyi)
LwT = 10log ∑ [ (1105/10 ) + (10105/10 ) + ( 10105/10 ) + ( 10105/10 ) + (10105/10 ) + (10101/10 ) +
(10101/10 ) + (10101/10 ) + (10101/10 ) + (10101/10 ) + ( 10101/10 ) + ( 10101/10 ) + ( 10101/10 ) + (
10105/10 ) + (10105/10 ) + (10105/10 ) + (10105/10 ) + (10105/10 ) + (1097/10 ) + ( 10101/10 ) + (
10101/10 ) + (10101/10) + ( 10101/10 ) + ( 10103/10 ) ]
LwT=116,38 dB
Her bir kaynakta oluşan ses gücü düzeyinde uzaklığa göre oluşacak azalma miktarı
aşağıdaki formülle hesaplanmaktadır.
LpT= LwT + 10 Log (Q/A) ......... Formül-2 (Toplam Ses Basınç Düzeyi)
A= 4 π r2
Q= yönelme katsayısı(arazi tipine göre Q = 1)
LpT = LwT + 10 log (Q/A)
Yukarıdaki hesaplamalar sonucunda oluşturulan mesafeye göre ses basınç düzeyi
grafiği aşağıda verilmiştir.
Tesis inşaat aşamasında kullanılan ekipmanların çalışma frekans aralığı 500-4.000
Hz. olduğundan, her bir noktanın ses basıncı düzeyi, yaklaşık gürültü düzeyine eşit
olacaktır. Bu durumda LpT = Lgündüz kabul edilebilmektedir.
Tablo 70. Mesafelere Göre Gürültü Dağılımı
Mesafe
1
10
20
30
40
50
60
70
80
90
LPT
105
85
79
75
73
71
69
68
67
66
Mesafe
300
350
400
450
500
600
700
800
900
1000
1500
LPT
55
54
53
52
51
49
48
47
46
45
41
178
100
65
150
200
250
61
59
57
2000 2500 3000
39
37
35
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
İnşaat Aşamasında Meydana Gelen S es Gücü Düzeyi 0-250 m
Ses Gücü Düzeyi (dBA)
120
100
80
60
40
20
0
0
50
100
150
200
250
Mesafe (m )
İnşaat Aşamasında Meydana Gelen S es Gücü Düzeyi 300-3000 m
Ses Gücü Düzeyi (dBA)
60
50
40
30
20
10
0
300
800
1300
1800
2300
2800
Mesafe (m )
Grafik 7. İnşaat Sırasında Oluşan Gürültünün Mesafeye Göre Dağılım Grafiği
“Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği” Madde 23 gereğince; şantiye alanı çevresel
gürültü düzeyleri Lgündüz cinsinden Tablo 5’deki sınır değerleri aşamaz.
Tablo 71. Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri
Faaliyet Türü (yapım, yıkım ve onarım)
Lgündüz (dBA)
Bina
70
Yol
75
Diğer Kaynaklar
70
Söz konusu proje yukarıdaki tabloda “Diğer Kaynaklar” içerisinde
değerlendirilmiştir. “Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi
Yönetmeliği” Madde 23, 1.bendinin a fıkrasında belirtilen ve Ek VII’de verilen Tablo-5’te
ki Şantiye alanı için Çevresel gürültü sınır değerleri 70 dBA olarak tanımlanmıştır.
Tesis alanından kaynaklanacak gürültü seviyesinin modellemesine ait mesafelere
göre gürültü seviyesi tablosu incelendiğinde 60 m mesafeden önce gürültü seviyesinin 70
179
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
dBA sınırının altına indiği görülmektedir. Buna göre tesis alanında yapılacak
çalışmalardan kaynaklanacak gürültünün etki alanı tüm makinaların aynı anda çalıştığı
varsayıldığında çalışma yapılan alan ve 60 m çevresidir. Dolayısıyla “Çevresel
Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği” Madde 23, 1.bendinin a
fıkrasında belirtilen Şantiye alanı için Çevresel gürültü sınır değerleri 70 dBA’yı
aşmamalıdır. Bu değer, 04.06.2010 tarih ve 27601 sayılı “Çevresel Gürültünün
Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği” ve Ek VII’de verilen Tablo-5 çerçevesinde
gürültü yönünden olumsuz etkilenmesi söz konusu değildir.
Ayrıca ünitelerin inşaat işlemleri sırasında kullanılacak olan iş makinelerinin
gürültü seviyeleri en alt seviyede tutulacak ve en yakın yerleşim yerlerinin gürültüden
etkilenmemesi için gerekli tüm tedbirler alınacaktır. Aynı zamanda yukarıda yapılan
hesaplamalarda tüm makinelerin aynı anda kullanıldığı varsayılarak maksimum hesaplama
yapıldığından gürültü seviyesi 60 metre bulunmuştur. Fakat tüm ünitelerin inşaat aşaması
birlikte başlamayacağı için söz konusu gürültü seviyeleri de 60 metrenin daha da altına
düşecektir. Zaten, HES inşaatı geçici olup işletme aşamasına geçileceği için de ünitelere en
yakın yerleşim yerleri gürültü oluşumundan kısa süreli etkilenecektir. Fakat bu etkinin de
gerekli önlemler alınarak minimum seviyede tutulması sağlanacaktır.
Projede en yakın yerleşim birimleri; Pendik Regülatör yeri güneybatısında yaklaşık
550-600 m mesafedeki Kuzuören Mahallesi (Bahariye köyüne ait yerleşimler) dir. Pendik
HES yerinin batısında yaklaşık 60 m mesafedeki Çatak Mahallesi (Hürriyet köyüne ait
yerleşimler) dir. Tünel güzergahına en yakın yerleşimler ise, yaklaşık 30 m mesafede
batısında bulunan Bahariye köyü ile yaklaşık 20 m mesafede doğusunda bulunan Gerce
köyüne ait yerleşimlerdir. Tünelde yapılan çalışmalar kapalı ortamda kalacak olup, gürültü
kirliliğinin bu köyleri olumsuz etkilemeyeceği düşünülmektedir. Ancak tünel içinde
yapılacak gevşetme patlatmalarının vibrasyon ve titreşim etkilerinin yakındaki hanelere
rahatsızlık vermemesi için gerekli tedbirler alınacak, gecikmeli kapsül kullanımı ve
özellikle yerleşimlerin altında-yakınlarına yapılacak tünel kazı-patlatmalarında düşük
miktarda patlayıcı madde kullanılarak etkileşim önlenecektir.
V.1.24. Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına dek yerine
getirilecek işlerde çalışacak personelin ve bu personele bağlı nüfusun konut ve diğer
teknik/sosyal altyapı ihtiyaçlarının nerelerde ve nasıl temin edileceği,
Proje kapsamında, arazinin hazırlanması ve inşaat aşamasında yaklaşık 40 kişi,
işletme aşamasında ise yaklaşık 10 personel çalışacaktır. İnşaat süresi olan 2 yıl boyunca
çalışacak işçilerin bir kısmı yöre halkından temin edilecektir. Çalışacak olan personelin her
türlü teknik ve sosyal altyapı ihtiyaçları için yemekhane, mutfak, soyunma yeri, duş,
tuvalet, lavabo, ardiye idari ve teknik büroların yer aldığı sadece regülatör alanında inşaat
döneminde geçici olarak şantiye kurulması planlanmaktadır.
180
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.1.25. Proje alanında, peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak saha
düzenlemelerinin (ağaçlandırmalar ve/veya yeşil alan düzenlemeleri vb.) ne kadar
alanda, nasıl yapılacağı, bunun için seçilecek bitki ve ağaç türleri,
Proje kapsamında Peyzaj Onarım Planı Raporu hazırlanmış olup Ek-16’da
verilmiştir. Proje kapsamında yapılacak kazılarda, kazı sırasında yüzeyden alınacak olan
bitkisel toprak tabakası peyzaj çalışmalarında yüzey kaplaması amaçlı olarak kullanılmak
üzere şantiye alanı içerisinde uygun yerlerde biriktirilmelidir.
Pendik Regülatörü ve HES Projesi için yapılacak olan kalıcı yapılarda orman
örtüsünün nispeten perdeleme etkisi yaratması ile birlikte söz konusu proje yapıları proje
alanı yakın çevresindeki mevcut yol güzergâhlarından görüneceğinden, bu güzergahlarda
perdeleme amaçlı bitkilendirme yapılmalıdır.
Proje alanı ve yakın çevresinde önemli bir turistik güzergah bulunmamakla birlikte,
HES alanına ulaşan mevcut yollarda HES yapılarının görünürlüğünün kırılması amacıyla
HES yapılarının görünür olduğu yolun belirli kısımlarında perdeleme amaçlı
bitkilendirme, HES yapılarının görünür olduğu diğer alanlarda ise topografya ve toprak
durumuna göre mevcut bitki örtüsünün korunması ve iyileştirilmesi çalışmaları
yapılacaktır.
HES inşaatı sırasında müdahale edilecek dere yataklarında inşaat sonrası onarım
çalışmaları yapılacaktır. Öte yandan yine dere yataklarında erozyon önleme amaçlı olarak
bitkilendirme çalışmaları yapılacaktır. Bu amaçla doğal peyzajda belirtilen işlevi sağlayan
bitkilerden yararlanılacaktır.
Biyolojik ve teknik onarım kapsamında sahanın yeniden bitkilendirilmesi
çalışmalarının yoğunlaşacağı grup ağaç ve çalılar olacaktır. Otsu ve çalı grubuna ait doğal
bitki örtüsünün rejenerasyon kabiliyeti çok yüksek olmaktadır. Bu bitkiler sahaya herhangi
bir insan müdahalesi olmaması halinde doğal yollardan kendilerini kısa zamanda
yenileyebilmektedir.
V.1.26. Yeraltı ve yerüstünde bulunan kültür ve tabiat varlıklarına (geleneksel
kentsel dokuya, arkeolojik kalıntılara, korunması gerekli doğal değerlere) olabilecek
etkilerin belirlenmesi,
Söz konusu proje alanının Samsun Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu
Müdürlüğünce 2863 sayılı kanun ve ilgili mevzuat kapsamında incelenmesi ve inceleme
sonucu rapor oluşturulması gerekliliği bildirilmiştir. Bu kapsamda Samsun Kültür
Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü’nün görüşü ve tutanak yazısı Ek-22’de
verilmiştir. Buna göre;
181
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
“Konuya ilişkin olarak Müdürlüğümüz uzmanlarınca yapılan incelemeler
sonucunda Pendik Regülatörü ve HES Projesine ait güzergahlarda 3386 ve 5226 sayılı
yasalar ile değişik 2863 sayılı yasa kapsamında kalan herhangi bir taşınmaz kültür
varlığına rastlanmamış olup söz konusu projenin uygulanmasında mevzuatımız açısından
sakınca bulunmamaktadır. Ancak yapılacak inşai ve fiziki faaliyetler sırasında herhangi
bir kültür varlığına rastlanması halinde, durumun en kısa zamanda ilgili Müze
Müdürlüğüne ya da Müdürlüğümüze bildirilmesi gerekmektedir.”
“Asıl proje güzergahına göre regülatör ve santral yapılacak dere yatağı üzerinde
2863 sayılı yasa kapsamında herhangi bir kültür varlığına rastlanmamıştır. İletim
tünehnin geçirileceği güzeırgah üzerinde ise, Aydınlık Köyü’nün güneybatısında yer alan
Kovunasarkale Tepesi’nin, dere yatağı üzerinde vadiye hakim konumu ve yüksek kayalık
yapısıyla bir kale yerleşimi olabileceği düşünülmüş, ancak yoğun bitki öırtüsüyle kaplı tepe
yüzeyinde yapılan incelemelerde bu görüşü destekleyebilecek, seramik malzeme ya da
mimari kalıntı gibi herhangi bir arkeolojik veriye rastlanmadığından bu alanın 2863 sayılı
yasa kapsamında kalmadığı kanaatine varılmıştır”.
“Pendik Regülatörü ve HES projesine ilişkin alternatif santral ve regülatör alanları
ile iletim tüneli güzergahlarında yapılan incelemelerde de 3386 ve 5226 sayılı yasalar ile
değişik 2863 sayılı yasa kapsamında kalan herhangi bir kültür varlığına
rastlanmamıştır.”
“Sonuç olarak, Pendik Regülatörü ve HES projesine ilişkin asıl ve alternatif
güzergahlarda 3386 ve 5226 sayılı yasalar ile değişik 2863 sayılı yasa kapsamında kalan
herhangi bir taşınmaz kültür varlığına ya da izine rastlanmadığından anılan projenin
uygulanmasında mevzuatımız açısından sakınca bulunmadığı düşünülmektedir. Ancak
yapılacak inşai ve fiziki faaliyetler sırasında heırhangi bir kültür varlığına rastlanması
halinde durumun en kısa zamanda ilgili Müze Müdürlüğüne ya da Müdürlüğümüze
bildirilmesi gerekmektedir.”
“Arazi çalışmaları sırasında, 1/25.000 ölçekli haritada gösterilen proje sahalarının
dışında, alternatif regülatör sahasının yaklaşık 150 m. güneyinde, Turnasuyu Deresi
üzerinde tespit edilen ve Gerce Köyü, Kayaaltı Köprüsü olarak adlandırılan eski köprünün
tesciline ilişkin konu ise ayrıca koruma bölge kurulunda değerlendirilecektir.” denmiştir.
Proje formülasyonunda alternatif güzergah olarak bahsedilen alan, 2013 tarihli
revize fizibilite güzergahı olup projede uygulanacak güzergahın da 2013 tarihli revize
fizibilite güzergahı olması nedeniyle tekrar Samsun Kültür Varlıklarını Koruma Bölge
Kurulu Müdürlüğü’nün görüşü alınmıştır. Söz konusu görüşte, daha önce yerinde
incelemeler sırasında gözlemlenen alanlar olduğu belirtilmiş ve tekrar incelemeye gerek
bulunmadığı bildirilmiştir. Samsun Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu
Müdürlüğü’nün revize görüşü Ek-22’de verilmiştir.
182
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Projede yapılacak inşai ve fiziki faaliyetler sırasında herhangi bir kültür varlığına
rastlanması halinde en kısa zamanda ilgili Müze Müdürlüğüne ya da Kültür Varlıkları ve
Müzeler Genel Müdürlüğüne haber verilecektir.
V.1.27. Diğer özellikler.
Bu bölümde değinilmesi gereken başka husus bulunmamaktadır.
183
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.2. Projenin işletme aşamasındaki projeler, fiziksel ve biyolojik çevre üzerine
etkileri ve alınacak önlemler,
V.2.1. Proje kapsamındaki tüm ünitelerin özellikleri, hangi faaliyetlerin hangi
ünitelerde gerçekleştirileceği, kapasiteleri, ünitelerde üretilecek enerji üretim
miktarları, (Santralın çalışma süreleri)
Pendik Regülatörü ve HES, Konkasör Tesisi ve Beton Santrali projesi kapsamında
yapımı planlanan tesislerden işletme aşamasında kullanılacak olanlar Regülatör, iletim
tüneli, cebri boru ve santral binasıdır. Bu birimlerin özellikleri Bölüm II.2’de ayrıntılı
olarak verilmiştir.
Pendik Regülatörü ve HES, Konkasör Tesisi ve Beton Santrali projesinin inşaatmontaj çalışmalarının 2 yıl içerisinde tamamlanması planlanmaktadır. Faaliyet alanında 24
ay, ayda 25 gün ve günde 12 saat çalışılması planlanmaktadır.
V.2.2. Su kaynağına ait varsa diğer kullanım şekilleri (mansapta kalan yerleşim
yerlerine ilişkin su hakları, içme-kullanma, sulama, tarımsal faaliyetler, balık üretim
tesisi vb) ve etkileri (Projenin memba ve mansap kısmında yer alan diğer projelerin
ekosistem üzerindeki etkilerinin birlikte değerlendirilmesi),
Ordu İl Merkezi içme suyu kaynağı olarak Melet Irmağını kullanmaktadır. Ordu
İlinde Melet Çayı üzerinde enerji amaçlı olan Topçam Barajı ve HES bulunmaktadır
4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu Kapsamındaki Su Kullanım Hakkı Anlaşması
Yönetmeliği çerçevesince Mansap Su Kullanım Hakları Planlama Raporu hazırlanmış olup
Orman ve Su İşleri Bakanlığı DSİ Genel Müdürlüğü 7.Bölge Müdürlüğü tarafından
onaylanmıştır (Ek-17). Projede yapılan revizyon dolayısıyla, Mansap Su Kullanım Hakları
Revize Planlama Raporu yeniden incelenmek ve onaylanmak üzere DSİ Genel Müdürlüğü
7.Bölge Müdürlüğü'ne sunulmuş olup, Su Kullanım Hakları Revize Planlama Raporu'na
göre; Mansap su kullanım hakkı olarak regülatör ile santral arasındaki bölümde 1 adet
değirmen ile 1 adet balık çiftliği bulunmakta, tarım arazisi bulunmamaktadır. Ayrıca proje
alanında bulunan 288 adet büyükbaş ve 1106 adet küçükbaş olmak üzere toplam 1394 adet
hayvan Turnasuyu deresinden sulanmaktadır.
Proje alanında İl Özel İdaresi’ne ait gerek içme suyu gerekse tarımsal sulama amaçlı
herhangi bir tesis bulunmamaktadır. İleriye yönelikte bir planlama çalışması olmadığı ilgili
kurumlar tarafından bildirilmiştir (Kaynak:Mansap Su Kullanım Hakları Planlama
Raporu). Su Kullanım Hakları Raporuna göre Balık Üretim İstasyonu ve Değirmen İçin
Bırakılacak Toplam Su Miktarı tüm aylarda 180 I/s’dir.
184
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Turnasuyu Nehri üzerindeki Pendik Regülatörü ve HES, Konkasör Tesisi ve Beton
Santrali Projesi kapsamında; Ekolojik değerlendirme Prof.Dr. Levent TURAN,
Hidrobiyolojik değerlendirme Prof.Dr. Aydın AKBULUT ve Hidrojeolojik değerlendirme
Serdar BAYARI tarafından hazırlanan Ekosistem Değerlendirme Raporu Ek-15’de detaylı
olarak verilmiştir.
Ekosistem Değerlendirme Raporu’nda Pendik Regülatörü için belirlenen aylık
bazdaki çevresel akış debileri yüksek akım dönemi için Ekim=0.77 m3/s, Kasım=0.97 m3/s,
Aralık=0.84 m3/s, Ocak=0.71 m3/s, Şubat=0.87 m3/s, Mart=1,32 m3/s, Nisan=1,50 m3/s,
Mayıs=0.83 m3/s, Haziran=0.61 m3/s şeklindedir. Temmuz-Eylül aylarını kapsayan düşük
akım döneminde tüm aylar için 0.41 m3/s olarak önerilmiştir. Pendik Regülatörü için
hesaplanan aylık çevresel akış debilerinin yıllık ortalaması 0.79 m3/s, önerilen aylık
çevresel akış debilerinin yıllık ortalaması ise 0.81 m3/s ‘dir. Hesaplanan aylık çevresel akış
debilerinin yıllık ortalması regülatör yerindeki yıllık ortalama akımın %19.2’sine karşılık
gelmektedir. Önerilen çevresel akış debilerinin yıllık ortalaması ise regülatör yerindeki
yıllık ortalama akımın %19.6’sına karşılık gelmektedir.
Tablo 72. Pendik Regülatöründen Sonra Tüm Uzmanların (Ekolog, Hidrojeolog, Hidrobiyolog)
Etkileşimli Değerlendirme Sonucu Ortak Görüşlerini Yansıtan Can Suyu Miktarları
Değişken Ekim Kasım Ara. Ocak Şub. Mart Nis. May. Haz. Tem. Ağs. Eyl. Yıl.Ort.
4.03
5.04
4.38
3.72
4.54
6.90 7.81 4.34
3.18
1.79 1.52 1.96
Ortalama
4.10
Q_Can
0.77
0.97
0.84
0.71
0.87
1.32 1.50 0.83
0.61
0.41 0.41 0.41
0.81
(Önerilen)
Su Kullanım Hakları Revize Planlama Raporu'na göre belirlenen teessüs etmiş su
hakları (değirmen, balık çiftliği, hayvan içme suyu vs.) aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 73. Aylara Göre Teessüs Etmiş Su Hakları (l/s)
Balık Üretim İstasyonu,
Değirmen ve Hayvan İçme
suyu İçin Bırakılacak Toplam
Su Miktarı
(I/s)
Balık Üretim
İstasyonu Su
İhtiyacı
(l/s)
Değirmen
İçin Su
İhtiyacı
(l/s)
Ocak
100,00
80,00
180,00
Şubat
100,00
80,00
180,00
Mart
100,00
80,00
3,60
183,60
Nisan
100,00
80,00
3,60
183,60
Mayıs
100,00
80,00
3,60
183,60
Haziran
100,00
80,00
3,60
183,60
Temmuz
100,00
80,00
3,60
183,60
Ağustos
100,00
80,00
3,60
183,60
Eylül
100,00
80,00
3,60
183,60
Ekim
100,00
80,00
3,60
183,60
Kasım
100,00
80,00
Aralık
100,00
80,00
AYLAR
Hayvan İçme Suyu İhtiyacı
(l/s)
180,00
180,00
185
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.2.3. Su Kullanım Hakları Raporuna (Regülatörün Yapılacağı Yer Esas Alınarak Su
Kullanım Haklarının Belirlenmesi) ilişkin açıklamalar ve öneriler
4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu Kapsamındaki Su Kullanım Hakkı Anlaşması
Yönetmeliği çerçevesince Mansap Su Kullanım Hakları Planlama Raporu hazırlanmış olup
Orman ve Su İşleri Bakanlığı DSİ Genel Müdürlüğü 7.Bölge Müdürlüğü tarafından
onaylanmıştır (Ek-17). Projede yapılan revizyon dolayısıyla, Mansap Su Kullanım Hakları
Revize Planlama Raporu yeniden incelenmek ve onaylanmak üzere DSİ Genel Müdürlüğü
7.Bölge Müdürlüğü'ne sunulmuş olup, Su Kullanım Hakları Revize Planlama Raporu
kapsamında (Ek-17), proje alanında yapılan incelemelerde; köylülerce belirtilen 2 adet
değirmen yerinde görülmüştür. Değirmenlerden bir tanesi Gerce köyü köprüsünün 50 m
güneyinde yer almakta, tek taşlı ve çalışır durumdadır. İkinci değirmenin ise Turnasuyuna
bağlanan bir yan dere üzerinde olduğu ve üzerinden yol geçmesi nedeniyle değirmenden
hiç bir iz kalmadığı tespit edilmiştir. Bu değirnem suyunu Turnasuyu deresinden değilde
yan dereden almaktadır. Gerce köyünün güneyinde ve Turna suyu deresi üzerinde bulunan
ve suyunu bu dereden alan değirmen için gerekli su miktarı 80 lt/s dir. Ayrıca; regülatör ile
santral arasında; Ortaköy Ulubük mahallesinde, Turnasuyu Deresi kıyısında 10 ton/yıl
kapasiteli alabalık çiftliği bulunmaktadır. İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü
tarafından, tesislerin taşkından zarar gördüğü için faaliyetlerine ara verdiği bildirilmiştir.
İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü yazısında, balık çiftliğinin faaliyetlerini
yürütebilmesi için yıl boyunca 50 -100 l/s arası suya ihtiyacı bulunduğu belirtilmektedir.
Bu su ihtiyacının üst sınırı olan 100 l/s ‘lik debi hesaplamalarda dikkate alınmıştır. Ayrıca
proje alanında bulunan 288 adet büyükbaş ve 1106 adet küçükbaş olmak üzere toplam
1394 adet hayvan Turnasuyu deresinden sulanmaktadır.
186
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.2.4. Mansaba bırakılacak su hesabı (havza özellikleri, yatak ve kesit durumu,
yağış-akış ilişkisi, ekolojik potansiyel ve ekosistem unsurlarının ihtiyaçları, varsa
ulusal ve uluslar arası mevzuatla korunan balık türleri ve muhtemel ihtiyaçları, su
hakları savaklanan sular ve periyotları dikkate alınmalı), doğal akımlar ile çizilen
debi süreklilik eğrileri ile uzun dönemli akımları gösteren tablo-şekiller, Nehirdeki
akımın son on yıllık akım değerleri, Enerji üretimine başlanıldığında mansaba
bırakılan su miktarı ölçümleri için ölçüm istasyonları yeri (Doğal hayatın devamı için
mansaba bırakılacak su miktarı projeye esas alınan son 10 yıllık ortalama akımın en
az %10’u olacaktır. ÇED sürecinde ekolojik ihtiyaçlar göz önüne alındığında bu
miktarın yeterli olmayacağının belirlenmesi durumunda miktar arttırılabilecektir.
Doğa Koruma Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün 15.032011 tarih ve 21767 sayılı
yazısı uyarınca biyolojik çeşitliliğin devamının sağlanması için gerekli çevresel akış
miktarını belirlemek üzere Hidrojeoloji Mühendisi, Hidrobiyoloji ve Ekoloji bilim
dallarından en az doktora yapmış öğretim görevlilerince “Ekosistem Değerlendirme
Raporunun” hazırlanarak Rapora eklenmesi, Belirlenen bu miktara mansaptaki
diğer teessüs etmiş su hakları ayrıca ilave edilecek ve kesin proje çalışmaları
belirlenen toplam bu miktar dikkate alınarak yapılacaktır. Akımın son 10 yıllık
ortalamanın % 10’undan az olması halinde tamamı bırakılacaktır. Havzada teessüs
etmiş su hakları (içme suyu, sulama suyu tahsisleri, balık çiftlikleri vs.) rapor
içerisinde yer almalıdır.) [havzanın hidrolojik karakteri, ekolojik potansiyeli ile
havzada önerilen diğer tesislerde alınan çevre koruma tedbirlerinin yanına bırakılan
miktarın enerji üretimine etkisinin dikkate alınması]
Ordu İl Merkezi içme suyu kaynağı olarak Melet Irmağını kullanmaktadır. Ordu
İlinde Melet Çayı üzerinde enerji amaçlı olan Topçam Barajı ve HES bulunmaktadır. Ordu
ili yüzeysel su kaynakları potansiyeli 3046 (hm3/yıl)’dır. Melet Irmağı Ordu ilinin ana
akarsuyu olup, 161 km uzunluğundadır. Kar ve Yağmur sularıyla beslenen Melet
Irmağı’nın yıllık ortalama debisi 29 m3/s ’dir. Su seviyesinin en yüksek olduğu Eylül
ayında 6,89 m3/s’ ye kadar iner.
Turnasuyu deresi ve yan kolları olan kuru ve akar derelere kesinlikle katı ve sıvı
atık atılmayacaktır. DSİ Genel Müdürlüğü’nün bilgisi ve izinleri dışında dere yataklarına
herhangi bir müdahalede bulunulmayacak, yatak kesiti daraltılmayacak akış koşulları
bozulmayacaktır. Doğal hayatın devamlılığı için dere yatağına gerekli su miktarı
bırakılacak ve kontrolleri yapılacaktır.
Arazi gözlemleri ve harita çalışmaları sonucu proje alanı yağış havzasının toprak
yapısı, hidrolojik toprak grubu, topografyası, bitki örtüsü gibi etkenler dikkate alınarak
yağış-akış eğrisi numarası 82 olarak tespit edilmiştir.
Ekosistem Değerlendirme Raporu’nun Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel
Müdürlüğü tarafından onaylanması sonucu uygun gördüğü canlı hayatının devamı için
187
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
gerekli olan çevresel/ekosistem su ihtiyacı ile DSİ 7.Bölge Müdürlüğü'ne sunulan Mansap
Su Kullanım Hakları Revize Planlama Raporu kapsamında belirlenen teessüs etmiş su
hakları ihtiyacı için toplamda bırakılması gereken çevresel/ekosistem suyu dere yatağına
bırakılacaktır.
Ekosistem Değerlendirme Raporu’na Göre;
Turnasuyu Nehri üzerindeki Pendik Regülatörü ve HES, Konkasör Tesisi ve Beton
Santrali Projesi kapsamında; Ekolojik değerlendirme Prof.Dr. Levent TURAN,
Hidrobiyolojik değerlendirme Prof.Dr. Aydın AKBULUT ve Hidrojeolojik değerlendirme
Serdar BAYARI tarafından hazırlanan Ekosistem Değerlendirme Raporu Ek-15’de detaylı
olarak verilmiştir.
Ekosistem Değerlendirme Raporu’nda Pendik Regülatörü için belirlenen aylık
bazdaki çevresel akış debileri yüksek akım dönemi için Ekim=0.77 m3/s, Kasım=0.97 m3/s,
Aralık=0.84 m3/s, Ocak=0.71 m3/s, Şubat=0.87 m3/s, Mart=1,32 m3/s, Nisan=1,50 m3/s,
Mayıs=0.83 m3/s, Haziran=0.61 m3/s şeklindedir. Temmuz-Eylül aylarını kapsayan düşük
akım döneminde tüm aylar için 0.41 m3/s olarak önerilmiştir. Pendik Regülatörü için
hesaplanan aylık çevresel akış debilerinin yıllık ortalaması 0.79 m3/s, önerilen aylık
çevresel akış debilerinin yıllık ortalaması ise 0.81 m3/s ‘dir. Hesaplanan aylık çevresel akış
debilerinin yıllık ortalması regülatör yerindeki yıllık ortalama akımın %19.2’sine karşılık
gelmektedir. Önerilen çevresel akış debilerinin yıllık ortalaması ise regülatör yerindeki
yıllık ortalama akımın %19.6’sına karşılık gelmektedir.
Mansap Su Kullanım Hakları Revize Planlama Raporu’na Göre;
Mansap Su Kullanım Hakları Raporu, Orman ve Su İşleri Bakanlığı DSİ Genel
Müdürlüğü 7. Bölge Müdürlüğü tarafından onaylanmış olup Ek-17’de verilmiştir. Projede
yapılan revizyon dolayısıyla, Mansap Su Hakları Raporu Revize Planlama Raporu yeniden
incelenmek ve onaylanmak üzere DSİ Genel Müdürlüğü 7.Bölge Müdürlüğü'ne sunulmuş
olup, Su Kullanım Hakları Revize Planlama Raporu kapsamında (Ek-17) belirlenen su
hakkı aşağıdaki tabloda verilmiştir.
188
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Tablo 74. Pendik Regülatörü İçin Bırakılması Gereken Su Hakkı ve Can Suyu Miktarları
Su Hakları
Raporu
Kapsamında Balık
Üretim İstasyonu ,
Değirmen,Sulama
ve İçme Suyu Su
İhtiyacı (m3/s)
Ekosistem
Değerlendirme
Raporu'nda
Önerilen Can
Suyu Miktarları
(m3/s)
Pendik Regülatörü
İçin Bırakılması
Gereken Toplam
Değer
Ocak
0,18
0,71
0,89
Şubat
0,18
0,87
1,05
< 3,27
< 4,54
Mart
0,1836
1,32
1,5036
< 8,18
Nisan
0,1836
1,50
1,6836
< 9,67
Mayıs
0,1836
0,83
1,0136
< 5,79
Haziran
0,1836
0,61
0,7936
< 3,69
Temmuz
0,1836
0,41
0,5936
< 2,08
Ağustos
0,1836
0,41
0,5936
< 1,21
Eylül
0,1836
0,41
0,5936
< 1,95
Ekim
0,1836
0,77
0,9536
< 3,23
Kasım
0,18
0,97
1,15
< 4,53
Aralık
0,18
0,84
1,02
< 3,20
AYLAR
Pendik Regülatör
Yeri Onaylı Aylık
Ortalama Akımları
(m3/s)
(m3/s)
Yukarıdaki Pendik Regülatörü için bırakılması gereken su hakkı ve can suyu
miktarları tablosundan da görüleceği üzere, Ocak-Aralık aylarını kapsayan tüm aylarda
yeterli akım mevcuttur. Ortalama akım değerleri ile Pendik Regülatörü için bırakılması
gereken toplam can suyu miktarları kıyaslandığında tüm aylarda santralin çalışması
mümkün görülmektedir.
Orman ve Su İşleri Bakanlığı DSİ Genel Müdürlüğü Etüt, Planlama ve Tahsisler
Dairesi Başkanlığı tarafından onaylanan uzun yıllar aylık ortalama akım değerlerini içeren
Pendik HES Regülatör Yeri Aylık Ortalama Akımları (m3/s) Ek-10’da verilmiştir. Doğal
akımlar ile çizilen debi süreklilik eğrileri ve akım gözlem istasyonlarına dair bilgiler
Bölüm IV.2.6 başlığı altında verilmiştir.
Enerji üretimine başlandığında mansaba bırakılan su miktarı ölçümleri için ölçüm
istasyonları yerlerinin belirlenmesi hususunda DSİ 7. Bölge Müdürlüğü’nün görüşü
alınarak uygun yer ve dizayn buna göre belirlenecektir. Dere yatağına bırakılacak çevresel
akış miktarının tespiti için online (GPRS Modem) AGİ istasyonları kurulacaktır. Belirli
periyotlarla DSİ 7. Bölge Müdürlüğü’ne rapor verilecektir.
189
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.2.5. Suyun temin edileceği kaynağın kullanılması sonucu su kalitesine ve su
ortamındaki canlılara (Can suyunun bırakılacağı güzergahtaki canlı türleri ve
ekolojik envanteri) olabilecek etkiler, proje için tespit edilen balık türlerine ait geçiş
sistemleri ile mansap can suyu çıkış yerinin gösterildiği çizim (Balık geçidi ve
merdivenleri çalışır duruma geldiklerinde, içlerinin tam su dolu ve bölmelerin
üzerinde su taşıracak halde işlevsel olması, gerektiğinde nehre kilitli olan ve kısmi göç
yapan türlerin balık geçidi yaklaşımını bulmalarına yardımcı ilave donanım
montajının dahil edilmesi)
Fiziksel bir engel olarak regülatörler nehrin üst kısımları ve alt kısımları arasında
hareket eden türlerin geçişini engellemektedir. Bununla birlikte bazı türler, beslenme ve
yuvalama gibi ekolojik isteklerden dolayı derenin alt ve üst kotlarına kısa mesafeli
hareketler gösterebilmektedirler. Yaşlı bireyler yumurtlamak için nehrin üst kısımlarına
göç ederken gençler daha fazla besin bulabilmek için aşağı kısımlara doğru göç ederler. Bu
durum daha sonra tersine devam eder. Fakat regülatör gövdesi bu tür göçleri farklı
derecelerde engelleyebilmektedir. Bu nedenle regülatör üzerine kurulacak balık geçitleri bu
canlıların alandaki mevcudiyetleri açısından büyük önem taşımaktadır.
Pendik regülatör gövdesinde yapılması planlanan balık geçidinde dikkat edilmesi
gereken teknik ve biyolojik özellikler aşağıda verilmiştir.
a. Uygun olmama ve efektif olmama: Balıkların, yalnızca çayın üst kısımlarına
gidilmesine değil nehir aşağıya inişlerine de izin verebilecek bir yapı düşünülmelidir.
b. Hedef Türün Seçimi: Balık geçitleri, orayı kullanacak olan türün büyüklüğü ve
performansına göre düzenlenmelidir. Türün biyolojik değeri ya da ekonomik önemi göz
önüne alınarak bir değerlendirme yapılmalıdır. Bununla birlikte bazı türler nadir
olmayabilir fakat nehir ekosistemindeki besin zincirinde çok önemlidir. Proje alanındaki
çaylar için indikatör balık türü olan Salmo labrax’ın biyolojik ve ekolojik özellikleri göz
önüne alınarak geçitlerinin dizayn edilmesi önemlidir.
c. Balık Geçitlerinin Erişilebilmesi: Balıklar, çabuk bir şekilde geçiş yapılarını
bulabilmelidir. Bundan dolayı akıntılar balıkları doğal olarak girişe götürebilmelidir.
Genellikle balıklar regülatör taban kısmındaki güçlü türbülanslı bölgelerden dolayı
sürüklenip uzaklaşmaktadır. Böyle zonlara ulaşmadan hemen önce balıkların düzenli bir
akıntı tarafından yönlendirilmesi gerekmektedir. Bu akıntı güçlü olmakla birlikte balıkların
yüzme kapasitelerini olumsuz yönde etkilemeyecek güçte olması gerekmektedir. Bu akıntı
toplam akıntı oranının % 1-5 arasında olmalıdır. Erişebilirlilik önemli bir etkidir. Bir çok
balık geçidinin başarısız olması giriş yapılarının yetersizliğindendir.
190
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Balık geçitlerinin girişi farklı akıntı rejimlerine adapte olabilmelidir. Akıntı
rejiminde çok büyük değişimler yapan regülatörlerin alt ve üst kısımlarının her ikisindeki
seviyede değişimler görülmektedir. Balık geçitlerinin rezervuara açıldığı kısımlar uygun
lokalitelerde olmalıdır.
d. Predatörlerden Korunma: Balık geçitleri ve onların giriş kısımları kuş ve
karnivor balıklar gibi hedef türü tehlikeye sokacak canlılardan korunmalı ve balıkçılık bu
zonlarda yasaklanmalıdır.
e. Bakım ve İzleme: Balık geçitleri, erozyon, sediman birikimi, akıntı ile gelen
materyaller gibi birçok etkenden dolayı problemlerle karşı karşıya kalabilir ve bu yüzden
düzenli olarak bakım gerektirmektedir. Bu durum tercih edilecek olan sistem kadar
önemlidir ve yapım aşamasında göz ardı edilmemelidir.
Pendik regülatör gövdesinde inşa edilecek olan balık geçidinin yukarıda tanımlanan
kriterleri göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Balık geçidinin eğimi, basamaklar
arasındaki yükseklik, suyun çaprazlama akışı ve düzeni, havuzların derinliği, havuzların
hem dibinden hem de üst kısmından su geçişi olması, regülatör gövde alanından suyun
alındığı bölmenin yapısı ve büyüklüğü gibi unsurlar bakımından bölgenin balık
kompozisyonu açısından uygun bir balık geçidi yapısı yukarıda verilmiş olan özelliklere
göre inşa edilebilir.
Yukarıda verilen teknik özellikler dikkate alınarak, regülatörün yapısına bağlı
olarak değişik tiplerde balık geçitleri (havuzlu geçitler, dikey yarıklı geçitler ters akışlı
geçitler, balık asansörleri) bulunmaktadır. Proje bölgesinin regülatör yapıları dikkate
alındığında en uygun balık geçidi yapısının havuzlu geçitler olduğu görülmektedir. Bu
regülatörde yapılacak balık geçidi planları incelendiğinde, bölge balıklarının biyolojik ve
ekolojik özelliklerinin dikkate alındığı görülmektedir. Proje alanındaki önemli türleri
açısından yapılan değerlendirmede ortalama uzunluğun 20 cm olduğu görülmektedir.
Havuzlar arasındaki geçiş bölmelerinin yükseklik ve enleri istenenden büyük olup
balıkların bu bölmelerden geçebilmesi için uygun niteliktedir. Ayrıca balık merdivenlerinin
derinliği ve basamaklar arasındaki yükseklik standartları da uygundur. Balık geçit yapısına
ilişkin proje, basamaklar arasındaki mesafe ve genel eğimleri açısından da uygun
özelliktedir.
Pendik regülatörü balık geçit projesi, FAO’nun ve DSİ’nin öngördüğü koşulları
taşımakta olup bölge balıklarının biyolojik ve ekolojik özellikleri açısından yeterli teknik
niteliklere sahiptir.
191
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
10 Mart 1995 tarih ve 22223 sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren Su
Ürünleri Yönetmeliği’nin 8. maddesine göre; “Baraj gölü, gölet, set gibi tesisler yapılırken
balık geçitleri, asansörleri ve balık perdeleri yapılması zorunludur. Doğal göl, baraj
gölü, gölet, ve akarsu gibi su ürünleri istihsal yerlerinden sulama ve diğer amaçlarla
yararlanmak için, kullanılan her türlü kanal ve arkların başlangıç kısımlarına uygun bir
ızgara veya kafes konulması zorunludur. Bakanlık izni alınmadan, bu gibi yerlerde su
ürünlerinin geçmesine veya yetişmesine engel olacak şekilde ağ, bent, çit ve benzeri
engeller kurulması yasaktır” denilmektedir. Proje kapsamında bu hususa riayet edilerek
balık geçidi yapılacaktır. Söz konusu Balık Geçidi projesi ve mansap can suyu çıkış yerinin
gösterildiği çizim Ek-11’de verilmiştir.
V.2.6. Kati proje aşamasında; doğal hayatın devamlılığının sağlanabilmesi için dere
yatağına bırakılacak su miktarı ölçümleri, Akım Gözlem İstasyonu yerlerinin (AGİ)
istasyon kurulmasına uygun olarak dizayn edilmesi, AGİ kurulma aşamasında ilgili
DSİ Bölge Müdürlüğüne müracaat edilmesi ve söz konusu istasyonun ilgili firma
tarafından GPRS modemli cihazla donatılması ile ilgili işlemler,
Kati proje aşamasında; Dere yatağına bırakılacak su miktarı ölçümleri için ölçüm
istasyonları yerlerinin belirlenmesi hususunda DSİ 7. Bölge Müdürlüğü’nün görüşü
alınarak uygun yer ve dizayn buna göre belirlenecektir. Dere yatağına bırakılacak çevresel
akış miktarının tespiti için online (GPRS Modem) AGİ istasyonları kurulacaktır. Belirli
periyotlarla DSİ 7. Bölge Müdürlüğü’ne rapor verilecektir.
Turnasuyu deresi ve yan kolları olan kuru ve akar derelere kesinlikle katı ve sıvı
atık atılmayacaktır. DSİ Genel Müdürlüğü’nün bilgisi ve izinleri dışında dere yataklarına
herhangi bir müdahalede bulunulmayacak, yatak kesiti daraltılmayacak akış koşulları
bozulmayacaktır. Doğal hayatın devamlılığı için dere yatağına gerekli su miktarı
bırakılacak ve kontrolleri yapılacaktır.
Orman ve Su İşleri Bakanlığı DSİ Genel Müdürlüğü Etüt, Planlama ve Tahsisler
Dairesi Başkanlığı tarafından onaylanan uzun yıllar aylık ortalama akım değerlerini içeren
Pendik HES Regülatör Yeri Aylık Ortalama Akımları (m3/s) Ek-10’da verilmiştir.
V.2.7. Ulusal ve uluslararası mevzuatla korunması gereken alanlar üzerine etkiler,
Proje sahasının koruma alanları içerisinde kalıp kalmadığı Doğa Koruma ve Milli
Parklar Genel Müdürlüğü “Korunan Alanlar Haritası” ve “Ava Açık ve Kapalı Alanlar
Haritası” na göre incelenmiş olup, koruma alanları haritası Ek-8’de verilmiştir.
192
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.2.8. Suyun temin edileceği kaynağın kullanılması, su tutulması sonucu mansapta
olabilecek değişimler, bu değişimlerin su kalitesine ve su ortamındaki canlılara
etkileri, doğal yaşam üzerine etkiler (heyelan, erozyon, nehir hidrolojisi, sucul yaşam,
sediment gelişi vb.), bu etkilerin ortadan kaldırılmasına yönelik alınacak önlemler
(olabilecek heyelana karşı alınacak önlemler dahil),
Bölgedeki yeraltı sularının beslenimi, yağışlarla, yüzeysel akışlarla, yeraltı sularının
boşalımı ise kaynaklar ve kuyularla olmaktadır. Su kaynağın kullanılması sonucu, nehir
hidrolojisi ve sediment gelişinde, suyun kanala ve tünele alınması nedeniyle değişimler
olacaktır. Ancak bu değişimler mühendislik jeolojisi açısından önemli sorunlar
oluşturmayacaktır.
HES'lerin yapımıyla nehir yatağının, regülatör aksından aşağıdaki kısmında
hidrolojik özelliklerinin, dolayısıyla da morfolojik özelliklerinin de değişmesi
beklenmemektedir. Regülatör yapısı çayda oluşan katı maddeler için bir süzgeç özelliği
göstererek doğal akımlarla taşınan katı maddeleri engelleyerek bu taşınımı durduracaktır.
Mansaptaki herhangi bir noktada, o noktaya gelen katı madde miktarı o noktadan
koparılan/taşınan miktardan küçük olacağından dere yatağında oyulmalar
beklenmemektedir. Bununla beraber taşıma kapasitesi yüksek olan su tünel ile nehir
yatağından uzaklaştırılacak böylece nehir yatağı için oyucu bir etki göstermeyecektir. Yine
derede taşınımı ve birikimi sağlayan yüksek ve düşük akım değerleri oluşamayacak bu da
nehir yatağının morfolojisinin değişmemesini sağlayacaktır.
Projede yapılan revizyon dolayısıyla, Mansap Su Hakları Raporu Revize Planlama
Raporu yeniden incelenmek ve onaylanmak üzere DSİ Genel Müdürlüğü 7.Bölge
Müdürlüğü'ne sunulmuş olup, Su Kullanım Hakları Revize Planlama Raporu kapsamında
proje alanında yapılan incelemelerde; köylülerce belirtilen 2 adet değirmen yerinde
görülmüştür. Değirmenlerden bir tanesi Gerce köyü köprüsünün 50 m güneyinde yer
almakta, tek taşlı ve çalışır durumdadır. İkinci değirmenin ise Turnasuyuna bağlanan bir
yan dere üzerinde olduğu ve üzerinden yol geçmesi nedeniyle değirmenden hiç bir iz
kalmadığı tespit edilmiştir. Bu değirmen suyunu Turnasuyu deresinden değil de yan
dereden almaktadır. Gerce köyünün güneyinde ve Turna suyu deresi üzerinde bulunan ve
suyunu bu dereden alan değirmen için gerekli su miktarı 80 lt/s dir. Ayrıca; regülatör ile
santral arasında; Ortaköy Ulubük mahallesinde, Turnasuyu Deresi kıyısında 10 ton/yıl
kapasiteli alabalık çiftliği bulunmaktadır. İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü
tarafından, tesislerin taşkından zarar gördüğü için faaliyetlerine ara verdiği bildirilmiştir.
Su Kullanım Hakları revize planlama raporuna göre; Mansap su kullanım hakkı
olarak regülatör ile santral arasındaki bölümde 1 adet değirmen ile 1 adet balık çiftliği
bulunmakta, tarım arazisi bulunmamaktadır. Ayrıca proje alanında bulunan 288 adet
büyükbaş ve 1106 adet küçükbaş olmak üzere toplam 1394 adet hayvan Turnasuyu
193
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
deresinden sulanmaktadır. Proje alanında İl Özel İdaresi’ne ait gerek içme suyu gerekse
tarımsal sulama amaçlı herhangi bir tesis bulunmamaktadır. İleriye yönelik’te bir planlama
çalışması olmadığı ilgili kurumlar tarafından bildirilmiştir (Kaynak:Mansap Su Kullanım
Hakları Revize Planlama Raporu).
İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü yazısında, balık çiftliğinin faaliyetlerini
yürütebilmesi için yıl boyunca 50 -100 l/s arası suya ihtiyacı bulunduğu belirtilmektedir.
Bu su ihtiyacının üst sınırı olan 100 l/s ‘lik debi hesaplamalarda dikkate alınmıştır.
Sucul hayatın devamı için gerekli olan çevresel akım (telafi, can suyu ) sürekli
olarak Turnasuyu Nehri yatağına bırakılacaktır. Turnasuyu Nehri üzerindeki Pendik
Regülatörü ve HES, Konkasör Tesisi ve Beton Santrali Projesi kapsamında; Ekolojik
değerlendirme Prof.Dr. Levent TURAN, Hidrobiyolojik değerlendirme Prof.Dr. Aydın
AKBULUT ve Hidrojeolojik değerlendirme Serdar BAYARI tarafından hazırlanan
Ekosistem Değerlendirme Raporu’nda su tutulması sonucu mansapta olabilecek değişimler
detaylı olarak verilmiştir (Ek-15).
Pendik Regülatörü ve HES Projesi kapsamında yapılacak çalışmalar sırasında
yamaç denge profilinin bozulmamasına dikkat edilecektir.
İnceleme alanı öncesinde oluşabilecek riskler ayrıntılı olarak incelenip belirlenmeli
ve olası risklere karşı gerekli tedbirler alınarak yapılaşmaya gidilmelidir. Heyelanlı
bölgelerde alınabilecek tedbirler genel olarak şu şekildedir:
Drenaj, şev yükünü azaltmak, etek kısımda taş dolgu, istinat duvarı, kazıklar,
çimento enjeksiyonu, şevin ağaçlandırılması, teraslama gibi çeşitli yöntemlerle heyelanlar
için önlem alınabilir. İnceleme alanında ne gibi önlemlerin alınması gerektiği 7269 Sayılı
Yasa kapsamında kalan heyelan, kaya düşmesi, çığ, su baskını vb. gibi afet durumları kati
proje aşamasında jeolojik-jeoteknik etütlerle ayrıntılı bir şekilde incelenecektir.
Proje kapsamında ayrıntılı zemin etüt çalışmaları yapılarak yamaç eğiminden
kaynaklanacak heyelanlara dikkat edilecek, gerekli yerlerde toprak kaymasını önlemek için
tel kafes ve shotcrete uygulamaları yapılacaktır.
194
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.2.9. Yeraltı ve yüzeysel su kaynaklarına olabilecek etkiler (su kullanımı( tarım
alanlarının sulanması v.b.), proje debisi, iletim kanalının uzunluğu, Su kaynağı
yatağının genişliği, alüvyon yapısı içme suyu sondaj kuyu yerlerinin gösterilmesi, vb.
parametrelerin değerlendirilmesi ),
Bölgedeki yeraltı sularının beslenimi, yağışlarla, yüzeysel akışlarla, yeraltı sularının
boşalımı ise kaynaklar ve kuyularla olmaktadır. Su kaynağın kullanılması sonucu, nehir
hidrolojisi ve sediment gelişinde, suyun kanala ve tünele alınması nedeniyle değişimler
olacaktır. Ancak bu değişimler mühendislik jeolojisi açısından önemli sorunlar
oluşturmayacaktır.
Özellikle Melet Irmağı yatağında açılan sondaj kuyularından alınan yer altı suyu
ölçümleri incelendiğinde hidrolojik eğime bağlı olarak yer altı suyu hareketinin
yamaçlardan akarsulara doğru olduğu anlaşılmaktadır. Melet ırmağı akış yukarı
kısımlarında volkanik piroklastiklerin kontaklarından, çatlaklarından gelen sızıntı olarak
nitelendirilebilecek sular dışında büyük kaynak olarak değerlendirilebilecek yer altı suyu
çıkışı gözlenmemiştir.
Tablo 75. Ordu ili hidrojeolojik ve jeofizik etütleri
Ova Ünitelerin Adı
Hidrojeolojik etüt (km2)
Ova
Ova
Münferit
Ordu ve Çevresi
230
Çavuşlar
Yüceler
Yenikent
Perşembe Yaylası göleti
Cüri Çayı
Perşembe-Efirli
Ordu barajı
Civil deresi
Melet ırmağı
Ergentürk
Toplam
230
Kaynak: Ordu İl Çevre Durum Raporu,2011
195
Jeofizik etüt (nokta adedi)
Ova
Münferit
80
2
1
2
11
7
13
19
8
15
2
160
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Şekil 20. Ordu İl Merkezi ve Yakın Civarının Hidrojeoloji Haritası
(1.Karayolu, 2.Kaynak, 3.Kuyu, 4.Kuru-sulu dere, 5.Formasyon sınırı, 6.Yeraltı su tablası ve akım yönü,
7.Alüvyon, 8.Üst kretase yaşlı volkanitler)
Tablo 76. Hidrojeolojik Etütü Yapılan Ovaların Etüt ve Tahsisleri Toplamı
Tahsis Edilen Su Miktarı
(hm3/yıl)
İşletme
Ova ve Ünitelerin
Alanı
Belgeli
Toplam Tahsis
Rezervi
Adı
(hm3/yıl)
İçme
Sanayi
Sulama
kullanma
Mesudiye Çevresi
921
2,00
Ordu Çevresi
1508
Fatsa Çevresi
2043
Ünye Çevresi
909
Toplam
5381
Kaynak: Ordu İl Çevre Durum Raporu,2011
32,00
17,00
10,00
61,00
15,80
10,47
8,59
34,86
1,92
0,11
1,56
3,59
0,26
0,04
0,3
17,98
10,62
10,15
38,75
Tablo 77. Ordu Ili Açılmış Sondaj Kuyuları
Açılmış Sondaj Kuyuları
Kuyu No
Amacı
Derinlik
St.Sv.
Dn.Sv.
Debi
Ordu Merkez Efirli
55277
Araştırma
100 m
2,13
41,13
121/5
Ordu Merkez Güzelyalı
58339
Araştırma
82 m
Su yok
Su yok
Su yok
Ordu Merkez Civil Deresi
43968
Araştırma
25 m
2,01
6,58
641/5
Ordu Merkez Damarlı
58210
Araştırma
190 m
4,89
95,08
41/5
Ordu Merkez Başköy
58208/B
Araştırma
125 m
40,40
97,30
0.181/5
Ordu Merkez Civil Irmağı
43967
Araştırma
30 m
3,80
11,65
641/5
196
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Ordu Merkez Civil Irmağı
43966
Araştırma
25 m
3,25
13,94
271/5
Ordu Ünye Günpınar
58210
Araştırma
30 m
8,10
11,75
211/5
Ordu Korgan
58188/A
Araştırma
115 m
Su yok
Su yok
Su yok
Kaynak: Ordu İl Çevre Durum Raporu,2011
Kati proje aşamasında uygun bulunan yerlerde sondaj ve araştırma kuyuları
açılacaktır.
V.2.10. Orman alanlarına olabilecek etki (orman yangınları da dahil) ve bu etkilere
karşı alınacak tedbirlerin tanımlanması,
Projenin işletme aşamasında orman örtüsüne zarar verecek herhangi bir kirletici
veya ormana yönelik doğrudan bir müdahale söz konusu olmayacaktır. HES projelerinde
orman alanlarına etki genel olarak inşaat aşamasında ortaya çıkmaktadır. İnşaat
aşamasında ünitelere denk gelen kesimlerdeki orman örtüsü kesilmektedir.
İnşaat işlemleri sırasında tüm ünitelerde yapılacak kazı, doldurma, boşaltma ve
taşıma işlemlerinden kaynaklanacak toz emisyonu minimuma indirmek için tedbirler
alınacaktır. İnşaat alanında kullanılacak yollar özellikle sıcak ve rüzgarlı havalarda sürekli
arazöz ile sulanarak nemlendirilecektir. Böylece nakliye sırasında olusacak toz emisyonu
minimuma indirilecektir. Ayrıca savurma yapmadan yükleme boşaltma yapılacak,
kamyonların üzeri inşaat alanı dışındaki nakliye sırasında branda ile kapatılacaktır. İnsaat
aşaması süresince Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeligi’ne
uyulacaktır. İşletme aşamasında orman alanlarına olumsuz bir etki söz konusu
olmayacaktır. Olası orman yangınlarına karşı gerekli her türlü koruyucu önlem alınacaktır.
Şantiyede muhtemel yangınlara karşı yangın söndürme tüpleri ve malzemeleri (tırmık,
kürek, balta, kova vb.) bulundurulacaktır. İşletmede yangın ihtimaline karşı her türlü tedbir
alınacak ve ilgili İdare ile ilişki kurulacaktır. Proje alanı ve yakın çevresinde orman
yangınları görülmesi durumunda seri bir şekilde Orman İşletme Şefliğine haber verilecek
ve gerek görüldüğünde olası yangınlara müdahalede şantiye personeli de
görevlendirilecektir.
Proje ile ilgili olarak Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Giresun Orman Bölge
Müdürlüğü tarafından verilen ÇED İnceleme Değerlendirme Raporu ve 1/25.000 Ölçekli
Meşcere Haritası Ek-5’de verilmiştir. Ancak projede yapılan revizyon dolayısıyla tekrar
Giresun Orman Bölge Müdürlüğü'ne başvuru yapılmıştır. Giresun Orman Bölge
Müdürlüğü'nden Revize İnceleme Değerlendirme Raporu beklenmektedir.
Proje kapsamında orman alanları için kamulaştırma söz konusu olmayıp, Giresun
Orman Bölge Müdürlüğü tarafından verilen İnceleme Değerlendirme Raporunda belirtilen
197
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
proje sahasının orman sayılan alanı 11.121.76 m2'dir. Orman sayılan alanların kullanımı
için 6831 Sayılı Orman Kanunu’ nun 17. maddesi gereği, konkasör tesisi ve beton
santralinin bulunduğu alanda 6831 Sayılı Orman Kanunu’ nun 16 ve 17. maddesi gereği
gerekli izinler alınacaktır.
V.2.11. Tarım alanlarına olabilecek etkiler ve bu etkilere karşı alınacak tedbirlerin
tanımlanması,
Proje kapsamında İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü görüşünde (Ek-22);
-4242 sayılı Mera Kanunu kapsamında bulunan arazi mevcut değildir.
-4086 sayılı Zeytincilik Kanunu kapsamında bulunan arazi mevcut değildir.
-İlgili alanda 6831 sayılı Orman Kanunu kapsamında orman sayılan yerler dışında
kalan tarım arazileri için, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu
kapsamında işlem yapılacağından, ilgili kanunun 21. maddesi (a) bendi gereğince, yasal
izinlerin alınması süreci içerisinde proje alanında herhangi bir tarım dışı faaliyette
bulunulmaması gerekmektedir.
-Ortaköy Ulubük Mahallesi Turnasuyu deresi üzerinde 10 ton/yıl kapasiteli Yılmaz
AKTAŞ’a ait alabalık çiftliği bulunmaktadır. Çiftlik çevresel etkilerden (sel, su
kanallarının tahrip olması) dolayı üretim faaliyetlerine ara vermiştir.
-Balık çiftliğinin kış mevsimsinde en az 50 lt/sn suya, özellikle suların azalmaya
başladığı yaz aylarında, elektrik üretimi için suyun kullanılmasının yanında sıcaklık,
buharlaşma vb.faktörlerden dolayı, derede su ısısı artacağından, balıkların oksijen
eksikliğine maruz kalmamaları için kış mevsimine göre iki katı suya ihtiyaç bulunmaktadır.
-Pendik Regülatörü ve HES inşaat ve işletme aşamasında; 1380 sayılı Su Ürünleri
Kanunu’nun 20. Su Ürünleri Yönetmeliği’nin 11 ve 12. maddeleri çerçevesinde alıcı
ortama her türlü zararlı maddelerin dökülmesini önleyici tedbirlerin alınarak su kirliliğine
sebebiyet verilmemesi, sulara boşaltılacak zararlı atıkların Su Ürünleri Yönetmeliğinin 6
sayılı ekinde gösterilen kabul edilebilir değerlere indirildikten sonra alıcı ortama
verilmesi,
-Alıcı suda çözünerek, su ürünlerine zarar verecek kimyasalların dolgu malzemesi
olarak kullanılmaması,
-1380 sayılı Su Ürünleri kanunu gereği, akarsu üzerinde kurulacak regülatör
inşasında su ürünlerinin geçmesine mahsus balık geçidi ve asansörlerin yapılması ve
bunların devamlı olarak işler durumda bulundurulması, baraj gölü, akarsu gibi su ürünleri
istihsal yerlerinde farklı amaçlar için kullanılan kanal ve arkların başlangıç kısımlarına
198
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
uygun bir ızgara veya kafes konulması kaydıyla, söz konusu faaliyetin ilgili kanun gereği
su ürünleri ve su kirliliği açısından bir sakınca olmayacağı kanaatine varılmıştır.”
Denmiştir. Proje kapsamında bu hususlara riayet edilecektir.
Proje kapsamında, 19/07/2005 tarih ve 25880 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren 5403 sayılı “Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu” ve 28/02/1998
tarih 23272 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4342 sayılı “Mera
Kanunu” ve 1380 sayılı “Su Ürünleri Kanunu” hükümlerine uygun hareket edilecektir.
Tarım arazileri ve mera alanlarının kullanımı için gerekli tüm izinler inşaat çalışması
başlamadan alınacaktır. Proje kapsamında orman arazisi dışında kalan alanların
kamulaştırma işlemleri; 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu ile bu kanunda çeşitli
değişiklikler yapan ve 5 Mayıs 2001 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
4650 Sayılı “Kamulaştırma Kanunu”na göre gerçekleştirilecektir.
V.2.12. Projenin işletilmesi sırasında çalışacak personelin ve bu personele bağlı
nüfusun konut ve diğer sosyal/teknik altyapı ihtiyaçlarının nerelerde, nasıl temin
edileceği,
Personel için gerekli olan içme suyu, çevrede bulunan kaynaklardan ve yerleşim
yerlerinden karşılanacak olup, kullanma suyu gerekli izinler alınarak Turnasuyu nehrinden
karşılanacaktır. Gerek duyulması halinde personelin içme ve kullanma suyu ihtiyacı firma
tarafından piyasada satılan izinli ve ruhsatlı petsu ve damacanalar ile sağlanacaktır.
Projenin işletme aşamasında 10 personelin çalıştırılması planlanmaktadır. Proje
kapsamında işletme aşamasında çalışacak olan personelin teknik ve sosyal altyapı
ihtiyaçlarının (yemekhane, mutfak, soyunma yeri, duş, tuvalet, lavabo, ardiye, idari ve
teknik büro vs.) santral binası içerisinde karşılanması planlanmıştır.
V.2.13. İdari ve sosyal ünitelerde içme ve kullanma amaçlı suların kullanımı
sonrasında oluşacak atık suların arıtılması için uygulanacak arıtma tesisi
karakteristiği, prosesinin detaylandırılması ve arıtılan atık suların içme suyu havzası
dışına çıkarılması, ne miktarlarda, nasıl verileceği,
Çalışan personelden kaynaklı oluşacak evsel nitelikli sıvı atık miktarı işletme
aşamasında 1,5 m3/gün olarak hesaplanmıştır. Personelden kaynaklanacak evsel nitelikli
sıvı atıklar, fosseptikte biriktirilerek belirli periyotlarla yatırımcı firmanın imkanlarıyla
vidanjör ile çektirilerek ücreti mukabilinde Ordu Belediyesi atıksu arıtma tesisine
boşaltılarak bertaraf edilecektir. Söz konusu fosseptik planı ve Ordu Belediyesi izin yazısı
Ek-19’da verilmiştir.
199
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Personelden kaynaklanacak atık sular 19.03.1971 tarih ve 13783 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan
Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik” hükümlerine uygun olarak santral alanı
yanında yapılacak olan; sızdırmaz fosseptikte toplanacaktır. Sızdırmasız fosseptik vidanjör
vasıtası ile çekilerek Ordu Belediyesi atıksu arıtma tesisine götürülerek bertaraf edilecektir.
Proje kapsamında oluşacak atıksuların bertarafında, 31.12.2004 tarih ve 25687
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren (Değişiklik; 25.03.2012 tarih ve
28244 sayılı) “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
V.2.14. Konut, sosyal ve idari tesislerden oluşacak katı atık miktar ve özellikleri, bu
atıkların nerelere ve nasıl taşınacakları veya hangi amaçlar için ve ne şekilde
değerlendirileceği,
Pendik Regülatörü ve HES, Konkasör Tesisi ve Beton Santrali projesinin işletme
aşamasında oluşacak katı atıklar, çalışan personelden kaynaklanan evsel nitelikli katı
atıklar ve tesiste yapılacak bakım onarım çalışmaları sırasında oluşacak atıklardır. Bakım
onarım çalışmalarından kaynaklanacak atıklar genellikle geri kazanımı mümkün olan
demir, plastik vb atıklardır. Oluşacak evsel nitelikli bu atıklar şantiye alanında kapalı
kaplarda muhafaza edilecek ve faaliyet sahibi'nin imkanlarıyla Ordu Belediyesi’nin uygun
gördüğü alana dökülecektir. Söz konusu Ordu Belediyesi ile yazışmalar yapılmış olup,
alınan yazı Ek-19’da verilmektedir.
İşletme aşamasında 10 kişi çalışacak olup; günlük kişi başına üretilen evsel nitelikli
katı atık miktarı 1,289 kg/kişi-gün değeri kullanılarak aşağıdaki şekilde hesaplanmıştır.
İşletme Aşaması :
Bir kişinin günlük ürettiği katı atık miktarı = 1,28 kg/kişi-gün
Çalışan personel sayısı = 10 kişi
Katı Atık Miktarı = 1,28 kg/kişi-gün x 10 kişi= 12,8 kg/gün katı atık oluşmaktadır.
(Kaynak: T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Atık Yönetimi Eylem Planı 20082012).
9
200
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.2.15. Proje ünitelerinin işletilmesi sırasında oluşacak gürültünün kaynakları tesisin
en yakın yerleşim birimine uzaklığı ve kontrolü için alınacak önlemler,
İşletme aşamasında santral binasının çalışmasından kaynaklı gürültü oluşumu söz
konusudur. Santral alanına yaklaşık 60 m uzaklıkta Çatak Mahallesine ait yerleşimler
bulunmaktadır. Ancak santral binası kapalı ortamda olduğundan yerleşim yerleri
etkilenmeyecektir.
V.2.16. Proje alanında peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak saha
düzenlemeleri, (ağaçlandırmalar ve /veya yeşil alan düzenlemeleri v.b.) ne kadar
alanda, nasıl yapılacağı, bunun için seçilecek bitki ve ağaç türleri
Proje kapsamında Peyzaj Onarım Planı Raporu hazırlanmış olup Ek-16’da
verilmiştir.
Pendik Regülatörü ve HES Projesi için yapılacak olan kalıcı yapılarda orman
örtüsünün nispeten perdeleme etkisi yaratması ile birlikte söz konusu proje yapıları proje
alanı yakın çevresindeki mevcut yol güzergâhlarından görüneceğinden, bu güzergahlarda
perdeleme amaçlı bitkilendirme yapılmalıdır.
Proje alanı ve yakın çevresinde önemli bir turistik güzergah bulunmamakla birlikte,
HES alanına ulaşan mevcut yollarda HES yapılarının görünürlüğünün kırılması amacıyla
HES yapılarının görünür olduğu yolun belirli kısımlarında perdeleme amaçlı
bitkilendirme, HES yapılarının görünür olduğu diğer alanlarda ise topografya ve toprak
durumuna göre mevcut bitki örtüsünün korunması ve iyileştirilmesi çalışmaları
yapılacaktır.
HES inşaatı sırasında müdahale edilecek dere yataklarında inşaat sonrası onarım
çalışmaları yapılacaktır. Öte yandan yine dere yataklarında erozyon önleme amaçlı olarak
bitkilendirme çalışmaları yapılacaktır. Bu amaçla doğal peyzajda belirtilen işlevi sağlayan
bitkilerden yararlanılacaktır.
Biyolojik ve teknik onarım kapsamında sahanın yeniden bitkilendirilmesi
çalışmalarının yoğunlaşacağı grup ağaç ve çalılar olacaktır. Otsu ve çalı grubuna ait doğal
bitki örtüsünün rejenerasyon kabiliyeti çok yüksek olmaktadır. Bu bitkiler sahaya herhangi
bir insan müdahalesi olmaması halinde doğal yollardan kendilerini kısa zamanda
yenileyebilmektedir.
201
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.2.17. Proje kapsamında yapılacak bütün tesis içi ve tesis dışı taşımaların trafik
(araç) yükünün ve etkilerinin değerlendirilmesi.
İşletme aşamasında proje alanında araç yükü oluşmayacaktır.
V.2.18. Projenin işletilmesi aşamasındaki faaliyetlerden insan sağlığı ve çevre
açısından riskli ve tehlikeli olanlar,
İşletme aşamasında olabilecek en önemli risk de akarsu yatağında, regülatör ile
santral arasındaki mesafede yetersiz miktarda su bulunması veya tamamen susuz
kalabilmesidir. Elektrik talebinin olmadığı durumda akarsu yatağında akmakta olan suya
yönelik olarak herhangi bir müdahale söz konusu olmayacağından dolayı su miktarıyla
ilgili olarak herhangi bir risk söz konusu olmayacaktır.
Akarsu yatağındaki sucul yaşam bileşenleri yanında karasal ortamların sakinleri
olmalarına karşılık değişik amaçlarla akarsu yatağındaki sudan istifade eden formların bu
kesimleri ziyaret etmeleri veya sürekli olarak bölgede bulunmaları açısından bırakılacak
suyun yaşamsal önemi vardır. Tesis edilen regülatörün gövdesi arkasında şekillenecek su
birikintilerinin kesinlikle bir üretim veya süs havuzu şeklinde kullanılmasının gündeme
gelmemesidir. Benzer şekilde buralara aşılanabilecek farklı balık türleri akarsu sisteminde
çok önemli sorunları da beraberinde getirebilecektir.
V.2.19. Diğer özellikler.
Bu bölümde değinilmesi gereken başka husus bulunmamaktadır.
202
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.3. Projenin Sosyo-Ekonomik Çevre Üzerine Etkileri
V.3.1. Proje ile gerçekleşmesi beklenen gelir artışları; yaratılacak istihdam imkanları,
nüfus hareketleri, göçler, eğitim, sağlık, kültür, diğer sosyal ve teknik altyapı
hizmetleri ve bu hizmetlerden yararlanılma durumlarında değişiklikler vb. (Projenin
yapımı dolayısıyla etkilenecek yöre halkı ile görüşmeler yapılarak sosyolojik etkinin
ortaya konulması)
Pendik Regülatörü ve HES, Konkasör Tesisi ve Beton Santraline projesinin inşaat
aşaması 2 yıl olarak planlanmaktadır. Hazırlık ve inşaat aşamasında çalıştırılması
planlanan personel sayısı 40, işletme aşamasında ise 10 kişi’dir. İnşaat işlemlerinde
çalıştırılacak teknik olmayan personel yöreden karşılanacaktır. Bölgedeki yerleşim
birimlerinin nüfusu, inşaat aşamasında çalışacak personel sayısı ve inşaat süresi
düşünüldüğünde projenin bölgede önemli bir ekonomik artış ve buna bağlı olarak nüfus
hareketi, göç, eğitim, sağlık, kültür ve diğer sosyal ve altyapı hizmetlerinde önemli bir
değişiklik oluşturması beklenmemektedir. İşletme aşamasında görev yapması düşünülen
personel devamlı istihdam edilmiş olacaktır. İnşaat süresince tüm şantiye gereksinimleri
yerel imkanlarla karşılanacak ve bu da yöredeki gıda, giyim, yakacak, yerel ulaşım ve
hizmet sektörleri ile genel ticari yaşamı hareketlendirecektir.
Pendik HES projesinin devreye girmesi ile yerli ve yenilenebilir bir kaynak olan
hidrolik potansiyelimizin bir parçası daha elektrik enerjisi üretimine ve ülke ekonomisine
kazandırılmış olacaktır. İnşaat aşamasında proje alanına ulaşım için yeni servis yolları
yapılacaktır. Sahada iyileştirilen yollar yörede yaşayan halkın ulaşım ihtiyaçlarını
karşılayacak ve yörenin alt yapısını iyileştirecektir.
Ancak inşaat işlemleri sırasında kullanılacak malzeme ve ekipmanın temini
nedeniyle, inşaat çalışmaları süresince bölge ekonomisine az da olsa olumlu bir etkisi
olacaktır. Yerel ve bölgesel ölçekte toplum için potansiyel bir ekonomik büyüme imkanı
yaratacaktır.
Proje ile önerilen tesislerin gerçekleştirilmesi durumunda, ülkenin enerji ihtiyacına
katkıda bulunacaktır. HES Projelerinin yenilenebilir olmaları, yerli doğal kaynak
kullanmaları, işletme ve bakım giderlerinin düşük olması, fiziki ömürlerinin uzun oluşu,
daha az düzeyde olumsuz çevresel etki yaratmaları, kırsal kesimde ekonomik ve sosyal
yapıyı canlandırmaları gibi nedenlerle diğer enerji üretim sistemlerine nazaran üstünlük arz
etmektedir. Böylece istihdam açısından da gelişme yaşanacaktır.
Proje kapsamında, Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim üyelerinden
Sosyolog Doç.Dr. Suavi Aydın tarafından Sosyal Etki Değerlendirme Raporu hazırlanmış
203
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
(Ek-14) olup, gerek arazi incelemeleri gerekse yöre halkıyla yapılan görüşmelerde;
Turnasuyu vadisinde sosyal ve iktisadî hayatın dayandığı geçim etkinliği tarım ve
hayvancılık faaliyetleridir. En önemli ürün kalemleri fındık ve kividir. Ayrıca hayvancılık
faaliyeti de pazara dönük üretim kalemlerini içermemekte, hane ihtiyaçlarını karşılayacak
düzeyde büyükbaş hayvan beslenmektedir. Bir miktar hanede de arıcılık faaliyeti
başlamıştır. Hayvanlar kış aylarında ahırlarda tutulmakta, yaz aylarında ise bir kısım hane
hayvanlarıyla birlikte Armutalan, Pangal ve Afaroğlu yaylalarına göç etmektedir. Köylerde
mevcut ve her yaz yaylaya çıkarılan büyükbaş hayvan varlığı 2000 civarında olup
hanelerin % 80’i yazın yaylalara hayvan çıkarmaktadır. Etki alanındaki köylerde mevcut
hanelerin hemen hemen tamamına emekli maaşı girmekte, ayrıca etki alanındaki köylerin
çalışma çağı nüfusunun bir kısmı İstanbul’a mevsimlik işçilik faaliyeti çerçevesinde
gitmektedir.
V.3.2. Çevresel fayda-maliyet analizi.
Proje ile Yaratılan Çevresel Faydalar
Hidroelektrik santraller enerji üretimi için uygulanabilecek en temiz sistemlerdir.
İşletme aşamasında hava, su ve toprak kirliliği yaratacak bir emisyonu bulunmamaktadır.
Sistemin işletme aşamasında çevreye zarar verebilecek bir tehdit unsuru da yoktur.
Çevresel Koruma Tedbirleri ve Maliyetler
Projenin inşaatında yapılacak çalışmalar sırasında çevre kirliliğine sebep olabilecek
toz oluşumu, hafriyat fazlası malzemenin depolanması, katı atıkların ve atık suların
toplanması için gereken tedbirlerin alınması yatırımcı firmanın sorumluluğunda olacaktır.
Yatırımcı Firma çevre kirliliğini önlemek için ihtiyaç duyulan yatırımları yapacak ve 'Katı
Atıkların Kontrolü Yönetmeliği', 'Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği', 'Gürültü
Kontrol Yönetmeliği' ve 'Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği'nde verilen sınır değerlere ve
kurallara uymakla yükümlü olacaktır. Belediyeler ve ilgili kuruluşlarla yazışmalar yaparak
gereken izinleri alacaktır.
Enerji üretiminde fosil yakıt olarak adlandırılan termik (doğal gaz, linyit, kömür,
fuel oil gibi) kaynakların kullanımının oluşturduğu çevresel etkiler bilinmektedir. Oysa
yenilenebilir kaynaklardan üretilen enerjinin çevresel etkileri yok denecek kadar azdır.
Çevresel fayda-maliyet analizini bu kapsamda düşündüğümüzde, proje yenilenebilir
kaynaklardan enerji üreten bir tesis olması nedeniyle olumlu etkileri yüksek bir tesis olarak
değerlendirilmektedir.
204
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
V.3.3. Projenin gerçekleşmesine bağlı olarak sosyal etkilerin değerlendirilmesi.( Proje
Alanı ve Etki Alanındaki tarım, hayvancılık, balıkçılık, arıcılık vb. faaliyetlere
etkileri, projenin inşası ve işletmesi aşamasında çalışacak insanlar ile yerel halk
ilişkileri, bunların insan yaşamı üzerine etkileri ve Sosyo-Ekonomik Açıdan Analizi,
uygulamaya geçirilecek sosyal sorumluluk projeleri)
İnşaat işlemlerinde çalıştırılacak teknik olmayan personel yöreden karşılanacaktır.
İşletme aşamasında görev yapması düşünülen personel devamlı istihdam edilmiş olacaktır.
İnşaat süresince tüm şantiye gereksinimleri yerel imkanlarla karşılanacak ve bu da
yöredeki gıda, giyim, yakacak, yerel ulaşım ve hizmet sektörleri ile genel ticari yaşamı
hareketlendirecektir. Proje için gerekli personelin bölge halkından temin edilmesi, halkın
gelir kaynaklarını artıracağı gibi proje süresince de güvenilir bir gelir kaynağı olacaktır.
Projenin planlama aşamasından itibaren yakın köylerde yaşayan halk projeden
haberdar edilmiş, arazi gezilerini gözlemlemiştir. Projenin inşaat aşamasında da yöre halkı
ile irtibata geçilerek teknik ekip tarafından halka bilgilendirmeler yapılacaktır.
Proje kapsamında, Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim üyelerinden
Sosyolog Doç.Dr. Suavi Aydın tarafından Sosyal Etki Değerlendirme Raporu hazırlanmış
(Ek-14) olup, gerek arazi incelemeleri gerekse yöre halkıyla yapılan görüşmelerde;
Turnasuyu vadisinde sosyal ve iktisadî hayatın dayandığı geçim etkinliği tarım ve
hayvancılık faaliyetleridir. En önemli ürün kalemleri fındık ve kividir. Ayrıca hayvancılık
faaliyeti de pazara dönük üretim kalemlerini içermemekte, hane ihtiyaçlarını karşılayacak
düzeyde büyükbaş hayvan beslenmektedir. Bir miktar hanede de arıcılık faaliyeti
başlamıştır. Hayvanlar kış aylarında ahırlarda tutulmakta, yaz aylarında ise bir kısım hane
hayvanlarıyla birlikte Armutalan, Pangal ve Afaroğlu yaylalarına göç etmektedir. Köylerde
mevcut ve her yaz yaylaya çıkarılan büyükbaş hayvan varlığı 2000 civarında olup
hanelerin % 80’i yazın yaylalara hayvan çıkarmaktadır. Etki alanındaki köylerde mevcut
hanelerin hemen hemen tamamına emekli maaşı girmekte, ayrıca etki alanındaki köylerin
çalışma çağı nüfusunun bir kısmı İstanbul’a mevsimlik işçilik faaliyeti çerçevesinde
gitmektedir.
Proje alanında kuru tarım yapılmaktadır. Fındık bahçeleri çoğunluktadır. Sahil
kenarında yaşayanlar deniz balıkçılığı ile uğraşmaktadırlar. Yörede fındık üretimine
seçenek olarak düşünülen kivi ve ceviz üretiminden oldukça iyi sonuçlar alınmıştır. Bu
ürünlerin üretimi giderek yaygınlaşmaktadır. Kıyı kesimde deniz balıkçılığı yaygın
olmasının yanında iç kesimlerde de çiftlik balıkçılığı giderek yaygınlaşmaktadır. Arıcılık
ise ilde hızla ilerlemiş olup sosyo ekonomik bir güç haline gelmiştir. Hayvancılık büyük
işletmeler halinde değildir. Genelde aile içi ihtiyaçların karşılanması amacıyla
yapılmaktadır. Projenin planlanmasında yerel halkın mağdur olmaması için gerekli tüm
önlemlerin alınması amaçlanmıştır.
205
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
BÖLÜM VI : İŞLETME PROJE KAPANDIKTAN SONRA OLABİLECEK VE
SÜREN ETKİLER VE BU ETKİLERE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER
V1.1. Arazi ıslahı ve Reklamasyon Çalışmaları,
Proje ünitelerinin bakım ve onarımının düzenli bir şekilde yapılması ve gerekli
görüldüğü durumlarda yenilenmesi halinde, önerilen tesisin uzun yıllar hizmet vermesi
mümkündür.
Arazi ıslahı çalışmaları, arazinin fiziksel yapısının yörenin topoğrafyasına ve
ekolojisine uygunluğunu sağlamaya yönelik olacaktır. Böylece işletme alanının çevre
araziye yeniden entegrasyonu sağlanacaktır. Genel olarak; arazi ıslah çalışmaları, alan
tesviyesi ve şekillendirilmesi işlemlerini kapsayacaktır. Üretim çalışmaları esnasında
yüzeyden sıyrılarak alınan bitkisel toprak, üretim çalışmalarından sonra alana yeniden
serilecektir. Ardından faaliyet alanının doğal bitki örtüsüne uygun türlerle bitkilendirme
çalışması yapılacaktır. HES inşaatı tamamlandığında tesisler işletmeye kapandığında,
taşınabilir ekipmanlar sökülüp götürülecek ve sıyrılan bitkisel toprak tekrar yüzeye
serilecektir.
Arazi ıslahı ve reklamasyon çalışmaları kapsamında; toprak muhafaza, drenaj, alan
tesviyesi, teraslama, bitkilendirme işlemleri yer alacaktır. İşletme faaliyete kapandıktan
sonra orman sayılan alanlarda ilgili orman bölge müdürlüğü’nden gerekli izinler alınarak
arazi ıslah ve reklamasyon çalışmalarında buna göre hareket edilecektir.
V1.2. Mevcut su kaynaklarına etkiler,
Projenin ömrünün dolması ile beraber işletmenin faaliyete kapatılması söz konusu
olduğunda; membadan gelen su ilgili yapılar yardımıyla mansaba aktarılarak, nehir doğal
akışa uygun hale gelecek, mansabındaki su seviyesi nehir yatağının eski konumuna
yükselecektir. Bu durumda nehrin doğal akışı bozulmayacaktır. Nehir suyunun kalite ve
miktar yönünden memba-mansap farkı olmayacaktır.
VI.3. Olabilecek hava emisyonları,
İşletme faaliyete kapatıldıktan sonra hava emisyonlarının oluşması gibi bir etki söz
konusu olmayacaktır.
206
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
BÖLÜM VII : PROJENİN ALTERNATİFLERİ
(Bu Bölümde Yer Seçimi, Teknoloji, Alınacak
Karşılaştırılması ve Tercih Sıralaması Belirtilecektir.)
Önlemler,
Alternatiflerin
“Ordu Projesi Su Temini Çalışması” kapsamında Turna suyu üzerinde inşa
edilmekte olan Çambaşı II Barajı 44 km2 yağış alanına sahip olup inşasının tamamlanması
ile beraber biriktirdiği sular komşu havza olan Melet Havzasına derive edilecektir. Bu
durum, Pendik Regülâtörünün yağış alanını %25 oranında azaltarak enerji üretimini ve
proje ekonomisini olumsuz etkilemektedir. Çambaşı Barajı yağış alanındaki suları yandere
olan Melet Irmağına derive edeceğinden Pendik Regülatörüne sadece ara havza akımları
gelecek ve Pendik HES Revize Fizibilite Raporunda belirtilen elektrik üretimi
gerçekleşemeyecektir. Bu nedenle, Pendik Regülâtörünün 498 m. dereyatağı kotunda 182
km2 yağış alanına sahip olduğu alternatif bir proje çalışması yapılmıştır. Alternatif proje
formülasyonu ile ilgili olarak DSİ Genel Müdürlüğü'ne gerekçesi bildirilmiş ve DSİ Genel
Müdürlüğü tarafından 2.revize fizibilitenin hazırlanması uygun bulunmuştur. Projede
yapılması planlanan alternatif proje formülasyonu Nisan-2013 tarihli 2.revize fizibilite
raporu onay yazısı ekte verilmiştir. (Ek-3).
Daha önce hazırlanan Ocak-2011 tarihli revize fizibilite çalışmasında iletim yapısı
olarak tünel seçilmesi ve yükleme havuzunun kaldırılması uygun bulunmuştur. Söz konusu
revizyon ile planlanan iletim yapısı 6.638 m'dir.
Nisan-2013 tarihli 2.revize fizibilite çalışmasında Turnasuyu Deresi üzerinde
498.00 m dereyatağı kotunda Pendik Regülatörü ile alınan sular, sol sahilde bulunan
3511.00 m uzunluğundaki tünel şeklindeki iletim yapısına aktarılacaktır. İletim yapısının
son 303 m'si yine tünel şeklindeki cebri borudur. Cebri Boru ile alınacak sular, Turnasuyu
Deresi sol sahilinde 389 m kuyruksuyu kotunda bulunan santral binasına ulaştırılacaktır.
Proje için, gerekçe raporuna esas olan karşılaştırmalı karakteristik bilgiler aşağıda
verilmiştir.
207
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Tablo 78. Proje Alternatiflerinin Karşılaştırılması
PENDİK
REGÜLÂTÖRÜ
Ocak 2011
tarihli
fizibilite
Ocak 2011
tarihli fizibilite
(Çambaşı
barajı varken)
Nisan-2013
tarihli
2.revize fizibilite
Tipi
Yağış Alanı
Dereyatağı kotu
Dolu Gövdeli Beton
170 km2
498 m
Dolu Gövdeli Beton
70 km2
498 m
Dolu Gövdeli Beton
182,29 km2
498 m
Maksimum Su
Kotu
577,84 m
577,84 m
519,7 m
4.442 m3/sn
3.205 m3/sn
3.369 m3/sn
Enerji
Tüneli
6638 m
9.0 m3/sn
Enerji Tüneli
Enerji Tüneli
6638 m
9.0 m3/sn
3511,47 m
9.0 m3/sn
370 m
1.40 m
370 m
1.40 m
303,42 m
1.70 m
Francis
Francis
Francis
367 m
205 m
15 212
MW
51.986
GWh
367 m
205 m
389 m
127,9 m
10.063 MWm / 9.683
MWe
Ortalama Debi
İLETİM YAPISI
Tipi
Boyu
Proje Debisi
CEBRİBORU
Boyu
Çapı
PENDİK HES
Türbin Tipi
Kuyruksuyu Kotu
Brüt Düşü
Kurulu Güç
Enerji Üretimi
15 212 MW
38.897 GWh
208
21.379 GWh
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
BÖLÜM VIII : İZLEME PROGRAMI
VIII.1. Faaliyetin inşaatı için önerilen izleme programı, faaliyetin işletmesi ve işletme
sonrası için önerilen izleme programı ve acil müdahale planı, Çevre Yönetim ekibi,
Proje kapsamında oluşturulacak izleme planı çevresel faaliyetlerin yoğun olduğu
inşaat dönemini kapsayacak olup ayrıca işletme aşamasında oluşacak etkileri de
içerecektir. Projenin işletme aşaması (proje ömrü) uzun bir dönemi kapsadığından işletme
sonrası için izleme planı önerisi yapılmamıştır. Pendik Regülatörü ve HES, Konkasör
Tesisi ve Beton Santrali projesi kapsamında inşaat ve işletme döneminde izlenmesi
önerilen çevresel etkiler Bölüm VIII.2.’de tablo halinde verilmiştir. Projede İnşaat
faaliyetlerinin izlenmesi amacıyla oluşturulacak izleme programı dahilinde izleme
çalışmalarını yürütecek Çevre Yönetim Ekibinde en az 1 Çevre Mühendisinin yer alması
uygun olacaktır.
Ç.E.D. Yönetmeliği Madde 18 (3) bendinde; "Proje sahibi, "ÇED Olumlu" kararını
aldıktan sonra yatırımın başlangıç, inşaat dönemine ilişkin izleme raporlarını Bakanlıkça
yetkilendirilmiş kurum ve kuruluşlara yaptırmakla, Bakanlıkça yetkilendirilmiş kurum ve
kuruluşlar da bu raporları Bakanlığa sunmakla yükümlüdür" denilmektedir. Planlanan
projenin izleme raporları ve izlemesi belirli periyotlar halinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na
sunulacaktır.
Acil Müdahale Planı konusunda detaylı bilgiler Bölüm V.1.2 başlığı altında
verilmiştir.
VIII.2. ÇED Olumlu Belgesinin verilmesi durumunda, Yeterlik Tebliği’nde “Yeterlik
Belgesi alan kurum/kuruluşların yükümlülükleri” başlığı altında belirtilen hususların
gerçekleştirilmesi ile ilgili program.
Pendik Regülatörü ve HES, Konkasör Tesisi ve Beton Santrali projesi kapsamında
rapor içerisinde belirtilen ve aşağıda tablo halinde değerlendirilen parametrelerin
izlenmesi, önerilen önlemlerin ve taahhütlerin gerçekleştirilmesi projenin inşaat aşaması
süresince izlenecek ve raporlanacaktır.
İzleme çalışmaları rapor içerisinde ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen süreler
dikkate alınarak yapılacaktır. İnşaat aşamasında yapılacak olan izleme çalışmaları
komisyon tarafından belirlenen süreler içerisinde Yeterlilik Belgesi Tebliği Ek: 4, Nihai
ÇED Raporunda Verilen Taahhütlere Ait Yatırımın İnşaat Dönemi İzleme-Kontrol Formu
düzenlenerek Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na sunulacaktır.
209
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
Tablo 79. İzleme Planı
İzlenecek
İzleme Yeri
Parametre
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
İzleme Nedeni
İzleme
Süresi
İzleme Yöntemi
Sorumluluk
Çalışmalar
Süresince
Gerekli
ölçümlerin
yapılması ve
görsel tetkik,
İnşaat
Firması
Çalışmalar
Süresince
Görsel Tetkik
İnşaat
Firması
Çalışmalar
Süresince
Gerekirse
ölçümlerin
yapılması ve
görsel tetkik,
İnşaat
Firması
Çalışmalar
Süresince
Görsel Tetkik
İnşaat
Firması
Çalışmalar
Süresince
Gerekirse
ölçümlerin
yapılması ve
işitsel tetkik,
İnşaat
Firması
Çalışmalar
Süresince
Görsel Tetkik
İnşaat
Firması
Çalışmalar
Süresince
Görsel Tetkik
İnşaat
Firması
İnşaat Aşaması
Hava
Kalitesi
İnşaat Alanları,
Ulaşım Yolları,
Depo Sahası,
Karayolu-Ulaşım
Yolları Kesişim
Noktaları
İnşaat Makineleri
Egzoz Emisyonları,
Yerleşim Yerleri
Toprak
Kalitesi
İnşaat Alanları,
Ulaşım Yolları,
Depolama Sahası
Su Kalitesi
Şantiye Alanı,
Nehir Yatağında
Yapılacak İnşaat
Çalışmaları
Katı Atıklar,
Hafriyat
Atıkları ve
Pasa
Şantiye Alanı,
Beton Santrali,
Konkasör Tesisi,
Depolama Sahası
Gürültü ve
Titreşim
İnşaat Alanları,
Ulaşım Yolları,
Gürültü Oluşturan
Birimler,
Yerleşim Yerleri,
Tehlikeli
Atıklar
HES Binası
Arazi Islahı
Şantiye Alanı,
Depolama Sahası,
Ulaşım Yolları
Etki alanı içerisinde
bulunan çevre ve diğer
kullanımların korunması ve
bu alanlara etkilerin
azaltılması,
Çalışma alanları içerisinde
bulunan bitkisel toprağın
ayrı olarak hafriyatı,
depolanması ve kullanımı,
Şantiyede oluşacak evsel
nitelikli atık suların
bertarafı, Nehir yatağında
yapılacak çalışmalarda su
kalitesinde olabilecek
değişimlerin önlenmesi ve
takibi
Şantiye alanında oluşacak
evsel nitelikli atıkların ve
geri dönüşebilecek
nitelikteki atıkların
bertarafı, çalışmalar
sırasında oluşacak hafriyat
ve pasa malzemelerinin
uygun yöntemler ve
alanlarda bertarafının takibi
Etki alanı içerisinde
bulunan canlı yaşamına
olabilecek etkilerin
azaltılması,
Çalışma alanında ve santral
alanında oluşacak tehlikeli
atıkların (atık yağlar vb.)
uygun yöntemlerle
depolanması ve bertarafının
takibi ve patlayıcıların
uygun kullanımı
Çalışma alanlarında inşaat
faaliyetlerinin
tamamlanması ile birlikte
alanın daha önceki
kullanımına veya çevre
alanların kullanımlarına
uygun olarak
düzenlenmesinin takibi
210
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
Patlatma
Çalışmaları
İzlenecek
Parametre
İletim Tüneli
İzleme Yeri
Su Kalitesi
Tesis Alanı,
Nehir Yatağı
HES Çıkışı
Katı Atıklar,
Şantiye Alanı
Gürültü ve
Titreşim
HES Binası
Tehlikeli
Atıklar
HES Binası
Can Suyu
Rezervuar Çıkış
Noktası
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Tünel güzergahı boyunca
olabilecek etkilerin
azaltılması,
Çalışmalar
Süresince
Görsel tetkik,
personel eğitimi
İnşaat
Firması
İzleme Nedeni
İzleme
Süresi
İzleme Yöntemi
Sorumluluk
İşletme
Süresince
Gerekli
ölçümlerin
yapılması ve
görsel tetkik,
İşletme
Firması
İşletme
Süresince
Görsel Tetkik
İşletme
Firması
İşletme
Süresince
Gerekli
ölçümlerin
yapılması ve
işitsel tetkik,
İşletme
Firması
İşletme
Süresince
Görsel Tetkik
İşletme
Firması
İşletme
Süresince
Ölçüm cihazı ve
kayıt tutma
İşletme
Firması
İşletme Aşaması
Tesiste oluşacak evsel
nitelikli atık suların
bertarafı, Su kalitesinde
olabilecek değişimleri
kontrol etmek,
Şantiye Alanında oluşacak
evsel nitelikli atıkların ve
geri dönüşebilecek
nitelikteki atıkların
bertarafının takibi
Tesis çalışanları ve etki
alanı içerisinde bulunan
canlı yaşamına olabilecek
etkilerin azaltılması,
Tesis alanında ve HES’de
oluşacak tehlikeli atıkların
(atık yağlar, tıbbi atıklar
vb.) uygun yöntemlerle
depolanması ve bertarafının
takibi
Taahhüt edilen ve mansap
kısmındaki canlı hayatın
devamını sağlayacak su
miktarının bırakılıp
bırakılmadığının kontrolü
211
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
BÖLÜM X: YUKARIDAKİ BAŞLIKLAR ALTINDA VERİLEN BİLGİLERİN
TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ
(Projenin İnşaat ve İşletme Aşamalarında Yapılması Planlanan Tüm Çalışmaların ve
Çevresel Etkiler İçin Alınması Öngörülen Tüm Önlemlerin, Mümkün Olduğunca
Basit, Teknik Terim İçermeyecek Şekilde ve Halkın Anlayabileceği Sadelikte
Anlatılması)
Ordu ili, Merkez İlçesi, Turnasuyu Deresi üzerinde GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK
ÜRETİMİ A.Ş. tarafından 10.063 MWm - 9.683 MWe kurulu güce sahip "Pendik
Regülatörü ve HES, Konkasör Tesisi ve Beton Santrali Projesi" tesis edilmesi ve
işletilmesi planlanmaktadır.
Proje alanı; Doğu Karadenizde, Ordu ilinin doğusunda bulunan Turnasuyu
Havzası’nda yer almakta olup, anayol ile proje alanı arası yaklaşık 20 km’dir. 1/25.000
Ölçekli Giresun G39-b3 no‟lu paftasında bulunmaktadır. Proje sahasına ulaşım; OrduGiresun E70 karayolunun 6. km’ sinde kavşaktan ayrılan karayolu ile sağlanmaktadır.
Projenin ekonomik ömrü 50 yıl olarak belirlenmiştir. Proje bedeli, işletme ve bakım
masraflarında ekonomik ömür dikkate alınmıştır. Pendik Regülatörü ve HES Projesi
sadece enerji amaçlı olarak projelendirilmiştir. İnşaat süresi olası gecikmeler hariç
toplamda 2 yıl olarak düşünülmektedir.
Pendik HES ‘de üretilen enerji bina içerisinde 34.5 kV’luk kapalı şalt donanımına
aktarılacaktır. Enerji iletim hattı 477 MCM kesitinde yaklaşık 15 km uzunluğunda Ordu
T.M. bağlanacaktır. Söz konusu enerji nakil hattı yürürlükteki ÇED Yönetmeliği
kapsamında daha sonra değerlendirilecektir.
Projede inşaat çalışmalarına hafriyat işlemi ile başlanacaktır. Hafriyat işleminde
öncelikli olarak santral ve regülatör alanları üzerinde bulunabilecek bitkisel toprak
sıyrılarak alınacak ve hafriyat döküm sahalarındaki rehabilitasyon işlemlerinde
kullanılmak amacıyla geçici olarak depolanacaktır. Proje kapsamında ayrı bir alanda
biriktirilecek olan bitkisel toprak; erozyona, kurumaya ve yabani ot oluşmasına karşı
korunacak olup, toprağın canlılığını sürdürebilmesi amacı ile çim, çayır-mera bitkisi v.b
bitki örtüsü ile kaplanacaktır.
Proje ünitelerinin inşasında yapılacak kazı çalışmalarından dolayı toz oluşumu söz
konusu olacaktır. Toz oluşumunu en aza indirgemek için sulama/spreyleme çalışmaları
yapılacak, taşımada kullanılacak kamyonların üzeri branda ile örtülecek, tüm araç ve iş
makinelerine hız sınırı getirilecek, savurma yapmadan yükleme ve boşaltma yapılmasına
özen gösterilecektir. Proje inşaatı bittikten sonra saha rehabilite edilecektir.
212
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
İnşaat çalışmaları esnasında, kalıplık kereste artıkları, çimento ambalaj kağıdı,
inşaat demiri, demir boru, beton ve enjeksiyon artığı malzemeler vb, atıkların oluşumu söz
konusu olacaktır. Bu atıklar şantiye alanı içerisinde uygun bölgelerde toplanarak, bunları
değerlendiren lisanslı geri kazanım tesislerine gönderilecektir. Beton ve enjeksiyon atığı
malzemeler ise dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır. Bu atıklar kesinlikle atılmayacak
ve/veya alıcı ortamlara verilmeyecektir.
Pendik HES projesinin devreye girmesi ile yerli ve yenilenebilir bir kaynak olan
hidrolik potansiyelimizin bir parçası daha elektrik enerjisi üretimine ve ülke ekonomisine
kazandırılmış olacaktır. İnşaat aşamasında proje alanına ulaşım için yeni servis yolları
yapılacaktır. Sahada iyileştirilen yollar yörede yaşayan halkın ulaşım ihtiyaçlarını
karşılayacak ve yörenin alt yapısını iyileştirecektir.
Proje kapsamında ihtiyaç duyulacak su; beton yapımında kullanılması gereken su,
beton santrali ekipmanlarının yıkanması için gerekli su, konkasör tesisinde malzemenin
yıkanması için gerekli olan su ile tozumanın önlenmesi için gerekli olan su DSİ 7. Bölge
Müdürlüğü’nden gerekli izinler alınarak Turnasuyu nehri’nden temin edilecektir.
Projenin inşaat aşamasında 40 personelin, işletme aşamasında 10 personelin
çalıştırılması planlanmaktadır. Projede personelin ihtiyaçları için, regülatör alanında inşaat
döneminde geçici olarak ve santral yeri yakınında prefabrik şantiye kurulması
planlanmıştır. Personel için gerekli olan içme suyu, çevrede bulunan kaynaklardan ve
yerleşim yerlerinden karşılanacak olup, kullanma suyu gerekli izinler alınarak Turnasuyu
nehrinden karşılanacaktır. Gerek duyulması halinde personelin içme ve kullanma suyu
ihtiyacı firma tarafından piyasada satılan izinli ve ruhsatlı petsu ve damacanalar ile
sağlanacaktır. Oluşacak evsel nitelikli katı atıklar şantiye alanında kapalı kaplarda
muhafaza edilecek ve faaliyet sahibi'nin imkanlarıyla Ordu Belediyesi’nin uygun gördüğü
alana dökülecektir. Personelden kaynaklanacak evsel nitelikli sıvı atıklar, fosseptikte
biriktirilerek belirli periyotlarla yatırımcı firmanın imkanlarıyla vidanjör ile çektirilerek
ücreti mukabilinde Ordu Belediyesi atıksu arıtma tesisine boşaltılarak bertaraf edilecektir.
Projede yapılan revizyon dolayısıyla, Mansap Su Hakları Raporu Revize Planlama
Raporu yeniden incelenmek ve onaylanmak üzere DSİ Genel Müdürlüğü 7.Bölge
Müdürlüğü'ne sunulan Su Kullanım Hakları Revize Planlama Raporu kapsamında (Ek-17),
Mansap su kullanım hakkı olarak regülatör ile santral arasındaki bölümde 1 adet değirmen
ile 1 adet balık çiftliği bulunmakta, tarım arazisi bulunmamaktadır. Ayrıca proje alanında
bulunan 288 adet büyükbaş ve 1106 adet küçükbaş olmak üzere toplam 1394 adet hayvan
Turnasuyu deresinden sulanmaktadır.
213
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Gerce köyünün güneyinde ve Turna suyu deresi üzerinde bulunan ve suyunu bu
dereden alan değirmen için gerekli su miktarı 80 lt/s'dir. Ayrıca; regülatör ile santral
arasında; Ortaköy Ulubük mahallesinde, Turnasuyu Deresi kıyısında 10 ton/yıl kapasiteli
alabalık çiftliği bulunmaktadır. İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü tarafından,
tesislerin taşkından zarar gördüğü için faaliyetlerine ara verdiği bildirilmiştir.
İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü yazısında, balık çiftliğinin faaliyetlerini
yürütebilmesi için yıl boyunca 50 -100 l/s arası suya ihtiyacı bulunduğu belirtilmektedir.
Bu su ihtiyacının üst sınırı olan 100 l/s ‘lik debi hesaplamalarda dikkate alınmıştır.
Belirlenen su hakkı dere yatağına bırakılacaktır.
Proje kapsamında hazırlanan Ekosistem Değerlendirme Raporu’nda Pendik
Regülatörü için belirlenen can suyu; yüksek akım dönemi için Ekim=0.77 m3/s,
Kasım=0.97 m3/s, Aralık=0.84 m3/s, Ocak=0.71 m3/s, Şubat=0.87 m3/s, Mart=1,32 m3/s,
Nisan=1,50 m3/s, Mayıs=0.83 m3/s, Haziran=0.61 m3/s şeklindedir. Temmuz-Eylül aylarını
kapsayan düşük akım döneminde tüm aylar için 0.41 m3/s olarak dere yatağına
bırakılacaktır.
Kati proje aşamasında; Dere yatağına bırakılacak su miktarı ölçümleri için ölçüm
istasyonları yerlerinin belirlenmesi hususunda DSİ 7. Bölge Müdürlüğü’nün görüşü
alınarak uygun yer ve dizayn buna göre belirlenecektir. Dere yatağına bırakılacak çevresel
akış miktarının tespiti için online (GPRS Modem) AGİ istasyonları kurulacaktır. Belirli
periyotlarla DSİ 7. Bölge Müdürlüğü’ne rapor verilecektir. Turnasuyu deresi ve yan kolları
olan kuru ve akar derelere kesinlikle katı ve sıvı atık atılmayacaktır. DSİ Genel
Müdürlüğü’nün bilgisi ve izinleri dışında dere yataklarına herhangi bir müdahalede
bulunulmayacak, yatak kesiti daraltılmayacak akış koşulları bozulmayacaktır. Doğal
hayatın devamlılığı için dere yatağına gerekli su miktarı bırakılacak ve kontrolleri
yapılacaktır.
10 Mart 1995 tarih ve 22223 sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren Su
Ürünleri Yönetmeliği’nin 8. maddesine göre; “Baraj gölü, gölet, set gibi tesisler yapılırken
balık geçitleri, asansörleri ve balık perdeleri yapılması zorunludur. Doğal göl, baraj
gölü, gölet, ve akarsu gibi su ürünleri istihsal yerlerinden sulama ve diğer amaçlarla
yararlanmak için, kullanılan her türlü kanal ve arkların başlangıç kısımlarına uygun bir
ızgara veya kafes konulması zorunludur. Bakanlık izni alınmadan, bu gibi yerlerde su
ürünlerinin geçmesine veya yetişmesine engel olacak şekilde ağ, bent, çit ve benzeri
engeller kurulması yasaktır” denilmektedir. Proje kapsamında bu hususa riayet edilerek
balık geçidi yapılacaktır.
214
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Tüm çalışmalar sonucunda köy ya da mahalle yolarında, şebeke suları veya
hatlarında meydana gelecek her türlü zarar – ziyan yatırımcı firma tarafından
karşılanacaktır.
İnşaat işlemleri sırasında kullanılacak olan iş makinelerinin gürültü seviyeleri en alt
seviyede tutulacak ve en yakın yerleşim yerlerinin gürültüden etkilenmemesi için gerekli
tüm tedbirler alınacaktır. HES inşaatı geçici olup işletme aşamasına geçileceği için
ünitelere en yakın yerleşim yerleri gürültü oluşumundan kısa süreli etkilenecektir. Tünel
içinde yapılacak gevşetme patlatmalarının vibrasyon ve titreşim etkilerinin yakındaki
hanelere rahatsızlık vermemesi için gerekli tedbirler alınacak, gecikmeli kapsül kullanımı
ve özellikle yerleşimlerin altında-yakınlarına yapılacak tünel kazı-patlatmalarında düşük
miktarda patlayıcı madde kullanılarak etkileşim önlenecektir.
Pendik Regülatörü ve HES Projesi için yapılacak olan kalıcı yapılarda orman
örtüsünün nispeten perdeleme etkisi yaratması ile birlikte söz konusu proje yapıları proje
alanı yakın çevresindeki mevcut yol güzergâhlarından görüneceğinden, bu güzergahlarda
perdeleme amaçlı bitkilendirme yapılmalıdır. Proje alanı ve yakın çevresinde önemli bir
turistik güzergah bulunmamakla birlikte, HES alanına ulaşan mevcut yollarda HES
yapılarının görünürlüğünün kırılması amacıyla HES yapılarının görünür olduğu yolun
belirli kısımlarında perdeleme amaçlı bitkilendirme, HES yapılarının görünür olduğu diğer
alanlarda ise topografya ve toprak durumuna göre mevcut bitki örtüsünün korunması ve
iyileştirilmesi çalışmaları yapılacaktır. HES inşaatı sırasında müdahale edilecek dere
yataklarında inşaat sonrası onarım çalışmaları yapılacaktır. Öte yandan yine dere
yataklarında erozyon önleme amaçlı olarak bitkilendirme çalışmaları yapılacaktır. Bu
amaçla doğal peyzajda belirtilen işlevi sağlayan bitkilerden yararlanılacaktır.
215
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
BÖLÜM IX: HALKIN KATILIMI (Projeden Etkilenmesi Muhtemel Yöre Halkının
Nasıl ve Hangi Yöntemlerle Bilgilendirildiği, Proje İle İlgili Halkın Görüşlerinin Ve
Konu İle İlgili Açıklamalar)
Söz konusu proje ile ilgili olarak; “Çevresel Etki Değerlendirilmesi (ÇED)
Yönetmeliği’nin" 9. maddesi gereğince halkı yatırım hakkında bilgilendirmek, projeye
ilişkin görüş ve önerilerini almak üzere; Ordu İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından,
06.11.2012 tarihinde saat 11:00’de Merkez ilçe Erenli Köyü Cami Salonunda “ÇED
Sürecine Halkın Katılımı Toplantısı” düzenlenmiştir. Toplantıda projeyi hazırlayan firma
yetkilileri tarafından projeyi tanıtan sunum yapılmıştır.
Toplantı tarihi, yeri ve kapsamı ile ilgili bilgiler yörede 19.10.2012 tarihinde Ordu
Olay Gazetesi’nde, Türkiye genelinde ise 21.10.2012 tarihinde Türkiye Gazetesi’nde
yayınlanarak halka duyurulmuştur. İlgili muhtarlar, belediyeler, kaymakamlık ve valilik ile
temasa geçilerek olabildiğince çok sayıda ilginin toplantıya katılması sağlanmıştır. Proje
kapsamına giren bütün muhtarlara toplantı ile ilgili bilgi verilerek köy sakinleri ile beraber
toplantıya katılımları istenmiştir. Toplantı bilgileri Ordu Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
tarafından tutanak haline getirilmiştir. Köy muhtarlarına ve toplantının yapılacağı yer ve
zamana ait bilgiler ilan metni ile halka duyrulmuştur.
Toplantıya; İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇED
İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü, DSİ 75. Şube Müdürlüğü, DSİ 7. Bölge Müdürlüğü,
Ordu İl Sağlık Müdürlüğü, faaliyet sahibi, AKYA Proje Etüt Müh. Dan. Ltd. Şti. yetkilileri
ve yöre halkı katılmıştır. Halkın Katılımı ile ilgili tutulan tutanaklar Ek-21’de verilmiştir.
Toplantıda halk yatırım hakkında bilgilendirilmiş, görüş ve önerileri alınmıştır.
Temelde yöre halkının yönelttiği sorular ve endişeleri aşağıdaki gibi özetlenebilir;
•
•
Ekolojik dengenin bozulup bozulmayacağı,
Yapılardan evlerin ve tarlaların nasıl etkileneceği,
•
Gerekli olan suyun bırakılıp bırakılmayacağı,
•
Köylere ve yöre halkına ekonomik katkısının olup olmayacağı, işçi alınıp
alınmayacağı,
Toplantıda yöre halkına mümkün olduğunca basit bir dil/yalın bir anlatım seçilerek
cevap verilmeye çalışılmıştır. Genel anlamda olumlu bir havada geçen toplantı hem yöre
halkının projeyi anlaması, hem bu konuda oluşan soru işaretlerinin giderilmesi açısından
oldukça başarılı geçmiştir. Halkın Katılım Toplantısı fotoğrafları aşağıda verilmiştir.
216
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
217
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
BÖLÜM VIII : SONUÇLAR (Yapılan Tüm Açıklamaların Özeti, Projenin Önemli
Çevresel Etkilerinin Sıralandığı ve Projenin Gerçekleşmesi Halinde Olumsuz
Çevresel Etkilerin Önlenmesinde Ne Ölçüde Başarı Sağlanabileceğinin Belirtildiği
Genel Bir Değerlendirme, Proje Kapsamında Alternatifler Arası Seçimler ve Bu
Seçimlerin Nedenleri )
Ordu ili, Merkez İlçesi, Turnasuyu Deresi üzerinde GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK
ÜRETİMİ A.Ş. tarafından 10.063 MWm - 9.683 MWe kurulu güce sahip "Pendik
Regülatörü ve HES, Konkasör Tesisi ve Beton Santrali Projesi" tesis edilmesi ve
işletilmesi planlanmaktadır.
Proje alanı; Doğu Karadenizde, Ordu ilinin doğusunda bulunan Turnasuyu
Havzası’nda yer almakta olup, anayol ile proje alanı arası yaklaşık 20 km’dir. 1/25.000
Ölçekli Giresun G39-b3 no‟lu paftasında bulunmaktadır. Proje sahasına ulaşım; OrduGiresun E70 karayolunun 6. km’ sinde kavşaktan ayrılan karayolu ile sağlanmaktadır.
Projenin ekonomik ömrü 50 yıl olarak belirlenmiştir. Proje bedeli, işletme ve bakım
masraflarında ekonomik ömür dikkate alınmıştır. Pendik Regülatörü ve HES Projesi
sadece enerji amaçlı olarak projelendirilmiştir. İnşaat süresi olası gecikmeler hariç
toplamda 2 yıl olarak düşünülmektedir.
Pendik HES ‘de üretilen enerji bina içerisinde 34.5 kV’luk kapalı şalt donanımına
aktarılacaktır. Enerji iletim hattı 477 MCM kesitinde yaklaşık 15 km uzunluğunda Ordu
T.M. bağlanacaktır. Söz konusu enerji nakil hattı yürürlükteki ÇED Yönetmeliği
kapsamında daha sonra değerlendirilecektir.
Projede inşaat çalışmalarına hafriyat işlemi ile başlanacaktır. Hafriyat işleminde
öncelikli olarak santral ve regülatör alanları üzerinde bulunabilecek bitkisel toprak
sıyrılarak alınacak ve hafriyat döküm sahalarındaki rehabilitasyon işlemlerinde
kullanılmak amacıyla geçici olarak depolanacaktır. Proje kapsamında ayrı bir alanda
biriktirilecek olan bitkisel toprak; erozyona, kurumaya ve yabani ot oluşmasına karşı
korunacak olup, toprağın canlılığını sürdürebilmesi amacı ile çim, çayır-mera bitkisi v.b
bitki örtüsü ile kaplanacaktır.
Proje ünitelerinin inşasında yapılacak kazı çalışmalarından dolayı toz oluşumu söz
konusu olacaktır. Toz oluşumunu en aza indirgemek için sulama/spreyleme çalışmaları
yapılacak, taşımada kullanılacak kamyonların üzeri branda ile örtülecek, tüm araç ve iş
makinelerine hız sınırı getirilecek, savurma yapmadan yükleme ve boşaltma yapılmasına
özen gösterilecektir. Proje inşaatı bittikten sonra saha rehabilite edilecektir.
218
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
İnşaat çalışmaları esnasında, kalıplık kereste artıkları, çimento ambalaj kağıdı,
inşaat demiri, demir boru, beton ve enjeksiyon artığı malzemeler vb, atıkların oluşumu söz
konusu olacaktır. Bu atıklar şantiye alanı içerisinde uygun bölgelerde toplanarak, bunları
değerlendiren lisanslı geri kazanım tesislerine gönderilecektir. Beton ve enjeksiyon atığı
malzemeler ise dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır. Bu atıklar kesinlikle atılmayacak
ve/veya alıcı ortamlara verilmeyecektir.
Projenin inşaat aşamasında 40 personelin, işletme aşamasında 10 personelin
çalıştırılması planlanmaktadır. Projede personelin ihtiyaçları için, regülatör alanında inşaat
döneminde geçici olarak ve santral yeri yakınında prefabrik şantiye kurulması
planlanmıştır. Personel için gerekli olan içme suyu, çevrede bulunan kaynaklardan ve
yerleşim yerlerinden karşılanacak olup, kullanma suyu gerekli izinler alınarak Turnasuyu
nehrinden karşılanacaktır. Gerek duyulması halinde personelin içme ve kullanma suyu
ihtiyacı firma tarafından piyasada satılan izinli ve ruhsatlı petsu ve damacanalar ile
sağlanacaktır. Oluşacak evsel nitelikli katı atıklar şantiye alanında kapalı kaplarda
muhafaza edilecek ve faaliyet sahibi'nin imkanlarıyla Ordu Belediyesi’nin uygun gördüğü
alana dökülecektir. Personelden kaynaklanacak evsel nitelikli sıvı atıklar, fosseptikte
biriktirilerek belirli periyotlarla yatırımcı firmanın imkanlarıyla vidanjör ile çektirilerek
ücreti mukabilinde Ordu Belediyesi atıksu arıtma tesisine boşaltılarak bertaraf edilecektir.
İş kazalarının asgariye indirilmesi amacıyla, kalifiye eleman çalıştırılmasına ve
personelin iş emniyeti konusunda eğitilmesi yoluna gidilecektir. Bu aşamada her türlü iş
kazasının önlenmesi için çalışma alanlarına uyarıcı levhalar konulacak ve çalışanlara
kişisel koruyucu ekipmanlar verilecektir. Çalışma süreleri içerisinde kısa molalar verilerek
konsantrasyonun azalmasına bağlı iş kazalarının oluşma riskinin önüne geçilecektir.
İşçileri bekleyen diğer önemli tehlikeler ise trafik kazaları, yüksekten düşme veya
bazı maddelerin yüksekten işçi üzerine düşmesidir. Hız sınırlamaları, geri gidişlerde azami
dikkat, iskele ve emniyet tutamaçlı merdiven kullanma, emniyet kemeri ve ağları kullanma
tehlikeleri asgariye indirecek güvenlik tedbirleridir. Personel ve işçiler yapılacak işin
gerektirdiği iş güvenliği malzemeleri ile donatılacak ve bunların sağlık ve iş güvenliği
kurallarına uygun şartlar altında çalışmaları sağlanacaktır.
Personelin ilk yardım ihtiyaçları için şantiye binasında ilk yardım dolabı
bulundurulacaktır. Proje kapsamında çalışacak olan personelin şantiye binasında yapılacak
olan ilk yardım müdahaleleri dışında en yakın sağlık ocağı, hastane gibi sağlık
kuruluşlarından faydalanılacaktır.
Proje kapsamında çalışacak olan personelin, şantiye binasında yapılacak olan ilk
yardım müdahalesi gibi durumlarda şantiye binasında bir miktar tıbbi atık oluşması
219
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
muhtemeldir. Oluşacak tıbbi atıklar 22.07.2009 tarih 25883 sayılı (Değişiklik; 21.03.2014
tarih ve 28948 sayılı) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Tıbbî Atıkların
Kontrolü Yönetmeliği”ne uygun olarak diğer tüm atıklardan ayrı olarak toplanarak
bertarafı sağlanacaktır.
Çalışma alanında ve santral alanında tehlikeli atıkların (atık yağlar, tıbbi atıklar
vb.) oluşması durumunda emniyetli ve uluslararası kabul görmüş standartlara uygun
konteynırlar içerisinde geçici olarak muhafaza edilecek ve lisanslı araçlar vasıtasıyla
lisanslı tehlikeli atık geri kazanım veya bertaraf tesisine gönderilecektir. Faaliyet süresince
14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmi Gazete’de (Değişiklik; 05.11.2013 tarih ve 28812
sayılı) yayımlanarak yürürlüğe giren “Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”
hükümlerine uyulacaktır.
Kazı alanına giriş ve çıkış için güvenli yollar sağlanacaktır. Toprak ve malzeme
yığınları ve hareketli araçlar kazı yerinden uzak tutulacak ve gerekiyorsa uygun bariyerler
yapılacaktır. Bunların yanı sıra proje kapsamında sahada hareket eden araçlar insan sağlığı
açısından tehlike ve kaza riski oluşturmaktadır. Kaza risklerini en aza indirmek için proje
sahası içerisinde çalışacak araçların bakımları periyodik olarak yapılacak, saha içerisinde
her türlü çevre emniyeti alınacak ve gerekli ikaz levhaları konulacaktır. Proje kapsamında
patlatma yapılacağı zaman kullanılmak üzere (tünelde) alınacak patlayıcı malzemeler için
patlayıcı malzemelerin teslim alınması, taşınması, dağıtılması, geri alınması ve muhafazası
bu amaçla eğitilmiş ve fenni nezaretçi tarafından görevlendirilmiş kimseler tarafından ilgili
mevzuat hükümlerine göre yapılacaktır. Doldurma, sıkılama, kapsül tellerinin
temizlenmesi, bağlanması ve ateşlenmesi bizzat fenni ziyaretçi görevlendirilmiş ateşçi
tarafından yapılacaktır. Patlayıcı yerleştirilen delikler çok iyi sıkılama yapılacak ve parça
savrulma riskini önlemek amacıyla deliklerin üzeri örtülecektir.
Proje ünitelerinin inşası sırasında gürültü ve toz emisyonu oluşumu söz konusu
olacaktır. İnşaat işlemleri sırasında kullanılacak olan iş makinelerinin gürültü seviyeleri en
alt seviyede tutulacaktır. Toz oluşumunu en aza indirgemek için sulama/spreyleme
çalışmaları yapılacak, taşımada kullanılacak kamyonların üzeri branda ile örtülecek, tüm
araç ve iş makinelerine hız sınırı getirilecek, savurma yapmadan yükleme ve boşaltma
yapılmasına özen gösterilecektir. Ayrıca tünel içerisinde tünel havalandırma fanı
kullanılacaktır.
İnşaat işlemleri sırasında kullanılacak olan iş makinelerinin gürültü seviyeleri en alt
seviyede tutulacak ve en yakın yerleşim yerlerinin gürültüden etkilenmemesi için gerekli
tüm tedbirler alınacaktır. HES inşaatı geçici olup işletme aşamasına geçileceği için
ünitelere en yakın yerleşim yerleri gürültü oluşumundan kısa süreli etkilenecektir. Tünel
içinde yapılacak gevşetme patlatmalarının vibrasyon ve titreşim etkilerinin yakındaki
220
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
hanelere rahatsızlık vermemesi için gerekli tedbirler alınacak, gecikmeli kapsül kullanımı
ve özellikle yerleşimlerin altında-yakınlarına yapılacak tünel kazı-patlatmalarında düşük
miktarda patlayıcı madde kullanılarak etkileşim önlenecektir.
Kati proje aşamasında; Dere yatağına bırakılacak su miktarı ölçümleri için ölçüm
istasyonları yerlerinin belirlenmesi hususunda DSİ 7. Bölge Müdürlüğü’nün görüşü
alınarak uygun yer ve dizayn buna göre belirlenecektir. Dere yatağına bırakılacak çevresel
akış miktarının tespiti için online (GPRS Modem) AGİ istasyonları kurulacaktır. Belirli
periyotlarla DSİ 7. Bölge Müdürlüğü’ne rapor verilecektir. Turnasuyu deresi ve yan kolları
olan kuru ve akar derelere kesinlikle katı ve sıvı atık atılmayacaktır. DSİ Genel
Müdürlüğü’nün bilgisi ve izinleri dışında dere yataklarına herhangi bir müdahalede
bulunulmayacak, yatak kesiti daraltılmayacak akış koşulları bozulmayacaktır. Doğal
hayatın devamlılığı için dere yatağına gerekli su miktarı bırakılacak ve kontrolleri
yapılacaktır.
Proje alanının bulunduğu saha ve yakın çevresinde orman alanları, iskan sahaları ve
ziraat (şahıs arazileri) arazileri bulunmaktadır. Projenin orman alanlarına muhtemel
olumsuz etkileri; orman yangınları, ağaç kesimi ve toz oluşumudur. Proje kapsamında
kesilecek ağaç sayısı inşaata başlanmadan önce orman işletme şefliği tarafından
belirlenecektir.
Faaliyet sahasında, çıkabilecek herhangi bir yangına karşı yeterli sayıda yangın
söndürme ekipmanı bulundurulacak olup, 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu” ilgili madde
hükümlerine uyulacaktır. Yangın çıkması durumunda olabilecek etkiler ve yapılacak
görevler için tesis personeli eğitilecektir. Yangın olasılığı durumunda diğer yakın
kuruluşlara haber verilecektir. Yangının fark edilmesi ve alarm verilmesini takiben, belirli
lokasyonlarda hazır bulundurulan yangın ile mücadele kaynaklarından yararlanarak
sorunun derhal ortadan kaldırılmasına çalışılacaktır.
Pendik Regülatörü ve HES, Konkasör Tesisi ve Beton Santraline yönelik üretim
tesisi ve iletim hattının kurulacağı yerlerde bulunan taşınmazların; 4628 sayılı Elektrik
Piyasası ve 2912 sayılı Kamulaştırma Kanununun ilgili maddeleri uyarınca mülkiyet
konumu çözülüp nazım ve uygulama imar planları hazırlanarak 5302 sayılı İl Özel İdaresi
Kanununun 10. maddesi kapsamında idarenin onayına sunulacaktır. Üretime yönelik
olmayan yapılar (misafirhane, lojman, konaklama, yemekhane vb.) düşünülmesi halinde
ilgili kamu kuruluşundan alınacak yapı ruhsatına dayalı olarak inşa edilecektir.
Tesislerin inşa edileceği alanlarda özel mülkiyet nedeniyle kamulaştırma
yapılacaktır. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca Yapılacak Kamulaştırmalar 2942
221
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
sayılı Kamulaştırma Kanununun 27 nci maddesi uyarınca yapılacak ve kamulaştırma
bedelleri de peşin olarak ödenerek, arazi sahipleri maddi kayıplara uğratılmayacaktır.
Pendik Regülatörü ve HES Projesinin enerji tesisleri içinde yer alacak tüm kamu ve şahıs
arazileri kati proje aşamasında belirlenecek olup, mülk arazileri için mahallinde yapılmış
çalışmalar, elektronik ortam analizi ve kadastral haritalar ile kamulaştırma sırasında bu
arazilerin değerleri net olarak belirlenecektir.
Tüm çalışmalar sonucunda köy ya da mahalle yollarında, şebeke suları veya
hatlarında meydana gelecek her türlü zarar – ziyan yatırımcı firma tarafından
karşılanacaktır.
Projede yapılacak inşai ve fiziki faaliyetler sırasında herhangi bir kültür varlığına
rastlanması halinde en kısa zamanda ilgili Müze Müdürlüğüne ya da Kültür Varlıkları ve
Müzeler Genel Müdürlüğüne haber verilecektir.
Tesis edilmesi ve işletilmesi planlanan Pendik HES Projesi ile ilgili olarak; Ocak2011 tarihli revize fizibilite raporu revize edilerek, Nisan-2013 tarihli 2.revize fizibilite
raporu DSİ Genel Müdürlüğü Etüd ve Plan Dairesi Başkanlığı tarafından incelenerek
27/03/2014 tarih ve 187523 sayılı yazı ile görüşler verilmiş ve raporun uygunluk tespiti
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) başkanlığına bildirilmiştir.
Daha önce hazırlanan Ocak-2011 tarihli revize fizibilite çalışmasında iletim yapısı
olarak tünel seçilmesi ve yükleme havuzunun kaldırılması uygun bulunmuştur. Söz konusu
revizyon ile planlanan iletim yapısı 6.638 m'dir.
“Ordu Projesi Su Temini Çalışması” kapsamında Turna suyu üzerinde inşa
edilmekte olan Çambaşı II Barajı 44 km2 yağış alanına sahip olup inşasının tamamlanması
ile beraber biriktirdiği sular komşu havza olan Melet Havzasına derive edilecektir. Bu
durum, Pendik Regülâtörünün yağış alanını %25 oranında azaltarak enerji üretimini ve
proje ekonomisini olumsuz etkilemektedir. Çambaşı Barajı yağış alanındaki suları yandere
olan Melet Irmağına derive edeceğinden Pendik Regülatörüne sadece ara havza akımları
gelecek ve Pendik HES Revize Fizibilite Raporunda belirtilen elektrik üretimi
gerçekleşemeyecektir. Bu nedenle, Pendik Regülâtörünün 498 m. dereyatağı kotunda 182
km2 yağış alanına sahip olduğu alternatif bir proje çalışması yapılmıştır. Alternatif proje
formülasyonu ile ilgili olarak DSİ Genel Müdürlüğü'ne gerekçesi bildirilmiş ve DSİ Genel
Müdürlüğü tarafından 2.revize fizibilitenin hazırlanması uygun bulunmuştur. Projede
yapılması planlanan alternatif proje formülasyonu Nisan-2013 tarihli 2.revize fizibilite
raporu onaylanmıştır.
222
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
Su Ürünlerinin korunması için 1380 sayılı “Su Ürünleri Kanunu” ile buna tadil
eden 3288 sayılı Kanun ve 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı (Değişiklik; 25.03.2012 tarih
ve 28244 sayı) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Su Kirliliği Kontrolü
Yönetmeliği” ile 11.09.2002 tarih ve 24873 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
giren “35/1 Nolu Su Ürünlerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Sirküler” ve 25.02.2003
tarih ve 25031 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “35/1 Nolu Su
Ürünlerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Ek Sirküler” hükümlerine uyulacaktır.
Pendik Regülatörü ve HES (Konkasör Tesisi ve Beton Santrali) Projesi’nin inşaat
ve işletme süreci boyunca uyulacak olan başlıca kanun ve yönetmelikler aşağıda
sıralanmaktadır:
2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili yönetmelikleri
3213 Sayılı Maden Kanunu (5995 sayılı kanunla değişik)
4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili yönetmelikleri
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ve ilgili yönetmelikleri
6831 sayılı Orman Kanunu ve 5192 sayılı Orman Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun ve ilgili yönetmelikleri
14.07.2007 tarih ve 26582 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik”
24.08.2011 tarih ve 28035 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği”
31.08.2004 tarih ve 25569 sayılı Resmi Gazete’de (Değişiklik; 05.11.2013 tarih ve
28812 sayılı) yayımlanarak yürürlüğe giren “Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü
Yönetmeliği”
30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazete’de (Değişiklik; 05.11.2013 tarih ve
28812 sayılı) yayımlanarak yürürlüğe giren “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği”
19.04.2005 tarih ve 25791 sayılı Resmi Gazete’de (Değişiklik; 05.11.2013 tarih ve
28812 sayılı) yayımlanarak yürürlüğe giren Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği”
05.07.2008 tarih ve 26927 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik”
21.11.2008 tarih 27061 sayılı Resmi Gazete’de (Değişiklik;16.08.2011 tarih ve
28027 sayılı) yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevre Denetimi Yönetmeliği”
223
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
11.11.2008 tarih 27051 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Çevre Düzeni Planlarına Dair Yönetmelik”
29.04.2009 tarih 27214 sayılı Resmi Gazete’de (Değişiklik;14.09.2012 tarih ve
28411 sayılı) yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve
Lisanslar Hakkında Yönetmelik”
17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren
"Çevresel Etki Değerlendirilmesi Yönetmeliği" (Değişiklik; 30.06.2011 tarih ve 27980
sayılı)
03.10.2013 tarih ve 28784 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği”
04.06.2010 tarih ve 27601 sayılı Resmi Gazete’de (Değişiklik; 27.04.2011 tarih ve
27917 sayı) yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve
Yönetimi Yönetmeliği”
06.03.2007 tarih ve 26454 sayılı Resmi Gazete’de (Değişiklik; 03.05.2007 tarih ve
26511 sayı) yayımlanarak yürürlüğe giren “Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar
Hakkında Yönetmelik”
30.11.2013 tarih ve 28837 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü ile Benzin ve Motorin Kalitesi Yönetmeliği”
15.05.2004 tarih ve 25463 sayılı Resmi Gazete’de Gazete’de (Değişiklik;
23.08.2013 tarih ve 28744 sayılı) yayımlanarak yürürlüğe giren “Geçici veya Belirli Süreli
İşlerde İş Sağlığı ve İşçi Güvenliği Hakkında Yönetmelik”
18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği”
06.06.2008 tarih ve 26898 sayılı Resmi Gazete’de (Değişiklik; 05.05.2009 tarih ve
27219 sayılı) yayımlanarak yürürlüğe giren “Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi
Yönetmeliği”
4857 sayılı İş Kanunu ile 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren 6331 sayılı “İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu”
14.03.1991 tarih ve 20814 sayılı Resmi Gazete’de (Değişiklik; 05.04.2005 tarih ve
25777 sayılı) yayımlanarak yürürlüğe giren “Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”
13.03.1971 tarih ve 13783 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Dair
Yönetmelik”
224
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
25.11.2006 tarih ve 26357 sayılı Resmi Gazete’de (Değişiklik; 10.11.2013 tarih ve
28817 sayılı) yayımlanarak yürürlüğe giren “Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü
Yönetmeliği”
03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazete’de (Değişiklik; 10.11.2012 tarih ve
28463 sayılı) yayımlanarak yürürlüğe giren “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü
Yönetmeliği”
17.05.2005 tarih ve 25818 sayılı Resmi Gazete’de (Değişiklik; 26.08.2010 tarih ve
27684 sayılı) yayımlanarak yürürlüğe giren “Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği”
14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmi Gazete’de (Değişiklik; 05.11.2013 tarih ve
28812 sayılı) yayımlanarak yürürlüğe giren “Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”
22.07.2005 tarih ve 25883 sayılı Resmi Gazete’de (Değişiklik; 21.03.2014 tarih ve
28948 sayılı) yayımlanarak yürürlüğe giren “Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”
08.06.2010 tarih ve 27605 sayılı Resmi Gazete’de (Değişiklik; 11.07.2013 tarih ve
28704 sayılı) yayımlanarak yürürlüğe giren “Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal
Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik”
19/07/2005 tarih ve 25880 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren
5403 sayılı “Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu”
09/02/2007 tarih ve 26429 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren
5578 sayılı “Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanun”
30.12.2006 tarih ve 26392 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Açık Alanda
Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu ile İlgili
Yönetmelik”
28/02/1998 tarih 23272 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4342
sayılı “Mera Kanunu”
15/03/2013 tarih 28588 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6443
sayılı “Mera Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”
05.10.2013 tarih ve 28786 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği”
hükümlerine riayet edilecektir.
225
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
NOTLAR VE KAYNAKLAR :
1- Ekim, T., Koyuncu, M., Vural, M., Duman, H., Aytaç, Z., Adıgüzel, N., Türkiye
Bitkileri Kırmızı Kitabı, Türkiye Tabiatını Koruma Derneği Yayın No: 18,
Ankara (2000).
2- Davis, P.H., Flora of Turkey And The East Aegean Islands, Vol.1-10, Edinburg
(1965 - 1988).
3- Güner, A., Flora of Turkey And The East Aegean Islands, Vol.11, Edinburg
(2000)
4- Akalın, Ş., Büyük Bitkiler Kılavuzu, Ankara (1952).
5- BERN, Avrupa Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi
(1984).
6- IUCN Red List Categories, IUCN Species Surrival Commision, 40 th Meeting of
the IUCN Council, Gland, Switzerland (1994).
7- Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Ankara (1997).
8- Ekim T., Koyuncu M., Erik S., İlarslan R., Türkiye’nin Tehlike Altındaki Nadir
vr Endemik Bitki Türleri (1989).
9- Şenel, M., Dalkılıç, H., Gedik, İ., Serdaroğlu, M., Metin, S., Esentürk, K.,
Bölükbaşı, A.S. ve Özgül, N., 1998. Orta Toroslar’da Güzelsu Koridoru ve
Kuzeyinin Jeolojisi.
10- MTA Dergisi, 120, 171-197.
11- Türkiye Jeoloji Bülteni, 39, 2, 19-29.
12- Lefevre, R., 1967. Un nouvel element de la geologie du Taurus Lycien: Les
nappesd’
13- Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü AvYaban Hayatı 2013 - 2014 Merkez Av Komisyonu Kararı
14- www.die.gov.tr
15- www.tüik.gov.tr
16- www.mta.gov.tr
17- www.ordu.gov.tr
18- www.ordu.bel.tr
19- www.kgm.gov.tr
20- www.yerelnet.org.tr
21- www.google.com.tr
22- www.earthgoogle.com
23- www.dsi.gov.tr
24- www.epdk.gov.tr
25- www.kulturturizm.gov.tr
26- Pendik Regülatörü ve HES Projesi Revize Fizibilite Raporu, Temmuz-2013
27- Ordu İl Çevre Durum Raporu,2011
226
GLOBAL ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
PENDİK REGÜLATÖRÜ VE HES, KONKASÖR TESİSİ
VE BETON SANTRALİ PROJESİ ÇED RAPORU
EKLER :(Raporun Hazırlanmasında Kullanılan ve Çeşitli Kuruluşlardan Sağlanan
Bilgi, Belge ve Tekniklerden Rapor Metninde Sunulamayanlar, )
227
Download

Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporunu