VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
VII KONGRES
KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE
SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
FINALNI PROGRAM I
ZBORNIK SAŽETAKA
FINAL PROGRAMME AND
ABSTRACT BOOK
Novi Sad, 27 - 29. novembar 2014.
MASTER CENTAR
1
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
Naziv knjige
VII Kongres kardiovaskularnih hirurga Srbije, Novi Sad, 2014 –
Zbornik sažetaka
Izdavač
Udruženje kardiovaskularnih hirurga Srbije, Beograd
Glavni i odgovorni urednik
dr Mikloš Fabri
Recenzent
prof. dr Dušan Velimirović
Tehnički urednik
dipl. inž. Goran Remer
Grafička obrada
Svetlana Zec
Štampa
Forum, Novi Sad
Tiraž
300 primeraka
2
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
Poštovane kolege,
Veliko mi je zadovoljstvo da Vas pozdravim u ime Udruženja kardiovaskularnih
hirurga Srbije (UKVHS) i Instituta za kardiovaskularne bolesti Vojvodine u
Sremskoj Kamenici i poželim uspešan rad na VII Kongresu kardiovaskularnih
hirurga Srbije sa međunarodnim učešćem, koji se održava od 27. do 29.
novembra 2014. godine u Master centru u Novom Sadu.
Na Kongresu učestvuje više od 100 eminentnih stručnjaka iz oblasti
kardiovaskularne
arne hirurgije, autora više od 150 radova posvećenih različitim
temama. Osim predavanja po pozivu, plenarnih sesija i usmenih prezentacija,
planirane su i lekarske, kao i sestrinske poster sesije.
Program kontinuirane medicinske edukacije bazira se na prikazu
prik
najnovijih
dostignuća iz oblasti kardiovaskularne medicine, a posebno kardiohirurgije i
vaskularne hirurgije. Učesnici Kongresa imaće priliku da se upoznaju sa
najnovijim tehnikama i strategijama u operativnom lečenju kardiovaskularnih
bolesnika.
Hirurško
ško lečenje srčane insuficijencije koja je refrakterna
refrakt
na medikamentoznu
terapiju je jedan od vodećih problema u kardiohirurgiji. Ono može biti ostvaren
upotrebom različitih hirirških metoda: revaskularizacija miokarda,
rekonstruktivna hirurgija zalistaka,
reparacija aneurizme srca, ugradnja
komornih aparata za asistiranu cirkulaciju i transplantacija srca.
Hirurško lečenje akutne koronarne bolesti postaje sve učestalije i indikacije se
proširuju i pored sve šire primene perkutanih koronarnih intervencija sa
ugradnjom stenta. Najnovija dostignuća iz ove oblasti biće prezentovana od
strane renomiranih kardiohirurga.
Glavne teme iz oblasti vaskularne hirurgije odnosiće se na endovaskularnu
hirurgiju i otvorenu hirurgiju aorte. Vodeći domaći i strani stručnjaci
stručnj
iz ovih
oblasti upoznaće učesnike Kongresa sa najnovijim indikacijama za lečenje,
operativnim tehnikama i razultatima lečenja.
Osim glavnih tema daće se prikaz najnovijih saznanja iz oblasti hirurgije aorte,
srčanih zalistaka, urođenih srčanih mana, anestezije
an
u kardiohirurgiji,
vantelesnog krvotoka, hirurgije karotidnih arterija, periferne arterijalne hirurgije,
hirurg
hirurgije venskog sistema i anestezije u vaskularnoj hirurgiji. Takođe predviđene
su teme iz oblasti rehabilitacije kardiovaskularnih bolesnika,
bo
regenerativne
medicine i biomedicinskog inžinjeringa.
S’ poštovanjem,
Predsednik UKVHS
dr Mikloš Fabri
3
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
POČASNI ODBOR
Ministar zdravlja Republike Srbije
ass. dr Zlatibor Lončar
Dekan Medicinskog fakulteta u Novom Sadu
prof. dr Nikola Grujić
Predsednik UO Instituta za KVB Vojvodine
prof. dr Miroslav Plančak
v.d. direktora Instituta za KVB Vojvodine
prof. dr Robert Jung
Predsednik Odbora za KVB SANU
akademik prof. dr Vladimir Kanjuh
prof. dr Dušan Velimirović
prof. dr Ninoslav Radovanović
prof. dr Petar Đukić
prof. dr Svetolik Avramov
prof. dr Svetozar Nićin
POKROVITELJSTVO
Ministarstvo zdravlja Republike Srbije
4
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
ORGANIZACIONI ODBOR
Predsednik
M. Fabri
Članovi
P. Milojević
M. Marković
U. Zoranović
N. Č. Ađić
R. Ilić
P. Gajin
V. Popović
B. Mihajlović
J. Pasternak
S. Živić
ORGANIZACIONI SEKRETARIJAT
G. Remer
A. Milosavljević
J. Lazić
J. Jovanović
L. Velicki
M. Majin
G. Kosović
I. Peršaj
M. Rosić
I. Bjelac
S. Zec
Lj. Pupić
NAUČNI ODBOR
Predsednici
M. Fabri, D. Kostić
L. Davidović
M. Velinović
S. Jagodić
N. Kovačević Kostić
A. Tomić
R. Mojašević
D. Nežić
V. Popović
M. Stajević
S. Šušak
M. Ristić
N. Ilijevski
Ž. Jonjev
M. Vraneš
M. Kočica
B. Mihajlović
A. Redžek
S. Putnik
S. Cvetković
M. Perić
Članovi:
B. Đukanović
D. Sagić
M. Jović
M. Dragaš
S. Kačar
D. Milić
A. Mikić
Đ. Radak
I. Činara
I. Stojanović
S. Borović
Z. Horvat
P. Kovačević
I. Končar
Ž. Maksimović
S. Mićović
I. Bilbija
R. Sinđelić
B. Ćalija
5
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
IN MEMORIAM
OSNIVAČIMA SRPSKE KARDIOVASKULARNE HIRURGIJE
Prof. dr Vojislav Subotić (1859-1923)
Prof. dr Ivo Đani Popović (1915-1986)
Prof. dr Vojislav K. Stojanović (1906-1991)
Prof. dr Milan Bane Đorđević (1933-1993)
Prof. dr Petar Petrović (1934-1995)
Akademik Prof. dr Isidor Papo (1913-1996)
Prim. dr Dragoljub Bata Adamov (1927-1996)
Prof. dr Borislav Vujadinović (1922-1997)
Prof. dr Josip Sokolić (1930-1998)
Doc. dr Ivan Fajgelj (1919-2002)
Prof. dr Mihajlo Vučinić (1932-2004)
Prof. dr Dragoš Nedeljković (1923-2007)
Prof. dr Stojan Anojčić (1926-2007)
Prof. dr Slobodan Lotina (1940-2009)
6
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
TEME KONGRESA
GLAVNE TEME:
1. Lečenje srčane insuficijencije
2. Hirurgija akutne koronarne bolesti
3. Endovaskularna hirurgija
4. Otvorena hirurgija aorte
SLOBODNE TEME:
1. Hirurgija aorte
2. Revaskularizacija miokarda
3. Valvularne mane
4. Hirurgija urođenih srčanih mana
5. Kardioanestezija
6. Ekstrakorporalna cirkulacija
7. Karotidna hirurgija
8. Periferna arterijalna hirurgija
9. Anestezija u vaskularnoj hirurgiji
10. Rehabilitacija kardiovaskularnih bolesnika
11. Hirurgija venskog sistema
12. Regenerativna medicina
13. Biomedicinski inženjering
14. Angiologija
15. Hirurgija vaskularnog pristupa
16. Kritična hirurgija
Kongres sačinjavaju sledeće vrste sesija:
1. Plenarne sesije - predavanja vodećih stranih i domaćih stručnjaka
2. ”Pro et contra” - kontroverzne teme u kardiologiji i kardiohirurgiji
3. Usmena saopštenja originalnih radova
4. Poster sesije - prezentacije originalnih radova u formi postera
5. Poster sesija za medicinske sestre i tehničare vođena od strane moderatora
Kongres je akreditovan kod Zdravstvenog saveta Srbije pod oznakom
A-1-2818/14 kao Međunarodni kongres za lekare, farmaceute,
biohemičare, medicinske sestre i zdravstvene tehničare.
7
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
INTERNACIONALNI PREDAVAČI PO POZIVU:
1. Prof. Oto Oztekin, MD, PhD, Dokuz Eylul University Hospital, Izmir, Turkey
2. Prof. Michael Jacobs, MD, PhD, University Hospital Maastricht, Netherland
3. Prof. Piotr Kasprzak, MD, PhD, University Hospital Regensburg, Germany
4. Antoine Martine, MD, PhD, Hôpital Erasme, Bruxelles, Belgium
5. Prof. Marian Gaspar, MD, PhD, Institute for Cardiovascular Disease
Timisoara, Romania
6. Danilo Babin, PhD, Ghent University, Belgium
7. Prof. Grigore Tinica, MD, PhD, Cardiovascular Institute, Iasi, Romania
8. Gabor Bogats, MD, PhD, University of Szeged, Hungary
9. Prof. Horatiu Suciu, MD, PhD, Clinic of Cardiovascular Surgery, Tirgu Mures,
Romania
10. Prof. Željko Sutlić, Klinička bolnica Dubrava, Zagreb, Hrvatska
11. Doc. dr. sc. Hrvoje Gašparović, Klinička bolnica Dubrava, Zagreb, Hrvatska
8
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
PROGRAM KONGRESA
CONGRESS PROGRAMME
9
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
10
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
Četvrtak, 27. novembar 2014 / Thursday, November 27th 2014
Sala 6 / Room 6
11:00 - 15:00 Pretkongresni simpozijum Udruženja perfuzera Srbije
14:00 REGISTRACIJA UČESNIKA / REGISTRATION PARTICIPANTS
Velika sala
PLENARNA SESIJA: Predavanja po pozivu / PLENARY SESSION: Invited
Lectures
Predsedništvo / Chairman: Fabri M, Kostić D, Ristić M, Đukanović B, Radak Đ
16:00
16:20
16:40
17:00
17:20
17:40
18:00
Novel Techniques for Minimally Invasive AVR. Oto Oztekin,
Dokuz Eylul University Hospital, Izmir, Turkey
Update of our Experience with Heartware. Antoine Martine,
Hôpital Erasme, Bruxelles, Belgium
Hirurško lečenje srčane insuficijencije u KCS. Miljko Ristić, Klinički
centar Srbije, Beograd
Transplantacija srca i asistirana cirkulacija u KB Dubrava u
Zagrebu. Željko Sutlić, Klinička bolnica Dubrava, Zagreb,
Hrvatska
Total endovascular repair of thoracoabdominal aortic aneurysm.
Piotr Kasprzak, University Hospital Regensburg, Germany
Treatment of abdominal aortic aneurysm in 2014. Lazar
Davidović, Klinički centar Srbije, Beograd
Diskusija / Discussion
001
002
003
004
005
006
18:30 SVEČANO OTVARANJE / OPENING CEREMONY
19:30 KOKTEL / COCTAIL - Restoran Master centra
11
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
Petak, 28. novembar 2014 / Friday, November 28th 2014
Zajednička sesija/Common session
Velika sala
Predsedništvo / Chairman: Davidović L, Jacobs M, Kovačević P.
08:00
08:10
08:20
08:30
08:40
08:50
09:00
Hirugija torakoabdominalne aorte-naše iskustvo. Ilić N, Marković
M, Končar I, Tomić I, Barišić B, Mutavdžić P, Davidović L
Surgery for thoracoabdominal aortic aneurysm . Mitrev Ž,
Anguseva T, Hristov N, Stoicovski E, Idoski E, Milev I, Idrizi S
Endovascular renal chimney stent-graft technique in patient
with hostile proximal neck: technique and acute/mid-term
results. Piccoli G, Gavrilović V, Vit A, Sponza M, Gasparini D
Mogućnosti hirurškog lečenja okluzija ishodišta grana luka
aorte bez ekstrakorporalnog krvotoka. Ilić R, Trifunović Z,
Mandarić V, Tišma S, Marković Z, Rusović S, Babić L
Optimalni terapijski pristup koarktaciji aorte sa pridruženim
srčanim oboljenjima. Velinović M, Mikić A, Kovačević-Kostić N,
Karan R, Obrenović-Kirćanski B, Vraneš M
Pulmonary endarterectomy for chronic pulmonary pulmonary
thromboembolism. Timisoara department experience 20042014. Marian Gaspar, Walter Klepetko, Miron Bogdan, Petre
Deutsch
Diskusija / Discussion
Predavanje po pozivu / Invited Lectures
007
008
009
010
011
012
Velika sala
Predsedništvo / Chairman: Davidović L, Kovačević P.
09:15
Different surgical approaches for thoraco abdominal aortic
aneurysms. Michael Jacobs, University Hospital Maastricht,
Netherlands
09:55
Diskusija / Discussion
10:00 Kafe pauza/Coffee break - VIP trougao
12
013
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
Petak, 28. novembar 2014 / Friday, November 28th 2014
Valvularne mane/Valvular heart desease
Velika sala
Predsedništvo / Chairman: Stojanović I, Vraneš M, Šušak S, Nežić D
10:15
10:30
10:40
10:50
11:00
11:10
11:20
11:30
11:40
11:50
Reconstructive surgery for Aortic Valve and Aortic Root. Mitrev Ž,
Anguseva T, Stoicovski E, Hristov N, Idoski E, Matvejcuk A
Uticaj akutne insuficijencije aortnog zaliska izazvane disekcijom
aorte na ishod operativnog lečenja. Boričić M, Vuković P, Mićović
S, Milačić P, Milojević P, Perić M, Unić-Stojanović D, Ljubić M,
Đukanović B
Minimally invasive approach in aortic valve surgery. Kovačević P,
Velicki L, Majin M, Milosavljević A, Bjeljac I, Nikolić D
Uloga minimalno invazivnog pristupa u hirurškom lečenju
bolesti aortnog zaliska. Vuković P, Milojević P, Mićović S,
Stojanović I, Perić M, Nežić D, Ljubić M, Unić-Stojanović D, Boričić
M, Đukanović B
Functional mitral regurgitation- Mitrofix- A choice combining MV
repair and replacement. Bogáts G
„PORT-ACCESS“ rekonstruktivna hirurgija mitralnog zalistka –
naša iskustva na prvih pet bolesnika. Stojanović I, Lukić M, Jović
M, Jagodić S, Kaitović M, Bojović Ž, Vidaković Ž
Rekonstruktivna hirurgija degenerativne bolesti mitralnog
zalistka udružena sa dekalcifikacijom i rekonstrukcijom
posteriornog anulusa. Stojanović I, Bojović Ž, Vuković P, Jović M,
Jagodić S, Milojević P
Infarkt miokarda neobične etiologije – fibroelastom mitralne
valvule. Karan R, Velinović M, Kovačević-Kostić N, ObrenovićKirćanski B, Mikić A, Vraneš M
Intraoperative 3D transoesophageal valvular evaluation.
Anguseva T, Manailova T, Aleksovski E, Stoicovski E, Milev I, Idrizi
S, Mitrev Ž
Diskusija / Discussion
014
015
016
017
018
019
020
021
022
13
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
Petak, 28. novembar 2014 / Friday, November 28th 2014
Koronarna hirurgija/Corornary surgery
Velika sala
Predsedništvo / Chairman: Milojević P, Kačar S, Perić M, Redžek A
13:30
13:45
13:55
14:05
14:15
14:25
14:35
14:45
14:55
15:05
15:15
15:25
15:35
Long Term Patency of Coronary Artery Bypass Grafts. CT
Angiographic Assessment. Tinica G, Ozana Chistol R, Luca C,
Enache M, Anghel D, Corciova F, Prisacari V, Furnica C
Imaging for coronary artery diseases-what's new in 2014. Dodić S
Bilateral sceletonized IMA: “in situ” grafts for myocardial
revascularization. Jonjev Ž, Rosić M, Majdevac S, Redžek A, Fabri M
Ponovna upotreba LIMA grafta u redo koronarnoj hirurgiji.
Milojević P, Stojković B, Nežić D, Vuković P, Jović M, Kecmanović
V, Petrović I, Košević D, Maravić-Stojković V
Neobičan slučaj pronalaska parazita tijekom kardiokirurške
operacije. Dulić G, Šego K, Lekšan I, Rimac M, Bogović S
Revaskularizacija miokarda bez uporabe stroja za izvantjelesni
krvotok-naša iskustva. Bogović S
Great saphenous vein harvesting site infection after coronary
artery bypass grafting. Požgain Z, Šego K, Dulić G, Rimac M,
Lekšan I, Bogović S
Graft reverzne, distalne "in situ" leve unutrašnje grudne arterije prohodnost posle dve godine. Nežić D, Bojović Ž, Miličić M,
Boričić M, Antonić Ž, Kecmanović V, Milojević P, Mićović S,
Ćirković M, Đukanović B
Sternal Wound Infection Following the CABG and OPCAB
Procedures. Šego K, Požgain Z, Dulić G, Lekšan I, Rimac M,
Bogović S
Rana hirurška revaskularizacija nakon akutnog infarkta miokarda.
Borović S, Dabić P, Nešić I, Milutinović A, Milojević P
Postinfarktna ruptura interventrikularnog septuma - ažurirani
podaci o lečenju katastrofalne komplikacije. Bilbija I, Vučićević F,
Aleksić N, Čubrilo M, Matković M, Antić A, Ivanišević D, Vraneš M
Ocena postoperativne pojave komplikacija nakon vađenja
radijalne arterije za aortokoronarni bajpas kao i stepena ličnog
zadovoljstva bolesnika. Milutinović A, Milojević P, Vuković P,
Perić M, Đukanović B
Workshop: Cobra PzF – novi koronarni stent prevučen inertnim
patentiranim polimerom. BIOTEC International, Beograd
15:50 Kafe pauza/Coffee break - VIP trougao
14
023
024
025
026
027
028
029
030
031
032
033
118
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
Petak, 28. novembar 2014 / Friday, November 28th 2014
Kardiohirurgija I/Cardiac surgery I
Velika sala
Predsedništvo / Chairman: Vraneš M, Jonjev Ž, Velinović M.
16:15
16:30
16:40
16:50
17:00
17:10
17:25
17:35
17:45
17:55
18:10
Mehanička potpora srcu – iskustva Kliničkog bolničkog Centra
Zagreb. Gašparović H, Svetina L, Petričević M, Biočina B
Left ventricle restoration in end stage ischemic dilated
cardiomyopathy. Jonjev Ž, Torbica V, Mihajlović B, Majdevac S,
Fabri M
Surgical Radiofrequency Ablation of Atrial Fibrillation. Fabri M,
Rosić M, Redžek A, Golubović M, Dejanović J, Kovačević D
Prevencija naprasne srčane smrti kod ishemijske bolesti srca i
aortokoronarnog bajpasa. Kovačević-Kostić N, Karan R, Velinović
M, Mikić A, Vraneš M, Obrenović-Kirćanski B, Milašinović G
Primena topikalnog negativnog pritiska kod bolesnika sa
dubokom sternalnom infekcijom i medijastinitisom nakon
kardiohirurške operacije. Borović S, Zdravković Đ, Dabić P, Polić
B, Nešović M, Milojević P
Surgery for Patients with Diffuse Atherosclerotic Diseasse. Mitrev
Ž, Anguseva T, Hristov N, Lazovski N, Aleksovski E, Manailova T
Da li je moguće operisati luk aorte bez duboke hipotermije? Ilić
R, Mandarić V, Rusović S, Vukić Z, Trifunović Z, Tišma S, Marković
Z, Babić L, Mrdak V
Poređenje rezultata hirurškog lečenja infektivnog endokarditisa
nativnog i veštačkog zaliska. Kaitović M, Vuković P, Perić M,
Milojević P, Nežić D, Stojanović I, Mićović S, Milačić P, Đukanović
B
Infektivni endokarditis povezan sa spondilodiscitisom: prikaz
slučajeva. Mikić A, Kovačević-Kostić N, Vraneš M, Velinović M,
Karan R, Škorić-Hinić L, Obrenović-Kirćanski B
Diskusija / Discussion
Promocija knjige “Kardiohirurške kliničke vinjete”, autor: Živojin
Jonjev
034
035
036
037
038
039
040
041
042
19:30 Svečana večera / Gala dinner - Restoran Master centra
15
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
Petak, 28. novembar 2014 / Friday, November 28th 2014
Oboljenja aorte/Aortic desease
Sala 6 / Room 6
Predsedništvo / Chairman: Ilijevski N, Marjanović I.
10:15
10:25
10:35
10:45
10:55
11:05
11:15
11:25
11:35
11:45
16
EVAR rezultati-nacionalna baza. Banzić I, Davidović L, Radak Đ,
Popović V, Ilić D, Končar I, Ilić N, Pejkić S, Marković M
Inicijalna iskustva u primeni “debrančing” procedura za lečenje
aortnih oboljenja. Končar I, Čolić M, Ilić N, Banzić I, Dragaš M,
Kostić D, Davidović L
Hitne endovaskularne aortne procedure. Končar I, Čolić M, Banzić
I, Kuzmanović I, Jakovljević N, Dragaš M, Cvetić V, Kostić D,
Davidović L
TEVAR I EVAR - komplikacije. Kovačević V, Sagić D, Antonić Ž,
Petrović B, Radak Đ
Analiza i prikaz rezultata tretmana aneurizme torakalne i
abdominalne aorte endovaskularnim EVAR i TEVAR
procedurama. Vučaj-Ćirilović V, Koković T, Till V, Stojanović S,
Pasternak J, Popović V
Disekcije tip B. Naš stav i korelacije sa SVS i ESVS vodičima. Ilić N,
Dragaš M, Sladojević M, Pejkić S, Končar I, Davidović L
Uticaj intraoperativnih parametara na rano preživljavanje
pacijenata operisanih zbog rupture aneurizme abdominalne
aorte. Tomić I, Marković M, Kostić D, Cvetković S, Sladojević M,
Trailović R, Mutavdžić P, Davidović L
Učestalost ventralne hernije posle operacije aneurizme
abdominalne aorte. Ribać J, Končar I, Mutavdžić P, Tomić I,
Marković M, Popović S, Kuzmanović I, Dimić A, Kostić D,
Davidović L
Kasne komplikacije EVAR-a i TEVAR-a. Banzić I, Končar I, Ilić N,
Pejkić S, Cvetić V, Čolić M, Davidović L, Marković M, Mutavdžić P
Diskusija / Discussion
043
044
045
046
047
048
049
050
051
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
Petak, 28. novembar 2014 / Friday, November 28th 2014
Karotidna hirurgija 1/Carotid surgery 1
Sala 6 / Room 6
Predsedništvo / Chairman: M. Marković , Popović V.
Karotidna bolest u eri neinvazivne dijagnostike i minimalno
13:30 invazivnog lečenja. Radak Đ, Ilijevski N, Nenezić D, Popov P, Gajin
P, Sagić D, Babić S, Matić P, Tanasković S
Udružena karotidna i koronarna bolest - endovaskularno lečenje.
13:40
Sagić D, Radak Đ, Milojević P, Ilijevski N, Antonić Ž, Kovačević V
Udaljeni rezultati upotrebe sintetskog grafta u karotidnoj
13:50 hirurgiji. Mutavdžić P, Končar I, Ribać J, Tomić I, Sladojević M,
Davidović L
Carotid Angioplasty And Stenting For Treatment of Recurrent
Stenosis After Eversion Endarterectomy - early and long-term
14:00
results . Tanasković S, Sagić D, Antonić Z, Aleksić N, Babić S,
Ilijevski N, Popov P, Rancić Z, Nenezić D, Radak Đ
Is eversion carotid endarterectomy safe procedure in patients
with near total internal carotid artery occlusion? . Tanasković S,
14:10
Babić S, Gajin P, Matić P, Jocić D, Jovanović P, Aleksić N, Ilijevski
N, Popov P, Radak Đ
Povezanost varijeteta Willisovog poligona i ishemijskih
moždanih lezija i kod pacijenata sa ekstrakranijalnom
14:20 karotidnom bolesti. Manojlović V, Lučić-Prokin A, Milošević Đ,
Marković V, Till V, Budakov N, Kaćanski M, Nikolić D, Popović V,
Pasternak J
Coronary and carotid artery occlusive disease: changed
14:30 approach to operative tactics? Kovačević P, Majin M, Velicki L,
Milosavljević A, Bjeljac I
Zašto mladi vaskularni hirurzi i specijalizanti iz razvijenih zemalja
14:40
dolaze u Srbiju? Končar I, Banzić I, Davidović L
14:50 Diskusija / Discussion
052
053
054
055
056
057
058
059
15:00 Kafe pauza / Coffee break - VIP trougao
17
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
Petak, 28. novembar 2014 / Friday, November 28th 2014
Karotidna hirurgija 2/Carotid surgery 2
Sala 6 / Room 6
Predsedništvo / Chairman: Cvetković S, Nenezić D, D. Nikolic
Surgical treatment of segmental internal carotid artery occlusion
– early and long-term results. Babić S, Tanasković S, Gajin P,
15:30
Nenezić D, Popov P, Ilijevski N, Aleksić N, Matić P, Unić-Stojanović
D, Radak Đ
060
Endovascular treatment of the symptomatic high-grade
vertebral artery stenosis- twelve years single center experience.
15:40
Babić S, Sagić D, Tanasković S, Antonić Ž, Kovačević V,
Kecmanović V, Ilijevski N, Unić-Stojanović D, Gajin P, Radak Đ
061
Prisustvo intrakranijalnih aneurizmi kod pacijenta za karotidnom
15:50 bolešću. Radak Đ, Sotirović V, Matić P, Gajin P, Jovanović P, Babić
S, Tanasković S, Ilijevski N
062
Transcervikalni karotidni stenting kao poslednja opcija – prikaz
16:00 četiri slučaja. Popović S, Končar I, Čolić M, Ribać J, Banzić I,
Dragaš M, Maksimović Ž, Davidović L
063
Hirurški tretman asimptomatske karotidne stenoze. Dragaš M,
16:10 Končar I, Ilić N, Mutavdžić P, Sladojević M, Marković M, Davidović
L
064
16:20
Drug Eluting Balloon in carotid artery restenosis: Mid and longterm results. Gavrilovic V, Piccoli G, Vit A, Sponza M, Gasparini D
065
16:30
Surgical treatment for carotidal disease. Mitrev Ž, Anguseva T,
Hristov N, Lazovski N, Sterjo E, Manailova T, Gjorgon M
066
Analiza i prikaz rezultata endovaskularnog tretmana
ekstrakranijalne karotidne bolesti. Koković T, Vučaj-Ćirilović V, Till
16:40
V, Stojanović S, Pfau A, Budakov N, Milošević Đ, Manojlović V,
Popović V, Pasternak J
16:50 Diskusija / Discussion
18
067
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
Petak, 28. novembar 2014 / Friday, November 28th 2014
Periferna okluzivna bolest/ Peripheral occlusive disease Sala 6 / Room 6
Predsedništvo / Chairman: Maksimović Z, Pasternak J, Tomić A.
Klinički i prognostički značaj udruženih bolesti u akutnoj ishemiji
donjih ekstremiteta. Šmit G, Marković V, Milošević Đ, Kunkin V,
17:15
068
Manojlović V, Budakov N, Vasiljev A, Nikolić D, Popović V,
Pasternak J
Rezultati tretmana aortoilijačne bolesti endovaskularnim
procedurama i klasičnim hirurškim pristupom. Marković V,
17:25
069
Budakov N, Milošević Đ, Manojlović V, Petreš A, Till V, Čović S,
Nikolić D, Popović V, Pasternak J
Rani rezultati hirurškog tretmana poplitealne aneurizme. Pfau A,
17:35 Pasternak J, Milošević Đ, Koković T, Vučaj-Ćirilović V, Manojlović V, 070
Budakov N, Nikolić D, Popović V, Kaćanski M
Surgery for peripheral vascular disease. Hristov N, Anguseva T,
17:45
071
Lazovski N, Sterjo E, Mitrev Ž
Rani rezultati rekontruktivnih procedura na potkolenim arterijama
u akutnoj kritičnoj ishemiji donjih ekstremiteta. Budakov N,
17:55
072
Manojlović V, Popović V, Nikolić D, Kaćanski M, Milošević Đ,
Marković V, Pfau A, Kličković T, Pasternak J
Uspešnost lokalne primene autolognog fibrinskog lepka u
prevenciji komplikacija preponskih rana aortobifemoralne
18:05
073
rekonstrukcije. Pejkić S, Savić N, Jakovljević N, Kuzmanović I, Ilić N,
Marković M, Marković D, Kostić D, Maksimović Ž, Davidović L
Izbor hirurškog pristupa u lečenju aneurizmatske bolesti
18:15 poplitealne arterije. Sladojević M, Maksimović Ž, Dragaš M, Banzić 074
I, Marković M, Pejkić S, Tomić I, Končar I, Ilić N, Davidović L
Vakuumom asistirano zarastanje rane u vaskularnoj hirurgji –
18:25 klinički i ekonomski efekti. Končar I, Cvetković S, Dragaš M, Ilić N,
075
Pejkić S, Tomić I, Mutavdžić P, Davidović L
Rani rezultati primene venskog “pača” kod potkolenih bajpas
18:35 procedura. Tomić A, Marjanović I, Leković I, Šarac M, Zoranović U, 076
Drašković M, Bjelanović Z, Paunović D, Micković S, Leković M
18:45 Diskusija / Discussion
Sala 5 / Room 5
10:00 – 12:00
14:00 – 18:00
Workshop EVAR – BIMED
Workshop TAVI – BIMED
19:30 Svečana večera / Gala dinner - Restoran Master centra
19
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
Subota, 29. novembar 2014 / Saturday, November 29th 2014
Urođene mane/Congenital heart disease
Velika sala
Predsedništvo / Chairman: Stajević M, Borojević S, Ilić S, Kačar S
Management of congenital heart disseases with severe neonatal
09:00 symptoms. Horatiu Suciu, Institutul de Urgenţă pentru Boli
Cardiovasculare şi Transplant Tîrgu Mureş, Romania
Interventional procedures for congenital heart disease. Milev I,
09:15
Anguseva T, Idrizi S, Ampova V, Zimbakov Ž, Mitrev Ž
A successful early gore - tex reconstruction of an abdominal wall
09:25 defect in a neonate with Cantrell pentalogy. Divković D, Šego K,
Kovačić B
Izazovi hirurškog lečenja dece sa kombinovanim kardijalnim i
09:35
nekardijalnim anomalijama. Stajević M, Šehić I, Dizdarević I
Cor triatriatum dexter: hirurgija ili perkutana korekcija? Nešić I,
09:45 Vuković P, Perić M, Košević D, Milojević P, Stojanović I, Milačić P,
Đukanović B
Masivni, mobilni tromb desne pretkomore zaglavljen u foramen
09:55 ovale apertum - prikaz slučaja. Sagić J, Perić M, Vuković P, Vuković
M, Tanasić M, Đukanović B
10:05 Diskusija / Discussion
077
078
079
080
081
082
10:15 Kafe pauza / Coffee break - VIP trougao
Sala 5 / Room 5
10:00 – 13:00
20
Workshop EVAR – BIMED
Workshop TAVI – BIMED
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
Subota, 29. novembar 2014 / Saturday, November 29th 2014
Slobodne teme / Free papers
Velika sala
Predsedništvo / Chairman: Šušak S, Dejanović J, Rosić M
Lokalni sistem za evaluaciju operativnog rizika u kardiohirurgiji.
10:30 Mihajlović B, Čemerlić-Ađić N, Velicki L, Mihajlović B. B, Ćurčić D,
Banković D, Fabri M.
Uloga nadzora nad bolničkim infekcijama u bezbednosti
pacijenata - Iskustvo Instituta za kardiovaskularne bolesti
10:40
Vojvodine. Marković-Denić Lj, Čemerlić-Ađić N, Fabri M, Pavlović
K, Radanović R, Mihajlović B
Faktori rizika za rehospitalizaciju bolesnika nakon kardiohirurškog
10:50 zahvata. Redžek A, Velicki L, Petrović J, Mironicki M, Gvozdenović
A, Fabri M
Rehabilitacija bolesnika nakon transplantacije srca. Krstić N,
11:00 Varagić-Marković S, Jocić N, Nestorović E, Tomanović-Vujadinović
S
Faktori rizika za razvoj akutnog moždanog sindroma nakon
operacije na otvorenom srcu. Strizović S, Čemerlić-Ađić N,
11:10
Strizović I, Đorić V, Tovilović S, Kozić B, Ađić F, Dejanović J, Redžek
A
Primena EuroSCORE II modela u proceni perioperativnog rizika u
kardiohirurgiji - iskustvo Instituta za kardiovaskularne bolesti
11:20
"Dedinje", Beograd. Nežić D, Spasić T, Košević D, Balević M,
Petrović I, Vukajlović Ž, Borzanović M
Procena efekta primene kineziterapije i elektroterapijskih
procedura u stimulaciji razvoja kolateralnog krvotoka kod
11:30 pacijenata sa intermitentnim klaudikacijama. Marković D,
Marković M, Pejkić S, Končar I, Kostić D, Dragaš M, Ilić N, Tomić I,
Mutavdžić P, Davidović L
Uloga psihologa u programu rehabilitacije kardiovaskularnih
11:40 bolesnika. Đorić V, Čemerlić Ađić N, Dodić S, Strizović S, Bjelobrk
M, Miljković T, Čolaković S
11:50 Diskusija / Discussion
083
084
085
086
087
088
089
090
21
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
Subota, 29. novembar 2014 / Saturday, November 29th 2014
Biomehanika i vaskularna biologija
Velika sala
Predsedništvo / Chairman: Filipović N, Popov P.
12:30
12:40
12:50
13:00
13:10
13:20
13:30
13:40
13:50
14:00
14:10
22
Aortic Pulse Wawe Velocity measurements using Cardiac MR
images. Babin D.
Prezentacija novog studijskog programa Biomedicinskog
inženjerstva na FTN u Novom Sadu. Jorgovanović N.
Computer modeling of atherosclerosis. Filipović N, Radović M,
Isailović V, Milošević Ž, Nikolić D, Saveljić I, Themis E, Fotiadis D,
Parodi O
Kopeptin kod pacijenata sa cerebrovaskularnim dogadjajem.
Maravić-Stojković V, Laušević-Vuk L, Obradović M, Jovanović P,
Tanasković S, Stojković B, Isenović E, Radak Đ
Experimental and Computer Desing and Testing of the Stents in
the Coronary Artery. Filipović N, Nikolić D, Milošević Ž, Saveljić I,
Krsmanović D
Krutost aneurizme abdominalne aorte određena
ultrasonografskim pregledom korelira sa snagom njenog zida.
Sladojević M, Končar I, Mijailović N, Vasić D, Radmili O, Dragaš M,
Peulić A, Filipović N, Mutavdžić P, Davidović L
Napon u zidu aneurizme abdominalne aorte kao prediktor njene
rupture. Končar I, Sladojević M, Nikolić D, Marković M, MIlosević
Ž, Filipović N, Davidović L
The method for automatic detection and localization of
ischemia. Velicki L, Mihajlović B, Somer D, Radović M, Vukićević A,
Filipović N
Numeričko rešavanje razmene protoka pravog i lažnog lumena
akutne aortne disekcije. Saveljić I, Velicki L, Nikolic D, Filipović N
Korišćenje neuronskih mreža za predviđanje raspodele smičućeg
napona u arterijama sa miokardijalnim mostom. Nikolić D,
Saveljić I, Radović M, Aleksandrić S, Tomasević M, Ranković V,
Filipović N
Varijacije serumskih koncentracija biohemijskih pokazatelja
cerebralnog oštećenja (neuron specifične enolaze i proteina S100B) u zavisnosti od primene protektivnog šanta tokom
karotidne endarterektomije. Dragaš M, Končar I, Opačić D, Ilić N,
Ercegovac M, Simić T, Plješa- Ercegovac M, Davidović L
091
092
093
094
095
096
097
098
099
100
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
Subota, 29. novembar 2014 / Saturday, November 29th 2014
Vaskularna anestezija
Sala 6 / Room 6
Predsedništvo / Chairman: Jović M, Šuvaković K
09:00
09:10
09:20
09:30
09:40
Hipotenzivna restitucija bolesnika sa rupturiranom aneurizmom
abdominalne aorte. Ristanović N, Vještica-Mrdak M, Barišić B,
Kukić B, Varnai-Čanak J, Novović M, Končar I, Tomić I, Labus A,
Davidović L
Blok cervikalnog pleksusa i karotidna endarterektomijakomplikacije regionalne anestezije. Ristanović N, Kukić B, Barišić B,
Vještica-Mrdak M, Novović M, Stevanović K, Varnai-Čanak J, Banzić
I, Mutavdžić P, Davidović L
Anesthesia for carotid endarterectomy: where do we stand at
present? Unić-Stojanović D, Miljković I, Srđan B, Tanasić M, Radak
Đ, Jović M
Rupturirana aneurizma abdominalne aorte i antifosfolipidni
sindrom-prikaz slučaja. Ristanović N, Trailović R, Kukić B, Barišić B,
Varnai-Čanak J, Kočica T, Banzić I, Marinković J, Davidović L
Diskusija / Discussion
101
102
103
104
10:15 Kafe pauza / Coffee break - VIP trougao
23
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
Subota, 29. novembar 2014 / Saturday, November 29th 2014
Kardioanestezija
Sala 6 / Room 6
Predsedništvo / Chairman: Jović M, Mojašević R, Kačar M
The role of CRRT treatment in patients with renal insuffitienty
10:00 after cardiac surgery. Anguseva T, Stoicovski E, Popeski D, Neziri
D, Vuchovska D, Ugurov P, Neshkoski I, Mitrev Ž
Saturacija centralne venske krvi i nivo laktata kod kardiohirurških
10:10 bolesnika. Unić-Stojanović D, Vuković P, Ranković L, Milojević P,
Babić S, Jović M
Terapijska hipotermija nakon srčanog zastoja. Valuh Z, Kukučková
10:20
A, Job I
10:30 Anestezija kod TAVI. Valuh Z, Job I, Hudec M, Poliačiková P
Prikaz slučaja primene IgM-obogaćenog imunoglobulina
(Pentaglobina) kod pacijenta sa sepsom nakon kardiohirurške
10:40
reoperacije. Tanasić M, Maravić-Stojković V, Jović M, Laušević-Vuk
L, Čalija B, Stojanović I, Unić-Stojanović D, Sagić J, Đukanović B
Priprema bolesnika sa bolestima vaskularnog sistema za
10:50 nevaskularnu hirurgiju. Kovačević-Kostić N, Karan R, Vraneš M,
Velinović M, Mikić A, Maksimović Ž
11:00 Diskusija / Discussion
24
105
106
107
108
109
110
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
Subota, 29. novembar 2014 / Saturday, November 29th 2014
Kardiologija
Sala 6 / Room 6
Predsedništvo / Chairman: Panić G, Čemerlić Ađić N, Dodić S
11:30
11:40
11:50
12:00
12:10
12:20
12:30
12:40
Neki prediktori toka i ishoda akutnog infarkta miokarda. Ađić F,
Mandić D, Čemerlić S, Andrić S, Lukić S, Panić G
Lokalizacija akutnog infarkta miokarda u predikciji toka i ishoda
bolesti. Čemerlić S, Panić G
Dužina trajanja subjektivnih tegoba u predikciji toka i ishoda
akutnog infarkta miokarda. Lukić S, Ađić F, Todić M, Vujić V,
Mandić D, Čemerlić S, Milosavljević A, Panić G
Da li metabolički sindrom uvek znači i koronarna bolest?. Mandić
D, Kovačević D, Stojišić-Milosavljević A, Čemerlić S, Ađić F, Lukić
S, Todić M, Andrić S
Odnos adekvatnog uzimanja propisane grupe lekova i pojave
kasnih neželjenjih događaja kod pacijenata sa akutnim
koronarnim sindromom – STEMI. Čolaković S, Dodić S
Postreanimaciona terapijska hipotermija. Panić M, Čemerlić Ađić
N, Petrović M, Čanji T
Neke specifičnosti pojedinih tipova akutne disekantne
aneurizme aorte. Andrić S, Ađić F, Somer D, Čemerlić S, Todić M,
Mandić D, Panić M, Čolaković S, Panić G
Diskusija / Discussion
111
112
113
114
115
116
117
15.00 Evaluacija edukacije, dodela sertifikata i zatvaranje Kongresa
25
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
POSTER SESIJA
Petak, 28. novembar 2014 / Friday, November 28th 2014
Predvorje 08:00 – 18:00
P01
P02
P03
P04
P05
P06
P07
P08
P09
P10
P11
26
Prediktori neželjenih ishoda bolesnika sa hroničnom bubrežnom
insuficijencijom lečenih kardiohirurškim intervencijama. Babović-Stanić
K, Dejanović J, Vulin A
Produženo trajanje mehaničke ventilacije u bolesnika na hemodijalizi
podvrgnutih kardiohirurgiji. Unić-Stojanović D, Vuković P, Miličić M,
Milojević M, Počekovac M, Filipović M, Jović M
Suspektni hepatotoksični efekat amjodarona posle kardiohirurgije. UnićStojanović D, Đoković L, Mićović S, Vuković P, Ranković L, Jović M
Carotid-Carotid Bypass as an Option in the Treatment of Infected
Pseudoaneurysm After Prosthetic Carotid Replacement. Kovačević P,
Velicki L, Ivanović V, Kieffer E
Preoperativna evaluacija cerebralne vazomotorne reaktivnosti
simptomatske i asimptomatske signifikantne karotidne stenoze. Lučić
Prokin A, Slankamenac P, Kovačević P, Manojlović V
Uticaj anatomskih varijacija površnog venskog sistema donjih
ekstremiteta na pristup EVLeS-a. Novaković B, Joković V, Sretenović Ž,
Sretenović S, Knežević D
Surgical treatment of penetrating atherosclerotic ulcer of the
descending aorta. Kovačević P, Velicki L, Popović D, Ivanović V, Mojašević
R
An unusual origin of proximal coronary bypass anastomosis in a patient
with carotid disease. Kovačević P, Velicki L, Majin M, Nikolić D
Matrix metalloproteinase-9 expression in acute aortic dissection.
Stefanović E, Milovanović Z, Otašević P, Borović S, Milojević P, Ćirković M,
Laušević-Vuk L, Đukanović B
Thromboexclusion of the complete aorta in the treatment of chronic
type B aneurysm. Kovačević P, Velicki L, Milosavljević A, Majin M
Kavernozni hemangiom desne pretkomore srca: prikaz slučaja.
Samardžija G, Fabri M, Čemerlić Ađić N, Torbica V, Golubović M, Iđuški S,
Tegeltija D
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P12
P13
P14
P15
P16
P17
P18
Delayed closure of postinfarction ventricular septum defect in a patient
with single vessel disease. Kovačević P, Velicki L, Vujin B
Kardijalni biomarkeri i EuroSCORE II u proceni operativnog rizika
bolesnika sa oslabljenom funkcijom leve komore. Bosić J, ČemerlićAđić N, Dejanović J, Mihajlović B.B, Ivanov I, Banković D, Fabri M.
Prediktori mortaliteta nakon hirurške revaskularizacije miokarda kod
bolesnika sa višesudovnom koronarnom bolešću i sniženom ejekcionom
frakciom miokarda leve komore. Popov T, Kovačević D, Šušak S, Vulin A,
Dejanović J
Early Acute Aortic Dissection after Coronary Artery Bypass Grafting.
Jonjev Ž, Bjeljac I, Gocić N, Rajić J, Torbica V, Suntić M
Coronary artery bypass grafting vs. percutaneous coronary intervention
in single-vessel LAD disease. Jonjev Ž, Golubović M, Kostovski S, Rosić M
Discrepancy between superior vena cava oxygen saturation and mixed
venous oxygen saturation in cardiac surgery patient - Case report.
Tanasić M, Unić-Stojanović D, Jović M, Laušević-Vuk L, Sagić J, Đukanović
B, Vuković P
Faktori rizika za nastanak postoperativne dehiscencije grudne kosti.
Redžek A, Todić M, Velicki L, Mandić D, Ađić F, Andrić S, Lukić S
SESTRINSKA POSTER SESIJA
Moderatori: Velicki L, Ivanov I
Subota, 29. novembar 2014 / Saturday, November 29th 2014
09:00 – 14:00
P19
P20
P21
P22
P23
P24
Zdravstvena nega bolesnika, posle perkutane koronarne intervencije.
Kovačević M, Stevanov D, Radanović R, Ivanović V
Koronarografija, faktori koji utiču na promenu pristupa intervenciji .
Blagojević-Jandrić V, Petrović M, Jung Z, Jung R
Program sveobuhvatne ambulantne kardijalne rehabilitacije na Institutu
za KVB Vojvodine. Čanji A, Karmaš Ž, Bjelobrk M, Miljković T, Dodić S.
Edukacija sestara na Klinici za kardiohirurgiju, Instituta za KVB Vojvodine.
Ćirić E, Todorović N, Stevanov D, Radanović R, Čemerlić-Ađić N
Hijerarhija komunikacija u operacionom bloku. Kaplar S
Kontrola sterilnosti u kardiohirurškom operacionom bloku. Dunđerski V,
Ćirić E, Kenđur S.
27
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P25
P26
P27
P28
P29
P30
P31
P32
P33
P34
P35
P36
P37
P38
P39
P40
P41
28
Angažovanost instrumentarke u kardiohirurškom operacionom bloku.
Kenđur S, Dunđerski V, Ćirić E
Značaj pripreme operativnog polja kod ugradnje pejsmejkera. Pivaš M,
Marković M, Vučković Ž, Živanović B, Vujin B
Prevencija gastrointestinalnih komplikacija kardiohirurških bolesnika.
Jonjev O, Jonjev Ž, Ćirić E, Jovanović J, Fabri M
Endotrahealna sukcija bolesnika na mehaničkoj ventilaciji pluća. Daničić
L, Stojaković N, Milutinović D, Čemerlić-Ađić N, Fabri M
Uloga medicinske sestre-instrumentarke u operaciji aneurizme
torakoabdominalne aorte. Dorner M, Gajić J, Milić N, Prebiračević S
Akutna disekantna aneurizma aorte – urgentno kardiološko i
kardiohirurško obolenje. Dimitrić D, Stanić M, Vujkov B, Jančić D, Panić G
Standardi postoperativne nege kod pacijenata sa otvorenim grudnim
košem. Radivojević I, Potić M
Korelacija EuroSCORE II i nivoa angažovanosti medicinskih sestara u
Jedinici intenzivnog lečenja kardiohirurgije. Stojaković N, Čemerlić Ađić
N, Mihajlović B.B, Ćurčić D, Banković D, Fabri M.
Značaj drenaže cerebrospinalnog likvora u toku operacija
torakoabdominalne aneurizme. Borković B, Zlatanovski D
Implementacija strategije higijene ruku u Institutu za kardiovaskularne
bolesti Vojvodine. Šćepanović M, Polovina V, Ćirić E, Marković Denić Lj,
Čemerlić Ađić N
Imunizacija osoblja protiv hepatitisa B u Institutu za kardiovaskularne
bolesti Vojvodine. Polovina V, Sokić J, Šćepanović M, Čemerlić-Ađić N,
Marković Denić Lj
Previjanje operativnih rana na klinici za kardiohirurgiju. Todorović N, Tot
K, Ćirić E
Analiza povreda na radu na Klinici za kardiovaskularnu hirurgiju. Sokić J,
Polovina V, Radanović R
Softversko rešenje za kardiohirurški protokol. Remer G, Peršaj I, Jovanović
J, Zec S, Šušak S, Čemerlić Ađić N, Srdić S, Karadžić Ž
Kardiohirurgija u procesu akreditacije. Jovanović J, Mihajlović B, Jonjev O,
Remer G, Daničić L, Dunđerski V
Sestrinsko otpusno pismo. Ćirić E, Radanović R, Ćurčić V, Pavlović
K,Čemerlić-Ađić N.
Značaj sestrinskog otpusnog pisma u službi opšte medicine Doma
zdravlja „Novi Sad“. Bukvić B, Kostadinović D
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
ZBORNIK SAŽETAKA
ABSTRACT BOOK
29
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
30
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
002
UPDATE OF OUR EXPERIENCE
EXPERI
WITH HEARTWARE
Martine A
Hôpital Erasme, Bruxelles, Belgium
Introduction.
Heart failure has an epidemic growth. Working with Eurotransplant, we observe
a decrease in the number of heart transplantations and an increase in patients
on the waiting list, dying while waiting. As Bridge to Transplant (BTT) or Bridge
to Decision (BTD) we used HeartMate II and Incor. In June 2011, we received the
authorization from Ministry of Health to use HeartWare.
Results
From June 2011 till October 2014, we have performed 46 implants (sternotomy
or thoracotomy, cardiopulmonary bypass on beating heart). 8 patients
transplanted, 5 in hospital deaths (INTERMACS 1), 5 long term deaths, one
weaned and explanted, 25 patients at home.
Conclusions
We decided to use HeartWare (centrifugal pump, third generation) based on its
haemodynamic efficacy, its techniques of implantation, its user-friendliness
user
of
the monitoring.
In order to achieve good results, the selection and preparation of the patient,
the surgical approach and the continuous medical follow-up
follow
(anticoagulation,
driveline care, and rehabilitation) must be discussed by the Heart Team and the
VAD Coordinator.
31
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
007
HIRUGIJA TORAKOABDOMINALNE AORTE-NAŠE ISKUSTVO
Ilić N, Marković M, Končar I, Tomić I, Barišić B, Mutavdžić P, Davidović L
Klinički centar Srbije, Beograd
Kliničke manifestacije, način zbrinjavanja, i rezultati lečenja pacijenata sa
aneurizmom aorte se razlikuju shodno uzroku i zahvaćenom segmentu aorte.
Torakalne i torakoabdominalne aneurizme predstavljaju tehnički izazov i za
najiskusnijeg vaskularnog hirurga. Izvođenje ove procedure u našim uslovima
doprinosi njenoj specifičnoj težini. Najveći problem otvorenog hirurškog lečenja
je ishemija kičmene moždine, čiji se procenat kreće od 5 do 25% shodno
centrima sa iskustvom. Poslednjih godina u tretmanu dominiraju nove
endovaskularne i hibridne tehnike. TEVAR i hibridne procedure omogućavaju
redukciju mortaliteta i ishemije kičmene moždine ali u isto vreme visoka cena i
relativno kratak-follow up- ovih bolesnika onemogućava njihovu
raspostranjeniju upotrebu u svetu. Cilj ove prezentacija je da prikažemo naše
iskustvo i tehničke izazove u lečenju aneurizmi torakoabdominalne aorte u
protekle 4 godine. Ukupno je operisano 72 bolesnika, od čega 3 bolesnika u
dubokom arestu. Ukupni mortalitet iznosio je 14% a procenat spinalne ishemije
10%. Zahvaljujući uvođenju selektivne visceralne perfuzije procenat visceralnih
komplikacija je u potpunosti redukovan, a upotreba kardiotomne sukcije je
smanjila količinu interaoperativnog krvarenja. Iako naši rezultati još uvek nisu u
nivou rezultata velikih hirurških centara, kriva učenja se savladava sve brže i
rezultati postaju sve bolji.
Ključne reči: torakoabdominalna aneurizma
32
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
008
SURGERY FOR THORACOABDOMINAL AORTIC ANEURYSM
Mitrev Ž, Anguseva T, Hristov N, Stoicovski E, Idoski E, Milev I, Idrizi S
Specijalna bolnica hirurskih bolesti Filip Vtori, Skopje, Makedonija
Background: Hemorrhagic shock, cardiac arrest and multisystem organ failures
are the most frequent causes of death, and paraplegia and renal failure are the
most devastating complications, there why surgery for thoracoabdominal
aneurysm is a real chalenge .
Material: During last 6years, 26 patients with thoracoabdominal aneurysm had
been operated. All were men, age 55 ± 7y ,symptomatic,with mean aneurysm
dimension of 10 ± 2 centimeters.12 patients had ongoing rupture(Crawford III).6
patient had Crawford type IV, and 8 patients had ongoing rupture for Crawford
type I with aneurysm(aortic arch).Emergency surgery was performed in all
patients through thoracophrenolaparotomy.
Results: There were no operative deaths. All patients remained hemodinamically
stable throughout the procedure. Seven patients had minimal blood loss
postoperatively and were extubated within first 24 hours. They had uneventful
postoperative stay and were released home on the 8-th and 10-th postoperative
day.4patients required prolonged ventilation and postoperative use of cell
saver.Patient who had previous laparotomy developed infection of the surgical
incision that required surgical reintervention.Graft infection was prevented, and
following successful vacuum assisted treatment, patient was discharged home
on the 56-th postoperative day. Patient who was reoperated for aneurysm of the
arch and Crawford type I had prolonged postoperative recovery with prolonged
ventilation, tracheostomy, intestinal bleeding, sepsis and paraplegia.He died
after 7 months.Mortality rate was 7,6% (2pts)
Conclusion:Without the use of extracorporal circulation and reduced ischemic
time during TAA repair,this technique avoids the inevitable operative
complications encountered with hypothermic circulatory arrest, partial
cardiopulmonary bypass, partial left heart bypass, or clamp-and-sew strategy.
Key words: thoracoabdominal aneurysm, less invasive surgery
33
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
009
ENDOVASCULAR RENAL CHIMNEY STENT-GRAFT TECHNIQUE IN
PATIENT WITH HOSTILE PROXIMAL NECK: TECHNIQUE AND
ACUTE/MID-TERM RESULTS
Piccoli G, Gavrilović V, Vit A, Sponza M, Gasparini D
University Hospital “Santa Maria della Misericordia” Udine; Italy
PURPOSE:
To evaluate feasibility, safety and efficacy of Chimney EVAR (CEVAR) technique
in patient with hostile proximal neck for standard EVAR.
METHODS:
>From March 2009 until December 2013, 43 patients considered at high surgical
risk underwent CEVAR. Balloon-expandible or self expandible stent-graft were
implanted in the renal arteries, of which 10 bilaterally and 33 monolaterally. In
all 43patients 6-15 ml of fibrin glue were injected into the sac using a 5F catheter
to obtain complete thrombosis and reduce the risk of late type-2 leak. The
results of the CEVAR procedure were evaluated at 1, 6 and 12 months and
annually thereafter by CT-angiography (CTA), and clinically (serum creatinine) at
24h, 1 month and 6 months and annually thereafter.
RESULTS:
CEVAR technique was feasible in all patients. Final angiogram proved the
exclusion of the sac, and no type 1endoleaks.
Mean follow-up was 18 (3-42) months. Average serum creatinine before the
procedure, and at 1, 6 and 12 months FU was respectively 1.4, 1.9, 1.5 and 1.3
ml/dl. In five patients creatinine increased significantly within 24h postprocedure, and a CT angiogram showed renal stent thrombosis; three patients
were revascularized successfully whereas the two were considered not
revascularizable. Eight patients died during the follow-up (non aortic death); all
other patient were alive in stable clinical condition at FU.
CONCLUSIONS:
According to our preliminary experience, CEVAR technique is feasible, safe, and
effective to treat patients with hostile proximal neck AAA. Acute stent
thrombosis is quite rare but possible, serum creatinine monitoring is mandatory
daily in the postoperative period
Key words: AAA, chimney EVAR, hostile proximal neck
34
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
010
MOGUĆNOSTI HIRURŠKOG LEČENJA OKLUZIJA ISHODIŠTA GRANA
LUKA AORTE BEZ EKSTRAKORPORALNOG KRVOTOKA
Ilić R, Trifunović Z, Mandarić V, Tišma S, Marković Z, Rusović S, Babić L
VMA Beograd
Uvod i cilj rada: Grane luka aorte u literaturi poznate kao "supra aortne grane" su
velika arterijska stabla koja nastaju arborizacijom luka aorte i ishranjuju glavu , vrat i
gornje ekstremitete. To su brahiocefalični trunkus
sa svojim granama, leva zajednička karotidna arterija i leva podključna arterija.
Okluzije supraaortičnih grana su praćene neurološkom i vaskularnom
simptomatologijom. Cilj rada je da prikaže rezultate lečenja okluzija supraaortičnih
grana bez korišćenja ekstrakorporalnog krvotoka.
Metode: Od januara 1999. do juna 2014 godine, kod petnaest bolesnika / deset žena
i pet muškaraca/ , starosti od 38 do 75 godina, arkus aortografijom su dokazane
okluzije - stenoze ishodišta grana luka aorte. Kod četiri bolesnika dokazana je
stenoza - okluzija ishodišta trunkusa brahiocefalikusa , kod deset bolesnika postojala
je okluzija leve potključne arterije i kod jednog bolesnika stenoza ishodišta leve
zajedničke karotidne arterije udružena sa okluzijom leve potključne arterije.
Stenoza ishodišta trunkusa brahiocefalikusa je rešena zaobilaženjem stenoze
insercijom gore-tex grafta latero-lateralnom anastomozom između trunkusa i
ascedentne arterije. Kod dva bolesnika urađena je kompletna zamena trunkusa
brahicefalikusa sintetskim graftom /kod jednog bolesnika je kao dodatna procedura
urađena revaskularizacija desne koronarne arterije " off-pump" tehnikom /. Kod
devet bolesnika sa okluzijom leve podključne arterije urađena je resekcija
okludiranog dela arterije a zatim rekonstrukcija vaskularnom protezom terminolateralnim spojem. Stenoza ishodišta leve zajedničke karotidne arterije i leve
podključne arterije je operisana kreiranjem levostranog trunkusa brahiocefalikusa
sintetskim graftom . Kod jedne bolesnice sa implantiranom veštačkom aortnom
valvulom stenoza ishodišta trunkusa braheocefalikusa je rešena plasiranjem stenta .
Jedan slučaj teške stenoze ishodišta leve podključne arterije rešen je perkutanom
procedurom plasiranjem stenta. Kod operacije trunkusa braheocefalikusa kao
pristup korišćena je medijalna sternotomija , a za ostale slučajeve leva bočna
torakotomija.
Rezultati: Kod svih bolesnika je bio uredan postoperativni tok. Kontrolnom
arotografijom dobijeni su odlični angiografski nalazi. Poslednjih sedam godina u
dijagnostičkom postupku koristi se MSCT aortografija.
Zaključak: Kod okluzija supraaortičnih grana , nakon angiografskog ispitivanja i kod
dobro odabranih slučajeva , moguće je hirurški rešiti okluziju - stenozu bez primene
mašine za vantelesni krvotok sa odličnim kliničkim i angiografskim efektom.
35
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
011
OPTIMALNI TERAPIJSKI PRISTUP KOARKTACIJI AORTE SA
PRIDRUŽENIM SRČANIM OBOLJENJIMA
Velinović M, Mikić A, Kovačević-Kostić N, Karan R, Obrenović-Kirćanski B, Vraneš M
Klinički centar Srbije, Beograd
Uvod: Koarktacija aorte je kongenitalno oboljenje koje se uglavnom
dijagnostikuje i leči u detinjstvu. Odrasli pacijenti sa koarktacijom aorte i
pridruženim bolestima srca predstavljaju izazov u pogledu izbora
najadekvatnijeg terapijskog pristupa.
Predstavljamo 3 pacijenta sa koarktacijom aorte kod kojih je hirurško lečenje bilo
neophodno.
Pacijent br 1 je 12-to godišnji dečak sa disekcijom aorte tip II, koarktacijom aorte
I bikuspidnom aortnom valvulom sa blagom aortnom regurgitacijom. Operisan
je u 2 akta: Prvo je urađeno hirurško zbrinjavanje disekcije aorte, a u drugom
aktu hirurško zbrinjavanje koarktacije tehnikom end to end anastomozom.
Pacijent br 2 je 61-dno godišnji muškarac sa prethodnom operacijom
implantacije veštačke aortne valvule usled insuficijencije iste (pre 4 godine ). Kod
ovog pacijenta je u jednom aktu urađena hirurška rekonstrukcija koarktacije
aorte i velike aneurizme ascedentne aorte.
Pacijent br 3 je osoba ženskog pola, 49 godina sa aneurizmom aorte, teškom
insuficijencijom aortne valvule i koarktacijom aorte ispod odvajanje arterije
subklavije. Pacijentkinja je podvrgnuta Bentalovoj operaciji uz rešavanje
koarktacije aorte bajpas procedurom.
Post-operativni tok i kontrole između 1-3 godine su bili uredni za sve pacijente.
Zaključak: HIrurško lečenje koarktacije aorte i dalje zauzima značajno mesto u eri
perkutanih procedura. Operacija u jednom aktu je bolji izbor za pacijente sa
pridruženom patologijom kao što su aneurizma aorte I bolesti aortne valvule.
Svaki slučaj je potrebno analizirati pojedinačno i doneti odluku o hirurškoj
tehnici.
Ključne reči: koarktacija, aneurizma, disekcija
36
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
012
PULMONARY ENDARTERECTOMY FOR CHRONIC PULMONARY
PULMONARY THROMBOEMBOLISM. TIMISOARA DEPARTMENT
EXPERIENCE 2004-2014
Gaspar M1, Klepetko W2, Bogdan M2, Deutsch P1
1
Cardiovascular Surgery Clinic, Institute for Cardiovascular Disease Timisoara,
Romania, 2Thorax Chirurgie Abteilung, Allgemeines Krankenhaus Vienna, Austria
Introduction. The pulmonary thromboembolism, which may be subsequent or
not to the deep venous thrombosis causes a serious disability, due to the severe
pulmonary hypertension and right ventricular failure, with a life treating
potential and very severe disability.
Material and Method: Between 2004- 2014 , we performed 31 PEA, 11 female
and 20 males. The age between 23 and 87 years old. The clinical suspicion of the
diagnosis is confirmed by pulmonary artery angiography CT-with contrast, and
the severity and surgical risk factors hemodinamic examination.
The surgical treatment, although marked with a high risk, represents the only
chance in the advanced stages of the disease. The operation is performed in
extracorporeal circulation, deep hypothermia 20*C, with several periodes of
total circulatory arrest, in order to facilitate the extraction of the thrombi from
the pulmonary artery trunk and all the arterial pulmonary branches. As much as
possible, all the thrombi should be extracted.
Results. Two patients died after surgery, both with additional commorbidities
and surgical procedures (anomalous venous drainage, aortic stenosis
respectively). The patients selection and surgical technique are essential for
early and late postoperative evolution. They are symptom-free, with very good
exercise ability NYHA I, social reintegration, 8 years postoperative.
Anticoagulation should remains a la long.
Conclusion. PEA is considered single curative treatment. Postoperative evolution
in spite of longer stay on ICU is spectacular for the majority of the patients.
They are only some centres doing this operation in Europe and the diagnosis is
underestimated
Key words: pulmonary thromboembolism, pulmonary thrombendarterectomy
(PEA)
37
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
013
DIFFERENT SURGICAL APPROACHES FOR THORACO ABDOMINAL
AORTIC ANEURYSMS
Jacobs M
University Hospital Maastricht, Netherlands
Treatment modalities for Thoracic Aortic Aneurysms (TAA) and Thoraco
Abdominal Aortic Aneurysms (TAAA) have changed significantly during the last
decade. Following the evolution of open repair without adjunctive measures,
the era of protective strategies was introduced, including extracorporeal
circulation, spinal fluid drainage and techniques to assess spinal cord integrity.
However, despite these supportive techniques, overall mortality and morbidity
following open repair remained considerably high, especially in low volume
hospitals.
The rapidly developing endovascular techniques have made TAA and TAAA
treatment less invasive and short term outcome seems to be promising.
Especially in TAA, endovascular treatment has become the treatment of choice.
Open repair remains the treatment of choice in complex post dissection thoracic
aneurysms and in patients with connective tissue diseases.
The surgical approach in TAA consists of a left sided thoracotomy. Depending
on the proximal and distal extend of the aneurysm, the intercostal space is
chosen: if the distal aortic arch is involved, the fifth intercostal space is preferred
in order to achieve adequate exposure.
Most often it is necessary to cross clamp between the left carotid and subclavian
arteries, requiring transection of the Botalli’s duct. The clamp and sew technique
is obsolete. In order to provide distal aortic perfusion, either left sided partial
bypass or total extra corporeal circulation is installed. In principle, all patients
have a spinal fluid drainage system in place, which in our center is kept for 72
hours. During the operation, neuromonitoring by means of motor evoked
potentials is routinely used.
Endovascular repair is not only a matter of deploying stent grafts. Pre-operative
aortic measurements and case planning is a specialty on its own. Threedimensional reconstruction of CT-images and subsequent designing an
endograft with fenestrations and side branches is a complex part of total
endovascular repair. Also here it is obvious that experience and infrastructure is
necessary in order to produce acceptable results.
Is there still a role for open TAA and TAAA repair?
There are several indications for which endovascular repair is now the first
choice of treatment: traumatic aortic rupture, localized penetrating aortic ulcer,
post-operative false aneurysms, localized descending thoracic aneurysms and
probably aorto-brochial fistula.
38
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
There is debate on the indication for endovascular treatment in extensive TAAA,
especially in young(er) patients who are fit for open surgery. Even more
debatable is endo treatment in patients with connective tissue disease. Also,
patients with aorto-esophageal fistula seem not to be good candidates for the
endovascular approach.
In our center the indications for endovascular repair are as mentioned above.
In patients suffering from TAAA who are not good candidates for open repair
will have total endovascular treatment with fenestration or side branch
technology. This also accounts for redo surgery patients. Open repair is offered
to young patients and patients who suffer from connective tissue disease.
Adequate short and long term outcome is warranted. In addition, failed
endovascular repair, for example type I endoleak in chronic dissection, is also a
reason for open repair if additional endovascular solutions are not possible
anymore. This is the situation in 2014, however, in less than 10 years this
approach will have changed completely.
39
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
014
RECONSTRUCTIVE SURGERY FOR AORTIC VALVE AND AORTIC ROOT
Mitrev Ž1, Anguseva T1, Stoicovski E1, Hristov N1, Idoski E1, Matvejcuk A2
1
Specijalna bolnica hirurskih bolesti Filip Vtori, Skopje, Makedonija,
2
MORF 3 CVKG im.A.A.Vishnevskogo, Krasnogorsk, Moscow region
Background: the native aortic valve can be explained with rules of the equal side
triangle, and as a part of the aortic root it is wedged between the heart and the
ascending aorta. Beside different types of aortic valve replacements,
reconstructive techniques are increasingly performed to restore normal aortic
valve function. Reconstructive techniques themselves can be divided into
isolated reconstruction of aortic valve/root structures and the isolated
replacement of one or more structures
With this study we evaluated clinical results of reconstructive surgery of the
aortic root with 3 leaflets pericardial patch.
Methods: We created this reconstructive technique using bovine/equine
pericardium, replacing valve cusps on aortic fibrous ring of patient. The leaflets
are made from same pericardium from which other biologic valve prosthesis are
done. The ring of patient’s aorta was used as guide for sizing this valve. Leaflets
are implanted separately; using continuous sutures with 2 supported stitches at
newly created commisurae, without a stent or sowing ring. Main including
criteria was stenosis of the aortic valve and patients with aortic annuli ring
dilatation had been excluded. Intraoperative and postoperative TEE was
performed for every created valve.
Results: 325pts with aortic valvular disease had been included in study.294of
them got bovine and 31equine pericardium created leaflets. Middle aorta cross
clamping time was 68min, and bypass time 105min.35 patients got a
aortocoronary bypass in combination (2.3grafts per pts) 2 pts developed middle
aortic regurgitation. Mortality rate was 4.4% (14pts). Follow up period 1-156
months.
Conclusions: Aortic root reconstructive surgery ensures hemodynamic
improvement with a small transvalvular gradient in pts. It can be implanted even
in patients with small root or with bicuspid valve, with good clinical outcome.
Key words: aortic root,reconstructive surgery, aortic stenosis
40
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
015
UTICAJ AKUTNE INSUFICIJENCIJE AORTNOG ZALISKA IZAZVANE
DISEKCIJOM AORTE NA ISHOD OPERATIVNOG LEČENJA
Boričić M, Vuković P, Mićović S, Milačić P, Milojević P, Perić M, Unić-Stojanović D,
Ljubić M, Đukanović B
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Cilj: Akutna insuficijencija aortnog zaliska teškog stepena uzrokovana disekcijom
aorte naglo opterećuje rad leve komore i jedan je od najznačajnijijh razloga za
hemodinamsko popuštanje ovih bolesnika. Cilj ovog istraživanja je procena
uticaja teške akutne insuficijencije aortnog zaliska na ishod operativnog lečenja
bolesnika sa akutnom disekcijom aorte.
Metod: U istraživanje je uključen 101 uzastopnih bolesnika sa akutnom
disekcijom aorte koji su u periodu od januara 2012. do jula 2014. operisani na
IKVB Dedinje. Grupa bolesnika u kojih je preoperativno utvrđena teška akutna
insuficijencija aortnog zaliska je komparirana sa bolesnicima koji nisu imali
oštećenu funkciju aortnog zaliska. Poređeni su intrahospitalni ishodi ove dve
grupe bolesnika (postoperativna kompetetntnost aortnog zaliska, operativni
mortalitet i morbiditet).
Rezultati: Teška insuficijencija aortnog zaliska preoperativno je utvrđena u 31
(31,7%) bolesnika. U ovoj grupi bolesnika, aortni zalistak je zamenjen u 14 (44%)
bolesnika (operacija po Bentalu), dok je nativan zalistak prezerviran u 17 (56%)
bolesnika (suspenzija kuspisa i interpozicija grafta). U svih bolesnika,
postoperativni transezofagealni ultrazvučni pregled je pokazao odsustvo ili trag
aortne regurgitacije. Nije bilo razlike u mortalitetu između grupe bolesnika koji
su preoperativno imali tešku aortnu regurgitaciju i grupe koja nije imala ovaj
nalaz (16,1% prema 17,1%, p>0,05). Učestalost postoperativne srčane
insuficijencije, cerebrovaskularnog insulta i renalne insuficijencije se nije
razlikovala (p>0,05).
Zaključak: Preoperativna akutna insuficijencija aortnog zaliska teškog stepena
nije imala uticaj na porast perioperativnog mortaliteta bolesnika sa akutnom
disekcijom aotre. U većini slučajeva, kompetentnost aortnog zaliska je
uspostavljena suspenzijom nativnog zaliska i interpozicijom tubularnog grafta,
tako da zamena nativnog zalika najčešće nije bila neophodna.
Ključne reči: disekcija, akutna aortna insuficijencija
41
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
016
MINIMALLY INVASIVE APPROACH IN AORTIC VALVE SURGERY
Kovačević P, Velicki L, Majin M, Milosavljević A, Bjeljac I, Nikolić D
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
We are showing our early results in the application of the upper
hemisternotomy in the treatment of the aortic and mitral valve disease.
We perform a clasic upper hemisternotomy approach in the treatment of the
isolated aortic and mitral valve replacement. External defibrillating pads were
positioned at the patient Permanent insufation of CO2 for the deaering was
performed. All the other aspects of the surgery were as in the comlpete
sternotomy approach.
Postoperative TEE control was mandatory.
The choice of the biological and mechanical valves were patient related
depended.
−
−
−
−
−
−
−
−
−
−
Period novembar 2008 – october 2012.
64 aortic valve replacements via upper hemisternotomy
34 Male – 30 Female
3 pts – mitral valve replacement
Average lenght of hospitalisation – 11 days
About 40% of patients discharge from the hospital during the first
postoperative week
Revision of the postoperative hemostasis in 2 pts via the same upper
hemisternotomy incision
Full sternotomy conversion in 1 patient due to necessity for ACB on
ACD
1 postoperative death due to postoperative stone heart because of
the severe left ventricular hypertrophy
Average postoperative blood loss about 300 ml
Aortic valve replacement via a upper hemisternotomy nowdays is a superior
approach in the treatment of the isolated aortic valve replacement.
42
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
017
ULOGA MINIMALNO INVAZIVNOG PRISTUPA U HIRURŠKOM LEČENJU
BOLESTI AORTNOG ZALISKA
Vuković P, Milojević P, Mićović S, Stojanović I, Perić M, Nežić D, Ljubić M, UnićStojanović D, Boričić M, Đukanović B
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Cilj: Poređenje rezultata hirurškog lečenja bolesti aortnog zaliska minimalno
invazivnim i konvencionalnim pristupom.
Metod: U istraživanje je uključeno 147 uzastopnih bolesnika u kojih je urađena
izolovana zamena aortog zaliska. Svi bolesnici su operisani na Institutu za
kardiovaskularne bolesti Dedinje u periodu od januara do septembra meseca
2014. godine. U hirurškom lečenju su primenjena dva pristupa: minimalno
invazivni pristup kroz gornju medijalnu sternotomiju i klasičan pristup kroz
kompletnu medijalnu sternotomiju. Poređeni su preoperativni i intraoperativni
parametri kao rezultati hirurškog lečenja nakon primene oba postupka.
Rezultati: Minimalno invazivni pristup primenjen je u 20 (13,6%) bolesnika, dok
je konvencionalnim postukom operisano 127 (86,4%) bolesnika. Nije bilo razlike
u operativnom riziku dve grupe bolesnika procenjenog na osnovu EuScor II skale
(1.65+1,19 vs 1,75+3,08, p=0,89). Konverzija minimalno invazivnog u
konvencionalni pristup nije bila urađena ni u jednog bolesnika. Nije bilo razlike u
trajanju ishemičkog srčanog aresta (59,9+19,4 min vs 60,9+16,9 min; p=0,8) ni
trajanju vantelesnog krvotoka (87+26,7 min vs 81,1+22,9 min; p=0,29), kao ni u
boravku u jedinici intenzivne nege (2,2+0,6 dana vs 2,6+1,9 dana; p=0,81).
Bolesnici operisani minimalno invazivnim pristupom su imali manju
postoperativnu torakalnu drenažu (287+101 vs 382+168 mL, p=0,016) i nije bilo
potrebe za transfuzijom heterologe krvi u ovoj grupi bolesnika. Nije bilo razlike u
hospitalnom mortalitetu između dve grupe bolesnika (0 vs 1,6%, minimalno
invazivni vs konvencionalni; p=0,57).
Zaključak: Minimalno invazivni pristup je bezbedan hirurški postupak lečenja
aortnog zaliska i praćen je manjim postoperativnim gubitkom krvi od
konvencionalnog pristupa.
Ključne reči: Minimalno invazivna hirurgija, Hirurgija aortog zaliska
43
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
018
FUNCTIONAL MITRAL REGURGITATION- MITROFIX- A CHOICE
COMBINING MV REPAIR AND REPLACEMENT
Bogáts G
Department of Cardiac Surgery, University of Szeged, Hungary
Background
Mitral valve repair has been shown to be superior to replacement. Since the
majority of repairs involve the posterior mitral leaflet, the monocuspidalisation
of the valve can be achieved with an artificial posterior leaflet mimicking a
normal posterior leaflet in closed position. It can simplify mitral valve restoration
while achieving EOA higher than mitral valve replacement or repair.
Methods
Between 2007 to 2014 13 mitral valve reconstruction were performed using
MitroFix Restoration System at our institution. The device comes with functional
sizers which allows the surgeon to pre-test the success of the restoration.
Results
The mean age of the patients (11 male and 2 female) was 66,53 years. 8 of them
were in NYHA class III or IV and all patients suffered from severe mitral valve
regurgitation. 7 of them underwent combined surgery. Mean cross-clamp time
was 42,14 min. (range 30-66). At discharge 10 patients showed no mitral
regurgitation in the TTE and 2 patients exhibited trivial or moderate MR. The
mean gradient was 4,1 mmHg and the mean EOA was 2,82 cm2 (range 2-3,67).
One patient died in the hospital due to septicaemia (mortality 7,69%).
Conclusions
MitroFix System is a new concept that offers an effective treatment of MR. This
method offers the advantage of preserving the anterior mitral leaflet and
providing good coaptation with a prostetic posterior mitral leaflet. The
restoration of the valve competence can be performed with maintenance of
EOA and preservation of the subvalvular apparatus and the anterior leaflet.
Patients with endocarditis or ischemic mitral regurgitation are also candidates
for correction with MitroFix.
44
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
019
„PORT-ACCESS“ REKONSRUKTIVNA HIRURGIJA MITRALNOG
ZALISTKA – NAŠA ISKUSTVA NA PRVIH PET BOLESNIKA
Stojanović I, Lukić M, Jović M, Jagodić S, Kaitović M, Bojović Ž, Vidaković Ž
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Uvod. Endoskopska rekonstruktivna hirurgija mitralnog zalistka pored svih
prednosti mitralne valvuloplastike obezbedjuje i minimalnu hiruršku traumu.
Metodologija. Decembra 2011 je na IKVB „DEDINJE“ uradjena prva endoskopska
rekonstruktivna hirurgija mitralnog zalistka u Srbiji. Od tada je ukupno pet
bolesnika operisano na ovaj način. Cilj rada je prikaz naših inicijalnih rezultata
kod ove grupe bolesnike.
Rezultati. Svi bolesnici imali su prolaps mitralnog zalistka. Kod četiri radilo se o
degenerativnoj bolesti P2 segmenta, dok je jedan bolesnik imao komisuralni
prolaps P3 i A3 segmenta na bazi infektivnog endikarditisa. Prosečno trajanje
intervencije iznosilo je 256 ±27 minuta, trajanje kardiopulmonalnog bypassa 129
± 13 minuta, a trajanje poprečne kleme na aorti 113 ± 15 minuta. Mitralna
valvuloplastika je izvedena uz resekciju prolapsa listića i ring anuloplastiku. Nije
bilo hospitalnog mortaliteta. Kod jednog bolesnika je registrovan prolazni
maligni poremećaj komorskog ritma, i kod jedne bolesnice hematom rane.
Prosečno vreme praćenja iznosilo je 30 ± 3,1 mesec. Svi operisani su bili u NYHA
klasi I. Ehokardiografska kontrola je pokazala funkcionalnu mitralnu valvulu kod
svih bolesnika sa MR < 1+. Tokom praćenja, zabeleženi su očuvani parametri
kontraktilne funkcije lefe komore: EF = 59 ± 6,1 %; dijametar leve pretkomore 39
± 4,1 mm; diametri leve komore na kraju sistole i dijastole 39,3 ± 3,1 mm
odnosno 54,2 ± 4,2 mm.
Zaklučak. Rekonstruktivna hirurgija mitralnog zalistka „port-access“ pristupom je
bezbedna i pouzdana metoda koja obezbedjuje brz oproravak bolesnika,
minimalnu hiruršku trauma i značajan estetski efekat.
Ključne reči: mitralna, rekonstrukcija,endoskopija, "port Access"
45
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
020
REKONSTRUKTIVNA HIRURGIJA DEGENERATIVNE BOLESTI
MITRALNOG ZALISTKA UDRUŽENA SA DEKALCIFIKACIJOM I
REKONSTRUKCIJOM POSTERIORNOG ANULUSA
Stojanović I, Bojović Ž, Vuković P, Jović M, Jagodić S, Milojević P
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Uvod. Kalcifikacija posteriornog mitralnog anulusa nije redak nalaz kod prolapsa
mitralnog zalistka na bazi Barlow-ljeve bolesti. Rekonstrukcija mitralnog zalistka
kod ovih boilesnika je moguća, ali uz prethodnu radukalnu dekalcifikaciju i
rekonstrukciju posteriornog anulusa.
Metodologija. U periodu od januara 2007 do septembra 2014, uradjena je
opsežna dekalcifikacija i rekosntrukcija posteriornog anulusa uz mitralnu
valvuloplastika kod jedanaest bolesnika sa prolapsom posteriornog listića i
tečkim kalcifikacijama anulusa. Cilja rada je prikaz hirurških principa
dekalcifikacije i rekonstrukcije posteriornog anulusa, kao i udaljenih rezultata
nakon ove intervencije.
Rezultati. Kod svih bolesnika uradjena je opsežna deklacifikacija posteriornog
anulusa. Rekonstrukcija posteriornog perikardnog “patchem” je bila neophodna
kako bi se sprečila ruptura atrioventrikularnog sloja. Mitralna valvuloplastika je
izvedena resekcijom P2 segmenta, „sliding plastikom“ P1P3 segmenta i ring
anuloplastikom kod svih bolesnika. Nije bilo operativnog mortaliteta, niti
hospitalnog popuštanja rekonstruktivne procedure. Najčešća hospitalna
komplikacija bila je produžen boravak u jedinici intenzivne nege zbog
popuštanja miokarda. Tokom praćenja, čije je prosečno vreme iznosilo 5 ± 1,8
godina, nije zabeležen kasni mortalitet. Osam bolesnika je bilo u NYHA klasi I, a
dva bolesnika u NYHA klasi II. Sloboda od zamene mitralnog zanliska bila je
kompletna.
Zaklučak. Dekalcifikacija posteriornog mitralnog anulusa i rekonstrukcija istog uz
primenu perikardnog “patcha” predstavlja kompleksnu ali bezbednu hiruršku
proceduru. To je preduslov za izvodjenje uspežne i trajne rekonstrukcije
mitralnog zalistka kod bolesnika sa masivnim kalcifikatima posterionog anulusa
mitralnog zalistka.
Ključne reči: mitralna, rekonstrukcija, anulus,dekalcifikacija
46
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
021
INFARKT MIOKARDA NEOBIČNE ETIOLOGIJE – FIBROELASTOM
MITRALNE VALVULE
Karan R, Velinović M, Kovačević-Kostić N, Obrenović-Kirćanski B, Mikić A, Vraneš M
Klinički centar Srbije, Beograd
Uvod: Papilarni fibroelastomi su prvi tumori po učestalosti koji zahvataju srčane
valvule. Najčešće je zahvaćena aortna valvula (29%), mitralna valvula (25%). Ovi
tumori su uglavnom akcidentalno otkriveni prilikom rutinskih dijagnostičkih
pregleda. Klinička prezentacija varira od asimptomatske do ozbiljnih tromboembolijskih komplikacija, ishemije miokarda, infarkta i moždanog udara, čak i
naprasne srčane smrti.
Po literaturi najčešća prezentacija je tranzitorni ishemijski atak/
cerebrovaskularni insult. Redje se javlja infarkt miokarda. Prisustvo tumora na
aortnoj valvuli najčešće se klinički ispoljava kao naprasna srčana smrt i infarkt
miokarda, dok se zahvaćenost mitralne valvule uglavnom ispoljava moždanim
udarom.
Prikaz slučaja: Predstavljamo slučaj 39. godišnje osobe ženskog pola, koja je
primljena na Kliniku za kardiohirurgiju radi operativnog lečenja Tu promene na
mitralnoj valvuli. Pet dana pre prijema na Kliniku, osetila je anginozni bol i
kolabirala. Dijagnostikovan je akutni infarkt miokarda dijafragmalne lokalizacije.
Ehokardiografski je uočena vilozna masa u izlaznom traktu leve komore koja
polazi sa prednjeg kuspisa mitralne valvule i prolabira ka aorti. Koronarografija je
pokazala, distalnu okluziju kodominantne cirkumfleksnu arterije okludiranu.
Perioperativno je uočen grozdasti Tu 7-10cm, vezan za anterolateralnu komisuru
koji prolazi kroz kompetentnu aortnu valvulu i vrhom naleže na ostijum leve
koronarne arterije. Odstranjen je tumor, zamenjena je mitralna valvula.
Koronarni bajpas nije uradjen jer je zahvaćena samo manja grana cirkumfleksne
arterije. Postoperativni tok je protekao bez komplikacija.
Zaključak: Kod akutnog infarkta miokarda neophodno je poštovati protokol
obrade pacijenata pogotovu mlađih i uraditi svima ehokardiografski pregled
kako bi se postavila prava dijagnoza i sprovela pravilna i adekvatna terapija.
Ključne reči: Fibroelastom, mitralna valvula, akutni infarkt miokarda
47
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
022
INTRAOPERATIVE 3D TRANSOESOPHAGEAL VALVULAR EVALUATION
Anguseva T, Manailova T, Aleksovski E, Stoicovski E, Milev I, Idrizi S, Mitrev Ž
Specijalna bolnica hirurskih bolesti Filip Vtori, Skopje, Makedonija
Background: The aims of this study were to evaluate the feasibility of real-time 3dimensional (3D)transesophageal echocardiography in the intraoperative
assessment of valvular pathology and to compare this novel technique with 2dimensional (2D) transesophageal echocardiography.
Methods: 450 consecutive patients undergoing valvular were studied
prospectively. Intraoperative 2D and 3D transesophageal echocardiographic
(TEE) examinations were performed using a recently introduced TEE probe that
provides real-time 3D imaging. Expert echocardiographers blinded to 2D TEE
findings assessed the etiology of MR on 3D transesophageal echocardiography.
Similarly, experts blinded to 3D TEE findings assessed 2D TEE findings. Both were
compared with the anatomic findings reported by the surgeon.
Results: At the time of surgical inspection, ischemic MR was identified in 12% of
patients, complex bileaflet myxomatous disease in 31%, and specific scallop
disease in 25%, aortic stenosis in 20% and insuffitienty in 12% of patients. Threedimensional TEE image acquisition was performed in a short period of time (60 _
18 seconds) and was feasible in all patients, with optimal (36%)
or good (33%) imaging quality in the majority of cases. Three-dimensional TEE
imaging was superior to 2DTEE imaging in the diagnosis of P1, A2, A3, and
bileaflet disease (P _ .05), as well as in aortic stenosis and insuffitienty evaluation
( leaflet morphology).
Conclusions: Real-time 3D transesophageal echocardiography is a feasible
method for identifying specific valvular pathology in the setting of complex
disease and can be expeditiously used in the intraoperative evaluation of
patients undergoing valvular repair surgery. (J Am Soc Echocardiogr 2009;22:3441.)
Key words: Real-time 3D TEE, Mitral valve, Aortic Valve Diagnosis
48
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
023
LONG TERM PATENCY OF CORONARY ARTERY BYPASS GRAFTS. CT
ANGIOGRAPHIC ASSESSMENT
Tinica G, Ozana Chistol R, Luca C, Enache M, Anghel D, Corciova F, Prisacari V,
Furnica C
University of Medicine and Pharmacy "Gr. T. Popa" Iasi, Cardiovascular Institute, Iasi,
Romania
INTRODUCTION Since the development of 64 Slice machines, computed
tomography (CT) has gained rapid acceptance as an accurate diagnostic tool in
cardiac imaging. Particularly, it allows postoperative assessment of coronary artery
bypass grafts (CABG) with a high spatial and temporal resolution approaching
conventional angiography when using 128 and 256 slices machines.
OBJECTIVES The goal of the current study was to evaluate the long-term patency of
coronary artery bypass grafts by computed tomography angiography (CTA) in a
statistically significant Romanian population diagnosed and surgically treated at the
Institute for Cardiovascular Diseases from Iasi, Romania, during 2000-2008.
STUDY DESIGN Between September 2013 and September 2014, invitation letters for
check-ups were submitted to 322 patients that underwent CABG between 20002008. 120 patients (11 females, 109 males ) presented for CTA evaluation of grafts
patency and were finally included in the study. All CT scans were performed on a
Dual Source 256 slices machine (Siemens Definition Flash) using retrospective
cardiac synchronization at a mean period of 9.7 years after CABG. Moderate stenosis
was defined as 50-74% and severe stenosis as ≥75% lumen diameter reduction.
RESULTS CTA evaluation of graft types revealed a patency rate of 96.30% for left
internal mammary artery (LIMA) grafts, 65.4% for saphenous venous grafts (SVG)
anastomosed to right coronary artery branches, 78.05% for SVG anastomosed left
coronary artery branches, 82.38% for radial artery grafts (RAG) anastomosed to right
coronary artery branches, 85% for RAG anastomosed left coronary artery branches.
The mean number of graft conduits used was 3.16±0.84. All results were confirmed
through invasive coronary angiography. The main factors affecting grafts patency
were male sex (90.83%), age mean age 58.15 ± 11.7 years, degree of stenosis (95%)
and the type of the grafts (261 arterial grafts and 150 venous grafts). CTA correctly
evaluated graft occlusion in all cases with confirmed presence and degree of graft
stenosis in 94.5% cases.
CONCLUSIONS Long term graft patency of CABG is the most important clinical issue
in postoperative evaluation of the CABG patient. Coronary CTA confirmed the longterm patency rate of RAG superiority to that of SVG no matter the grafted territory.
Coronary CTA proved as a useful noninvasive tool for routine preoperatory planning
of patients undergoing CABG and an alternate for evaluation of postoperatory
complication and graft pathology exclusion.
49
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
024
IMAGING FOR CORONARY ARTERY DISEASES - WHAT'S NEW IN 2014
Dodić S
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
“Imaging” tehnike su nezaobilazni deo dijagnostike koronarne ishemijske bolesti
srca (KIBS). One su obavezni deo morfološke i funkcionalne procene kod pacijenata
sa poznatom koronarnom bolešću, ali i kod osoba kod kojih ona još nije
dijagnostifikovana: sa umerenim i visokim koronarnim rizikom, i sa umerenom
verovatnoćom da boluju od KIBS.
Poslednjih decenija su se različite “imaging” tehnike snažno razvijale povećavajući
svoju ukupnu sposobnost (bolja “spacijalna” i “temporalna” rezolucija). Zadnjih
godina se dosta uradilo na smanjivanju ozračenosti pacijenta, dužini vremena
izvođenja procedure, i ceni. Danas su sve “imaging” tehnike (MRI; CTA; PET; SPECT;
Ehokardiografija; i Hibridne tehnike) veoma validne i sigurne u dijagnostici
koronarne bolesti, i po preporukama svih novijih “Guidelines” iz oblasti KIBS, su deo I
ili II klase preporuka za dijagnostiku koronarne bolesti.
Kompjuterizovana tomografija nativna (CT) je odlična metoda za iskjlučivanje
dijagnoze KIBS kod osoba kod kojih je “Agatston score” (kalcijum skor) jednak nuli.
Kod osoba kod kojih je “Agatston score” preko 400 jedinica, ne treba raditi
angiografiju koronarnih arterija (CTA). U odnosu na CTA koronarnih arterija, razvijeni
su kompjuterski modeli koji mogu da procenjuju “fractional flow reserve” (FFR).
Magnetna rezonanca (MRI) je poslednjih godina razvijana u pravcu evaluacije
perfuzije miokarda tokom prvog prolaska kontrasta kroz miokard bilo u T1 ili T2
sekvenci. Ovaj doprinos je veoma značajan posebno u slučajevima tzv. “balansirane”
ishemije miokarda.
Ehokardiografska tehnika je naročito napredovala u odnosu na tzv. “strain”
(deformacija). Analizama “strain”, i posebno “speckle tracking” tehnike, objektivnije
se može predvideti funkcija miokarda nakon lečenog ST eleviranog infarkta
miokarda (STEMI), a u odnosu na kontraktilne rutinske parametre leve komore srca.
Razvijene su i nove trodimenzionalne ehokardiogarsfke tehnike za evaluaciju
koronarnog protoka, prevenstveno u prednjoj descedentnoj koronarnoj arteiji (LAD)
U odnosu na SPECT tehniku razvijene su nove gama kamere sa kadmijum-cinkteluridnim kristalima (CZT), koji omogućavaju značajno bržu akviziciju, dinamički
pristup snimanju, bolju rezoluciju i mogućnost hibridnih kombinacija snimanja, uz
smanjivanje doze zračenja u odnosu na konvencionalne SPECT analize.
Hibridne „imaging“ tehnike daju veoma objektivnu morfološku sliku uz perfuzione
karakteristike, pri čemu postoje mnogobrojne kombinacije različitih “imaging”
tehnika. Poslednjih godinu-dve se u sklopu razvoja tro i četvoro-dimenzionalne
ehokardiografije, pojavljuje mogućnost hibridnih kombinacija sa ehokardiografskim
tehnikama.
Ključne reči: coronary, artery, imaging
50
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
025
BILATERAL SCELETONIZED IMA: “IN SITU” GRAFTS FOR MYOCARDIAL
REVASCULARIZATION
Jonjev Ž, Rosić M, Majdevac S, Redžek A, Fabri M
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Purpose: Bilateral sceletonized internal mammary artery (IMA) has been
recognized as the most advanced surgical option for myocardial
revascularization. However, diabetes, chronic obstructive pulmonary disease
(COPD) and obesity have been accepted as a limitation for such surgical option.
The aim of this study is to evaluate immediate and long term results in patients
with bilateral sceletonized IMA used as “in situ” graft for coronary bypass
surgery.
Methods: We prospectively analyzed 130patients operated on between 20032014 with multivessel coronary artery disease. All patients were operated on as
elective cases. Most of the patients were male (89.28%), with average age 57.41
years (33-75 y/o). Eighteen patients were diabetic (13.07%), and 32 (24.61%)
have had COPD. The average number of grafts was 2.75, and average ejection
fraction was 51.16% (Range=25-65%).
Results: Despite relatively high preoperative euroSCORE II (>2.5) and STS score
(>3) there was no posteoperative mortality (30 days). There was no perioperative
myocardial infarctions or cerebrovascular incidence as well. One patient had
minor presternal wound infection. The everage length of hospital stay was 8
days.
Conclusions: Bilateral sceletonized IMA could be successfully used as a conduit
for CABG, especially if total arterial revascularisation is preferred. IMA harvesting
with sceletonized technique provides better IMA length, detailed graft
visualization, and minimal trauma to the chest wall. That makes traditionally
accepted limitations for usage of bilateral IMA (e.i. diabetes and COPD)
irrelevant.
Key words: CABG, internal mammary artery, cardiac surgery
51
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
026
PONOVNA UPOTREBA LIMA GRAFTA U REDO KORONARNOJ
HIRURGIJI
Milojević P, Stojković B, Nežić D, Vuković P, Jović M, Kecmanović V, Petrović I, Košević
D, Maravić-Stojković V
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Uvod. Ponovna hirurška revaskularizacija miokarda (redo HRM) predstavlja
tehnički zahtevniju proceduru, pogotovo u uslovima kada je na primarnoj
operaciji upotrebljena leva unutrašnja mamarna arterija (LIMA). Ponovno
korišćenje tj. “recikliranje” LIMA iz prethodne operacije pokazano je kao tehnički
izvodljivo rešenje u slučajevima kada je ona prohodna, ali nefunkcionalna zbog
perianastomotične ili distalne opstrukcije.
Cilj. Utvrđivanje neposrednog perioperativnog (do 30 dana), kao i udaljenog
postoperativnog mortaliteta i morbiditeta bolesnika kojima je urađena ova
procedura.
Metodologija. U periodu između 2005. i 2013. godine kod 11 bolesnika (9
muškaraca) podvrgnutih redo HRM, sa ponovnom pojavom anginoznih tegoba i
NYHA klasom II/III, ponovo je korišćen LIMA graft koji je prethodno bio našiven,
kod svih, na RIA; u 10 slučajeva je ponovo premošćavana RIA, 2 puta OM, a
jedanput DG. LIMA je služila isključivo kao inflow tj. mesto proksimalne end-toside anastomoze drugom arterijskom graftu (RA ili RIMA), formirajući tako
kompozitni “Y” graft radi premošćavanja mesta sekundarne opstrukcije. Između
aprila i juna 2014. godine urađena su kardiološka i angiografska (MDCT)
ispitivanja recikliranih graftova.
Rezultati. Perioperativno nije bilo komplikacija, niti smrtnih ishoda.
Postoperativno, 2 bolesnika su preminula (jedan usled srčanih problema).
Preostali pacijenati se nalaze u NYHA klasi I/II, dok kod 3 bolesnika postoje
povremene anginozne tegobe. MDCT pregledi su rađeni od 11 do 92 meseca
posle reoperacije. Pokazana je prohodnost svih recikliranih graftova i njihovih
anastomoza, a kod pomenuta 3 bolesnika ponovne anginozne tegobe su vezane
za promene na dodatnim venskim graftovima ili na nativnom koronarnom sudu.
Zaključak. Prethodno upotrebljeni LIMA graftovi mogu biti reciklirani u
slučajevima preoperativno, angiografski, dokazane prohodnosti, uz dobre
perioperativne i udaljene postoperativne rezultate.
Ključne reči: LIMA, redo, reoperacija, recikliranje
52
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
027
NEOBIČAN SLUČAJ PRONALASKA PARAZITA TIJEKOM
KARDIOKIRURŠKE OPERACIJE
Dulić G, Šego K, Lekšan I, Rimac M, Bogović S
Kiliničko bolnički centar Osijek, Hrvatska
Background: Dirofiaria immitis is a parasite and zoonosis transmitted by
mosquito bites. The most common primary hosts are dogs, cats and some wild
animals. Dirofilariasis commonly appears in tropical areas but there is an
increasing number of cases in the southern Europe and it has spread to northern
Europe. Human become accidental hosts after being bitten by an infected
mosquito. We present a patient in which a live D. immitis has been found during
myocardial revascularization.
Case Report: The patient was a 61-year old man with triple-vessel coronary
artery disease. After median sternotomy live moving helminth was found in
substernal area. D. immitis in humans most often cause pulmonary nodules
known as “coin lesion” which are benign and asimptomatic but it is very
important for thoracic surgery that they are considered in the differential
diagnosis of pulmonary nodules. Video assisted thoracic surgery has been
proven as the best method for diagnosing and treating pulmonary dirofilariasis.
Conclusion: This unusual localization of visceral dirofilariasis caused by D.
immitis has epidemiological and infectological significance and an importance
for cardiothoracic surgery, because dirofilariasis must be considered when
differentiating pulmonary lesions. Surgical removal of the helminth or lesions it
causes is the only known therapy for human dirofilariasis.
Ključne reči: Parazit, kardijalna kirurgija
53
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
028
REVASKULARIZACIJA MIOKARDA BEZ UPORABE STROJA ZA
IZVANTJELESNI KRVOTOK-NAŠA ISKUSTVA
Bogović S
Kiliničko bolnički centar Osijek, Hrvatska
Introduction and objectives: It has been estimated that 22% of the total number
of surgical myocardial revascularizations are off-pump coronary artery bypass
(OPCAB) procedures. Studies have shown that patients who underwent an
OPCAB procedure had lower renal and hepatal metabolites level and lower
postoperative morbidity as well as reduced hospitalization period. The objective
of this study was to assess the off-pump myocardial revascularization at our
hospital.
Materials and methods: This study was conducted retrospectively. Patients who
underwent an OPCAB procedure at our hospital during the year 2013. were
included in the study. The criteria for the patient selection were: gender, age,
euroscore, number of bypasses, use of the left internal thoracic artery (LITA),
ejection fraction (EF) before the procedure, postoperative atrial fibrillation, time
of extubation, urea, creatinine, bilirubin and GGT levels before and after the
procedure, occurence of cerebrovascular incident (CVI), pneumonia or wound
infection, hospitalization period, hospital morbidity and mortality.
Results: 54 patients underwent an OPCAB procedure at our hospital. In the same
period 180 patients underwent an on-pump coronary artery bypass graft (CABG)
procedure. Out of 54 patients 18 (33%) were female. Median age was 73 years.
Average euroscore was 8 (logistic 11.31%). The average EF before the procedure
was 51%. Average number of created bypasses was 1.7. LITA was used in 38
(70%) patients. In 12 patients (21%) atrial fibrillation detected postoperatively.
39 patients (67%) were extubated the same day. The average urea level before
the procedure was 6.9 and 7.3 after the procedure. Average creatinine level was
77 before and 80 after the surgery. The average bilirubin level was 12 before and
13 after the procedure. The GGT level was 32 before and 65 after the procedure.
The average postoperative hospitalization period was six days. One patient
developed a CVI and in two patient wound infection was detected. Neither one
of the patients developed pneumonia. There was no death outcomes.
Conclusion: Off-pump myocardial revascularization in our hospital is used as a
method of choice to avoid the complications which may occur during the aortic
manipulation in patients with serious aortic atherosclerosis, in patients with
poor LV, renal dysfunction, advanced age or other serious comorbidity. Out of
234 surgical myocardial revascularizations at our hospital 54 has been done offpump (23%). One patient developed a CVI (0.02%). Renal metabolites level after
the procedure were within the reference range as well as the billirubin level. GGT
level was above the reference range after the procedure.
54
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
029
GREAT SAPHENOUS VEIN HARVESTING SITE INFECTION AFTER
CORONARY ARTERY BYPASS GRAFTING
Požgain Z, Šego K, Dulić G, Rimac M, Lekšan I, Bogović S
Kiliničko bolnički centar Osijek, Hrvatska
Introduction and objectives: Coronary artery bypass grafting is a very common
and highly successful surgery. Saphenous vein harvest wound complications
(SVHWI) following CABG are uncommon, but if one should occur, it can be very
difficult to manage. The objective of this study was to summarize and assess the
incidence, risk factors, microbial agents and the treatment of these
complications in our hospital.
Materials and methods: The study was conducted retrospectively on CABG
patients during the five year period from 2009. to 2013. in our hospital. Selected
patients have all had a saphenous vein wound complications following CABG.
Factors known to be associated with this specific postoperative complication
were then extracted from the clinical records of the patients: age, gender,
diabetes, smoking, obesity, peripheral vascular disease, level of great saphenous
vein harvesting, use of IABP, CPB time, and use of internal thoracic artery graft.
Results: Saphenous vein harvest wound complications 124 patients out of 1500
CABG patients ( 8.3%). Of the 10 variables evaluated in our study age, gender,
diabetes, smoking, obesity, and peripheral vascular disease were identified as
significant independent predictors of Saphenous vein harvest wound
complications while level of great saphenous vein harvesting, use of IABP, CPB
time, and use of internal thoracic artery graft were not identified as risk factors.
Conclusion: Preoperative screening of patients with risk factors for developing a
postoperative complication should help minimize the occurrence of Saphenous
vein harvest wound complications. Identification of independent risk factors for
infection is important to develop strategies that prevent infection.
Key words: Coronary artery bypass; infection; long saphenous vein.
55
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
030
GRAFT REVERZNE, DISTALNE "IN SITU" LEVE UNUTRAŠNJE GRUDNE
ARTERIJE - PROHODNOST POSLE DVE GODINE
Nežić D, Bojović Ž, Miličić M, Boričić M, Antonić Ž, Kecmanović V, Milojević P, Mićović
S, Ćirković M, Đukanović B
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Cilj rada: Provera funkcionalnosti reverznog, distalnog "in situ" pedikularnog
grafta leve unutrašnje grudne arterije (LITA presečena distalno od ishodišta,
retrogradni protok krvi obezbeđuju a. muskulofrenika i a. epigastrika superior) u
proseku 2 godine posle hirurške revaskularizacije.
Metodologija: Od februara 2011. do maja 2012. godine kod 4 (prosečna starost
67.5 godina) pacijenta (od 1478 bolesnika sa procedurom hirurške
revaskularizacije miokarda – CABG) je upotrebljen reverzni LITA graft u
revaskularizaciji leve prednje silazne koronarne arterije (LAD). Kod tri pacijenta
nije bilo moguće upotrebiti graft LITA ni kao klasičan, proksimalan "in situ" graft,
niti kao slobodan graft (nedovoljna dužina grafta ili porcelanska aorta). Zbog
potvrđenog "steal" sindroma kod bolesnika koji za hroničnu hemodijalizu imaju
kreiranu a-v fistulu na ipsilateralnoj (u odnosu na upotrebljeni ITA graft)
podlaktici, kod jednog takvog pacijenta smo upotrebili reverznu LITA-u za
revaskularizaciju LAD.
Rezultati: Intraoperativno je kroz reverzni LITA graft zabeležen prosečan protok
od 85.0 ± 14.7 ml/min (raspon od 70 do 105 ml/min). Neposredno posle
operacije (6 do 40 dana) urađene su 64-redne kompjuterizovane tomografske
(MSCT) angiografije kod svih pacijenata, i potvrđena je prohodnost (TIMI 3 flow)
svih reverznih LITA graftova.U periodu posleoperativnog praćenja kontrolne
MSCT angiografije urađene su kod svih pacijenata u proseku nakon 25.5 ± 7.3
meseci (18 do 35 meseci). Potvrđeno je da su svi reverzni LITA graftovi
funkcionalni (TIMI 3 flow). Takođe su negativni i serijski sprovedeni testovi
opterećenja (na 6 meseci).
Zaključak: Reverzni graft LITA-e moguće je upotrebiti kao alternativni graft u
CABG procedurama, ali samo u slučaju kada ga nije moguće upotrebiti kao
klasičan ili slobodan ITA graft.
56
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
031
STERNAL WOUND INFECTION FOLLOWING THE CABG AND OPCAB
PROCEDURES
Šego K, Požgain Z, Dulić G, Lekšan I, Rimac M, Bogović S
Kiliničko bolnički centar Osijek, Hrvatska
Introduction and objectives: Sternal wound infection (SWI) is a serious complication
following an open heart surgery. It may present as a superficial (SuWI) or deep
wound infection (DWI). The objective of this study was to summarize and assess the
incidence, risk factors, microbial agents and the treatment of SWI in our hospital.
Materials and methods: The study was conducted retrospectively. Factors known to
be associated with postoperative SWI were then extracted from the clinical records
of the patients: age, gender, type of open heart surgery, use of the LITA for
revascularization, prolonged mechanical ventilation, ICU stay, postoperative revision
surgery, comorbidity, renal insufficiency, obesity and smoking, period in which the
infection occured, microbiological results, antibiotics used in therapy and the use of
VAC.
Results: SuWI occured in 73 patients (4.87%). The mean age was 63. Male to female
ratio was 3:1. LITA was used in 89% of the patients. 21 patients underwent an early
postoperative revision surgery. 23 patients required prolonged stay in ICU. VAC was
used in 29 patients (39.7%). DWI occured in 12 patients (0.8%). The mean age was
67. Male-to-female ratio was 2:1. LITA was used in 70% of the patients. 45% of the
patients required prolonged mechanical ventilation and 33% required prolonged
stay in an ICU. Only one patient (8.3%) underwent an early postoperative revision
surgery. Methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA) was detected in 27.2%
of the wound samples, coagulase-negative Staphylococcus (CNS) in 36.3%,
Methicillin-resistant Staphylococcus epidermidis (MRSE) in 18.1%, Enterobacter spp.
in 9%. 27.2% of the wound samples were sterile. 27.2% of the wound samples tested
positive for several microorganisms including Klebsiella pneumoniae, Enterococcus
faecalis and Pseudomonas aeruginosa. Antibiotic treatment included ciprofloxacine
(62.5%), vancomycin (37.5%), linezolid (50%), meropenem, klavocin and garamycin
in 9% and combination of antibiotics in 62.5% of the patients. VAC was used in 25%
of the patients with DWI.
Conclusion: The incidence and the results of treatment of SuWI was similar to the
reported results. The incidence of DWI in our hospital was low compared to the
studies. Prolonged mechanical ventilation and stay in the ICU were detected as risk
factors for DWI. All of the patients with DWI had comorbidities. Obesity was
detected as a significant risk factor. Most of the infections appeared after three
weeks from surgery. MRSA and coagulase-negative Staphylococcus (CNS) were the
most common microbial agents acting alone or in a polymicrobial group. Antibiotics
used in most cases were ciprofloxacine, linezolid, vancomycin and various
combinations.
Key words: Coronary artery bypass; Sternum; Wound infection, surgical.
57
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
032
RANA HIRURŠKA REVASKULARIZACIJA NAKON AKUTNOG INFARKTA
MIOKARDA
Borović S, Dabić P, Nešić I, Milutinović A, Milojević P
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Uvod: Strategija lečenja akutnog infarkta miokarda (AIM) je doživela značajne
promene uvođenjem perkutanih intervencija.
Cilj rada: Ovaj rad analizira ishod lečenja bolesnika sa AIM, hirurškom
revaskularizacijom koja je učinjena u kratkom vremenskom intervalu po AIM.
Metode rada: Prospektivna studija koja analizira rezultate lečenja 62 bolesnika,
kod kojih je učinjena hirurška revaskularizacija miokarda unutar 14 dana od AIM.
Bolesnici su operisani u periodu od septembra 2009. godine do januara 2013.
godine u Institutu za kardiovaskularne bolesti „Dedinje“. Evidentirani su
preoperativni, intraoperativni i postoperativni podaci, sa naglaskom na
intrahospitalni mortalitet i postoperativne komplikacije (akutna perioperativna
srčana slabost, produžena mehanička ventilacija, produžen boravak u jedinici
intenzivne nege i hospitalizacija >7 dana).
Rezultati: Intrahospitalni mortalitet je 3,2%. Sindrom akutne srčane slabosti je
uočen kod 27,4% bolesnika, produžena mehanička ventilacija kod 7%, produžen
boravak u jedinici intenzivne nege kod 48,4%, a trajanje hospitalizacije >7 dana
kod 64,5%. Na loš ishod lečenja uticali su: starost bolesnika, ženski pol,
EuroSCORE, obim preoperativne nekroze miokarda, niska ejeksciona frakcija leve
komore i preoperativni kardiogeni šok.
Zaključak: Hirurška revaskularizacija unutar 14 dana od AIM nosi prihvatljiv rizik
lečenja. Prediktori lošeg ishoda su preoperativno opšte stanje bolesnika,
odnosno suficijentnost kardiovaskularnog sistema.
Ključne reči: Akutni infarkt miokarda, hirurška revaskularizacija
58
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
033
POSTINFARKTNA RUPTURA INTERVENTRIKULARNOG SEPTUMA AŽURIRANI PODACI O LEČENJU KATASTROFALNE KOMPLIKACIJE
Bilbija I, Vučićević F, Aleksić N, Čubrilo M, Matković M, Antić A, Ivanišević D, Vraneš M
Klinički centar Srbije, Beograd
UVOD: Ruptura interventrikularnog septuma kao mehanička komplikacija
akutnog infarkta miokarda iako retka predstavlja izvesno uvod u katastrofu.
Uprkos napretku medicine i tehnologije ovo stanje nosi vrlo visok mortalitet.
Sakupljanjem i analizom većeg broja slučajeva pružaju se mogućnosti za
usmeravanje lečenja u optimalnom pravcu.
CILJ RADA: Cilj rada je pored sagledavanja kliničkih karakteristika pacijenata sa
rupturom interventrikularnog septuma kao komplikacijom akutnog infarkta
miokarda, da se identifikuju faktori od značaja za ranu prognozu te prikažu
rezultati različitih modaliteta lečenja.
METODE: Izvršena je retrospektivna analiza 100 pacijenata lečenih u KCS u
periodu od 1989. do 2014. kod kojih je akutni infarkt miokarda komplikovan
rupturom interventrikularnog septuma. Analizirane su kliničke karakteristike,
angiografski, ehokardiografski i operativni nalazi te 30-odnevni mortalitet
hirurški odnosno medikamentozno lečenih pacijenata. Identifikovani su faktori
od značaja za prognozu ovih pacijenata.
REZULTATI: U najvećem broju slučajeva ova komplikacija se dešavala u prvih 5
dana. Prednji infarkt je bio prisutan kod 42% pacijenata, donji kod 44%
pacijenata, a kombinovani kod 14%. Lokalizacija mesta rupture je bila u 82%
slučajeva bila u anteroapikalnom septumu, a u 18% u posteriornom septumu.
Utvrđena je značajna razlika u tridesetodnevnom preživljavanju operativno
lečenih pacijenata (47.3%) u odnosu na grupu tretiranu medikamentoznom
terapijom (15.6%). Kardiogeni šok i bubrežna insuficijencija su identifikovani kao
nezavisni prediktori ranog mortaliteta.
ZAKLJUČAK: Ova komplikacija se najčešće javlja kod pacijenata starije životne
dobi, žena, bez prethodnih simptoma koronarne bolesti. Operativno lečenje pre
razvoja multiple organske disfunkcije predstavlja terapiju izbora koja povećava
30-dnevno preživljavanje.
Ključne reči: VSD, postinfarktni, ruptura interventrikularnog septuma, akutni
infarkt miokarda, mehaničke komplikacije
59
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
034
MEHANIČKA POTPORA SRCU – ISKUSTVA KLINIČKOG BOLNIČKOG
CENTRA ZAGREB
Gašparović H, Svetina L, Petričević M, Biočina B
Klinička bolnica Dubrava, Zagreb, Hrvatska
Uvod: Mehanička potpora srca (MCS) u eri epidemije srčanog zatajenja zauzima
sve veći značaj. Obzirom na limitacije koje proizlaze iz broja dostupnih organa za
transplantaciju srca, MCS se nudi kao logična alternativa tom zlatnom standardu
u liječenju terminalne faze srčanog popuštanja.
Metode: Prikazani podaci su temeljeni na retrospektivnoj analizi baze podataka
bolesnika kojima je ugrađen neki oblik mehaničke potpore srcu u periodu od
09/2008. do 10/2014. U navedenom periodu učinjene su 173 procedure
dizajnirane za cirkulacijsku potporu u 141 bolesnika. Iz analize je isključena
pedijatrijska populacija (n=12) te je u ovom prikazu analizirano 129 bolesnika.
Rezultati: Učinjena je 81 implantacija ECMO sustava, od čega je 38 bolesnika bilo
postkardiotomijsko. Njihovo preživljenje bilo je 31%. Srednjeročne potpore
ventrikulima (VAD, od engl. ventricular assist device) ugrađene su u 48 slučajeva.
Preživljenje kod LVAD-a bilo je 58% (14/24), kod RVAD-a 29% (4/14) te 40% kod
BiVAD-a (4/10). U 31 bolesnika ugrađena je potpora dizajnirana za dugotrajnu
potporu srcu LVAD-ovima kontinuiranog protoka. 30-dnevni mortalitet bio je
16%. Ugrađeno je jedno totalno umjetno srce, sa optimalnim postoperacijskim
rezultatom.
Zaključak: Mehanička potpora srcu predstavlja velik napredak u liječenju
terminalne faze srčanog popuštanja te akutnog kardiorespiratornog zatajenja.
Prijelaz sa pulzatilnog na kontinuirani protok dugotrajnih VAD-ova predstavlja
revolucionarni zaokret u paradigmi koji je omogućio širu diseminaciju
tehnologije. U portfolio centra koji se bavi MCS-om potrebno je uključiti velik
broj različitih uređaja kako bi se moglo odgovoriti izazovima specifičnih kliničkih
scenarija.
60
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
035
LEFT VENTRICLE RESTORATION IN END STAGE ISCHEMIC DILATED
CARDIOMYOPATHY
Jonjev Ž, Torbica V, Mihajlović B, Majdevac S, Fabri M
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Background: Patients with end stage dilated cardiomyopathy exhibit extensive
remodeling of the left ventricle, annular dilation, and significant mitral and
tricuspid regurgitation. These changes increase perioperative morbidity and
mortality, and emphasize patient candidacy for heart transplantation. We
previously published that Reductive Annuloplasty of Double (mitral and
tricuspid) Orifices could be successfully applied in selective patients. However, it
was unclear if implantation of the artificial mitral valve with preservation of
native mitral valve could be used as a method in such cases.
Methods: There were 24 patients (21 males, 3 females) with ischemic dilated
cardiomyopathy, mean ejection fraction below 30% (25.6±3.1%), and mean left
ventricle end-diastolic internal diameter greater than 7.0 cm (7.3±0.3 cm) with
coaptation depth of the mitral valve (tenting area) significantly lower than
1.1cm. In addition to myocardial revascularization mechanical or biological
artificial valve were implanted in 20 and 4 patients respectively. Modified De
Vega tricuspid annuloplasty was performed in all patients.
Results: There was no postoperative 30-day mortality. Survival rate after 8 years
was 83.33%.
Conclusion: Reverse remodeling of the left ventricle by CABG surgery followed
with implantation of the artificial mitral valve and tricuspid suture annuloplasty
could be successfully applied in selective patients with ischemic dilative
cardiomyopathy. Our method should not be recognized as a valve repair, but
ventricular repair procedure also.
Key words: Cardiac surgery, cardiomyopathy, mitral valve annuloplasty
61
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
036
SURGICAL RADIOFREQUENCY ABLATION OF ATRIAL FIBRILLATION
Fabri M, Rosić M, Redžek A, Golubović M, Dejanović J, Kovačević D
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Introduction: Atrial fibrillation (AF) is the most frequent type of heart rhythm
disorder in the clinical practice. Its significance was proven as well as the
negative effects it has on mortality, morbidity and the quality of a patient's life.
Surgically treating atrial fibrillation with radiofrequency (RF) ablation has
become a standard surgical procedure.
Methodology: Since January 2008 until the end of 2013 there has been
performed 50 RF at the Clinic of Cardiovascular Surgery of the Institute of
Cardiovascular Diseases of Vojvodina as part of the combined surgery with the
mitral valve repair or replacement. The open procedure was used with
Medtronic cardioblate bipolar and unipolar systems. Cardioplegia was used to
stop the heart activity.
Results: Postoperative mortality in 30 days was 0. No complications of RF were
registered. 31 patients (62%) were in sinus rhythm immediately after the
surgery.
Conclusion: Our results are in accordance with the published results of other
institutions. The evaluation of results shall be given after the larger number of
patients undergo this surgery and after a longer follow up period.
Key words: atrial fibrillation, radiofrequency ablation
62
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
037
PREVENCIJA NAPRASNE SRČANE SMRTI KOD ISHEMIJSKE BOLESTI
SRCA I AORTOKORONARNOG BAJPASA
Kovačević-Kostić N, Karan R, Velinović M, Mikić A, Vraneš M, Obrenović-Kirćanski B,
Milašinović G
Klinički centar Srbije, Beograd
UVOD: Naprasnom srčanom smrću godišnje u svetu umre više od 7 miliona ljudi.
To je prirodna smrt koja nastaje iz srčanih razloga, unutar jednog sata od
početka akutnih kardiovaskularnih događaja. Najčešći uzrok je koronarna bolest
(80%). Može nastupiti u bilo koje vreme od srčanog infarkta usled pojave
komorske fibrilacije ili brze prolongirane komorske tahikardije koja alterira u
ventrikularnu fibrilaciju.
U srčanoj insuficijenciji, koja predstavlja jedno od najčešćih oboljenja, visoka je
incidenca naprasne srčane smrti.
Na osnovu literature medikamentozna terapija beta blokatorima i amiodaronom
nije dala zadovoljavajuće rezultate za razliku od profilaktičke ugradnje
implantabilnog kardioverter defibrilatora.
CILJ RADA: Ispitati da li je opšte preživljavanje duže kod bolesnika sa
ishemijskom bolesti srca, EF≤ 35%, posle aortokoronarnog bajpasa sa
preventivno implantiranim ICD nego kod kontrolne grupe i mortalitet od
aritmijske smrti između grupa.
METODOLOGIJA: Bolesnici su podeljeni u dve gupe, od kojih je kod 29 bolesnika
preventivno implantiran ICD, najmanje mesec dana po operaciji
aortokoronarnog bajpasa, a kontrolna grupa od 36 bolesnika je bila samo na
medikamentoznoj terapiji malignih komorskih poremećaja ritma, nakon
operacije.
REZULTATI: Ukupno preživljavanje je bilo 81,8%. U ICD grupi 74,4%, a u
kontrolnoj grupi 87% (Log-Rank;p=0,27). Aritmijska smrtnost je bila veća u
kontrolnoj grupi 11,1% u poređenju sa ICD grupom 10,3% (p=0,92).
ZAKLJUČAK: Preventivna implantacija ICD-a kod bolesnika EF≤ 35%, 1 mesec
posle hirurške revaskularizacije miokarda je neefikasna u primarnoj prevenciji
naprasne srčane smrti, ali bolje preživljavanje od aritmijske smrti je bilo u ICD
grupi, bez statističke značajnosti.
Ključne reči: Naprasna srčana smrt, ICD, aortokoronarni bajpas, srčana
insuficijencija, maligne tahiaritmije
63
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
038
PRIMENA TOPIKALNOG NEGATIVNOG PRITISKA KOD BOLESNIKA SA
DUBOKOM STERNALNOM INFEKCIJOM I MEDIJASTINITISOM NAKON
KARDIOHIRURŠKE OPERACIJE
Borović S, Zdravković Đ, Dabić P, Polić B, Nešović M, Milojević P
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Uvod: Infekcija hirurškog mesta nakon kardiohirurških operacija udružena je sa
visokom stopom mortaliteta i produženom hospitalizacijom.
Cilj rada: Ovaj rad prikazuje naše rezultate lečanja bolesnika sa dubokom
sternalnom infekcijom i medijastinitisom upotrebom topikalnog negativnog
pritiska.
Metode rada: Retrospektivna studija koja analizira rezultate lečenja 26 bolesnika
sa dubokom sternalnom infekcijom i medijastinitisom nakon kardiohirurške
operacije, primenom topikalnog negativnog pritiska. Bolesnici su lečeni u
periodu od juna 2011. godine do oktobra 2014. godine u Institutu za
kardiovaskularne bolesti „Dedinje“.
Rezultati: Od 26 bolesnika, 10 (38,5%) je ženskog pola. Prosečna starost lečenih
je 64 godine (u rasponu od 44 do 79). U proseku, proteklo je 21 dan od
kardiohirurške operacije do početka lečenja infekcije (interval je u rasponu od 5
do 130). Kod 7 (27%) bolesnika infekcija je bila duboka sternalna, a kod 19 (73%)
medijastinitis. Topikalni negativni pritisak je prosečno korišćen 22 dana (u
rasponu od 8 do 36). Kod 5 (19%) bolesnika korišćene su rekonstruktivne
procedure u trenutku definitivnog zbrinjavanja rane. Kod 19 (73%) bolesnika
lečenje je bilo bez recidiva infekcije, kod 4 (15,4%) sa recidivim i kod 3 (11,6%)
bolesnika došlo je do smrtnog ishoda koji je bio povezan sa infekcijom hirurškog
mesta.
Zaključak: Ovaj prikaz ukazuje na kompleksnost lečenja bolesnika sa infekcijom
hirurškog mesta, naročito medijastinitisom. Primenom topikalnog negativnog
pritiska postižu se dobri rezultati, skraćuje vreme hospitalizacije i redukuju
materijalni troškovi.
Ključne reči: Infekcija hirurškog mesta, kardiohirurgija, negativni pritisak
64
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
039
SURGERY FOR PATIENTS WITH DIFFUSE ATHEROSCLEROTIC
DISEASSE
Mitrev Ž, Anguseva T, Hristov N,Lazovski N, Aleksovski E, Manailova T
Specijalna bolnica hirurskih bolesti Filip Vtori, Skopje, Makedonija
Background: An increasing number of patients with peripheral and carotidal
vascular disease are undergoing coronary artery bypass grafting. Such patients
have an increased risk of adverse outcomes. Our aim was to quantify the effect
of on time cardiopulmonary bypass in this group of patients.
Methods: Between March 2006 and March 2013, 6798 consecutive patients
underwent coronary artery bypass grafting; 367 (5.4%) had peripheral and
carotidal vascular disease We used multivariate logistic regression analysis to
assess the effect of multimorbidity on post-operative in-hospital mortality and
morbidity, while adjusting for treatment selection bias.
Results : The primary vascular diagnosis was abdominal aortic aneurysm (AAA)in
combination with cerebrovascular and periferial vascular disease in 105 patients
(mean age, 67 years), cerebrovascular disease (CVD) in 677 (mean age, 64 years),
and lower extremity ischemia (ASO) in 693 (mean age, 61 years)., and
combination of cerebrovascular and periferial vascular disease in 365 patients
(mean age 60 years).
All 1840 patients had sevre correctable CAD In patients with cerebrovascular,
periferial and combination with coronary artery disease, bypass surgery was
performed after resolving of primary vascular disease. In group of patients with
AAA, it was operated after resolving a vascular disease, and ate the end
abdominal aneurysm was replaces with a graft. The overall operative mortality
for 1840 operated patients with cardiac and peripheral vascular procedures was
1,2%(22pat).
Like a postoperative complications stroke incidence was 2,5% (46 pts).
Postoperative hospital stay was 5,5 days.
Conclussion: Planned by-pass surgery is safe in patients with peripheral vascular
disease, with acceptable results. The incidence of postoperative stroke is
substantially reduced when avoiding cardiopulmonary bypass in patients with
present carotidal disease and peripheral vascular disease.
Key words: atherosclerosis , by-pass surgery
65
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
040
DA LI JE MOGUĆE OPERISATI LUK AORTE BEZ DUBOKE HIPOTERMIJE?
Ilić R, Mandarić V, Rusović S, Vukić Z, Trifunović Z, Tišma S, Marković Z, Babić L,
Mrdak V
VMA Beograd
Uvod i cilj rada: Cilj rada je da prikaže uspešno urađenu operaciju disekcije luka
aorte sa formiranjem pseudoaneurizme bez primene ekstrakorporalnog
krvotoka i duboke hipotermije sa cirkulatornim arestom.
Metodologija: Prikazan je slučaj muškarca starog 59 godina, koji se razboleo
naglo, pojavom promuklosti juna ove godine. Odmah je primljen u bolnicu i
ispitivanjem na Klinici za bolesti uva, nosa i grla dokazana je paraliza leve
glasnice nastala zbog aneurizme završnog dela luka aorte i oštećenja nervusa
laringeusa recurensa. Dijagnostika je postavljena radiografski i MSCT
aortografijom. Analizom hirurške anatomije supstrata sa aortografije procenjeno
je i doneta je odluka da se operacija uradi na kucajućem srcu pristupom kroz
levu torakotomiju klemovanjem luka aorte distalno od leve karotidne arterije,
klemovanjem početnog dela grudne aorte i klemovanjem leve podključne
arterije,u normotermiji. Perfuzija mozga je obezbeđena redovnom srčanom
funkcijom a ishemija kičmene moždine je obezbeđena uspostavljanjem aorto –
aortalnog by – pass-a po metodologiji Gott – ovog šanta (spoj ascedentne aorte
sa silaznom grudnom aortom). Nakon što je obezbeđena moždana ishemija i
ishemija kičmene moždine resecirana je pseudoaneurizma aorte veličine muške
pesnice, a defekt na luku je zbrinut sintetskim pačem. Operativna procedura je
završena skidanjem postavljenih klema i dreniranjem levog hemitoraksa.
Rezultati: Postoperativni tok je protekao uredno. Bolesnik je hemodinamski
stabilan, bez neuroloških oštećenja.Održava se promuklost zbog čega je upućen
na fizikalnu logopedsku terapiju. Kontrolna radiografija i MSCT aortografija
pokazuju uredan nalaz i angiografski odličnu prohodnost luka aorte.
Zaključak: Kod dobro odabranih slučajeva moguće je primenom operativnih
tehnika koje obezbeđuju protekciju mozga i kičmene moždine uraditi zahvat na
luku aorte bez primene ekstrakorporalnog krvotoka, duboke hipotermije i
cirkulatornog aresta.
Ključne reči: luk aorte, kucajuce srce, Gott-ov sant,
66
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
041
POREĐENJE REZULTATA HIRURŠKOG LEČENJA INFEKTIVNOG
ENDOKARDITISA NATIVNOG I VEŠTAČKOG ZALISKA
Kaitović M, Vuković P, Perić M, Milojević P, Nežić D, Stojanović I, Mićović S, Milačić P,
Đukanović B
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Cilj: Infektivni endokarditis je ozbiljno oboljenje praćeno ireverzibilnim
oštećenjem srčanog zaliska, septičkim embolizacijama u perifernoj cirkulaciji i
perzistentnim septičkim statusom bolesnika. Savremena terapija infektivnog
endokarditisa podrazumeva primenu antibiotika i hiruršku sanaciju lokusa
infekcije. Cilj ovog istraživanja je poređenje rezultata hirurškog lečenja
infektivnog endokarditisa nativnog i veštačkog zaliska.
Metod: Prospektivno su prikupljani podaci o svim bolesnicima koji su hirurški
lečeni od infektivnog endokarditisa nativnog i veštačkog zaliska u periodu od
januara 2009 do jula 2014 godine. Identifikovana je struktura mikorbioloških
uzročnika, prikazan klinički status bolesnika i ultrazvučni pokazatelji oboljenja.
Komparirani su rezultati hirurškog lečenja nativnog i veštačkog zaliska,
uključujući hospitalni mortalitet i učestalost komplikacija. Bolesnici su
kontrolisani radi analize udaljenih rezultata.
Rezultati: Hirurško lečenje infektivnog endokarditisa je sprovedeno u 91
bolesnika: 68 (74,7%) su imali endokarditis nativnog i 23 (25,3%) infekciju
veštačkog zaliska. Najznačajniji uzročnik endokarditisa je bio Enterococcus.
Ultrazvučni kriterijumi za infektivni endokarditis (vegetacija na zalisku,
paravalvularni apsces, parcijalna dehiscencija veštačkog zaliska) pronađeni su
kod 72 (79,1%) bolesnika. Ukupni postoperativni hospitalni mortalitet bio je
13,2% . Smrtnost operativnog lečenja endokarditisa veštačkog zaliska bila je
veća u poređenju sa infekcijom nativnog (21,7% prema 10,4%, p=0,176). Razlika
je perzisitirala i nakon perioda praćenja 24 + 14 meseci.
Zaključak: Hospitalni mortalitet hirurškog lečenja infektivnog endokarditisa
veštačkog zaliska je bio veći u odnosu na infekciju nativnog, ali nije statistički
značajan.
Ključne reči: infektivni endokarditis, hirurško lečenje
67
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
042
INFEKTIVNI ENDOKARDITIS POVEZAN SA SPONDILODISCITISOM:
PRIKAZ SLUČAJEVA
Mikić A, Kovačević-Kostić N, Vraneš M, Velinović M, Karan R, Škorić-Hinić L,
Obrenović-Kirćanski B
Klinički centar Srbije, Beograd
Uvod: Prezentacija i klinički tok infektivnog endokarditisa (IE) su raznoliki.
Artralgija je najčešća muskuloskeletna tegoba. Trećina bolesnika ima tegobe u
donjem delu kičmenog stuba. U IE bol u donjem delu kičmenog stuba zbog
spondilodiscitisa je redak (<4%); međutim, kod 15% bolesnika sa discitisom
otkriva se IE.
Prikaz slučajeva: Tokom ove godine lečili smo 2 bolesnika sa IE i
spondilodiscitisom, uzrasta 48 i 78 godina. Kod oba pacijenta bolest je počela
bolovima u lumbalnom delu kičmenog stuba i povišenom temperaturom. Prvi
bolesnik je imao, a drugi je prethodno lečen zbog urinarne infekcije. Dijagnoza
spondilodiscitisa L5-S1 postavljena je magnetnom rezonancom, a IE na osnovu
Duke kriterijuma. Hemokulture su kod prvog bolesnika bile sterilne,
urinokulturom je izolovan Staphyloccocus aureus, kod drugog bolesnika
hemokulturom je izolovan MRSA. Prvi bolesnik nije prethodno imao znake
srčanog obolenja; kod drugog su postojale degenerativne promene aortne
valvule. Ehokardiografskim pregledom utvrđeno je prisustvo vegetacija na
triksupidnoj valvuli sa umerenom regurgitacijom kod prvog, a vegetacija i
rupture desnog koronarnog veluma sa velikom aortnom regurgitacijom kod
drugog bolesnika. Bolesnici su lečeni trojnom antibiotskom terapijom 4 nedelje,
zatim operisani. Prvom bolesniku je uklonjena vegetacija i urađena anuloplastika
trikuspidne valvule De Vega, drugom je implantirana mehanička aortna valvula.
Postoperativno nastavljena je parenteralna antibiotska terapija 4 nedelje Znaci
zapalenja su se u potpunosti povukli. Postoperativni tok i period praćenja (4
meseca za prvog i 2 meseca za drugog bolesnika) su protekli bez komplikacija.
Zaključak: Kod bolesnika sa spondilodiscitisom diferencijalno dijagnostički treba
razmatrati IE, (posebno ukoliko imaju faktore rizika za IE) i uraditi
ehokardiografski pregled.
Ključne reči: infektivni endokarditis, spondilodiscitis, anuloplastika, trikuspidna
valvula, aortna valvula
68
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
043
EVAR REZULTATI-NACIONALNA BAZA
Banzić I1, Davidović L1, Radak Đ2, Popović V1, Ilić D3, Končar I1, Ilić N1, Pejkić S1,
Marković M1
1
Klinički centar Srbije, Beograd, 2Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje",
Beograd, 3Klinički centar Niš
Pravljenje nacionalne baze podataka u praćenju pacijenata na teritoriji
Republike Srbije, kojima je od 2007 godine implantiran endograft u aortnoj
poziciji (EVAR), postaje poseban projekat udruživanja svih centara koji se bave
ovom vrstom patologije. Ovakve nacionalne baze već postoje u zapadno
evropskim zemljama. Značajna razlika nacionalne baze u Republici Srbiji u
poređenju sa drugim, je u tome što je ista sastavljena uglavnom od visoko
rizičnih bolesnika odnosno bolesnika koji nisu dobri kandidati za klasičan
otvoreno hirurški tretman. Ovo pruža korisne naučne informacije u smislu
benefita u poređenju dva različita pristupa kod visoko rizičnih bolesnika. Centri
prepoznati ovim projektom su Klinika za vaskularnu i endovaskularnu hirurgiju
Kliničkog centra Srbije, Institut za kardiovaskularne bolesti Dedinje, Klinika za
vaskularnu i transplatacionu hirurgiju Kliničkog centra Vojvodine i Klinički centar
Niš. Nacionalna baza je determinisana praćenjem određenih parametara
bolesnika. Pored specifičnih parametara demografske strukture kod pacijenata
zatim medicinskih parametara koji se odnose na istoriju bolesti i labaratorijske
analize pre i nakon operacije, posebno su praćeni parametri kontrolnih pregleda
odnosno “follow up” bolesnika. U različitim vremenskim periodima pacijenti su
kontrolisani klinički, ultrazvučno i CT angiografski. Posebna pažnja posvećena je
pozicioniranosti grafta, endolikovima i endotenziji. Najkorisnije informacije koje
smo dobili formiranjem ovakve baze odnose se na mortalitet i morbiditet
bolesnika koji su tretirani endovaskularnim graftom. Imajući u vidu visoku cenu
ovog graftnog materijala u Srbiji odluka o prvom izboru tretmana je od velikog
značaja.
Ključne reči: EVAR, visoko rizični, baza
69
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
044
INICIJALNA ISKUSTVA U PRIMENI “DEBRANČING” PROCEDURA ZA
LEČENJE AORTNIH OBOLJENJA
Končar I, Čolić M, Ilić N, Banzić I, Dragaš M, Kostić D, Davidović L
Klinički centar Srbije, Beograd
Uvod: Brojni limiti endovaskularnih procedura mogu se nodomestiti hibridnim
procedurama. Hibridne procedure u kojima se revaskularizuju grane aorte čija se
nativna ishodišta ekskludiraju implantacijom stent grafta nazivaju se
„debrančing” procedurama. Najčešće izvođene su one na granama luka aorte ili
visceralnim arterijama.
Cilj ovog rada je da prikaže inicijalne rezultate upotrebe „debrančing“ procedura
u lečenju bolesnika sa aortnom patologijom
Metod: Retrospektivna analiza prospektivno skupljenih podataka na Klinici za
vaskularnu i endovaskularnu hirurgiju Kliničkog centra Srbije, u periodu od 2007
do 2014 godine, za 205 bolesnika lečenih endovaskularnom metodom.
Prikupljeni su demografski podaci kao i podaci o pratećim oboljenjima bolesnika
i specifičnostima aortnog oboljenja zbog koga su operisani.
Rezultati: Od 197 bolesnika lečenih implantacijom endovaskularnog stent grafta
zbog oboljenja luka aorte, descendentne ili torakoabdominalne aorte, 20
bolesnika je lečeno primenom “debrančing” procedure na granama luka aorte
(totalni “debrančing” kod dva bolesnika, parcijalni “debrančing” kod tri bolesnika
i karotidno-subklavijalni bajpas kod 11 bolesnika) odnosno visceralnim, renalnim
i karličnim arterijama (revaskularizacija celijačnog stabla, gornje mezenterične i
renalnih arterija kod 2 bolesnika i revaskularizacija hipogastričnih arterija kod 2
bolesnika). Kod 2 (10%) bolesnika je zabeležen smrtni ishod a kod jednog (5%)
tranzitorni neurološki događaj. Ostali bolesnici lečeni su bez komplikacija.
Zaključak: Izvođene “debrančing” procedura zahteva veliko iskustvo kako u
klasičnoj tako u endovaskularnoj hirurgiji. Ove procedure su povezane sa
značajnim procentom komplikacija te ih treba izvoditi u strogo selektovanim
slučajevima.
Ključne reči: endovaskularna hirurgija, aortna oboljenja, hibridne procedure
70
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
045
HITNE ENDOVASKULARNE AORTNE PROCEDURE
Končar I, Čolić M, Banzić I, Kuzmanović I, Jakovljević N, Dragaš M, Cvetić V, Kostić D,
Davidović L
Klinički centar Srbije, Beograd
Uvod: Hitna oboljenja aorte (rupture aneurizme, disekacija aorte, penetrantni
aortni ulkus, intramuralni hematom) nose značajan rizik od mortaliteta i
morbiditeta kako zbog složenosti procedura kojima se mogu lečiti tako i zbog
neizbežnih brojnih komorbidinih stanja koja imaju bolesnici koji boluju od ovih
oboljenja. Endovaskularni tretman hitnih aortnih oboljenja ima svoje
specifičnosti ali bi mogao poboljšati rezultate lečenja ovih bolesnika
Cilj ovog rada je da prikaže inicijalne rezultate lečenja hitnih aortnih oboljenja
Metod: Retrospektivna analiza prospektivno skupljenih podataka u periodu od
2007 do 2014 godine na Klinici za vaskularnu i endovaskularnu hirurgiju
Kliničkog centra Srbije. Prikupljeni su demografski podaci kao i podaci o
pratećim oboljenjima bolesnika i specifičnostima aortnog oboljenja zbog koga
su operisani.
Rezultati: U periodu od 2007-2014 godine urađeno je 197 endovaskularnih
procedura na grudnoj i trbušnoj aorti. Od toga 20 (10,15%) procedura je
učinjeno u hitnom postupku zbog rutpure aneurizme abdominalne aorte (1),
ilijačne arterije (2), torakalne aorte (3), disekcije (3), penetrantnog aortnog ulkusa
(4), intramuralnog hematoma (2), traumatske povrede aorte (5). Čak 17 (85%)
bolesnika je lečeno zbog oboljenja grudne aorte i aortnog luka. Pet (25%)
bolesnika je preminulo tokom hospitalizacije. Uzrok smrtnog ishoda
cerebrovaskularni insult kod jednog bolesnika i hemoragijski šok kod ostala
četiri.
Zaključak: Hitne endovaskularne procedure omogućavaju značajno bolje
preživljavanje teških bolesnika sa smrtonosnim hitnim oboljenjima aorte čije je
preživljavanje u pre-ednovaskularnoj eri bivalo retkost. Dostupnost adekvatnog
dijapazona endovaskularnih stent graftova omogućilo bi uspešno lečenje još
većeg broja ovako teških bolesnika.
Ključne reči: ruptura, disekcija, penetrantni ulkus, hitna endovaskularna
procedura
71
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
046
TEVAR I EVAR - KOMPLIKACIJE
Kovačević V, Sagić D, Antonić Ž, Petrović B, Radak Đ
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Uvod: Endovаskulаrna rekonstrukcija torakalne i abdominalne aorte (TEVAR i
EVAR) kod aneurizmatske bolesti i/ili disekcije aorte je široko prihvаćenа,
efikаsna i mаnje invаzivna metoda, kao аlternаtivа hirurškim rekonstrukcijama.
Cilj: Cilj ove studije bio je prikaz komplikacija prilikom endovaskularnog lečenja
pacijenata sa bolestima torakalne i abdominalne aorte.
Materijal i metode: U IKVB Dedinje u Beogradu, u periodu od 2003 do 2013
godine, urađeno je 130 endovaskularnih rekonstrukcija aorte (118 m. i 12 ž.):
TEVAR 38 pacijenata, EVAR 92 pacijenta.
Rezultati: Komplikacije su registrovane kod ukupno 11 pacijenata uključujući
endolik tip I (8.5%) a kod 31 pts (24%) očekivano je registrovan je endoleak tip II,
u grupi EVAR, koji se nije povećavao tokom praćeja, bez postproceduralnih
intervencija.
Zaključak: Selekcija pacijenata i detaljno planiranje endovaskularnih procedura
mogu smanjiti procenat komplikacija.
72
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
047
ANALIZA I PRIKAZ REZULTATA TRETMANA ANEURIZME TORAKALNE I
ABDOMINALNE AORTE ENDOVASKULARNIM EVAR I TEVAR
PROCEDURAMA
Vučaj-Ćirilović V, Koković T, Till V, Stojanović S, Pasternak J, Popović V
Klinički centar Vojvodine, Novi Sad
Uvod: Endovaskularni tretman aneurizme aorte (EVAR) je procedura
prvenstveno indikovana kod starijih, visokorizičnih pacijenta, ili pacijenata sa
kontraindikacijama za otvoreni operativni zahvat, sa morfologijom krvnih
sudova pogodnom za plasiranje endografta.
Cilj rada: Predstaviti inicijalne rezultate tretmana bolesnika sa aneurizmom
torakalne i abdominalne aorte, endovaskularnim i TEVAR procedurama, u Centru
za Radiologiju Kliničkog Centra Vojvodine.
Materijal i metode: Retrospektivnom studijom je obuhvaćeno 35 bolesnika, sa
aneurizmom aorte, koji su u periodu od juna 2008. do septembra 2014. godine
tretirani endovaskularnom EVAR i/ili TEVAR procedurom, u Kliničkom centru
Vojvodine. Analizirani su preproceduralni (iz istorije bolesti pacijenata) i
postproceduralni parametri (na kontrolonim MSCTA 1., 3., 6. i 12. mesec nakon
procedure).
Rezultati: Prosečan dijametar aneurizme nakon EVAR procedure bio je za 2.6mm
veći, dok je nakon TEVAR procedure bio u proseku za 2mm manji. Položaj
endografta u odnosu na susedne arterije bio je odgovarajuć kod 88.9%
bolesnika, pozicija endografta bila je odgovarajuća kod 92.6% bolesnika. Na
kontrolnoj DSA najčešće se javljao endolik tip II (22.2%) i tip I (18.5%), kao i na
kontrolnoj MSCTA; tip II (14.8%) i tip I (11.1%). Prosečan period zatvaranja
endolika, praćen na kontrolnoj MSCTA, iznosio je 9 meseci.
Zaključak: EVAR i TEVAR procedura danas predstavlja komplementarnu metodu
operativnom tretmanu aneurizme aorte i metoda je izbora kod starijih,
visokorizičnih pacijenata. MSCTA trenutno predstavlja najpouzdaniju
dijagnostičku metodu za prikaz morfologije aneurizme pre i nakon procedure,
kao i za položaj endografta i postojanje endolika.
Ključne reči: Aneurizma abdominalne aorte, aneurizma torakalne aorte, EVAR,
TEVAR.
73
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
048
DISEKCIJE TIP B. NAŠ STAV I KORELACIJE SA SVS I ESVS VODIČIMA
Ilić N, Dragaš M, Sladojević M, Pejkić S, Končar I, Davidović L
Klinički centar Srbije, Beograd
Akutna disekcija tip III je jedno od najtežih aortnih oboljenja koje zahteva
neodložno medikamentozno, endovaskularno ili hiruško zbrinjavanje i praćeno
je visokim intrahospitalnim mortalitetom od čak 13%. Incidenca obolenja iznosi
oko 2.9 na 100 000 slučajeva godišnje i ovaj podatak treba uzeti sa određenom
dozom rezerve obzirom da veliki broj slučajeva ostane nedijagnostikovan. Pored
standardnih patoanatomskih klasifikacija disekcije koje se primenjuju (De Bakey i
Stanford) , od skoro je uvedena i nova DISSECT klasifikacija koja u cilju
definisanja disekcija u obzir pored patoanatomskih karakteristika uzima i MSCT
karakteristike, pokazujući da lokalizacija intimalnog rascepa na maloj krivini kao i
da parcijalna tromboza lažnog lumena povećavaju intrahospitalni mortalitet.
IRAD studija je definisala faktore rizika koji pospešuju nastanak disekcije aorte, a
to su: uznapredovala životna dob, muški pol, hipertenzija, prethodna aortna
disekcija, aortna aneurizma, Marfanov sindrom, bikuspidna aortna valvula,
trudnoća, prethodna kateterizacija ili operacija aorte i prethodna srčana
operacija. Procenat preživljavanja u mnogome zavisi od toga da li pacijent na
prijemu ima kompikovanu ili nekomplikovanu disekciju. Komplikovane disekcije
predstavljaju 15-20% svih slučajeva disekcije.Za razliku od nekomplikovanih, one
su praćene rupturom, pretećom rupturom, malperfuzijom organa i ekstremiteta,
kotinuiranim bolom i refraktarnom hipertenzijom, pa samim tim, zahtevaju neki
vid agresivnog, hirurškog ili endovaskularnog lečenja. Nekomplikovane disekcije
se danas tretiraju medikamentozno, mada poslednji rezultati INSTEAD XL studije
pokazuju da su rezultati endovaskularnog tretmana kod nekomplikovanih tip III
disekcija u poređenju sa konzervativnim tretmanom čak i bolji kada je u pitanju
5-o godišnje preživljavanje. Cilj ove prezentacije je da prikažemo naša iskustava i
korelaciju sa najsavremenijim stavovima u tretmanu ove teške bolesti.
Ključne reči: diskecija tip B, malperfuzija
74
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
049
UTICAJ INTRAOPERATIVNIH PARAMETARA NA RANO
PREŽIVLJAVANJE PACIJENATA OPERISANIH ZBOG RUPTURE
ANEURIZME ABDOMINALNE AORTE
Tomić I, Marković M, Kostić D, Cvetković S, Sladojević M, Trailović R, Mutavdžić P,
Davidović L
Klinički centar Srbije, Beograd
Uvod. Ruptura je najčešća, potencijalno fatalna komplikacija aneurizme
abdominalne aorte (AAA) sa decenijama nepromenjenim mortalitetom od oko
50% na svetskom nivou. Definisanje parametara koji utiču na uspešnost
hirurškog lečenja ove komplikacije, od najveće je važnosti za poboljšanje
rezultata operativnog lečenja.
Cilj. Utvrđivanje stope ranog preživljavanja bolesnika sa RAAA operisanih na
Klinici za vaskularnu i endovaskularnu hirurgiju Kliničkog centra Srbije u periodu
2002. – 2012. godine, kao i ispitivanje uticaja intraoperativnih parametara na
ishod operativnog lečenja.
Metodologija. Retrospektivna analiza podataka za 500 pacijenata operisanih
otvorenom metodom zbog RAAA u navedenom periodu za koje je bilo moguće
prikupiti verodostojne podatke. Od intraoperativnih parametara, ispitivan je
uticaj: dimenzija i lokalizacije AAA, lokalizacije rupture, pozicije i trajanja aortne
kleme, dužine operacije, tipa rekonstrukcije, intraoperativnog gubitka i
reinfundovanja krvi, prosečne vrednosti arterijskog pritiska i prosečne vrednosti
diureze u toku operacije. Za analizu primarnih prikupljenih podataka korišćene
su konvencionalne deskriptivne statističke metode i metode za testiranje
statističkih hipoteza.
Rezultati. Ukupni intrahospitalni mortalitet pacijenata operisanih zbog rupture
AAA u našoj studiji iznosi 37,4%, odnosno kada je u pitanju intraoperativni
mortalitet 12,4%. Utvrđeno je da povećanju mortaliteta značajno doprinose:
intraoperativni gubitak krvi >4000 ml, potreba za intraoperativnom
autotransfuzijom >1100 ml, potreba za intraoperativnom transfuzijom >1300 ml
“alogene” krvi, prosečna vrednost intraoperativnog sistolnog arterijskog pritiska
<80 mmHg i niža vrednost prosečne intraoperativne diureze .
Zaključak. U skladu sa navedenim rezultatima studije, moguće je prepoznati
ključna mesta delovanja hirurškog tima na faktore na koje se može uticati, a u
funkciji smanjenja mortaliteta i prevencije komplikacija hirurškog lečenja RAAA.
Ključne reči: aneurizma, abdominalna aorta, ruptura, hirurško lečenje
75
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
050
UČESTALOST VENTRALNE HERNIJE POSLE OPERACIJE ANEURIZME
ABDOMINALNE AORTE
Ribać J, Končar I, Mutavdžić P, Tomić I, Marković M, Popović S, Kuzmanović I, Dimić
A, Kostić D, Davidović L
Klinički centar Srbije, Beograd
Uvod: Ventralna hernija je česta komplikacija posle operacije aneurizme
abdominlne aorte, sa učestalošću od 10% do 37%.
Cilj: Cilj ove studije je evaluacija incidence i faktora koji utiču na nastanak
ventralne hernije posle operacije aneurizme abdominalne aorte.
Materijal i metode: Prospektivnom studijom obuhvaćena je grupa od 120
bolesnika, koji su operisani u periodu, od februara 2013. do oktobra 2013.
godine. Operacije su vršene od strane različitih hirurga, stoga se, tehnika
zatvaranja laparotomije, materijal za suturu i debljina konca razlikuju. Trbušni zid
je zatvaran konvencionalnom metodom, po slojevima. Pacijenti su podvrgnuti
kliničkoj evaluaciji, od strane vaskularnog hirurga, 4 nedelje, 3 meseca i godinu
dana posle operacije. Procena je uključivala anketu i fizikalni pregled.
Rezultati: Prosečna starost pacijenata 67 (45-85). Interposicija grafta je učinjena
kod 30 (25%), aortobiilijakalni bajpas kod 82 (68%) i kod 8 (7%) aortobifemoralni
bajpas. Kod 1 (0.8%) bolesnika rana je zatvorena pojedinačnim šavovima, a kod
ostalih, produžnim duplim šavom. Kod 40 (33%) bolesnika korišćeni su dodatni
pojedinačni šavovi. Prosečna dužina incizije je 26 cm, a vreme zatvaranja 30
minuta. Perioperativni mortalitet 2 (1.6%), učestaslost postoperativne
dehiscencije 2 (1.6%), a površne infekcije rane 3 (2%). 12 (10%) bolesnika je
izgubljeno u praćenju. Kod ostatka, nakon godinu dana, kila je konstatovana kod
38 (35%) bolesnika.
Zaključak: Učestalost incizione hernije posle rekonstruktivne hirurgije aorte je
velika, što je izgleda u vezi sa tehnikom zatvaranja rane. Dalje kliničke studije su
potrebne kako bi se utvrdile moguće tehničke i perioperativne varijable, koje bi
trebalo modifikovati, u cilju smanjenja učestalosti razvoja incizionih hernija.
Ključne reči: ventralna hernija, aneurizma abdominalne aorte
76
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
051
KASNE KOMPLIKACIJE EVAR-A I TEVAR-A
Banzić I, Končar I, Ilić N, Pejkić S, Cvetić V, Čolić M, Davidović L, Marković M,
Mutavdžić P
Klinički centar Srbije, Beograd
Mnoge kasne komplikacije endovaskularnih procedura na abdominalnoj (EVAR)
ili torakalnoj aorti (TEVAR) zapravo nastaju primarno kao rane komplikacije koje
se zatim održavaju i pogoršavaju ili proizvode nove kasne komplikacije. Takođe
postoje i kasne komplikacije usled novonastalih okolnosti. Zbog svoje sličnosti
tehnologije EVAR i TEVAR imaju i slične kasne komplikacije.
Najpoznatije su: endolik, migracija, tromboza grafta, endotenzija, dilatacija vrata
aneurizme, kolaps stenta, ruptura stenta, stentgraft fistula, infekcija, okluzija
visceralnih grana.
Potreba za sekundarnom intervencijom usled kasnih komplikacija nakon EVAR-a
nije velika i kreće se između 10% i 18%. Kod TEVAR-a je još manja. Većina
sekundarnih reintervencija se može izvesti endovaskularno 76%. Postoje
specifične razlike u kasnim komplikacijama EVAR-a i TEVAR-a. Tromboza EVARA
je češća imajući u vidu manje dijametre prema ilijačnim arterijama u odnosu na
TEVAR. Upravo nožice prema ilijačnim arterijama najčešće tromboziraju. Smatra
se da u prvih šest meseci dolazi do tromboze u procentu 3% do 7%. Češće se
javlja kod malih dijametara krvnih sudova, aortoilijačne stenozantne bolesti i
tortuoznih arterija. Druga specifična kasna komplikacija TEVAR-a u odnosu na
EVAR se odnosi na proksimalnu lending zonu koja je kod TEVAR-a često sam luk
aorte. Zbog krivine luka aorte često proksimalna lending zona nikada nije
idealna. I pored moderne tehnologije u plasiranju ovakvih graftova i na ovoj
pozici i dalje se viđaju komplikacije po tipu “ptičjeg kljuna” odnosno kolbiranje ili
prolaps proksimlanog dela grafta
I pored različitih kasnih komplikacija endovaskularnih procedura na aorti smatra
se da ukupan mortalitet u poređenju sa otvoreno hiruškim procedurama nije
veći, ali ni manji. Ipak značajna razlika i benefit endoprocedura ogleda se najviše
u daleko manjem mortalitetu prvih 30 dana nakon operacije u poređenju sa
otvoreno hirurškim procedurama čime endovaskularne procedure danas bivaju
prvi izbor u tretmanu aneurizmi aorte.
Ključne reči: EVAR, TEVAR, kasne komplikacije
77
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
052
KAROTIDNA BOLEST U ERI NEINVAZIVNE DIJAGNOSTIKE I
MINIMALNO INVAZIVNOG LEČENJA
Radak Đ, Ilijevski N, Nenezić D, Popov P, Gajin P, Sagić D, Babić S, Matić P,
Tanasković S
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Cilj ovog rada je da prikaže rezultate hirurškog i endovaskularnog lečenja
okluzivne arteriosklerotske bolesti karotidnih arterija.
Od januara 1991 do februara 2014, učinjeno je 12.450 karotidnih
endarterektomija i oko 1000 perkutanih dilatacija. Sa sticanjem velikog iskustva
menjali su se i naši stavovi u dijagnostičko-terapijskom postupku: Duplexsonografija je zlatni standard, uz MSCT angiografiju supraaortičnih grana; CT i/ili
MRI mozga preporučujemo u svim slučajevima; radi optimalnog praćenja
pacijenata i u cilju istraživanja, formirali smo bazu podataka sa kompletnim
prikazom demografskih podataka, preoperativnom kliničkom i dijagnostičkom
evaluacijom, vrstom lečenja i postoperativnim praćenjem. Dosadašnjom
analizom podataka utvrdili smo da je Duplex-sonografija omogućila konačnu
dijagnozu kod 82.1% pacijenata, koji su u većini slučajeva bili neurološki
simptomatični (šlog 41.6%, TIA 53.2%). 99.1% bolesnika su operisani u OET
anesteziji.
Najznačajniji zaključak naše analize je da je eCEA hirurška tehnika koja
omogućava kraće vreme klemovanja u odnosu na standardnu tehniku (11.7 ±
2.9 min), a da zajedno sa statinskom terapijom hiperholesterolemije rezultira u
snižavanju učestalosti i stepenu restenoze operisanih arterija, pri čemu se
ukupni morbiditet smanjuje, pa su postoperativni šlog i TIA registrovani u manje
od 2% pacijenata. Neurološki i opšti mortalitet su takođe u stalnom padu, da bi u
prvoj polovini 2014 iznosili 0.32% za neurološki i 0.83% za opšti mortalitet.
Endovaskularno lečenje smo započeli 2005, kada je učinjeno 40 perkutanih
dilatacija (PTA) zbog restenoze i 20 primarnih PTA kod pacijenata koji su
procenjeni kao visoko rizični za hiruršku intervenciju. Danas se endovaskularne
intervencije izvode kod bolesnika sa istom indikacijom, pod uslovom da je
okluzivna bolest u stadijumu stenoze (bez okluzije) i da nema znakova ulceracije
plaka sa prizidnom trombozom (emboligeni plak).
Ključne reči: Karotidna bolest, endarterektomija, everziona tehnika, baza
podataka
78
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
053
UDRUŽENA KAROTIDNA I KORONARNA BOLEST - ENDOVASKULARNO
LEČENJE
Sagić D, Radak Đ, Milojević P, Ilijevski N, Antonić Ž, Kovačević V
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Uvod: Postoji velika učestalost karotidne i koronarne okluzivne bolesti sa
promenama na perifernim krvnim sudovima. Endovaskularne procedure sa
postavljanjem karotidnih stentova čine jednu od alternativa hirurškom lečenju
ovih bolesnika.
Cilj: Cilj ove studije bio je procena sigurnosti i praktičnosti izvođenja
kombinovanih koronarnih i drugih perkutanih intervencija kod pacijenata koji
ujedno moraju biti podvrgnuti stentiranju karotidne arterije.
Materijal i metode: U IKVB Dedinje, u periodu od 2002 do kraja 2012 g.
analizirane su perkutane intervencije sa ugradnjom stenta na karotidnim
arterijama (CAS). Kod 230 od 620 pacijenata je izveden CAS, uz dodatne
perkutane intervencije ili kombinovane procedure, na koronarnim i perifernim
i/ili visceralnim krvnim sudovima. Perkutane koronarne intervencije (PCI)
izvedene su kod 92 pacijenata koji su imali simptomatsku karotidnu bolest kao i
asimptomatskih pacijenata sa stenozama karoidne arterije (≥ 80%).
Endovaskulrane procedure PTA i stent urađene su kod 138 pacijenata, sa
promenama na perifernim krvnim sudovima.
Rezultati: Kod 230 pacijenata, uspešno je izvedena CAS na 235 krvna suda.
Simultano sa drugim krvnim sudovima je stentirana 67 lezija, a u odloženim
intervencijama tretirano je 163 lezije. Primarni uspeh (98%) je bio
zadovoljavajući.
Zaključak: Kombinovane perkutane koronarne i karotidne intervencije koje
uključuju i stentiranje drugih perifernih krvnih sudova su praktične, sigurne, sa
maksimalnim komforom za pacijenta jer ne zahtevaju dopunsku hospitalizaciju
uz mali broj komplikacija.
79
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
054
UDALJENI REZULTATI UPOTREBE SINTETSKOG GRAFTA U
KAROTIDNOJ HIRURGIJI
Mutavdžić P1, Končar I1, Ribać J2, Tomić I1, Sladojević M1, Davidović L1
1
Klinički centar Srbije, Beograd, 2Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu
Uvod: Standardna procedura za lečenje stenozantno-okluzive bolesti karotidne
arterije je endarterektomija. U određenim situacijama endarterektomija je
tehnički neizvodljiva, kada je interpozicija sintetskog grafta jedan od načina za
korekciju potencijalnih problema i ostvarivanje željene rekonstrukcije.
Cilj: Cilj ovog rada je da ispita udaljene rezultate upotrebe dakronskog grafta na
karotidnoj arteriji kod bolesnika sa ekstenzivnom aterosklerotskom bolesti.
Materijal i metode: Retrospektivnom studijom obuhvaćena je grupa od 292
bolesnika, među kojima je bilo 237 muškaraca i 55 žena. Udaljeni rezultati su
potvrđeni kontrolnim kliničkim i dupleks sonografskim pregledom najmanje
godinu dana nakon operacije. Za statističku obradu podataka korišćeni su
testovi deskriptivne analize, Hi kvadrat test i logistička regresija.
Rezultati: Kod 292 bolesnika (4.9% od ukupnog broja pacijenata koji su operisani
zbog karotidne bolesti) interpozicija graftom je učinjena na osnovu
intraoperativnog i ultrasonografskog nalaza. Pokazano je da su na učestalost
restenoze uticali dužina plaka na zajedničkoj karotidnoj arteriji (p=0.07) kao i
preoperativna učestalost amaurosis fugax (p<0.036).
Zaključak: Rekonstrukcija karotidne arterije dakronskim graftom predstavlja
dobru alternativu karotidnoj endarterektomiji, u situacijama kada je ona
neizvodljiva,sa prihvatljivim stepenom kasnijih restenoza i definisanim
preoperativnim i intraoperativnim parametrima koji uticu na njeno javjanje .
Ključne reči: karotidna stenoza, rekonstrukcija Dakron graftom, udaljeni rezultati
80
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
055
CAROTID ANGIOPLASTY AND STENTING FOR TREATMENT OF
RECURRENT STENOSIS AFTER EVERSION ENDARTERECTOMY - EARLY
AND LONG-TERM RESULTS
Tanasković S1, Sagić D1, Antonić Ž1, Aleksić N1, Babić S1, Ilijevski N1, Popov P1,
Rancić Z2, Nenezić D1, Radak Đ1
1
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd,
2
University hospital Zurich, Switzerland
Objectives: To determine efficiency and long-term durability of percutaneous
angioplasty and carotid artery stenting (CAS) in carotid restenosis (CR) treatment
after eversion endarterectomy with emphasis on variables that could influence
the outcome.
Methods: We have analyzed 319 patients (220 asymptomatic and 99
symptomatic) in whom carotid angioplasty is done from 2002 till 2012 for CR
that occurred after eversion endarterectomy. Significant CR was detected by
ultrasound examination and confirmed by digital subtraction angiography or
multidetector computed tomography angiography. After angioplasty
(with/without stenting) color duplex ultrasound was done after one month, 6
months, one year and annually afterwards. Primary end points of the study were
analyzed as early results - within 30 days after the procedure while secondary
end points were long-term results (thereafter). Variables and risk factors
influencing the early- and long-term results were analyzed as well.
Results: In the early postoperative period, transient ischemic attack (TIA)
occurred in 2.8% of the patients and stroke in 1.6% of the patients followed by
one lethal outcome (0.3%). In the long-term follow up there were no TIAs or
strokes, non-neurological mortality was 3.13% and recurrent restenosis rate
4.4%. Female gender, coronary artery disease, plaque calcifications and smoking
history were associated with adverse outcome after angioplasty. Type of stent
and cerebral embolic protection device influenced the rate of post-procedural
neurological complications.
Conclusion: Carotid stenting is safe and reliable procedure for carotid restenosis
after eversion endarterectomy treatment with low rate of post-procedural
complications.
Key words: carotid restenosis, eversion endarterectomy, carotid artery stenting
(CAS).
81
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
056
IS EVERSION CAROTID ENDARTERECTOMY SAFE PROCEDURE IN
PATIENTS WITH NEAR TOTAL INTERNAL CAROTID ARTERY
OCCLUSION?
Tanasković S, Babić S, Gajin P, Matić P, Jocić D, Jovanović P, Aleksić N, Ilijevski N,
Popov P, Radak Đ
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Aim: To prospectively evaluate effects of eversion carotid endarterectomy
(ECEA) versus best medical treatment of patients with internal carotid artery
(ICA) near total occlusion (NTO).
Methods: From January 2005 to December 2006 a total of 650 patients with
significant carotid stenosis were identified in our Institution. Patients were
divided in group A (endarterectomy group, 600 patients; 252 patients 75-85%
ICA stenosis, 57 patients 85-95% stenosis and 291 patients with (NTO)) and
group B (50 patients with NTO) who refused surgery and received best medical
treatment. The results of patients with NTO who had ECEA and those who
refused surgery were compared as well as patients with NTO who had ECEA and
patients with lesser degree of carotid stenosis. Patients were followed for
ipsilateral stroke, transient ischemic attack (TIA) and neurological mortality for
12 months.
Results: TIA and stroke were more frequently seen in patients with NTO who
refused surgery when compared to surgical group (25% vs. 4.5%, p<0.05; and
25% vs. 1.5%, p<0.05). Mortality rate was also higher in non-endarterectomy
group (8% vs. 1.5%, p <0.05). When patients with NTO who had endarterectomy
were compared to patients with lesser degree of carotid stenosis statistically
significant difference was noted only when comparing patients with 75-85% in
one month follow-up period.
Conclusion: Patients with NTO who underwent ECEA have lower incidence of
TIA, ipsilateral stroke and neurologic death during follow-up than medically
treated patients.
Key words: near total occlusion, eversion carotid endarterectomy, surgery.
82
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
057
POVEZANOST VARIJETETA WILLISOVOG POLIGONA I ISHEMIJSKIH
MOŽDANIH LEZIJA I KOD PACIJENATA SA EKSTRAKRANIJALNOM
KAROTIDNOM BOLESTI
Manojlović V, Lučić-Prokin A, Milošević Đ, Marković V, Till V, Budakov N, Kaćanski M,
Nikolić D, Popović V, Pasternak J
Klinički centar Vojvodine, Novi Sad
Uvod: Kod pacijenata sa signifikantnom stenozom ekstrakranijalnog segmenta
karotidne arterije najznačajnija kolatralizacija sa kontralateranom stranom i
zadnjom moždanom cirkulacijom se odvija preko Willisovog poligona.
Cilj: Utvrditi da li varijeteti sa nekompletnim Willisovim poligonom utiču na
češće pojavljivanje ishemijske lezije moždanog parenhima kod pacijenata sa
ektrakranijalnom karotidnom bolesti.
Metod: Istraživanje je obuhvatilo 744 pacijenta koj su u periodu 2009.-2013.
Godine operisani na Klinici za vaskularnu hirurgiju zbog ekstrakranijalne
karotidne bolesti. Kod svih pacijenata je na osnovu preoperativne MR ili CT
dijagnostike izvršenja analiza morfologije Willisovog poligona. Uključeni su
pacijenta sa unilateralnom signifikantnom karotidnom stenozom i prohodnom
najmanje jednomvertebralnom i bazilarnom arterijom – ukupno 597. Uzimane
su u obzir ishemijske lezije moždanog parenhima veće od 3 mm i u zoni prednje
moždane cirklacije na strani ACI stenze.
Rezultati: Kod 328 (55%) pacijenta ustanovljeno je postojanje kompletnog
Willisovog poligona , kod 231 (39%) pacijenta nadjen je nedostatak prednje
(ACA1, AcomA) ili ipsilateralne zadnje (AcomP) kolateralizacije, akod 38 (6%)
pacijenata ustanovljeno je potpuno razdvajanje prednje moždane cirkulacije na
nivou Willisovog poligona sa okluzijom i prednjih i zadnjih kolaterala.
Zaključak: Ishemijkse moždanelezije na strani karotidne stenoze češće javljaju
kod pacijenata sa nekompletnom kolateralizacijom unutar Willisovog poligona.
U slučaju nekompletne prednje ili ipsilateralne zadnje komunikacije stastička
značajnost je izražena za nivo p<0,05 a kod pacijenata sa kompletnim
razdvajanjem cirkulacijena nivou Willisa p<0,01.
Key words: Willisov poligon, karotidna bolest
83
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
058
CORONARY AND CAROTID ARTERY OCCLUSIVE DISEASE: CHANGED
APPROACH TO OPERATIVE TACTICS?
Kovačević P, Majin M, Velicki L, Milosavljević A, Bjeljac I
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Introduction: Due to increased life expectancy, the risk profile of the patients
undergoing cardiac surgery changed dramatically. This is especially important in
case of concomitant coronary artery disease and carotid artery stenosis. Careful
decision making and appropriate surgical strategy in theese patients is cricial for
the success of the operation. Controversy about relationship between staged
and concomitant CEA and CABG still exists.
Objective: In the current study, we present our experience in treating patients
with concomitant carotid artery stenosis and coronary artery disease. Results of
evaluation of perioperative mortality and morbidity in regard to the surgical
approach have been discussed.
Results: CABG with additional CEA due to neurologic symptoms or high grade
(>80%) CAS has been performed in 835 patients. The average patient age was
62.56 years. Echocardiography revealed that 28.02% of the patients had poor
ejection fraction (LVEF <30%). Coronarography demonstrated that 21.43% of the
operated patients had significant left main coronary artery stenosis (> 60%). In
terms of neurological status, majority of the patients (82.2%) were neurologically
asymptomatic. The overall mortality rate regardless the sequence of procedures
was 2.27%. In the group of concomitantly treated patients 44.64% of the
patients required triple coronary bypass while the mean number of coronary
bypasses was 2.63. Neurological sequels were present in 13 patients (2.51%). No
significant difference was present with respect to the operative tactics. Nine
patients (1.07%) have had transitory ischemic attack, while 12 patients (1.44%)
have had permanent neurologic deficit.
Conclusions: It is imperative that every patient being considered for CABG
should undergo ultrasonic evaluation of the carotid arteries regardless the
neurological symptomatology. We believe that the concomitant surgery on
patients with severe carotid artery stenosis and coronary disease carries a
slightly higher operative risk. Therefore, we would consider concomitant
surgical treatment only in patients with unstable angina and significant carotid
artery stenosis. Individual assessment of every patient in terms of carotid and
coronary arteries status is imperative.
Key words: karotidna hirurgija, koronarna hirurgija,
84
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
059
ZAŠTO MLADI VASKULARNI HIRURZI I SPECIJALIZANTI IZ RAZVIJENIH
ZEMALJA DOLAZE U SRBIJU?
Končar I, Banzić I, Davidović L
Klinički centar Srbije, Beograd
Sve češće kako na međunardondnim sastancima, tako u eminentnim
časopisima, govori se o problemu edukacije mladih vaskularnih hirurga koliko iz
endovaskularne još više iz takozvane “otvorene” vaskularne hirurgije. Ima se
utisak da ta edukacije nije ista svuda.
Cilj rada je da prikaže načine edukacije vaskularnih hirurga u Evropi kao i da
ispita aktuelne potrebe i mogućnosti za edukaciju mladih vaskularnih hirurga
Metod: Dva istraživanja putem web-uputnika su organizovana, jedno u ESCVES
(njime je rukovodio Dr I. Končar) a drugo u ESVS (njime je rukovodio Dr I. Banzic).
Učesnici su odgovarali na različita pitanja vezana za oblast njihove lične
edukacije, u prošlosti i u budućnosti.
Rezultati: U prvom istraživanju većina ispitanika su bili stari izmedju 30 i 39
godina, dok su u drugom većinu činili “seniori” i “konsultanti”. Ispitanici iz druge
studije u najvećem broju slučajeva su bili osposobljeni da samostalno izvode
većinu standardnih otvorenih vaskularnih procedura.Uočene su ne male, razlike
u edukaciji u zavisnosti od regiona Evrope. Tako na primer, mladi vaskularni
hirurzi iz Centralne i Zapadne Evrope nemaju mogućnosti za edukaciju iz
“otvorene” vaskularne hirurgije. Zbog toga pokazuju veliki interes za tu vrstu
edukacije.
Zaključak: Klinika za vaskularni i endovaskularnu hirurgiju oragnizuje dva tipa
edukacije za inostrane specijalizante i mlade vaskularne hirurge.Beogradski
internacionalni karotidni kurs od 2010 godine (29 polaznika iz 14 zemalja),
individualna edukacija iz otvorene vaskularne hirurgije u trajanju od najmanje
mesec dana (9 polaznika iz 5 zemalja). Neophodna je oragnizacija sistemske
razmene između evropskih centara.
Ključne reči: edukacija, vaskularna hirurgija
85
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
060
SURGICAL TREATMENT OF SEGMENTAL INTERNAL CAROTID ARTERY
OCCLUSION – EARLY AND LONG-TERM RESULTS
Babić S, Tanasković S, Gajin P, Nenezić D, Popov P, Ilijevski N, Aleksić N, Matić P,
Unić-Stojanović D, Radak Đ
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Aim: To present safety, efficiency, early and long-term results in the surgical
treatment of the internal carotid artery (ICA) segmental occlusion.
Methods: From March 2008 to June 2014, 60 consecutive patients (42 men with
a mean age of 64.9±8.12 years) underwent surgical treatment for internal carotid
artery (ICA) segmental occlusion. Preoperative evaluation included Duplex scans
and arteriograms of the extracranial and intracranial carotid arteries, subclavian
and vertebral arteries and brain CT. After successful treatment, all patients were
followed up at 1, 3, 6, and 12 months after the procedure and every 6 months
thereafter.
Results: Most common symptom at presentation was TIA (43.3%), followed with
stroke in the past six months in the 22 (22.4%) patients. Desobstruction of the
ICA with endarterectomy techniques was performed successfully in all the
patients with a mean clamp time of 11.9 min. All the procedures were performed
under general anesthesia in combination with superfitial cervical block. The
early complication rate was 6.7% and included two transient neurologic and two
cardiac events. No in-hospital deaths occurred. During follow-up (mean
49.1±25.1 months), the primary patency rates after at 1, 3 and 5 years were
98.1%, 96.1% and 94%, respectively and survival 97.8%, 94.7% and 88%,
respectively. Ultrasound Doppler controls during follow-up detected 5 ICA
restenosis.
Conclusion: Surgical treatment of the internal carotid artery (ICA) segmental
occlusion is a safe and effective procedure associated with low risk and good
long-term results.
Key words: internal carotid artery; occlusion; carotid endarterectomy.
86
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
061
ENDOVASCULAR TREATMENT OF THE SYMPTOMATIC HIGH-GRADE
VERTEBRAL ARTERY STENOSIS- TWELVE YEARS SINGLE CENTER
EXPERIENCE
Babić S, Sagić D, Tanasković S, Antonić Ž, Kovačević V, Kecmanović V, Ilijevski N,
Unić-Stojanović D, Gajin P, Radak Đ
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Aim: To present our twelve-years experience results in the endovascular
treatment (EVT) of the symptomatic high-grade extracranial vertebral artery
origin (VA) stenosis.
Methods: From February 2001 to April 2014, 78 consecutive patients (37 men
with a mean age of 60.3±4.4 years) underwent EVT for symptomatic high-grade
VA stenosis. Preintervention evaluation included Duplex scans and arteriograms
of the extracranial carotid arteries, subclavian and vertebral arteries. After
successful treatment, all patients were followed up at 1, 3, 6, and 12 months
after the procedure and every 6 months thereafter.
Results: Successful EVT of the VA stenosis was achieved in 73 patients (93.6%).
All procedures were performed without using the cerebral protection. The early
complication rate was 5.1%. Direct stenting was performed in 55 (70.6%) cases;
in 12 (15.4%) patients balloon angioplasty was utilized for predilation for very
tight stenosis to allow the later stent passage. Six patients (7.7%) were treated
with PTA alone. Three endovascular failure (4.1%) patients were switched to
surgical treatment. No in-hospital deaths occurred. During follow-up (mean 45.4
± 34.3 months; range 2 to 146), the primary patency rates after at 1, 3, 5 and 7
years were 98.4%, 87.3%, 87.3%, and 87.3%, respectively. Ultrasound Doppler
controls during follow-up detected 7 (9.5%) VA restenosis and four secondary
endovascular repeat interventions were performed.
Conclusion: Endovascular treatment of symptomatic VA origin stenosis is a safe
and effective procedure associated with low risk and good long-term results,
even without using cerebral protection devices.
Key words: vertebral artery; stenosis; angioplasty; stenting.
87
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
062
PRISUSTVO INTRAKRANIJALNIH ANEURIZMI KOD PACIJENTA ZA
KAROTIDNOM BOLEŠĆU
Radak Đ, Sotirović V, Matić P, Gajin P, Jovanović P, Babić S, Tanasković S, Ilijevski N
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Uvod: Implementacija i učestala upotreba CT (kompjuterizovana tomografija)
angiografije u dijagnostici karotidne bolesti je povezana sa sve češćim
otkrivanjem intrakranijalnih aneurizmi. Pojava oba oboljenja otežava terapijski
pristup i može biti uzrok povećanog mortliteta i morbiditeta.
Cilj: Odrediti prevalencu intrakranijalnih aneurizmi (IA) u pacijenata sa
značajnom karotidnom bolešću (steno-okluzivna; kinking i coling), uz prikaz
veličine i lokalizacija IA i analizu pato-anatomski odnos ova dva oboljenja. Zatim,
uporediti mortalitet i morbiditet izmedju pacijenata kod kojih je uradjena
hirurška ili endovaskularno intervencija na karotidnim arterija sa medikamentno
tretiranim pacijenatima.
Metodologija: Sprovedena je prospektivna kohortna studija u trajanju od 44
meseci. Uključeni su pacijenti sa CT verifikovanim značajnom katoridnom
bolečću (stepen stenoze >50% i hemodinamski značajan kinking/coiling) i
nerupturiranom IA. Pacijenti su na osnovu tretmana karotidne lezije podeljeni na
hiruršku, endovaskularnu i medikametnu grupu, a zatim praćeni.
Rezultati: Od ukupno uradjenih 1730 MDCT arteriogrfija detektovano je 130 IA u
105 pacijenata. Prevalenca IA u pacijenata sa steno-okluzivnom bolešću
karotidnih arterije je bila 4.9% (95 IP 4.6-5.2 %), dok je kod pacijenata sa
patološkim elongacijama iznosila 1% (95% IP 0.2-2.4%).
Pojava stenoze karotidne arterije ≥70% je bila povezana sa kontralateralnom
pojavom IA > 5 mm.
Karotidna endarterektomija je uradjena kod 47 pacijenta, kod 17
endovaskularna procedura, a 41 pacijent je indikovan za maksimalni
medikametni tretman. Nije verifikovana nijedna epizoda subarahniodalnog
krvarenja tokom perioda praćenja u ispitivanim grupama.
Zaključak: U poredjenju sa opštom, prevalenca IA je veća u populaciji pacijenata
sa karotidnom bolešću; 1 od 17 pacijenata ima IA. Prisustvo karotidne stenoze
utiče na lokalizaciju i veličinu IA, dok prisustvo IA ne utiče na ishod lečenja
karotidne bolesti.
Ključne reči: karotidna bolest, intrakranijalne aneurizme, subarahnoidalno
krvarenje, prevalenca.
88
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
063
TRANSCERVIKALNI KAROTIDNI STENTING KAO POSLEDNJA OPCIJA –
PRIKAZ ČETIRI SLUČAJA
Popović S, Končar I, Čolić M, Ribać J, Banzić I, Dragaš M, Maksimović Ž, Davidović L
Klinički centar Srbije, Beograd
UVOD: Implantacija karotidnog stenta transfemoralnim pristupom je alternativa
karotidnoj endarterektomiji u prevenciji moždanog udara, naročito kod
pacijenata kod kojih endarterektomija nije izvodljiva ili je suviše rizična.
Transcervikalni karotidni stenting bi mogao da bude pogodna solucija u malog
broja bolesnika kod kojih je karotidna endarterektomija isuviše rizična, a
karotidni stenting transfemoralnim pristupom neizvodljiv zbog zahtevne
anatomske konfiguracije aortnog luka i njegovih grana.
CILJ: Opisati proceduru implantacije karotidnog stenta transcervikalnim
pristupom kod 4 pacijenta sa simptomatskom restenozom desne unutrašnje
karotidne arterije (UKA).
METODE: Kod 4 pacijenta dijagnostifikovane su restenoze desne (UKA).
Transfemoralni i transbrahijalni pristupi stenotičnim karotidnim arterijama su bili
neizvodljivi zbog neadekvatne anatomske konfiguracije aortnog luka i njegovih
grana, a nova karotidna endartektomija povišenog rizika, zbog prisutnog ožiljka.
Kroz rez na vratu duž prednje ivice sternokleidomastoidnog mišića pristupilo se
desnoj zajedničkoj karotidnoj arteriji, koja je zatim punktirana. Nakon toga je
plasiran protektivni filter u desnu (UKA) u cilju sprečavanja distalnih arterijskih
embolizacija i implantiran je karotidni stent u regiji restenoze. Učinjena je
naknadna balon dilatacija i kontrolna angiografija koja je pokazala urednu
prohodnost desne (UKA), bez restenoze.
REZULTATI: Karotidnim stentom uspostavljen je adekvatan protok kroz
prethodno restenoziranu desnu (UKA) kod sva 4 pacijenta. Pacijenti su dobro
podneli operaciju i otpušteni su na kućno lečenje trećeg postoperativnog dana.
Kontrolnim Color Doppler pregledom nakon 6, 12, 24 meseca nisu uočene
komplikacije.
ZAKLJUČAK: Transcervikalni pristup karotidnoj stenozi prevazilazi ograničenja
transfemoralnog i transbrahijalnog pristupa kod pacijenata sa otežanim
pristupom perifernim arterijama, kao i sa neadekvatnom anatomskom
konfiguracijom aortnog luka i njegovih grana.
Ključne reči: Transcervikalni, implantacija, stent, karotidna arterija
89
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
064
HIRURŠKI TRETMAN ASIMPTOMATSKE KAROTIDNE STENOZE
Dragaš M, Končar I, Ilić N, Mutavdžić P, Sladojević M, Marković M, Davidović L
Klinički centar Srbije, Beograd
Cilj rada: Evaluacija faktora koji utiču na ishod hirurškog lečenja pacijenata sa
hemodinamski zanačajnom asimptomatskom karotidnom stenozom.
Metode: Retrospektivna studija obuhvatila je 1567 pacijenata operisanih u Klinici
za vaskularnu i endovaskularnu hirurgiju KCS zbog asimptomatske,
hemodinamski značajne stenoze karotidne arterije u periodu od 01.01.2007 do
31.12.2011. godine.
Rezultati: Perioperativni cerebrovaskularni insult doživelo je 1.5% pacijenata,
dok je perioperativni mortalitet iznosio 0.4% (6 pacijenata). U 4 slučaja uzrok
smrti bio je perioperativni šlog, dok je kod 2 pacijenta uzrok letalnog ishoda bio
akutni infarkt miokarda. Kod 36 (2.3%) pacijenata bila je neophodna rana
reintervencija i to u 13 slučajeva zbog hematoma operativne rane, a u 23 slučaja
zbog neuroloških komplikacija. Univarijantna analiza faktora rizika pokazala je da
ženski pol (P=0.028), ishemijska bolest srca (P=0.042) i konverzija u opštu
anesteziju (P=0.039) značajno povećavaju rizik perioperativnog šloga, dok
gojaznost (P=0.06) i ishemijska bolest srca povaćavaju kumulativni rizik od
perioperativnog šloga i smrti.
Zaključak: Bazirano na našim i iskustvima drugih referentnih centara, mi
podržavamo aktivni pristup hirurškom tretmanu asimptomatske karotidne
stenoze kod pacijenata muškog pola, mlađih od 75 godina, koji nemaju značajan
komorbiditet. Preciznije definisanje rizika i koristi hirurškog lečenja pacijenata sa
asimptomatskom karotidnom stenozom je neophodno u cilju identifikovanja
grupa pacijenata koji imaju korist od karotidne endarterektomije.
90
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
065
DRUG ELUTING BALLOON IN CAROTID ARTERY RESTENOSIS: MID
AND LONG-TERM RESULTS
Gavrilovic V, Piccoli G, Vit A, Sponza M, Gasparini D
University Hospital “Santa Maria della Misericordia” Udine; Italy
PURPOSE:
To evaluate the safety, mid- and long term period efficacy, of drug-eluting
balloon (DEB) angioplasty in patient with re-stenosis after carotid
endarterectomy (CEA) and carotid artery stenting (CAS).
METHODS
>From October 2010 until June 2013, 23 asymptomatic patients (16M; 8F; mean
age 72, range 61-83) underwent DEB angioplasty, patients post-CEA also with
stent deployment, for carotid artery restenosis developed 6-26 (median, 16)
months after CEA (n=18) or CAS (n=6 – bilateral in 1 patient). Hi grade carotid restenosis was detected on duplex sonography study and confermed on angio-CT
exam. Under distal filter protection (n=23), or proximal balloon occlusion (n=1),
the lesions were predilated using a 3.5×20-mm coronary balloon followed by 70
till 80 seconds inflation of a DEB 4mmx40mm and stent deployment in post-CEA
patients (n=18). Clinical neurologic evaluation and duplex sonography follow-up
was performed at 1, 6, 12 and 24 months after treatment. Significant intra-stent
re-stenosis was defined as intra-stent narrowing > 50%.
RESULTS:
DEB procedure was technically feasible in all patients with no peri-procedureal
complications. Mean/SD carotid stenosis evaluated at angiography before and
immediately after the procedure was respectively 84.8±7,1% and 4.8±3.3%.
Follow-up duplex ultrasound at 1 (n=24), 6 (n=24), 12 (n=23), and 24 (n=21)
months showed stent patency without signifcant intra-stent stenosis. No patient
developed significant neurologic clinical symptomatology immediately after the
procedure and at follow-up.
CONCLUSIONS:
In patients with carotid artery re-stenosis, DEB-angioplasty is a safe technique
associated with mid and long term stent patency and no significant re-stenosis.
Key words: endovascular, carotid restenosis, drug-eluting-balloon
91
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
066
SURGICAL TREATMENT FOR CAROTIDAL DISEASE
Mitrev Ž, Anguseva T, Hristov N, Lazovski N, Sterjo E, Manailova T, Gjorgon M
Specijalna bolnica hirurskih bolesti Filip Vtori, Skopje, Makedonija
Background: Carotid vascular disease is prevalent and results with significant
mortality and morbidity when is untreated. The main treatments used include
medical therapy, carotid endarterectomy (CAE), and carotid artery stenting
(CAS).Results of trials comparing the invasive treatment options are ongoing
and have shown somewhat conflicting results.
Methods: Between March 2004 and March 2014 2798 consecutive patients
underwent carotidal artery surgery. Indication for surgery was established after
CT scan evaluation in all patients. We used multivariate logistic regression
analysis to assess the effect of multimorbidity on post-operative in-hospital
mortality and morbidity, while adjusting for treatment selection bias.
Results and discussion: Only 456pt got only carotidal surgery, other once had
been combinet with CABG, valvular, or periferial vascular surgery. 1567pts got
carotidal trombectomy, 789 with billateral carotidal surgery. 1231opperated
patients had carotidal artery kinking with a transaction as an applicable surgery.
2100 patients had sevre correctable CAD In patients with cerebrovascular,
periferial and combination with coronary artery disease, bypass surgery was
performed after resolving of primary vascular disease The overall operative
mortality for 2798 operated patients with carotidal surgery was 3 (0,9%) 5
(0,17%) of operated patients had a stroke as an ciomplication. Postoperative
hospital stay was 1,2 days.
Conclussion: Carotidal surgery is a safe technique for patients brain l ife The
incidence of postoperative stroke is substantially reduced with adequate
patients evaluation and surgical plan. There is no need for longer anticoagulant
therapy.
Key words: carotidal surgery, kink-king, atherosclerosis
92
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
067
ANALIZA I PRIKAZ REZULTATA ENDOVASKULARNOG TRETMANA
EKSTRAKRANIJALNE KAROTIDNE BOLESTI
Koković T, Vučaj-Ćirilović V, Till V, Stojanović S, Pfau A, Budakov N, Milošević Đ,
Manojlović V, Popović V, Pasternak J
Klinički centar Vojvodine, Novi Sad
Uvod: Karotidna bolest, koja predstavlja postojanje stenoze ili okluzije
ekstrakranijalnog segmenta karotidne arterije, je jedan od glavnih uzroka
cerebrovaskularnih bolesti, koje su treći najčešći uzrok mortaliteta. Prema
preporukama Evropskog udruženja vaskularnih hirurga postoje stroge indikacije
za endovaskularni tretman ekstrakranijalne karotidne bolesti.
Cilj rada: Analizirati dosadašnje rezultate endovaskularnog tretmana
ekstrakranijalnog segmenta karotidne arterije.
Materijal i metode: Retrospektivnom studijom je obuhvaćeno 112 pacijenata sa
ekstrakranijalnom karotidnom bolešću, prosečne starosti 64,3 godine, koji su
endovaskularno lečeni u periodu od maja 2007. do septembra 2014. godine (7
godina), na Klinici za Vaskularnu i transplantacionu hirurgiju i u Centru za
radiologiju, Kliničkog centra Vojvodine. Praćeni su prisustvo/odsustvo
prethodne cerebrovaskularne bolesti (CVB), prisustvo/odsustvo prethodnog
otvorenog hirurškog tretmana lezije, tok endovaskularne procedure i
prisustvo/odsustvo postoperativnih komplikacija.
Rezultati: Kod 99/112 (69%) pacijenata je prethodno dijagnostikovana CVB (TIA
kod 78/112 (19%), cerebrovaskularni isult kod 21/112(12%), dok je 13/112 (12%)
pacijenata bilo bez cerebrovaskularne simptomatologije. Prethodni ipsilateralni
otvoreni hirurški tretman lezije je imalo 23/112 (11%) pacijenata, a primarni
endovaskularni tretman 89/112 (89%). Procedura je protekla bez komplikacija
kod 101/112 (91%) pacijenata, kod 4/112 (2.8%) su se javile komplikacije, dok
kod 7/112 (6.2%) pacijenata stent nije plasiran, zbog periproceduralno
angiografski dijagnostikovane nepovoljne morfologije krvnih sudova. Uredan
postoperativni tok je imalo 96/112 (85%) pacijenata, rane komplikacije su se
javile kod 12/112 (12%), a kasne kod 4/112 (3%) pacijenata.
Zaključak: Kod starijih, visokorizičnih pacijenata i pacijenata sa povoljnom
morfologijom krvnih sudova za izvođenje endovaskularne procedure,
endovaskularni tretman ekstrakranijalnog segmenta karotidne bolesti ima mali
broj periproceduralnih i postoperativnih komplikacija .
Ključne reči: Ekstrakranijalna karotidna bolest, endovaskularni tretman, stent
93
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
068
KLINIČKI I PROGNOSTIČKI ZNAČAJ UDRUŽENIH BOLESTI U AKUTNOJ
ISHEMIJI DONJIH EKSTREMITETA
Šmit G1, Marković V2, Milošević Đ2, Kunkin V1, Manojlović V2, Budakov N2, Vasiljev A2,
Nikolić D2, Popović V2, Pasternak J2
1
Opšta bolnica Đorđe Joanović, Zrenjanin, 2Klinički centar Vojvodine, Novi Sad
Uvod: Akutna ishemija donjih ekstremiteta (AIDE) zahteva blagovremeni hirurški
tretman i adekvatnu procenu stanja bolesnika
Cilj rada: Utvrditi kod pacijenata sa akutnom ishemijom donjih ekstremiteta
značaj udruženih bolesti na postavljanje dijagnoze, tok, terapijski protokol i
ishod lečenja.
Materijal i metode: Ova retrospektivna studija obuhvatila je pacijente koji su se u
periodu od januara 2009. do juna 2013. godine javili u urgentnu hiruršku službu
sa kliničkim znacima akutne ishemije donjih ekstremiteta i koji su tretirani
hirurški unutar 6h od nastanka tegoba.
Rezultati: Obuhvaćeno je 95 pacijenata, 53 žena i 41 muškaraca starosne dobi
između 53 i 88 godina. Tromboza na hroničnoj arterijskoj leziji ustanovljena je
kod 25 (26,3%) , a embolija u 70 (73,68%) slučajeva. U 68,3% slučajeva je bila
zahvaćena je femoralna arterija, a u 31,7% poplitealna arterija. U 84,2% slučajeva
uradjena je Fogarty trombektomija, a 15,8% pacijenata zahtevalo je
rekontruktivne procedure na poplitealnoj arteriji. Od udruženih bolesti najčešće
su se javljali hronična srčana slabost NYHA III i IV kod 40(42%), fibrilacija
pretkomora kod 40(42%) pacijenata, hipertenzija je bila prisutna u 22%, diabetes
u 16%, stanje nakon infarkta miokarda kod 9,5% slučajeva, stanje nakon insulta u
7%, bubrežna insuficijencija 6%. Lečenje je završeno revaskularizacijom u 86,3 %
slučajeva, 3,2% je za ishod imalo amputaciju, a smrtni ishod u 10,5% slučajeva.
Zaključak: Tokom analize rezultata nađeno je da je statistički značajna učestalost
pojave hroničnog srčanog oboljenja (p<0,05) i atrijalne fibrilacije (p<0,01) kod
pacijenata sa embolijom arterije. Kod svih pacijenata kod kojih je lečenje
završeno amputacijom bile su prisutne hipertenzija i dijabetes. Kod pacijenata sa
smrtnim ishodom bilo je prisutno srčano oboljenje u vidu CMP NYHA III i IV i
srčana aritmija
Ključne reči: akutna ishemija donjih ekstremiteta; udružene bolesti;
94
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
069
REZULTATI TRETMANA AORTOILIJAČNE BOLESTI
ENDOVASKULARNIM PROCEDURAMA I KLASIČNIM HIRURŠKIM
PRISTUPOM
Marković V, Budakov N, Milošević Đ, Manojlović V, Petreš A, Till V, Čović S, Nikolić D,
Popović V, Pasternak J
Klinički centar Vojvodine, Novi Sad
Uvod: U lečenju aortoilijačne okluzivne bolesti najčešće se koristi konzervativno
medikamentozno fiziklni modul lečenja. Postoji trend da endovaskulrni tretman
postane ravnoparvan sa hirurškom revaskularizacijom u lečenju aortoilijačne
okluzivne bolesti. Revaskularizacijom se postiže značajno smanjenje invalidnosti,
poboljšava kvalitet života i sprečava gubitak ekstremiteta ili dela ekstremiteta.
Cilj: Utvrditi prohodnost aortoilijačnog segmenta nakon lečenja endovaskularnim
procedurama i klasičnim hirurškim pristupom i proceniti da li postoji razlika u
učestalosti komplikacija.
Metode: Retrospektivna studija obuhvatila je 507 pacijentata sa aortoilijačnom
obliterantnom bolešću, za period od 2009 do 2014 god. Kod 174 pacijenta je
urađena endovaskularna procedura, a 333 pacijenata je podvrgnuto klasičnom
hirurškom pristupu. Kontrolni pregledi su vršeni u KCV. Iz medicinske dokumentacije
praćene su komplikacije, ABI, morbiditet, mortalitet.
Rezultati: Prosečna starost pacijenta sa aortoilijačnom bolesti je 65 godina od toga
380 muškaraca i 127 žena. Pacijenti koji su bili podvrgnuti hirurškom tretmanu su u
istoriji bolesti češće davali podatak o pušenju (64,26% vs 58,04%), dijabetesu
(55,35% vs 51,72% ) i imali su dijagnostikovanu veću učestalost femoralne arterijske
bolesti (45% vs 24%), dok je učestalnost hiperlipoproteinemije kod pacijenata
podvrgnutih endovaskularnim procedurama bila viša u poređenju sa pacijentima
podvrgnutih klasičnom hirurškom tretmanu (52,35% vs 58,04%). Tokom 5 godina
primarna prohodnost nakon hirurške intervencije je bila (92% vs 74%) a sekundarne
prohodnosti (96% vs 89%). Komplikacije kod prohodnosti bypassa je bilo u 40
(10,95% ) slučajeva dok je nakon endovaskularnih procedura bilo u 38 (14,5%)
slučajeva. Srednje vrednosti ABI nakon tretmana kod obe grupe su približne (0,79 vs
0,75). U morbiditetu i mortalitetu nema značajne statističke razlike između ove dve
grupe (p>0,01). Prosečno trajanje bolničkih dana kod lečenih pacijenata klasičnim
hirurškim pristupom je bilo 7 ± 2 dana i 1 ± 0,3 dana nakon endovaskularne
procedure.
Zaključak: Prikazani rezultati ukazuju na sve veće mogućnosti lečenja aortoilijačne
bolesti endovaskularnim procedurama. Primarna prohodnost je znatno bolja kod
klasičnog hirurškog pristupa, dok je sekundarna prohodnost približno ista. Bez
obzira na ekstenzivnost aortoilijačne bolesti endovaskularne procedure su
adekvatna alternativa klasičnom hirurškom pristupu. Ova studija pokazuje da su
endovaskularne procedure i klasični hirurški pristup u lečenju aortoilijačne bolesti
komplementarne a ne komparativne metode.
95
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
070
RANI REZULTATI HIRURŠKOG TRETMANA POPLITEALNE ANEURIZME
Pfau A, Pasternak J, Milošević Đ, Koković T, Vučaj-Ćirilović V, Manojlović V, Budakov
N, Nikolić D, Popović V, Kaćanski M
Klinički centar Vojvodine, Novi Sad
Uvod: Poplitealna arterija čiji je dijametar veći od 1,5 cm smatra se aneurizmatsk
izmenjenom. Najčešća komplikacija aneurizme poplitealne arterije je tromboza
zbog čega se veliki broj pacijenata javlja lekaru sa znacima autne ishemije noge
ili već uznapredovalim ireverzibilnim nekrobiotskim promenama na nozi. Usled
toga postojanje poplitealne aneurizme nosi veliki rizik za gubitak ekstremiteta.
Cilj: Analiza i prikaz rezultata hirurškog lečenja aneurizmi poplitealne arterije.
Materijal i metode: Retrospektivnom studijom obuhvaćeno je 57 pacijenata sa
aneurizmom poplitealne arterije, koji su u periodu od 01.01.2008. do 20.10.2013.
godine hirurški lečeni na Klinici za vaskularnu i transplantacionu hirurgiju
Kliničkog centra Vojvodine. Analizirana je starosna i polna struktura pacijenata,
faktori rizika, prisustvo aneurizmi drugih lokalizacija, klinički simptomi
aneurizme poplitealne arterije, kao i procenat ranih amputacija.
Rezultati: Prosečna starost pacijenata iznosila je oko 67 godina, od kojih je 94,8%
bilo muškog a 5,2% ženskog pola. Od faktora rizika najčešće je bila zastupljena
arterijska hipertenzija (80,7%), najčešće udružena aneuruzma bila je na
kontralateralnoj poplitealnoj arteriji (21,05%) a od kliničkih simptoma
najzastupljenija je bila akutna ishemija (40,35%), ruptura u 3,5% i 56%
asimptomatskih poplitealnih aneurizmi . U poređenju dve grupe pacijenata,
perioperativno amputiranih (21,05%) i neamputiranih (78,94%) pacijenata,
hiperlipoproteinemija (p=0.038) i akutna ishemija (p=0,003) su pokazale
statistički značajnu razliku (p<0,05).
Zaključak: Blagovremeno otkrivanje pacijenata sa aneurizmom poplitealne
arterije i njihovo elektivno hirurško lečenje može da pruži željene rezultate
lečenja i spreči gubitak ekstremiteta.
Ključne reči: aneurizma poplitealne arterije, akutna ishemija, gubitak
ekstremiteta
96
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
071
SURGERY FOR PERIPHERAL VASCULAR DISEASE
Hristov N, Anguseva T, Lazovski N, Sterjo E, Mitrev Ž
Specijalna bolnica hirurskih bolesti Filip Vtori, Skopje, Makedonija
Introduction: Peripheral vascular disease (PVD) is a nearly pandemic condition
that has the potential to cause loss of limb or even loss of life. PVD manifests as
insufficient tissue perfusion initiated by existing atherosclerosis acutely
compounded by either emboli or thrombi. Many people live daily with
significant degrees of peripheral vascular disease; however, in settings such as
acute limb ischemia, this latent disease can suddenly become life threatening
and require emergency intervention to minimize morbidity and mortality.
Matherial : During last 7 years 2350 pts with periferial vascular disease had been
operated in our hospital. All patients had been estimated by peripheral color
Doppler examination, which had been confirmed by CT scan.
Results : 250 (10,6%) had been emergencies due to acute embolisation or 58
(2,5%) Syndrome Le Riche . 1235 (52,5%) were with lower limb ischemia ,Fontan
Gr III/IV. 1100 (46,8%) had been bypassed by vascular grafts, 1250 (53,2%) had
been bypassed by autoloues vein. Only 45 (1,9%) had been amputated due to
severe gangrene.
Conclussion: surgery remains an important component in the armamentarium
for treating patients with advanced vascular disease. Surgical revascularization is
indicated in patients with acceptable surgical risk who require a more durable
repair
Key words: limb sichemia, peripheral vascular surgery
97
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
072
RANI REZULTATI REKONTRUKTIVNIH PROCEDURA NA POTKOLENIM
ARTERIJAMA U AKUTNOJ KRITIČNOJ ISHEMIJI DONJIH
EKSTREMITETA
Budakov N, Manojlović V, Popović V, Nikolić D, Kaćanski M, Milošević Đ, Marković V,
Pfau A, Kličković T, Pasternak J
Klinički centar Vojvodine, Novi Sad
Uvod: U akutnoj kritičnoj ishemiji donjih ekstremiteta rana hirurška
revaskularizacija je terapija izbora. Akutna okluzija na nivou poplitealne arterije
izazvana trombozom na hroničnoj leziji ili trombozom poplitealne aneurizme
uglavnom zahteva rekonstruktivne hirurške procedure.
Cilj: Prikazati rezultate hitnih rekonstruktivnih hirurških procedura na
potkolenim arterijama koje su izvedene usled akutne ishemije donjih
ekstemiteta.
Metod: Retrospektivnom studijom obuhvaćeni su pacijenti koji su u periodu
2007-2014 godine operisani na Klinici za vaskularnu i transplantacionu hirurgiju.
Izvedeno je 58 rekonstruktivnih procedura na potkolenim arterijama kod
pacijenata sa akutnom kritičnom ishemijom donjih ekstremiteta (klasa
Rutherford IIb) koji su operisani unutar 12 h od pojave simptoma.
Rezultati: 25 pacijenata operisano je zbog akutne tromboze poplitealne arterije
u sklopu hronične obliterantne bolesti, a 33 pacijenata zbog aneurizmatske
bolesti poplitealne arterije sa akutnom trombozom. U prvoj grupi uradjeno je 19
TEA AP sa trombektomijom i 6 F-P autovenskih bypass procedura. Rana
patentnost iznosila je 20/25 ili 80%. Procenat ranih amputacija 3/22 ili 14%, 1
fasciotomija, 2 reintervencije sa trombektomijom grafta i sekundarne
patentnosti 50% i 2 smrtna ishoda oba pod slikom akutnog srčanog zastoja. U
grupi pacijenata sa akutnom trombozom aneurizme AP uradjeno je 19 venskih,
13 protetskih bypass procedura i jedna aneurizmektomija sa T-T anastomozom.
Rana patentnost iznosila je 31/33 ili 94%. Kod 14 pacijenata uradjena je
fasciotomija, 6 ranih amputacija, 3 pacijenta imalo je registrovanu ABI dok
smrtni ishod nije zabeležen.
Zaključak : Pacijente sa akutizacijom PAOB karakteriše starija životna dob, niži
procenat rane patentnosti. Pacijenti sa akutnom trombozom aneurizme AP su
mladje životne dobi a pored višeg procenta rane patentnosti rekonstrukcije
održava se i visok procenat amputacija, lokalnih i sistemskih komplikacija.
Ključne reči: akutna kritična ishemija, revaskularizacija, poplitealna aneurizma
98
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
073
USPEŠNOST LOKALNE PRIMENE AUTOLOGNOG FIBRINSKOG LEPKA U
PREVENCIJI KOMPLIKACIJA PREPONSKIH RANA
AORTOBIFEMORALNE REKONSTRUKCIJE
Pejkić S, Savić N, Jakovljević N, Kuzmanović I, Ilić N, Marković M, Marković D,
Kostić D, Maksimović Ž, Davidović L
Klinički centar Srbije, Beograd
Cilj: Ispitivanje efikasnosti topikalne primene autolognog fibrinskog lepka
„Vivostat” (AFLV) u prevenciji preponskog incizionog morbiditeta
aortobifemoralnog bajpasa (ABFB).
Metodologija: Prospektivnom studijom obuhvaćeno je 120 uzastopnih
pacijenata sa indikacijom za ABFB zbog okluzivne bolesti aortoilijačnog
segmenta. Jedna od preponskih rana je randomizacijom određena za lokalni
tretman AFLV, dok je druga zatvarana standardnom tehnikom. Korišćene su 3
varijante AFLV: 1) osnovni preparat, 2) obogaćen trombocitima, ili 3) AFLV sa
dodatkom gentamicina. Postoperativno je merena drenaža i praćeno zarastanje
preponskih rana.
Rezultati: Komplikacije zarastanja zabeležene su u 35 (15%) preponskih incizija,
kod 29 (24,8%) pacijenata: limforeja u 15 (6,4%), infekcija u 11 (4,7%) i
dehiscencija u 9 (3,8%) rana. Tretirane i kontrolne prepone se nisu razlikovale u
trajanju i količini postoperativne drenaže. Primena AFLV nije bila praćena ređom
pojavom preponskih incizionih komplikacija uopšte (15,9% tretiranih, 14,9%
netretiranih) niti manjom učestalošću infekcije (6,2% prema 5%) ili dehiscencije
rane (5,3% prema 2,6%), ali je pokazala potencijalnu efikasnost u sprečavanju
komplikacija limfatičnog tipa (4,4% prema 8,8%). Varijante AFLV se nisu
razlikovale u profilaktičkoj efikasnosti. Komplikacije preponskih rana su značajno
produžavale (p < 0,001) i poskupljivale hospitalizaciju (p = 0,007), a u 60%
(21/35) slučajeva dijagnostikovane su tek po otpustu i predstavljale su najčešći
razlog rane rehospitalizacije (4/5). Preoperativna hospitalizacija > 1 dan je
višestruko povećavala rizik nastanka komplikacija preponskih rana (aOR = 3,94, p
= 0,011).
Zaključak: AFLV nije efikasan u prevenciji komplikacija preponskih rana, koje se
posle ABFB javljaju sa visokom učestalošću i često se manifestuju odloženo.
Značajnu preventivnu ulogu ima minimalno trajanje preoperativne
hospitalizacije.
Ključne reči: aortobifemoralni bajpas, postoperativni incizioni morbiditet,
fibrinski tkivni adheziv
99
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
074
IZBOR HIRURŠKOG PRISTUPA U LEČENJU ANEURIZMATSKE BOLESTI
POPLITEALNE ARTERIJE
Sladojević M, Maksimović Ž, Dragaš M, Banzić I, Marković M, Pejkić S, Tomić I,
Končar I, Ilić N, Davidović L
Klinički centar Srbije, Beograd
Uvod: Hirurško lečenja aneurizme poplitealne arterije (APA) podrazumeva
dorzalni ili medijalni pristup, uključujući i prošireni medijalni.
Cilj rada je definisanje parametara koji utiču na izbor hirurškog pristupa, odrediti
prednosti i nedostatke pojedinih pristupa, kao i najbolji vid hirurške
rekonstrukcije.
Metode i materijal: Retrospektivno su analizirani podaci 132 slučaja APA
operisanih u Klinici za vaskularnu i endovaskularnu hirurgiju Kliničkog centra
Srbije u destogodišnjem periodu.
Rezultati: U tretmanu APA kod kojih je proksimalna anastomoza šivena na
femoralnu arteriju značajno češće je korišćen medijalni pristup (p<0,01).
Poplitealna arterija je bila mesto distalne anastomoze u svim slučajevima
operisanih dorzalnim pristupom i u 76,67% operisanih medijalnim pristupom.
Pacijenti sa lošim „run off-om“ češće su operisani medijalnim pristupom
(p<0,01), a oni sa svim protočnim kruralnim arterijama dorzalnim (p<0,01).
Pacijenti sa kompresivnim simptoma i asimptomatski značajno češće su
operisani dorzalnim pristupom (p<0,01), a pacijenti sa akutnom ishemijom noge
medijalnim pristupom (p<0,01). Sve rupturirane APA operisane su medijalnim
pristupom. Najčešća procedura prilikom dorzalnog pristupa bila je resekcija
aneurizme i interpozicija grafta (85,72%), a prilikom medijalnog pristupa
ekskluzija aneurizme i autovenski bajpas (52,22%).
Zaključak: Dorzalnim pristupom treba tretirati APA koje ne prelaze granice
poplitealne jame i koje vrše kompresiju na okolne strukture. Medijalni pristup je
indikovan u tretmanu ekstenzivnijih aneurizmi, u slučajevima lošeg „run off“,
akutne ishemije noge i rupture. Prilikom dorzalnog pristupa najbolja
rekonstrukcija je resekcija APA i interpozicija grafta. Medijalni pristup sa
ekskluzijom APA i bajpasom indikovan je u slučaju manjih aneurizmi.
Ključne reči: aneurizma poplitealne arterije, hirurški pristup
100
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
075
VAKUUMOM ASISTIRANO ZARASTANJE RANE U VASKULARNOJ
HIRURGIJI – KLINIČKI I EKONOMSKI EFEKTI
Končar I, Cvetković S, Dragaš M, Ilić N, Pejkić S, Tomić I, Mutavdžić P, Davidović L
Klinički centar Srbije, Beograd
Vakuumom asistirano zatvaranje rane (VAC) je metoda koja se sve više koristi
međutim dokazi o koristi VAC terapije kod vaskularnih bolesnika i njihovi
ekonomski efekti u zemlji u razvoju do sada nisu publikovani.
Cilj ove studije je da uporedi rezultate lečenja VAC metodom kod vaskularnih
bolesnika u odnosu na dosadašnjem metode, i da ispita ekonomske koristi ove
terapije u specifičnim ekonomskim uslovima kakvi su u zemljama u razvoju kao
što je Srbija.
Metod. Uzastopni bolesnici sa komplikovanom ranom operisani u periodu
Januar 2011 – Januar 2012, su tretirani VAC metodom i uključeni u studiju.
Primarni rezultat je zatvaranje rane, dok su sekundarni ciljevi dužina
hospitalizacija, broj previjanja, cena lečenja rane, radno vreme medicinskog
osoblja potrošeno za tretman rane. Rezultati primarnih i sekudnarnih ciljeva su
poređeni sa lečenjem bolesnika konvencionalnim metodama tokom 2010
godine.
Rezultati: U grupi bolesnika tretiranih VAC terapijom jedan bolesnik je preminuo
(2.38%) a jedan izgubio ekstremitet (2.38%), dok je tokom lečenja
konvencionalnim metodama preminulo 8 bolesnika (21.05%), a 5 (13.15%) je
izgubilo ekstremitet. Cena lečenja i vreme koje je medicinsko osoblje provelo za
negu rane je značajno manje u grupi bolesnika sa eksponiranim veštačkim
krvnim sudom ukoliko su tretirani VAC terapijom.
Zaključak. VAC terapija je efektna u lečenju vaskularnih pacijenata sa infekcijom
rane. Ekonomski efekti VAC terapije su primenjivi i u zemljama u razvoju, ali je
pažljiv izbor bolesnika jedini način da se ta ekonomičnost zadrži i poboljša.
Ključne reči: VAC, isplativost
101
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
076
RANI REZULTATI PRIMENE VENSKOG “PAČA” KOD POTKOLENIH
BAJPAS PROCEDURA
Tomić A, Marjanović I, Leković I, Šarac M, Zoranović U, Drašković M, Bjelanović Z,
Paunović D, Micković S, Leković M
VMA Beograd
Iako su upotreba “pača” (patch) ili “kafa” (cuff) na distalnoj anastomozi odavno
preporučene u cilju unapređenja protočnosti sintetskog grafta njihova upotreba
u potkolenoj poziciji i dan danas nije dokazana.
Cilj ove studije je da evaluira rezultate potkolenih bajpas procedura sa venskim
pačem kod bolesnika sa kritičnom ishemijom ekstremiteta.
U studiju su uključenim svi bolesnici sa potkolenim bajpas procedurama u
kojima je korišćen sintetski graft i venski pač. Rezultati prikazuju rani mortalitet,
morbiditet, prohodnost i uspešnost spasavanja ekstremiteta za procedure
učinjene od 2012 – 2014 godine. Dvadeset dve potkolene bajpas procedure sa
graftom i venskim pačem su izvedene unutar perioda od dve godine. Bol u miru
je bila indikacija kod 18 bolesnika (81%), a defekt tkiva kod 4 (19%). Distalna
arterijska anastomoza je kreirana na tibioperonealnom stablu. Sve rekonstrukcije
su primarno bile prohodne.
Period praćenja bolesnika iznosio je od 6 do 24meseca. Tokom tod perioda
kompletno praćenje uspešno je urađeno kod 14, dok su ostali izgubljeni iz
evidencije. Samo jedan bolesnik je imao okluziju grafta nakon godinu dana uz
amputaciju ekstremiteta.
Potkolenic bajpas sintetskim graftom i venskim pačem kod bolesnika sa
kritičnom ishemijom ekstremiteta ima dobre dugoročne rezultate koji se mogu
porediti sa rezultatima bez venskom pača.
102
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
077
MANAGEMENT OF CONGENITAL HEART DISSEASES WITH SEVERE
NEONATAL SYMPTOMS
Suciu H
Institutul de Urgenţă pentru Boli Cardiovasculare şi Transplant Tîrgu Mureş,
Romania
This paper presents our experience within the period January 2008 - April 2014,
with a number of 234 cases of congenital pathology with severe neonatal
symptomps. All of these interventions were performed as emergency surgical
procedure.
Cardiovascular surgical correction in neonates represents a challenge for the
multidisciplinary team of specialists involved: obstretician, neonatologist,
pediatric cardiologist, anesthesiologist and cardiovascular surgeon.
The intervention decision itself must be always taken by the complete team
taking in consideration multiple factors : age, weight, hemodynamic and
biological status, overall diagnostic, pre-existing lesions and noncardiac
anomalies.
The team work before, within and after the surgical intervention performed in
highly specialized cardiovascular centers (i.e. tertiary centers) is the answer for a
succesful resolution of this pathology.
103
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
078
INETRVENTIONAL PROCEDURES FOR CONGENITAL HEART DISEASE
Milev I, Anguseva T, Idrizi S, Ampova V, Zimbakov Ž, Mitrev Ž
Specijalna bolnica hirurskih bolesti Filip Vtori, Skopje, Makedonija
OBJECTIVE: Interventional techniques available for use in treating congenital
heart disease include balloon dilation of valves and vessels, stent placement and
coil embolization of collaterals, patent ducts and other arterial fistulae. In
addition, a variety of devices for closure of atrial and ventricular septal defects
and patent ducts currently are under investigation. Radiofrequency ablation of
arrhythmias also is applicable to the pediatric population
METHODS: During last 8 years 305 patients with congenital heart disease had
been treated with interventional procedures in our hospital. All of them had
been diagnosed by transthoracic and transoesophageal echocardiograpfy. All
patients had one day hospitalization.
RESULTS: 153pts with atrial septal defects had been occluded with amplatzer
septal occluder, 45pts had interventional closure of the persistent arterial
channel between aorta and pulmonary artery by amplatzer AGA vascular plug et
coil, 18 pts got ventricular septal defect occlusion by amplatzer septal occluder;
balloon valvuloplasty of the congenital aortic valve stenosis was performed in 7
pts. and balloon valvuloplasty for pulmonary valve stenosis was performed in 60
pts.Aortic stent for treatment of the aortic coarctation was implanted in
19pts.With an anplatzer AGA vascular plug coronary AV fistula was occluded in 3
pts. No mortality and no complications were noted. Follow up period is up to
8years.
CONCLUSION: interventional catheterization has become solidified as an
integral component of the comprehensive management of patients with
essentially all forms of congenital heart disease. Patients are getting permanent
solution with minimum side-effects of their health.
Key words: interventional procedures, congenital heart diseases
104
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
079
A SUCCESSFUL EARLY GORE-TEX RECONSTRUCTION OF AN
ABDOMINAL WALL DEFECT IN A NEONATE WITH CANTRELL
PENTALOGY
Divković D, Šego K, Kovačić B
Kiliničko bolnički centar Osijek, Hrvatska
Introduction and objectives: Cantrell–Haller–Ravitch syndrome (Cantrell’s
pentalogy) was first described in 1958. The origin of this rare syndrome is
developmental failure of the ventral mesoderm that usually occurs between days 14
and 18 of embryonic development. A defect of the cephalic fold results in a wide
range of cardiac, thoracic, and abdominal anomalies. In this report, we present a
case of successful early reconstructive surgical treatment in a premature boy with
pentalogy of Cantrell.
Case report: A 39-year-old parturient with three previous normal pregnancies
followed by normal deliveries presented with a fetal omphalocele detected by
ultrasound in the 20th week of gestation. Amniocentesis showed a normal male
karyotype of 46 XY. A boy was delivered with Apgar scores 7 and 8 at 5 and 10 min,
birth weight of 2919 g, and birth length of 48 cm. He had major omphalocele, a
defect of lower sternum with caudal displacement of the heart and pulsatile heart
apex below the skin in the upper abdomen. A flat nose and bilateral undescended
testes were also registered. During the initial hospitalization, a ventricular septal
defect, atrial septal defect type II, and pulmonary artery stenosis of mild grade were
verified by MSCT angiography and coronary catheterization. The inferior vena cava
was hypoplastic below the renal level with an enlarged azygous vein. Surgical
exploration revealed an omphalocele containing the small bowel and liver in the
ventral position. Intestinal malrotation was found with an undeveloped omentum. A
defect of the ventral part of diaphragm, aplastic lower half of sternum, defective
hypoplastic pericardium, and caudal displacement of heart was confirmed. During
the procedure performed by a pediatric and cardiac surgeon, the heart was moved
into the thorax, the pericardium was closed and the ventral part of diaphragm was
reconstructed with direct stitches after mobilizing the posterior leaf. A second
surgical correction was carried out on the 20th postnatal day. The mesh showed no
signs of infection and was reduced by 50% on the midline. Complete surgical
closure whereby the abdominal wall was closed layer by layer was achieved during
the third procedure carried out on the 47th day.
Conclusion: A favorable functional and cosmetic outcome was achieved in the
reconstruction of major defects in a premature boy with Cantrell pentalogy using
Gore-tex patch. The respiratory insufficiency and delayed enteral feeding were
registered after early diaphragmal repair and omphalocele reduction. A surgical
technique, materials used for abdominal wall reconstruction, and postoperative care
are important for patient outcomes.
105
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
080
IZAZOVI HIRURŠKOG LEČENJA DECE SA KOMBINOVANIM
KARDIJALNIM I NEKARDIJALNIM ANOMALIJAMA.
Stajević M, Šehić I, Dizdarević I
Institut za zdravstvenu zaštitu majke i deteta Srbije "Dr Vukan Čupić", Beograd
Cilj rada: ukazivanje na postojanje bolesnika koji imaju udružene urodjene
srčane i ne srčane mane i/ili genetske sindrome, analiza vrsta udruženosti,
postavljanje postulata za prioritet lečenja.
Metodologija: analizirano je poslednjih deset godina i 1455 operisanih
bolesnika. Vršena je kategorizacija bolesnika po tome da li spadaju u
acijanogene ili cijanogene mane, da li su bolesnici neoperisani, prethodno
palijativno zbrinuti ili reoperisani i da li je pridružena nekardijalna anomalija
uticala na redosled operativnog zahvata na srcu.
Rezultati: Ukupan broj bolesnika sa udruženim genetskim sindromima je bilo
126, 57 dece je imalo druge udružene nekardijalne anomalije (anomalije
centralnog nervnog sistema, kraniofacijalne i muskuloskeletne anomalije, a
zatim gastrointestinalne, urogenitalne, pulmološke i ostale). prisustvo sindroma
uglavnom ne utiče na redosled lečenja. U najvećem broju slučajeva je kardijalna
operacija imala prioritet u odnosu na nekardijalne operacije osim u 5 slučajeva
gde su prioritet bile intervencije iz područja gastrointestinalnih anomalija
(anorektalne i atrezije creva) odnosno urogenitalnog trakta (akutne opstrukcije
urogenitalnog trakta), izuzetno centralnog nervnog sistema (ventrikulo
peritonealni šant). Ostale intervencije su planirane i radjenje najčešće nakon
palijativne ili kompletne korekcije cijanogene mane ukoliko se radilo o hirurškim
intervencijama gde bi čak i delimična hipoksija kompromitovala hirurški rad
(primarni i/ili sekundarni rascepi nepca), odnosno nakon rešavanja mana
bolesnika sa acijanogenim manama.
Zaključak: Bolesnike sa udruženim nekardijalnim i kardijalnim urodjenim
anomalijama treba operisati po mogućnosti u tercijarnim zdravstvenim
ustanovama gde bi se mogućnost komplikacija svela na minimum.
Ključne reči: kongenitalne anomalije, sindromi, prioritet lečenja
106
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
081
COR TRIATRIATUM DEXTER: HIRURGIJA ILI PERKUTANA KOREKCIJA?
Nešić I, Vuković P, Perić M, Košević D, Milojević P, Stojanović I, Milačić P, Đukanović B
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Cor triatriatum dexter je izuzetno retka kongenitalna srčana mana u kojoj
membrana deli desnu pretkomoru na dve šupljine. Klinička prezentacija ove
mane zavisi od stepena septalizacije desne pretkomore i prisustva udruženih
anomalija srca. Predstavljamo slučaj 43-ogodišnje žene kod koje je
dijagnostikovan cor triatriatum dexter sa atrijalnim septalnim defektom. U
bolesnika je prvobitno pokušana perkutana intervencija sa ciljem disrupcije
membrane balon dilatacijom, a potom i implantacija Amplatzer septalnog
okludera. Iako je membrana uspešno pokidana pri balon dilataciji, septalni
okluder nije mogao biti plasiran zbog odsustva donje ivice velikog atrijalnog
septalnog defekta za koji bi se okluder pričvrstio. Hirurški tretman je bio jedini
metod za adekvatnu korekciju anomalije. Tom prilikom je membrana
ekscidirana, a septalni defekt je suturiran upotrebom autologog perikarda.
Možemo zaključiti da u pacijenata sa nepotpunom membranom i atrijalnim
septalnim defektom sa dobro definisanim ivicama, perkutani pristup je
verovatno metod izbora. Kod pacijenata sa nepovoljnim anatomskim odlikama
ili sa udruženim složenim srčanim manama, hirurgija na otvorenom srcu ostaje
zlatni standard.
Ključne reči: cor triatriatum dexter, kongenitalna srčana mana, kardiohirurgija,
perkutana intervencija
107
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
082
MASIVNI, MOBILNI TROMB DESNE PRETKOMORE ZAGLAVLJEN U
FORAMEN OVALE APERTUM - PRIKAZ SLUČAJA
Sagić J, Perić M, Vuković P, Vuković M, Tanasić M, Đukanović B
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Pacijent muškog pola, star 34 godine, kod koga je prethodno dijagnostikovana
plućna embolija, preveden je na naš institut radi kliničkog ispitivanja zbog
ponavljanih bolova u grudima, gušenja, kašlja i osećaja nedostatka vazduha u
miru.Na Color Duplex Scan-u vena donjih ekstremiteta viđena je tromboza sa
okluzijom leve poplitealne vene. Transtorakalni ehokardiografski pregled
pokazao je mobilnu, serpentinoznu tumorsku masu trombnih karakteristika u
desnom atrijumu, zaglavljenu u FOA. Tokom dijastole srčanog ciklusa tromb
protrudira u levi atrijum, a povremeno se vizuelizuje i u levom ventrikulu.
Indikovana je hitna hiruška trombektomija desne i leve pretkomore, uz
zatvaranje foramena ovale. Operacija i postoperativni tok su protekli uredno, i
bolesnik je otpušten kući 20 dana nakon operacije uy svakodnevnu
antikoagulantnu terapiju.
Na šestomesečnoj kontroli po završetku intervencije,ultrazvučnim pregledom
ustanovljeno je da su se trombne mase u venama donjih ekstremiteta i plućnoj
cikrulaciji resorbovale.
Ključne reči: plućna embolija, tromb, FOA
108
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
083
LOKALNI SISTEM ZA EVALUACIJU OPERATIVNOG RIZIKA U
KARDIOHIRURGIJI
Mihajlović B, Čemerlić-Ađić N, Velicki L, Mihajlović B.B , Ćurčić D, Banković D,
Fabri M.
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: U poslednje vreme, mnogi autori su ustanovili da Evropski sistemi za
evaluaciju operativnog rizika u kardiohirurgiji (EuroSCORE), aditivni i logistički
modeli, precenjuju rizik.Nedavno je uveden novi EuroSCORE II, koji se u našoj
ustanovi rutinski primenjuje od početka 2012 godine.
Cilj rada je bio da se proceni značaj lokalno razvijenog modela za evaluaciju
operativnog rizika u kardiohirurgiji i uporedi njegova moć predviđanja
operativnog rizika sa EuroSCORE.
Metode:.Prospektivno su prikupljani podaci za 2681 bolesnika, koji su operisani
u Institutu za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, u periodu od 01.07.2011 do
31.12.2013 godine. Za konstrukciju modela korišćena je logistička regresiona
analiza.Evaluacija lokalnog modela i tri Evropska sistema, ostvarena je
upoređivanjem očekivanog i stvarnog mortaliteta.
Rezultati: Razlika između očekivanog i stvarnog mortaliteta za čitavu grupu
operisanih bolesnika nije bila statistički značajna za aditivni EuroSCORE
(p=0.073) i lokalni model (p=0.134).Logistički sistem je precenio, a novi
EuroSCORE II model, potcenio operativni rizik. U koronarnoj hirurgiji, svi modeli
EuroSCORE, osim logističkog, funkcionisali su dobro.U valvularnoj hirurgiji,
EuroSCORE II i lokalni model značajno su potcenili operativni rizik a aditivni i
logistički EuroSCORE bili su dobri.U kombinovanoj hirurgiji, EuroSCORE II
značajno je potcenio operativni rizik (p=0.029) a lokalni model nije pokazao
značajnu razliku između očekivanog i stvarnog mortaliteta (p=0.252).
Zaključak.Lokalni model za evaluaciju operativnog rizika u kardiohirurgiji
pokazuje dobru kalibraciju i ima dobru moć diskriminacije.U poređenju sa
Evropskim sistemima, najprihvatljiviji je za oblast kombinovane hirurgije..
Nastavićemo sa rutinskom primenom i komparacijom EuroSCORE II i lokalnog
modela, u svakodnevnoj kliničkoj praksi.Verujemo da će lokalni model dobro
ilustrovati stvarno stanje i obezbediti tačnije predviđanje operativnog rizika u
našoj ustanovi.
109
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
084
ULOGA NADZORA NAD BOLNIČKIM INFEKCIJAMA U BEZBEDNOSTI
PACIJENATA - ISKUSTVO INSTITUTA ZA KARDIOVASKULARNE
BOLESTI VOJVODINE
Marković-Denić Lj1,2, Čemerlić-Ađić N1, Fabri M1, Pavlović K1, Radanović R1,
Mihajlović B1
1
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica,
2
Institut za epidemiologiju, Medicinski fakultet, Beograd
Uvod: Svetska zdravstvna orgnaizacija (SZO) je 2006. god. osnovala Alijansu za
bezbednost pacijenata, a Evropski savet je 2009. god. naglasila da su prevencija i
nadzor nad bolničkim infekcijama najznačajniji za bezbednost pacijenata.
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine (IKVBV) je jedna od prvih bolnica u
Srbiji koja je postala član Alijanse SZO, te i sprovodi aktivan nadzor nad
bolničkim infekcijma .
Cilj rada: Prikazati organizaciju i nadzor nad bolničkim infekcijma sa aspekta
bezbednosti pacijenata.
Metod: U radu je dat opis aktivnosti u IKVBV u okviru nadzora nad bolničkim
infekcijama prema Pravilniku o kvalitetu zdravstvene zaštite (deo Bezbednost
pacijenata) i zahtevima Alijanse za bezbednost pacijenata SZO u periodu 20082014.
Rezultati: Aktivni epidemiološki nadzor nad svim hospitalizovanim bolesnicima
u IKVBV sprovodi Tim za bolničke infekcije koga čine epidemiolog i dve sestre za
bolničke infekcije. Tokom sedmogodišnjeg perioda, zaključno sa oktobrom
2014. god, u Klinici za kardiohirurgiju IKVBV hospitalizovano je 9089 bolesnika.
Prosečna stopa incidencije bolničkih infekcija iznosila je 4,1%. Stopa incidenije
infekcija operativnog mesta koje se prate prema Pravilniku kretala se od 0,77%
do 2,57%, a prosečna je iznosila 1,46%. Nije bilo klastera infekcija u
posmatranom periodu, odnosno prenošenja infekcije sa jednog na druge
bolesnike. Prema podacima prikupljenim za međunarodnu studiju o
antibioprofilaksi Alijanse za bezbednost pacijenata SZO, kod svih pacijenata prva
doza antibiotika u profilaksi aplikovana je 30 min pre operacije i to cefalosporin
prve generacije, kao što je i preporuka.
Zaključak: Kontinuiran nadzor nad bolničkim infekcijma, posebno nad infekcijma
operativnog mesta koje se mogu prevenirati, doprinosi većoj bezbednosti
pacijenata.
110
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
085
FAKTORI RIZIKA ZA REHOSPITALIZACIJU BOLESNIKA NAKON
KARDIOHIRURŠKOG ZAHVATA
Redžek A, Velicki L, Petrović J, Mironicki M, Gvozdenović A, Fabri M
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Neplanirane rehospitalizacije su odgovorne za porast troškova lečenja i
imaju direktan uticaj na kvalitet života ovih bolesnika. Još uvek nije jasno kako se
procenat rehospitalizacija može efikasno sniziti.
Cilj rada je da definiše faktore rizika i prediktore za rehospitalizaciju bolesnika
nakon kardiohirurškog zahvata.
Metodologija: Prospektivnom studijom su analizirani bolesnici podvrgnuti
kardiohirurškom zahvatu tokom 2012.godine na Klinici za kardiohirurgiju
Instituta za KVB Vojvodine. Period praćenja je bio godinu dana od datuma
operacije. Pacijetni su podeljeni u dve grupe u odnosu na rehospitalizaciju kao
kriterijum. Ispitivani faktori su podeljeni na preproceduralne (zavisne od
pacijenta),proceduralne i postproceduralne.
Rezultati: U periodu praćenja od godinu dana, analizirano je 1268 bolesnika
podvrgnutih kardiohirurškom zahvatu. Ukupno 121 bolesnik (9,54%) je
rehospitalizovan u periodu od godinu dana od datuma operacije. U ovoj grupi,
glavni razlozi rehospitalizacije su bili kongestivna srčana slabost (17,3%),
dehiscencija sternuma (14,9%), poremećaji ritma i sprovođenja (14,9%), infekcija
rane (11,6%), rekurentna angina pektoris (11,6%), i perikardni iziv (10,7%).
Nezavisni prediktori za rehospitalizaciju su bili raniji moždani udar (p=0,002),
hronična srčana slabost (p<0,0005) i postoperativni perikardni izliv (p=0,006).
Zaključak: Ovom studijom su ustanovljeni faktori rizika i prediktori
rehospitalizacije nakon kardiohirurško zahvata koji uključuju brojne faktori
vezane kako za pacijenta tako i kardiohirurški zahvat. Ovo je prvi korak u
kreiranju prediktivnog modela za ranu rehospitalizaciju kardiohirurških
bolesnika. Napori da se identifikuju pacijenti sa povećanim rizikom, mogu
smanjiti učestalost rehospitalizacija.
Ključne reči: kardiohirurgija, faktori rizika, rehospitalizacija
111
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
086
REHABILITACIJA BOLESNIKA NAKON TRANSPLANTACIJE SRCA
Krstić N, Varagić-Marković S, Jocić N, Nestorović E, Tomanović-Vujadinović S
Klinički centar Srbije, Beograd
Uvod. Kada su urađene prve transplantacije srca pre četrdesetak godina u
Americi, a pre dvadeset u našoj zemlji, bila je nezamisliva fizička aktivnost u
ranom postoperativnom toku. Preživljavanje je tada bilo do dva meseca. Kako se
tehnika usavršavala i period preživljavanja produžavao na godinu dana i duže,
pokazalo se da neaktivnost, uz kortikosteroidnu i imunosupresivnu terapiju
dovodi do ubrzanog gubitka koštane mase. Osteoporoza uz steroidnu miopatiju
predstavlja jednu od najtežih kasnih komplikacija.
Cilj ovog rada je bio da ukaže na značaj doziranog vežbanja na postepeno
jačanje snage srčanog mišića i poboljšanje aerobnog kapaciteta bolesnika nakon
transplantacije srca. Posebno su značajne vežbe sa povećanjem otpora. Da bi
rehabilitacija bila uspešna bolesnik mora biti mentalno stabilan, motivisan i
spreman na saradnju.
Metode. Na Klinici za kardiohirurgiju KCS u poslednjih godinu dana urađeno je
jedanaest transplantacija srca. Kod osam bolesnika sproveden je rani
rehabilitacioni tretman. Neposredno pred operaciju, kao i pred otpust u prvom
mesecu nakon presađivanja srca bolesnicima je procenjen funkcionalni status
Duke Activity Status Index upitnikom (DASI), kao i šestominutnim testom hoda.
prisustvo depresije i anksioznosti mereno je Becovom skalom.
Rezultati. Od jedanaest bolesnika koji su dobili novo srce , samo je jedna bila
žena. Najmlađi ima 35 a najstariji 60 godina. Svih osam bolesnika su odmah po
stabilizaciji svog hemodinamskog stanja započeli sa ranom rehabilitacijom i
vežbanjem. Intenzitet vežbi je individualno doziran i povećavan, a vežbe sa
otporom su postepeno uvođene pred otpust. Između šestominutnog testa hoda
pre i posle transplantacije nađena je visoko statistički značajna razlika (p<0,001).
Bolesnici redovno dolaze na biopsiju srčanog mišića svakog meseca i naučene
vežbe rade kod kuće.
Zaključak. Intenzitet i dužina vežbanja nakon transplantacije srca, povećava
fizičku sposobnost operisanih bolesnika, jača srčani mišić i deluje na povećanje
koštane gustine. Vežbanje pozitivno deluje i na psihičku stabilnost naših
bolesnika.
Ključne reči: transplantacija srca, rehabilitacija, vežbanje
112
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
087
FAKTORI RIZIKA ZA RAZVOJ AKUTNOG MOŽDANOG SINDROMA
NAKON OPERACIJE NA OTVORENOM SRCU
Strizović S1, Čemerlić-Ađić N1, Strizović I2, Đorić V1, Tovilović S2, Kozić B1, Ađić F1,
Dejanović J1, Redžek A1
1
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica,
2
Filozofski fakultet Novi Sad
U radu je prikazano istraživanje koje je usmereno na utvrđivanje faktora rizika za
razvoj akutnog moždanog sindroma nakon operacije na otvorenom srcu. Faktori
rizika su depresivnost, sklonost ka anksioznom reagovanju, afektivitet,
kognitivno funkcionisanje, crte ličnosti i sociodemografske karakteristike: pol,
starost, mesto stanovanja, bračni status, radni status i socijalna podrška.
Preoperativno je ispitano 100 hospitalizovanih pacijenata na Institutu za
kardiovaskularne bolesti Vojvodine u Sremskoj Kamenici. Istraživanje je
obavljeno opsežnom baterijom testova, koji ispituju emocionalne poremećaje,
dok je u istraživanje uvrštena i Mala skala za procenu mentalnog statusa, kako bi
se ispitalo stanje preoperativnog kognitivnog funkcionisanja. Nakon operacije,
ček listom za utvrđivanje postojanja simptoma, utvrđeno je da je 40 pacijenata
nakon operacije razvilo akutni moždani sindrom. Rezultati su pokazali da su
faktori rizika za razvoj akutnog moždanog sindroma: smanjeno preoperativno
kognitivno funkcionisanje, povišen stepen preoperativne depresivnosti,
smanjena socijalna podrška od strane porodice i značajnih drugih, kao i godine
starosti pacijenata. Istraživanje je takođe pokazalo da dolazi do promene u
pozitivnom afektivitetu merenom pre i posle operacije. Ostale psihološke i
sociodemografske varijable nisu se pokazale statistički značajnim, kao faktori
rizika za razvoj akutnog moždanog sindroma nakon operacije na otvorenom
srcu. Istraživanjem je utvrđeno da su gore navdeni faktori, faktori rizika za razvoj
akutnog moždanog sindroma nakon operacije na otvorenom srcu te se na
osnovu ovih podataka može izvršiti prevencija uticaja ovih siptoma na
postoperativni tok nakon hirurške revaskularizacije miokarda i valvularne
hirurgije.
Ključne reči: akutni moždani sindrom, faktori rizika, operacija na otvorenom srcu,
kognitivno funkcionisanje, emocionalni poremećaji, socijalna podrška,
prevencija
113
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
088
PRIMENA EUROSCORE II MODELA U PROCENI PERIOPERATIVNOG
RIZIKA U KARDIOHIRURGIJI - ISKUSTVO INSTITUTA ZA
KARDIOVASKULARNE BOLESTI "DEDINJE", BEOGRAD
Nežić D, Spasić T, Košević D, Balević M, Petrović I, Vukajlović Ž, Borzanović M
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Cilj rada: Procena vrednosti EuroSCORE II (European System for Cardiac
Operative Risk Evaluation) modela u predviđanju perioperativnog rizika u
kardiohirurgiji kod pacijenata operisanih posle uvođenja EuroSCORE II u opštu
upotrebu.
Metodologija: Za 1864 uzastopno operisanih kardiohirurških pacijenata (01.
januar do 31. decembar 2012. godine, Institut za kardiovaskularne bolesti
“Dedinje“), preoperativno procenjeni aditivni, logistički i EuroSCORE II uneti su u
bazu podataka. Primarni cilj studije je bio određivanje intrahospitalnog
mortaliteta, kako za celi uzorak, tako i za podgrupe formirane po tipu urađene
kardiohirurške procedure [koronarna, valvularna, kombinovana (koronarna plus
valvularna), hirurgija grudne aorte kao i ostale procedure]. Diskriminaciona
vrednost modela testirana je određivanjem površine ispod ROC (receiver
operating characteristic) krive. Za testiranje kalibracije modela upotrebljen je
Hosmer-Lemeshow (H-L) test, kao i odnos zabeleženog prema predviđenom
mortalitetu (O/E ratio = observed/expected mortality ratio).
Rezultati: Zabeležen je intrahospitalni mortalitet od 3.65% (68 od 1864
operisanih), uz predviđeni perioperativni mortalitet od 3.51% (EuroSCORE II),
6.60% (logistički EuroSCORE) i 5.14% (aditivni EuroSCORE). Hosmer-Lemeshow
test potvrdio je dobru kalibraciju za celi uzorak samo za aditivni EuroSCORE (H-L
test, p = 0.129), dok su logistički EuroSCORE (H-L test, p = 0.001), i EuroSCORE II
(H-L test, p = 0.003) pokazali lošu kalibraciju. O/E mortality ratio potvrdio je
dobru kalibraciju na celom uzorku samo za EuroSCORE II [O/E = 1.05 (95% CI 0.80
- 1.30)]. Površine ispod ROC krivih su potvrdile odličnu diskriminaciju sva tri
modela EuroSCORE-a za celi uzorak, kao i prihvatljive vrednosti za sve podgrupe
kardiohirurških procedura.
Zaključak: EuroSCORE II je na našem uzorku potvrdio dobru diskriminaciju i
diskutabilnu kalibraciju.
114
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
089
PROCENA EFEKTA PRIMENE KINEZITERAPIJE I ELEKTROTERAPIJSKIH
PROCEDURA U STIMULACIJI RAZVOJA KOLATERALNOG KRVOTOKA
KOD PACIJENATA SA INTERMITENTNIM KLAUDIKACIJAMA
Marković D1, Marković M2, Pejkić S2, Končar I2, Kostić D2, Dragaš M2, Ilić N2, Tomić I2,
Mutavdžić P2, Davidović L2
1
Kliničko bolnički centar Bežanijska Kosa, Beograd, 2Klinički centar Srbije, Beograd
Uvod: Periferna arterijska okluzivna bolest (PAOB) je značajan socijalnomedicinski problem u gotovo svim zemljama sveta. Do sada je vrlo malo studija
ispitivalo mogućnosti primene fizikalnog tretmana u okviru neoperativnog
lečenja pacijenata sa klaudikacijama.
Cilj rada: Ispitati efekat primene kineziterapijskih procedura i fizikalnih agenasa
na tok PAOB praćenjem promena vrednosti klaudikacione distance (KD) i dopler
indeksa.
Metodologija: 47 pacijenata tretiranih neoperativno sa dijagnozom PAOB i
tegobama tipa klaudikacija koji su na početku istraživanja imali AB-indexe u
intervalu od 0.9 do 0.5 svrstani su u dve grupe metodom slučajnog izbora koje
su se razlikovale po primenjenim terapijskim protokolima.
U toku tri meseca pacijenti prve grupe su bili tretirani medikamentoznom
terapijom, hodom preko granice bola, dinamičkim vežbama sa malim stepenom
opterećenja i fizikalnim agensima, dok su pacijenti druge grupe dobijali
medikamentoznu terapiju i sprovodili hod preko granice bola. Pre i posle
sprovedenih terapijskih protokola odredjivana je vrednost AB index-a i dužina
KD.
Rezultati rada: Konstatovano je postojanje statistički značajnog porasta KD u obe
grupe ispitanika i to nezavisno od primenjenog terapijskog protokola (p<0,001),
kao i veći interval porasta KD u grupi sa primenom fizikalne terapije. Nije bilo
značajne promene vrednosti dopler indeksa u obe grupe ispitanika. Zapaženo je
da je sprovođenje fizikalnih procedura posebno pogodovalo pacijentima sa
ograničenom mogućnošću kretanja.
Zaključak: Metode fizikalnog lečenja mogu predstavljati značajnu dopunu
neoperativnom tretmanu pacijenata sa PAOB čime poboljšavaju funkcionalnu
sposobnost obolelih i odlažu operativno lečenje. Svakako su potrebna dalja
ispitivanja koja bi uključila veći broj bolesnika.
Ključne reči: periferna okluzivna bolest, neoperativni tretman, fizikalne
procedure
115
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
090
ULOGA PSIHOLOGA U PROGRAMU REHABILITACIJE
KARDIOVASKULARNIH BOLESNIKA
Đorić V, Čemerlić-Ađić N, Dodić S, Strizović S, Bjelobrk M, Miljković T, Čolaković S
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Prikazani rad usmeren je na predstavljanje uloge psihologa u programu
rehabilitacije kardiovaskularnih bolesnika. Istraživanja su pokazala da se
faktorima rizika za nastanak kardiovaskularnih bolesti mogu smatrati različite
sociodemografske osobine, poput godina starosti, pola, zatim nasledne osobine,
navike pacijenata, te hipertenzija, hiperlipidemija i dijabetes. Osim navedenih,
mnogi su i psihosocijalni faktori koji doprinose razvoju kardiovaskularnih bolesti.
U literaturi najčešće spominjani emocionalni faktori rizika jesu depresivnost,
hostilnost, anksioznost, kao i D tip ličnosti. Takođe, pokazano je da i hroničan
stres pacijenata predstavlja značajan faktor koji doprinosi nastanku
kardiovaskularnih oboljenja. Upravo je zato neophodno sprovođenje adekvatne
rehabilitacije pacijenata, usmerene ka radu na biološkim i psihološkim faktorima
rizika za nastanak i razvoj kardiovaskularne bolesti. Identifikovanjem
psihosocijalnih faktora i modifikovanjem određenih ponašanja pacijenata
moguće je u velikoj meri smanjiti nastanak kardiovaskularnih oboljenja. Uloga
psihologa u procesu rehabilitacije ogleda se u prevladavanju barijera koje
ometaju usvajanje novih navika, osiguravanju spoljašnje podrške za održavanje
novih pozitivnih navika i zdravstvenog ponašanja i motivisanju bolesnika za
namerno i dosledno provođenje navonaučenih obrazaca ponašanja.
Dijagnostikovanjem faktora rizika za nastanak kardiovaskularnih oboljenja,
putem razgovora ili testiranjem, kao i primenom različitih tretmana poput
psihoterapije ili autogenog treninga, psiholog potencira protektivne emocije i
crte pacijenata, što u značajnoj meri dovodi do promene ponašanja pacijenata u
cilju prevencije nastanka oboljenja.
Ključne reči: Rehabilitacija, kardiovaskularne bolesti, psihološka rehabilitacija,
psihosocijalni faktori rizika, anksioznost, depresija, stres, Tip D ličnosti, hostilnost
116
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
091
AORTIC PULSE WAWE VELOCITY MEASUREMENTS USING CARDIAC
MR IMAGES
Babin D
Faculty of Engineering and Architecture, Ghent University, Belgium
Arterial stiffness, estimated through pulse wave velocity (PWV), has proven to be
a good diagnostic and prognostic parameter of cardiovascular disease (strong
predictor of cardiovascular events and all-cause mortality).
Cardiac MR (CMR) imaging is used to obtain structural and functional (velocity
encoded) images, presenting a group of methods with the highest accuracy of
PWV measurement, since the length of the aorta can be measured very precisely
from the MR images.
Based on the type of CRM images, cross-sectional and multi-site (para-sagittal)
approaches can be distinguished. The presentation will explain image
processing methods and procedures for both of these imaging approaches and
give preliminary results on inter-scan variability tested on Philips, Siemens and
GE scanners for six healthy volunteers.
117
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
092
COMPUTER MODELING OF ATHEROSCLEROSIS
Filipović N1, Radović M2, Isailović V2, Milošević Ž3, Nikolić D2, Saveljić I2, Themis E3,
Fotiadis D3, Parodi O4
1
University of Kragujevac, Kragujevac, Serbia, 2Bioengineering R&D Center, BioIRC,
Serbia, 3University of Ioannina, Ioannina, Greece, 4National Research Council Pisa,
Italy
Atherosclerosis is becoming the number one cause of death worldwide. Threedimensional computer model of plaque formation and development for human
carotid and coronary artery is developed.Mass transfer within the blood lumen
and through the arterial wall is coupled with the blood flow and is modeled by a
convection-diffusion equation. The low density lipoproteins (LDL) transports in
lumen of the vessel and through the vessel tissue are coupled by KedemKatchalsky equations. The inflammatory process is modeled using three
additional reaction-diffusion partial differential equations. We choose specific
patients from CT and MRI study with significant plaque progression. We
compared with CT our computer model of the plaque size for three groups of
patients: De-novo, Old-lesions and Control patients. Boundary conditions for Old
lesion are initial plaque concentration, for de-novo patients are zero plaque
concentration at all location and starting simulation for corresponding time for
follow-up. ICAM as biomarker and LDL, Cholesterol/HDL, WSS as boundary
condition for the first reaction diffusion equation as the initial plaque formation
are used. It can be seen that computer simulated values for plaque area in the
different cross-sections are close to the measurements with multi-slice CT.
Detailed shear stress distributions for baseline and follow-up for these patients
are given. It is observed that low WSS mostly denotes the plaque position. There
is a good matching for plaque size and location.Determination of plaque
location and composition, and computer simulation of progression in time for a
specific patient shows a potential benefit for prediction of disease progression.
The proof of validity of three-dimensional computer modeling in the evaluation
of atherosclerotic plaque burden may shift the clinical information of MRI and CT
from morphological assessment towards a functional tool.
118
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
093
KOPEPTIN KOD PACIJENATA SA CEREBROVASKULARNIM
DOGADJAJEM
Maravić-Stojković V1, Laušević-Vuk L1, Obradović M1, Jovanović P1, Tanasković S1,
Stojković B1, Isenović E2, Radak Đ1
1
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd,
2
Institut za nuklearne nauke „Vinča“
Uvod: Odredjivanje biomarkera u serumu je koristan pristup za rano otkrivanje
morbiditeta i predikciju mortaliteta kod pactijenata sa šlogom. Cilj ove studije
bio je da se evaluira prognostička moć koncentracije kopeptina u grupi
pacijenata sa šlogom, koji su primljeni u hiruršku jedinicu za intenzivnu negu
(ICU) i da se uporedi sa ranije korišćenim standardnim biomarkerima. Metode:
Nakon elektivne endarterektomije karotidne arterije (EAT) većina pacijenata je
bila uspešno operisana. Nekoliko časova po prijemu u ICU kod nekih je došlo do
pojave neurološkog incidenta te su načinjena dodatna klinička i laboratorijska
ispitivanja. Kod 21 pacijenta postavljena je dijagnoza cerebrovaskularnog
dogadjaja (CVE), što je potvrdjeno pregledom sa multi-slice-computedtomography (MSCT). U prospektivnu opservacionu studiju uključen je 21
pacijent bez ikakvih komplikacija nakon EAT (CONT). Serum pacijenata je
analiziran 3 sata nakon pojave simptoma ili završene operacije. Nivo kopeptina
je kompariran sa koncentracijom: C-reaktivnog proteina (CRP) i interleukina-6
(IL-6). Rezultati: Nivo kopeptina bio je signifikantno veći kod pacijenata sa CVE
(81.50 ± 59.00 vs. 41.40 ± 22.90 pmol/L) komparirano sa CONT (p=0.0248). Pri
tome, koncentracija kopeptina je bila značno viša kod pacijenata koji nisu
preživeli CVI (616.8 ± 385.03 pmol/L) u odnosu na preživele (103.80 ± 75.40
pmol/L) (p=0.0301). Nivo IL-6 je bio signifikantno veći kod pacijenata sa CVE
(49.68 ± 48.47 vs. 22.90 ± 7.70 pmol/L) nego kod CONT pacijenata (p=0.0431).
Najveću signifikantnost je imao porast nivoa CRP-a (64.56 ± 62.13 vs. 2.48 ± 1.76
mg/L) (p=0.0024). Zaključak: Ti rezultati pokazuju da kopeptin ima visoku
prognostičku vrednost za CVE i da je nezavistan marker u poredjenju sa
klasičnim sistemom korišćenim ranije.
Ključne reči: kopeptin, cerebrovaskularni dogadjaj, interleukin-6, C-reaktivni
protein
119
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
094
EXPERIMENTAL AND COMPUTER DESING AND TESTING OF THE
STENTS IN THE CORONARY ARTERY
Filipović N1, Nikolić D2, Milošević Ž2, Saveljić I2, Krsmanović D3
1
Faculty of Engineering, University of Kragujevac, Kragujevac, Serbia,
2
Bioengineering R&D center, BioIRC, Kragujevac, Serbia,
3
CardioMed Technology Consultants, USA
For the medical community it is very important to understand and to predict the
evolution of atherosclerotic plaques either into vulnerable plaques or into stable
plaques. Stents in the coronary arteries are routinely used in the management of
patients with angina or myocardial infarction where percutaneous coronary
intervention is the clinically appropriate procedure.
In this study we analysed stent deployment in the specific patient. Effective
stress analysis in the stent and arterial wall may give better understanding of the
process of restenosis.
We also simulated themanufacturing process, which includes expansion,
annealing and crimping of the self-expanding stent. Testing of the stent was
done on Dynatek and Bose stent tester machine.
Geometrical reconstruction of the coronary artery is made from combination of
biplane angiography and intravascular ultrasound. Finite element method
computations were performed to simulate the deployment of a stent in the
coronary model.
In the arterial wall the maximal effective stress are found behind the stent and in
the regions where the arterial wall was thinner.
120
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
095
KRUTOST ANEURIZME ABDOMINALNE AORTE ODREĐENA
ULTRASONOGRAFSKIM PREGLEDOM KORELIRA SA SNAGOM NJENOG
ZIDA
Sladojević M1, Končar I1, Mijailović N2, Vasić D1, Radmili O1, Dragaš M1, Peulić A2,
Filipović N2, Mutavdžić P1, Davidović L1
1
Klinički centar Srbije, Beograd, 2Mašinski fakultet, UnIverzitet u Kragujevcu
Uvod: Krutost zida (wall stiffness) je, kao i snaga zida, biomehanički parametar
koji zavisi od konstitucijalnih osobina samog zida, ali se za razliku od njega može
odrediti preoperativno.
Cilj studije je utvrđivanje faktora koji utiču na krutost zida, kao i utvrđivanje
korelacije izmađu krutosti i snage zida AAA.
Materijal i metode: U prospektivnoj studiji analizirano je 21 operisanih pacijenta
kod kojih su određivani krutost i snaga zida AAA. Krutost zida je preoperativno
određivana ultrazvučnim merenjem najvećeg sistolnog i dilastolnog
anteroposteriornog dijametra AAA i odgovarajuće vrednosti krvnog pritiska, a
na osnovu jednačine definisane od strane Hayashi-a. Kod istih pacijenata
intraoperativno je uziman uzorak tkiva sa prednjeg zida AAA u nivou najvećeg
dijametra. Uzorci tkiva su testirani u laboratorijskom sistemu gde je snaga zida
procenjivana „bubble inflation“ testom.
Rezultati: Prosečna životna dob pacijenata bila je 66 godina i njih 76% su bili
muškog pola. Srednji dijametar AAA iznosio je 62mm (40-81mm). Vrednosti
krutosti zida varirale su od 5,28 do 194,46, sa srednjom vrednošću od 46,76.
Nađena je statistički značajna korelacija između krutost zida i prisustva šećerne
bolesti (p=0,049), kao i konzumiranja duvana (p=0,058). Korelacija između
krutosti i snage zida u ovoj studiji bila je visoko statistički značajna (p=0,029).
Zaključak: Na osnovu analize malog uzorka zaključeno je da krutost zida AAA
korelira sa snagom zida. Druge faktore kao što su šećerna bolest i pušenje treba
analizirati na većem uzorku.
Ključne reči: krutost zida, snaga zida
121
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
096
NAPON U ZIDU ANEURIZME ABDOMINALNE AORTE KAO PREDIKTOR
NJENE RUPTURE
Končar I1, Sladojević M1, Nikolić D1, Marković M1, Milosević Ž2, Filipović N2,
Davidović L1
1
Klinički centar Srbije, Beograd, 2Mašinski fakultet, Univerzitet u Kragujevcu
Uvod: Preciznije predviđanje momenta rupture aneurizme abdominalne aorte
(AAA) bi svakako olakšalo odluku o pravom momentu za preventivno operativno
lečenje. Dijametar aneurizme iako baziran na fizičkom zakonu nije dovoljno
precizan. Napon u zidu aneurizme mogao biti bolji prediktor rupture.
Cilj ovog rada je da ispita uticaj napon u zidu aneurizme abdominalne aorte na
njegovu rupturu
Metod: Prospektivnom studijom obuhvaćeno je 77 bolesnika operisano zbog
elektivno ili hitno zbog AAA. Svim bolesnicima učinjen je MSCT pregled, na
osnovu koga je izmeren napon u zidu pomoću komercijalnog kompjuterskog
programa A4clinics-research edition (Vascops). Vrednosti najvećeg napona,
najvećeg dijametra su prospektivno prikupljani u periodu avgust 2013-avgust
2014 godine na Klinici za vaskularnu i endovaskularnu hirurgiju Kliničkog centra
Srbije.
Rezultati: Kod 14 bolesnika nije bilo moguće izmeriti najveći napon, dok je među
preostalih 63 bilo 10 hitno operisanih bolesnika. Srednja vrednost najvećeg
dijametra u elektivnoj grupi iznosila je 57.99mm dok je u grupi hitnih iznosila
75.01mm, razlika je statistički značajna (p=0.003). Srednja vrednost najvećeg
napona u zidu aorte u elektivnoj grupi iznosila je 200.35N/m2, dok je u hitnoj
grupi iznosila 281.02(p<0.001). Značajno veća statistička značajnost dobijena je
prilikom korišćenja najvećeg napona u odnosu na najveći dijametar, dok je
Pearsonov koeficijent korelacije takođe bio značajniji za napon u odnosu na
najveći dijametar, p=0.013 i p=0.004.
Zaključak: Najveći napon u zidu aneurizme abdominalne aorte mogao bi biti
bolji prediktor rizika od njene rupture. Potrebne su dalje studije koje bi ovo i
potvrdile.
Ključne reči: napon, rizik od rupture aneurizme, aneurizma abdominalne aorte
122
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
097
THE METHOD FOR AUTOMATIC DETECTION AND LOCALIZATION OF
ISCHEMIA
Velicki L1, Mihajlović B1, Somer D1, Radović M2, Vukićević A2, Filipović N2
1
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica,
2
Faculty of Engineering, University of Kragujevac
A leading cause of cardiac death, myocardial ischemia, typically results from
occlusion of coronary arteries. The disease occur when the blood flow shortage
causes cardiac myocytes to undergo profound metabolic alterations (acidosis
and anoxia) and possible cell death, consequently leading to a progressive
deterioration of electrical and mechanical activity of affected heart tissue.
Standard ECG diagnosis needs expert interpretation and has limited ability to
localize ischemic regions. The possibility to have a whole-heart transmembrane
potential map would greatly improve clinical ability to identify the location and
extent of ischemia.
In this paper we present 2 stages method for detection and localization of
ischemia of specific patient from Clinic of cardiovascular surgery,
SremskaKamenica.In the first stage, by using different data mining algorithms
we performed classification of ECG measurement classifying it as normal or
ischemic beat. In order to perform classification the following steps are required:
(1) preprocessing, (2) feature extraction and (3) feature preprocessing and
selection. In the second stage we localize ischemia area by solving the inverse
problem of electrocardiography. For this purpose, by running FEM simulations
we simulated ischemic areas of different sizes and at various sites in the entire
left ventricle. By setting initial transmembrane voltages as source model using
FEM simulations we calculated the corresponding body surface potentials. After
calculation of the transfer matrix we were able to retrieve the ST-integral of
transmembrane voltages given the body surface potential map. In this way,
ischemic areas can be identified at heart zones with minimum values of
transmembrane voltages.
Key words: ishemia, occlusion, coronary
123
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
098
NUMERIČKO REŠAVANJE RAZMENE PROTOKA PRAVOG I LAŽNOG
LUMENA AKUTNE AORTNE DISEKCIJE
Saveljić I1, Velicki L2, Nikolic D1, Filipović N1
1
Fakultet inženjerskih nauka, Centar za bioinženjering, Univerzitet u Kragujevcu,
Kragujevac, 2Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Aorta kao osnovni i najveći krvni sud u coveku, neprekidno je izložena visokom
pulzativnom pritisku i smicajnim silama. Disekcija aorte predstavlja ozbiljno i
urgentno stanje u kome dolazi do cepanja i raslojavanja unutrašnjeg sloja
aortnog zida, dok spoljni zid ostaje netaknut. Počinje malom pukotinom u sloju
intime, ali kako krv koja protiče ima visok pritisak, pukotina brzo postaje sve šira i
dolazi do prodiranja krvi u sloj medije, što dalje dovodi do raslojavanja tog sloja
čime se stvara novi kanal u zidu aorte – lažni lumen. Stopa smrtnosti kod
netretiranih disekcija je izuzetno velika, čak 75% u prve dve sedmice.
Hemodinamička svojstva protoka krvi kroz lažni lumen, kao i dominacija lažnog
lumena nad pravim, može imati značajan uticaj na ishod operacije i zivot
pacijenta. Paralelan protok kroz lažni lumen može dovesti do nekoliko različitih
scenarija kao što su: širenje diskecije drugim perifernim arterijama, stvaranje
pukotine u distalnom delu aorte, ruptura aorte, okluzija pravog lumena,
tromboza lažnog i ostalo. Numerički metod rešavanja polja fizičkih veličina može
dati sliku kakav uticaj ima operacija na rezoluciju malperfuzije, odnosno da li se
protok kroz grane zahvaćene disekcijom stabilizuje, ili i dalje postoji
malperfuzija. Kod pacijenata koje smo koristili, bila su zastupljena sva tri pita
disekcije po De Bakeju. Rezultati koje smo dobili daju detaljnu sliku protoka krvi,
brzina, smičućih napona i pritisaka duž disektovane aorte, pre i nakon operacije.
Ključne reči: aorta, akutna disekcija aorte, smičući napon, De Bakej
124
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
099
KORIŠĆENJE NEURONSKIH MREŽA ZA PREDVIĐANJE RASPODELE
SMIČUĆEG NAPONA U ARTERIJAMA SA MIOKARDIJALNIM MOSTOM
Nikolić D1, Saveljić I1, Radović M1, Aleksandrić S2, Tomasević M3, Ranković V1,
Filipović N1
1
Fakultet inženjerskih nauka, Centar za bioinženjering, Univerzitet u Kragujevcu,
Kragujevac, 2 Klinički centar Srbije, Beograd, 3Fakultet medicinskih nauka,
Univerzitet u Kragujevcu
Koronarne arterije, leže na površini srčanog mišića (miokarda), između visceralnog
perikarda (epikardijum) i miokarda.
Ponekad, segment koronarne arterije ili njen ogranak bude prekriven vlaknima
srčanog mišića. Ovaj obruč srčanog mišića naziva se „mostom“, deo arterije „tunel
arterija“. Miokardijalni most (eng. Myocardial bridge- MB) predstavlja anomaliju
koronarne arterije
Sa stanovišta lekara je veoma važno da za pacijenta sa miokardijalanim mostom
znaju vrednost smičućeg napona u arteriji. Niska vrednost smičućeg napona i
oscilatorni smičući napon sa prosečnom vrednošću dovodi do promene u visoko
aktivnim agensima kao što su endotelijalne azot-oksid sinteze (eNOS), endotelin-1
(ET-1), angiotenzin enzim (ACE) i dr., što stvara veliku predispozicuju arterije ka
stvaranju aterosleroze.
S druge strane normalan napon smicanja se kreće u rasponu povećava produkciju
azotoksida (NO) unutar endotelnih ćelija i reguliše razvoj proaterogenih molekula
što stvara efekat zaštite arterija od ateroskleroze.
Najefikasnija metoda za računanje smičućeg napona u arterima je MKE (Metod
Konačnih Elemenata).
Veoma komplikovan i spor proces kreiranja geometrijskih mreža i velika računarska
zahtevnost za rešavanje ovakvih problema iziskuje pronalaženje drugih bržih
rešenja za određivanje smičućeg napona u arterijama.
Jedno od rešenja za prevazilaženje ovih prepreka, koje se pokazalo kao efikasno, je
upotreba neuronskih mreža.
Prednost neuronskih mreža je što kada se jednom obuče daju na osnovu nekoliko
ulaznih parametara (prečnika arterije: distalno, u miokartijalnom mostu,
proksimalno, zatim dužine miokardijalnog mosta…) veoma tačne rezultate u samo
nekoliko sekundi. Rade stabilno i veoma lako konvergiraju.
Međutim nedostatak je što za obučavanje mreže mora da se koriste rezultati iz
mnogobrojnih simulacija prethodno dobijenih iz metoda poput konačnih
elemenata.
Iz ovoga možemo da zaključimo da su neuronske mreže veoma dobre za korišćene u
kliničkoj praksi jer nakon obučavanja mreža od strane stručnog lica, mogu ih koristiti
veoma jednostavno lekari kako bi došli do željenih rezultata bez prethodnog
predznanja mehanike.
125
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
100
VARIJACIJE SERUMSKIH KONCENTRACIJA BIOHEMIJSKIH
POKAZATELJA CEREBRALNOG OŠTEĆENJA (NEURON SPECIFIČNE
ENOLAZE I PROTEINA S-100B) U ZAVISNOSTI OD PRIMENE
PROTEKTIVNOG ŠANTA TOKOM KAROTIDNE ENDARTEREKTOMIJE.
Dragaš M1, Končar I1, Opačić D2, Ilić N1, Ercegovac M1, Simić T3, Plješa-Ercegovac M1,
Davidović L1
1
Klinički centar Srbije, Beograd, 2Maastricht University, Maastricht, The Netherlands,
3
Institut za medicinsku i kliničku biohemiju medicinskog fakulteta u Beogradu
Cilj rada: Ispitati promene serumskih koncentracija neuron specifične enolaze
(NSE) i proteina S-100B nakon karotidne endarterektomije izvedene
konvencionalnom hirurškom tehnikom uz rutinsku primenu šanta i everzionom
tehnikom bez primene protektivnog šanta.
Metode: Prospektivna studija uključila je 43 pacijenta sa značajnom (>80%)
karotidnom stenozom podvrgnutih karotidnoj endarterektomiji u regionalnoj
anesteziji. Pacijenti su prema izboru hirurga podeljeni u dve grupe:
konvencionalna endaterektomija sa rutinskom promenom šanta (ksCEA; n=21) i
everziona endarterektomija bez primene šanta (eCEA; n=22). Koncentracije NSE i
proteina S-100B su merene iz periferne krvi neposredno pre klemovanja
karotidnih arterija, nakon deklemovanja i 24h nakon operacije.
Rezultati: Među ispitivanim pacijentima nije bilo smrtnih ishoda, niti drugih
zabeleženih komplikacija. U svim slučajevima neurološki status i nalaz CT-a
endokranijuma nisu se razlikovali pre i nakon operacije. Ukupno trajanje
operacije bilo je značajno duže u ksCEA grupi (P=0.001). U ksCEA grupi, u
poređenju sa vrednostima pre klemovanja koncentracije NSE su opadale nakon
deklemovanja (P=ns) i 24h nakon operacije (P<0.05). U eCEA grupi vrednosti NSE
su nakon deklemovanja i 24h nakon operacije bile nešto veće u odnosu na
početne vrednosti (P=ns), dok je razlika u koncentracijama NSE između dve
grupe prvog postoperativnog dana bila statistički značajna (P=0.006). U obe
ispitivane grupe zabeležen je skok koncentracija proteina S-100B nakon
deklemovanja (P<0.05), uz povratak na vrednosti bliske ulaznim 24h nakon
operacije (P=ns).
Zaključak: Naši rezultati ukazuju na različite mehanizme oslobađanja NSE i
proteina S-100B tokom karotidne endaretrektomije u regionalnoj anesteziji.
Varijacije koncentracija NSE imponuju uslovljene hemodinamskim promenama,
dok promene koncentracija proteina S-100B nisu zavisile od primene šanta niti
tehnike karotidne endarterektomije
126
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
101
HIPOTENZIVNA RESTITUCIJA BOLESNIKA SA RUPTURIRANOM
ANEURIZMOM ABDOMINALNE AORTE
Ristanović N, Vještica-Mrdak M, Barišić B, Kukić B, Varnai-Čanak J, Novović M,
Končar I, Tomić I, Labus A, Davidović L
Klinički centar Srbije, Beograd
Hipotenzivna restitucija podrazumeva reanimaciju bolesnika u hemoragijskom
šoku održavanjem vrednosti krvnog pritiska ispod normalnih održavajući
minimalni perfuzioni pritisak koji će adekvatno perfundovati vitalne organe do
definitivnog zbrinjavanja krvarenja. Objavljen je veliki broj eksperimentalnih
studija na životinjama koji ukazuju na benefit hipotenzivne restitucije u traumi.
Nekoliko randomizovanih studija je istraživalo i dokazalo opravdanost
permisivne hipotenzije kod traumatizovanih bolesnika, ali je malo kliničkih
istraživanja koja su ispitivala hipotenzivnu reanimaciju bolesnika sa
rupturiranom aneurizmom abdominalne aorte. Cilj ovog rada je da kroz pregled
literature i kliničko iskustvo prikaže uticaj hipotenzivne reanimacije na
preživljavanje bolesnika sa rupturiranom anerizmom abdominalne aorte.
Ključne reči: permisivna hipotenzija, ruptura aneurizme abdominalne aorte
127
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
102
BLOK CERVIKALNOG PLEKSUSA I KAROTIDNA ENDARTEREKTOMIJAKOMPLIKACIJE REGIONALNE ANESTEZIJE
Ristanović N, Kukić B, Barišić B, Vještica-Mrdak M, Novović M, Stevanović K, VarnaiČanak J, Banzić I, Mutavdžić P, Davidović L
Klinički centar Srbije, Beograd
Hirurško lečenje karotidne bolesti ima za cilj da smanji incidencu moždanog
udara. Regionalna anestezija se smatra metodom izbora tokom ove vrste
hirurgije jer obezbeđuje adekvatan neurološki monitoring budnog bolesnika.
Blokada cervikalnog pleksusa predstavljena je kao efikasna i bezbedna
anesteziološka procedura sa malim rizikom od komplikacija. Cilj rada je da se
utvrdi vrsta i učestalost komplikacija povezanih sa regionalnom anestezijom
tokom karotidne endarterektomije. Istraživanje je uključilo 1747 hirurških
procedura izvedene kod 1659 bolesnika tokom trogodišnjeg perioda. Incidenca
svih komplikacija iznosila je 4.1%, a ozbiljne komplikacije kao što su
ubrizgavanje anestetika u subarahnoidni prostor ili vertebralnu arteriju nisu
zabeležene.
Ključne reči: hirurgija karotidne bolesti,regionalna anestezija, komplikacja
128
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
103
ANESTHESIA FOR CAROTID ENDARTERECTOMY: WHERE DO WE
STAND AT PRESENT?
Unić-Stojanović D, Miljković I, Srđan B, Tanasić M, Radak Đ, Jović M
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Carotid endarterectomy (CEA) is a surgical procedure performed to reduce the
incidences of embolic and thrombotic stroke. To reduce the incidences of
morbidity and mortality, there is a constant search for optimal anesthetic and
surgical techniques. There is a widespread view amongst anesthetists, surgeons,
patients and other healthcare professionals that major surgery is safer, if it can
be performed under local or regional anesthesia (RA) rather than general
anesthesia (GA), particularly if the patient has multiple comorbidities. CEA is a
procedure, where such views are often polarised, that in some centres GA is not
be offered as an option at all. However is there any real evidence to support such
a stance, either for this or other procedures in the medically fit or unfit patient.
There are both pros and cons to each anesthetic technique.
A large number of studies compares RA and GA techniques in CEA surgery
patients. The primary outcome in these studies was the proportion of patients
with stroke, myocardial infarction, or death.
Analysis of nonrandomized studies showed consistently lower risks of operative
stroke and death when CEA was performed on patients under RA. Randomized
trials showed that there was no evidence of advantages of one anesthesia
technique over the other.
This does not mean that the anesthetic technique is unimportant. The individual
choice is ideal choice. GA and RA performed well (or badly) contribute to a good
(or bad) outcome.
The mode of anesthesia should be determined at the discretion of the surgeon,
anesthesiologist and patient.
Key words: anesthetic technique, heneral, regional; carotid endarterectomy,
outcome
129
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
104
RUPTURIRANA ANEURIZMA ABDOMINALNE AORTE I
ANTIFOSFOLIPIDNI SINDROM-PRIKAZ SLUČAJA
Ristanović N, Trailović R, Kukić B, Barišić B, Varnai-Čanak J, Kočica T, Banzić I,
Marinković J, Davidović L
Klinički centar Srbije, Beograd
Antifosfolipidni sindrom (APS) je prepoznatljiv kao najznačajniji uzrok
hiperkoagulabilnog stanja [1]. Prvi ga je definisao Hughes [2] 1983. godine kao
kliničko stanje koje se karakteriše ponovljenim spontanim pobačajima, venskim
i/ili arterijskim trombozama i trombocitopenijama praćenim povišenim titrom
lupus antikoagulant antitela i antikardiolipinskih antitela koja se jednim imenom
nazivaju antifosfolipidna antitela. Ova antitela se mogu naći i u populaciji
zdravih ljudi sa prevalencom od 1 do 5 % [3]. Mnogi bolesnici poseduju značajan
titar antifosfolipidnih antitela, ali bez vidljivih kliničkih manifestacija.Skoro
trećina bolesnika koji se podvrgavaju perifernoj vaskularnoj hirurgiji boluje od
APS [4]. Aortna bolest praćena APS, u literaturi je retkost, a rupturirana
aneurizma abdominalne aorte komplikovana ovim sindromom nije opisana.
Ključne reči: rupturirana aneurizma abdominalne aorte,otvorena hirurgija,prikaz
slučaja,antifosfolipidna antitela
130
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
105
THE ROLE OF CRRT TREATMENT IN PATIENTS WITH RENAL
INSUFFITIENTY AFTER CARDIAC SURGERY
Anguseva T, Stoicovski E, Popeski D, Neziri D, Vuchovska D, Ugurov P, Neshkoski I,
Mitrev Ž
Specijalna bolnica hirurskih bolesti Filip Vtori, Skopje, Makedonija
Background: Acute renal failure is a severe adverse effect of cardiopulmonary
bypass that can result in high mortality or morbidity rates. According to KDIGO
guidelines standard treatment is with continuous renal replacement therapy.
This study focuses on factors associated with the mortality and incidence of
acute renal failure in patients of post cardiac surgery.
Metod: Between March 2000- March 2014 13 542 patienst underwent cardiac
surgery , 2600 pts (19,2%) developed postoperative renal insuffitienty and 1300
pts (9,6%) were with predoperative renal insuffitienty, 432 (3,2%) had been on
chronic program on hemodialysis. As a standard criteria for starting with CVVHD
program in acute renal failure patients was acordind to Rifle stadium of renal
injury with haemodynamic influence or renal failure. All patients on chronic
program were hemodialyzed the day before surgery and 24–48 h after the
operation, with Prismaflex CVVHD. A retrospective analysis was carried out.
Results: Overall, continuous renal replacement therapy was used in 831 (21.3%)
patients. The mean age was 67.5 ± 12 years.Thirty-day mortality was 15,3%
(127pts). Only 15 patients required long-term renal replacement therapy.
3pts(0,36%) had been converted on chronic program on haemodyalisis.
25pts(3%) with acute septic shock had been treated with CVVHD – Oxirius filter.
19 (76%) of them survived with a good quality of life and no need of chronic
program ion haemodyalysis.
Conclussion: Early renal recovery with continuous renal replacement therapy
seems to offer an evident survival benefit. Ccontinuous renal replacement
therapy may represent an important therapy and reduce mortality rates.CVVHD
treatment with Oxirius filter give a chance for surviving after cardiac surgery
even in patients with acute endocarditis.
Key words: renail failure, cardiac surgery, acute endocarditis
131
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
106
SATURACIJA CENTRALNE VENSKE KRVI I NIVO LAKTATA KOD
KARDIOHIRURŠKIH BOLESNIKA
Unić-Stojanović D, Vuković P, Ranković L, Milojević P, Babić S, Jović M
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Uvod. Vrednost saturacije centralne venske krvi (ScvO2) zavisi od dotoka i
potrošnje kiseonika u tkivima. Hiperlaktemija tokom vantelesnog krvotoka (VTK)
je povezana sa značajnim perioperativnim morbiditetom. Cilj studije je da se
proceni povezanost ScvO2 i nivoa laktata u arterijskoj krvi sa nastankom
komplikacija kod bolesnika podvrgnutih elektivnoj kardijalnoj hirurgiji.
Materijal i metode. Studija je prospektivna opservaciona provedena u
zdravstvenoj ustanovi tercijarnog nivoa zaštite tokom osmomesečnog perioda.
Ispitivanu grupu činilo je 96 bolesnika podvrgnutih elektivnim kardiohirurškim
procedurama. Kod svih bolesnika načinjeno je serijsko merenje nivoa laktata i
ScvO2 tokom VTK i posle operacije. Praćena je incidencija nastanka sledećih
komplikacija: bubrežna insuficijencija, produžena mehanička ventilacija, šok,
srčani zastoj, insufiijencija ili respiratorna insuficijencija, sepsa ili infekcija.
Rezultati. Postoperativne komplikacije su zabeležene kod 17 od 96 bolesnikia.
Bolesnici sa komplikacijama su imali značajno viši nivo laktata 10 min posle
deklemovanja aorte tokom VTK i na prijemu u JIL, višu ScvO2 10 min posle
odvajanja od VTK, a na prijemu u JIL značajno viši srednji arterijski pritisak.
Univarijantna analiza je pokazala da perioperativni faktori udruženi sa
morbiditetom su EFLK, trajanje operacije, laktat posle deklemovanja aorte, na
kraju operacije i 8h posle završetka operacije i ScvO2 posle deklemovanja aorte.
Multivarijantna analiza je pokazala da su nivo laktata i ScvO2 posle
deklemovanja aorte nezavisno udruženi sa morbiditetom.
Zaključak: Kardiohirurgija je povezana sa nastankom značajnog sistemskog
inflamatornog odgovora, koji može biti povezan sa produženim lečenjem u JIL i
nastankom komplikacija. Istovremena analiza ScvO2 i nivoa laktata je korisna u
prepoznavanju bolesnika u povišenom riziku za nastanak postoperativnih
komplikacija.
Ključne reči: saturacija centralne venske krvi, laktati, komplikacije, kardiohirurgija
132
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
107
TERAPIJSKA HIPOTERMIJA NAKON SRČANOG ZASTOJA
Valuh Z, Kukučková A, Job I
Institut za kardiovaskularne bolesti, Banská Bystrica, Slovačka
Prema aktuelnim preporukama Evropskog resuscitacionog saveta i Američkog
udruženja za srce, blaga terapijska hipotermija /hladjenje na 32-34st C / se
preporučuje kod bolesnika u komi koji su preživeli srčani zastoj bez obzira na
inicijalni ritam (klasa I za ventrikularnu fibrilaciju i ventrikularnu tahikardiju i
klasa II b za asistoliju i električnu aktivnost bez pulsa/. U našem institutu smo
metodu terapijske hipotermije koristili kod 58 pacijenata , u periodu od
novembra 2009 do septembra 2014 . Najčešći inicijalni ritam je bio ventrikularna
fibrilacija uzrokovana infarktom miokarda. U radu prezentujeme naša iskustva sa
navedenom metodom / tehnika, monitoring, rezultati , komplikacije/ uz
kazuistiku pacijenta kod koga je tokom lečenja uradjen akutni aorto-koronarni
by-pass.
Ključne reči: hipotermija, srčani zastoj
133
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
108
ANESTEZIJA KOD TAVI
Valuh Z, Job I, Hudec M, Poliačiková P
Institut za kardiovaskularne bolesti, Banská Bystrica, Slovačka
TAVI / transkateterska implantacija implantacia aortalne valvule / je metoda
zamene aortalne valvule koja se koristi kod pacijenata gde bi konvencionalni
hirurški zahvat , uz korišćenje ekstrakorporalne cirkulacije bio previše rizičan /
životna dob, komorbiditeti , tehnički otežavajući faktori za operaciju/. Metodom
TAVI je u našem institutu ,u periodu od avgusta 2013 do septembra 2014 lečeno
12 bolesnika , životne dobi od 71-86 godina. .Transfemoralni pristup je koríšćen
u 11 pacijenata ,transapikalni kod jednog . U radu opisujemo anesteziološki
postupak kod naših pacijenata / preoperativna priprema, monitoring,
medikacija, postoperativni tok / kao i dosadašnje iskustva sa uvedenom
metodom
Ključne reči: TAVI ,anestezija
134
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
109
PRIKAZ SLUČAJA PRIMENE IGM-OBOGAĆENOG IMUNOGLOBULINA
(PENTAGLOBINA) KOD PACIJENTA SA SEPSOM NAKON
KARDIOHIRURŠKE REOPERACIJE
Tanasić M, Maravić-Stojković V, Jović M, Laušević-Vuk L, Čalija B, Stojanović I,
Unić-Stojanović D, Sagić J, Đukanović B
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
UVOD: Kod muškarca starog 63 godine nakon kombinovane kardiohirurške
intervencije, gde je načinjen aorto-koronarni bypass i rekonstrukcija mitralne
valvule, razvio se infektivni endokarditis, sepsa i multiorganska disfunkcija.
CILJ: Iznenadno pogoršanje pacijentovog kliničkog stanja dovelo je do
reoperacije uz zamenu mitralne valvule i odluke o primeni adjuvantne terapije
Pentaglobina u evidentno nastaloj sepsi.
METODE RADA I REZULTATI: Bodovni-skor sistemi APACHE II i SOFA praćeni su
svakodnevno tokom pacijentovog boravka u Jedinici intezivnog lečenja. Na dan
reoperacije APACHE II vrednost je iznosila 26 a SOFA skor 14.Sepsa
prouzrokovana Gram negativnom bakterijom - Pseudomonas aeruginosa
potvrđena je mikrobiološkim analizama. Invazivni hemodinamski monitoring i
parametri dobijeni plućnim arterijskim kateterom pokazali su poboljšanje
srčanog indeksa (CI) sa preoperativnih vrednosti 1,9 na 3,7 l/m2 mereno nakon
24 h od reoperacije, praćeno porastom saturacije venske krvi (SvO2) sa 59,3 % na
77%. Takođe, smanjene vrednosti sistemskog vaskularnog otpora (SVR) od 887
dyns/cm5 zahtevale su kontinuiranu primenu vazopresora noradrenalina.
Principom multimarkerske strategije laboratorijski je utvrđena težina sepse, gde
je nađen visok nivo proinflamatornih citokina. Konzilijarno je doneta odluka o
započinjanju primene adjuvantne terapije Pentaglobinom. Nakon kontinuirane
primene Pentaglobina tokom 72 sata po shemi manufakturera, nastupilo je
evidentno poboljšanje pacijentovog kliničkog stanja, smanjenje vrednosti
APACHE II na 10 i SOFA na 2 i stabilizacije hemodinamskih parametara uz
značajan pad proinflamatornih citokina. Pacijent je otpušten nakon 38 dana u
dobrom opštem stanju i praćen godinu dana bez komplikacija.
ZAKLJUČAK: Primena novog terapijskog agensa doprinela je normalizaciji
hemodinamskih parametara i laboratorijskih analiza kritično obolelog pacijenta.
Ključne reči: Pentaglobin, sepsa, hemodinamski parametri, proinflamatorni
citokini, APACHE II, SOFA
135
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
110
PRIPREMA BOLESNIKA SA BOLESTIMA VASKULARNOG SISTEMA ZA
NEVAKULARNU HIRURGIJU
Kovačević-Kostić N, Karan R, Vraneš M, Velinović M, Mikić A, Maksimović Ž
Klinički centar Srbije, Beograd
UVOD: Bolesnici sa vaskularnim oboljenjima, najčešće uzrokovanim procesom
ateroskleroze, koji se spremaju za nevaskularnu operaciju, često imaju i promene
na kardiovaskularnom sistemu. Komplikacije od strane kardiovaskularnog
sistema su, pored infekcije i respiratornih komplikacija, najčešće u
perioperativnom periodu. U njih spadaju koronarna bolest, hipertenzija, srčana
slabost, plućna hipertenzija, renovaskularna hipertenzija i dr.
U preoperativnoj pripremi potrebno je da su bolesnici na terapiji ß-blokatorima,
antihipertenzivima, antiagregacionoj i antilipogenoj terapiji. Elektrokardiogram i
transtorakalna ehokardiografija predstavljaju minimum preoperativne
evaluacije, jer komplikacije mogu nastati i bez predhodnih tegoba od strane
kardiovaskularnog sistema.
Bolesti vena spadaju u najčešća oboljenja savremenog doba svih uzrasta i rasa, a
kako invazivno-dijagnostičko-terapijske procedure podstiču leziju endotela vena
neophodna je perioperativna profilaksa tromboze dubokih vena subkutanim
heparinom ili niskomolekularnim heparinom.
ZAKLJUČAK: Bolesti aorte bi trebalo izbeći kao komorbiditet za elektivne
nevaskularne operacije, budući da su povezane sa visokom stopom morbiditeta i
mortaliteta. Elektivne operacije bi trebalo odložiti i prethodno pristupiti
hirurškom lečenju aorte. Ukoliko to nije moguće, kada su u pitanju hitne hirurške
intervencije, onda je fokus u preoperativnoj pripremi i perioperativnom toku na
uspostavljanju normotenzije i hemodinamske stabilnosti.
Bolesti perifernih arterija zahtevaju poznavanje specifičnosti ovih oboljenja,
naročito sa aspekta zahvaćenosti promenama više organskih sistema i
mogućnosti pojave različitih komplikacija na bilo kom od zahvaćenih organa.
Osim hipertenzije, koronarne i karotidne bolesti, koje su skoro redovno prisutne
kod bolesti perifernih arterija, od značaja je činjenica da ove bolesti često imaju
autoimunu osnovu i da se u njihovom lečenju često koriste glukokortikoidi i
druga imunosupresivna terapija.
Ključne reči: vaskularne bolesti, nevaskularna hirurgija, perioperativne
komplikacije, preoperativna priprema
136
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
111
NEKI PREDIKTORI TOKA I ISHODA AKUTNOG INFARKTA MIOKARDA
Ađić F, Mandić D, Čemerlić S, Andrić S, Lukić S, Panić G
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Akutni infarkt miokarda sa ST elevacijom najteži je oblik ishemijske bolesti
srca.
I pored najsavremenijih načina lečenja, smrtnost od ovog oboljenja je visoka.
Stoga je značajna mogućnost predikcije toka i ishoda bolesti u momentu
nastanka oboljenja. Među značajne prediktore toka i ishoda bolesti svrstavaju se
lokalizacija akutnog infarkta i vreme do prvog medicinskog kontakta. Na
lokalizaciju infarkta se ne može uticati, ali je zato vreme do započinjanja lečenja
varijabla koja se može značajno skratiti i na taj način smanjiti oštećenje miokarda
i razvoj mogućih komplikacija, te uticati na ishod bolesti.
Cilj istraživanja: Utvrditi da li lokalizacija akutnog infarkta miokarda sa ST
elevacijom i vreme do prvog medicinskog kontakta utiču na tok i ishod bolesti,
kao i da li se mogu koristiti kao prediktori toka i ishoda bolesti.
Materijal i metode: Istraživanjem je obuhvaćeno 204 ispitanika sa akutnim
infarktom miokarda sa ST elevacijom, podeljenih u četri komparabilne grupe u
odnosu na lokalizaciju AIM (prednja ili zadnje-donja) i vreme do prvog
medicinskog kontakta (ispod ili iznad
2 sata). Ispitanici su birani metodom slučajnog izbora iz baze podataka Instituta
za kardiovaskularne bolesti Vojvodine. Praćen je tok i ishod bolesti.
Rezultati: Između grupa postoje statistički značajne razlike po faktorima rizika,
Killip klasi, Jung varijabli, kardiospecifičnim enzimima, istisnoj frakciji leve
komore, poremećajima ritma i provođenja, intrahospitalnom mortalitetu.
Zaključak: Lokalizacija akutnog infarkta i vreme do prvog medicinskog kontakta
imaju uticaja na tok i ishod bolesti i mogu se koristiti u predikciji toka i ishoda
bolesti.
Ključne reči: akutni infarkt miokarda, prvi medicinski kontakt, lokalizacija
akutnog infarkta miokarda.
137
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
112
LOKALIZACIJA AKUTNOG INFARKTA MIOKARDA U PREDIKCIJI TOKA I
ISHODA BOLESTI
Čemerlić S, Panić G
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Akutni infarkt miokarda je najteža ekspresija ishemijske bolesti srca. Cilj
rada je istražit da li lokalizacija akutnog infarkta miokarda ima uticaj na tok i
ishod bolesti i može li se koristiti u predikciji istog.
Materijal i metode: Retrogradim istraživanjem je obuhvaćeno 60 bolesnika sa
akutnim infarktom miokarda sa ST elevacijom, lečenih u Institutu za
kardiovaskularne bolesti Vojvodine, metodom mehaničke reperfuzije. Bolesnici
su podeljeni u dve komparabilne grupe u odnosu na lokalizaciju. U prvoj grupi je
bilo 30 bolesnika sa prednjom lokalizacijom, a u drugoj 30 bolesnika sa
zadnje’donjom lokalizacijom. Analizirani su anamnestički podaci, klinički status,
ehokardiografski, elektrokardiografski i laboratorijski nalazi.
Rezultati: Statistički značajna razlika među grupama se javila samo u odnosu na
hipertenziju i Pozitivan hereditet. Postojale su značajne razlike u vrednostima
troponina posle 24h. Komplikacije akutnog infarkta miokarda ( aneurizma leve
komore i rupture septum ) javile su se samo u I grupi. Poremećaji ritma su se
javljali češće u I grupi u kojoj je i mortalitet bio veći.
Zaključak: Akutni infarkt miokarda je češći kod muškaraca. Ispitanici sa prednjom
lokalizacijom infarkta miokarda imali su statistički značajno više vrednosti
markera srčanog oštećenja, češću pojavu poremećaja ritma, kao i nižu istisnu
frakciju leve komore u odnosu na komparabilnu grupu. Ishod bolesti iskazan
kroz intrahospitalni mortalitet nije pokazao statistički značajnu razliku, ali je
klinički bio značajno veći u I grupi ispitanika. Lokalizacija akutnog infarkta
miokarda utiče na tok i ishod bolesti i može se koristiti u predikciji istog.
Ključne reči: akutni infarkt miokarda
138
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
113
DUŽINA TRAJANJA SUBJEKTIVNIH TEGOBA U PREDIKCIJI TOKA I
ISHODA AKUTNOG INFARKTA MIOKARDA
Lukić S, Ađić F, Todić M, Vujić V, Mandić D, Čemerlić S, Milosavljević S.A, Panić G
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Akutni infarkt miokarda(AIM ) predstavlja najtežu formu ishemijske bolesti
srca i nalazi se na vrhu morbiditeta i mortaliteta u mnogim zemljama sveta. Ovo
oboljenje je postalo i predmet mnogobrojnih istraživanja, velikih
randomiziranih, epidemioloških i kliničkih studija. Zajednički cilj ovih studija je,
da se na osnovu njihove baze podataka, donesu zaključci i preporuke za
prevenciju, dijagnostiku i lečenje AIM-a.
Cilj rada: Utvrditi da li dužina trajanja subjektivnih tegoba, vreme do prvog
medicinskog kontakta, kod akutnog infarkta miokarda ima uticaja na tok i ishod
bolesti, kao i da li se ono može koristiti u predikciji toka i ishoda.
Materijal i metode: Ovim istraživanjem obuhvaćeno je ukupno 145 bolesnika sa
akutnim, ST eleviranim infarktom miokarda prednjeg zida leve komore. Ispitanici
su zatim podeljeni u tri komparabilne grupe, formirane prema dužini trajanja
subjektivnih tegoba, od nastanka tegoba, do prvog medicinskog kontakta.
Praćen je intrahospitalni tok i ishod bolesti. Kriterijumi za uključenje u studiju bili
su: akutni infarkt miokarda prednje lokalizacije sa ST elevacijom (STEMI), prvi
akutni infarkt miokarda i ne postojanje pridruženog kardiovaskularnog
oboljenja. Nakon prikupljanja podataka, izvršena je njihova statistička obrada.
Obrađeni podaci su grupisani i prikazani uglavnom tabelarno ili u vidu grafikona.
Rezultati: Dužina trajanja subjektivnih tegoba, vreme do prvog medicinskog
kontakta, praćena u tri komparabilne grupe, pokazala je statistički značajanu
korelaciju sa sledećim parametrima: životna dob, pol, faktori rizika, Killip klasa,
Jung varijabla, kardiospecifični enzimi, kardiopulmocerebralna reanimacija,
izbor reperfuzione terapije, intrahospitalna smrtnost.
Zaključak: Dokazana je postavljena radna hipoteza, dužina trajanja subjektivnih
tegoba, utiče na tok i ishod i može se koristititi u predikciji toka i ishoda kod
akutnog infarkta miokarda.
Ključne reči: akutni infarkt miokarda, dužina trajanja subjektivnih tegoba, tok i
ishod STEMI
139
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
114
DA LI METABOLIČKI SINDROM UVEK ZNAČI I KORONARNA BOLEST?
Mandić D, Stojšić-Milosavljević A, Čemerlić S, Ađić F, Lukić S, Todić M, Andrić S,
Kovačević D
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Metabolički sindrom predstavlja skup faktora rizika za nastanak
kardiovaskularnih oboljenja i tipa II dijabetesa. Mnogobrojna istraživanja
svedoče o važnosti ovog sindroma i njegovom uticaju na razvoj
kardiovaskularne bolesti.
Cilj: Cilj rada je, da se utvrdi, da li je postojanje metaboličkog sindroma uvek
povezano sa promenama na epikardnim krvnim sudovima.
Metode: Sprovedena je retrospektivna studija, kojom je obuhvaćeno 40
pacijenata sa metaboličkim sindromom, lečenih na Institutu za kardiovaskularne
bolesti Vojvodine u Sremskoj Kamenici (januar 2010. - decembar 2011.).
Ispitivani pacijenti podeljeni su u dve grupe, na osnovu postojanja promena na
epikardnim krvnim sudovima, utvrđene selektivnom koronarografijom. Prvu
grupu činili su pacijenti sa simptomima koronarne bolesti bez prisutnih
promena, a drugu sa prisutnim promenama na krvnim sudovima, koje su
zbrinute implantacijom stentova.
Rezultati: Između dve grupe ispitanika utvrđena je statistički značajna razlika u
vrednostima glikemije našte (8.6mmol/l vs 11.13mmol/l; p=0.048). Statistički
značajna razlika nije utvrđena u vrednostima triglicerida (2.54mmol/l vs
2.96mmol/l; p=0.219), HDL holesterola, sistolnog (136 mmHg vs 152 mmHg;
p=0.071) i dijastolnog krvnog pritisaka (85 mmHg vs 87 mmHg; p=0.347) i obima
struka. Statistički značajna povezanost ehokardiografskih parametara, dimenzije
interventrikularnog septuma leve komore (1.2 mm vs 1.1 mm; p=0.160) i zadnjeg
zida leve komore u dijastoli (1.2 mm vs 1.1 mm; p=0.137), između dve grupe
ispitanika nije utvrđena.
Zaključak: Vrednost glukoze našte dominantan je parametar, koji učestvuje u
nastanku koronarne bolesti kod osoba sa metaboličkim sindromom. Vrednost
triglicerida, HDL holesterola, vrednosti sistolnog i dijastolnog krvnog pritiska i
obima struka, ne utiču na pojavu koronarne bolesti kod osoba sa metaboličkim
sindromom.
Ključne reči: metabolički sindrom, koronarna bolest, dijabetes melitus.
140
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
115
ODNOS ADEKVATNOG UZIMANJA PROPISANE GRUPE LEKOVA I
POJAVE KASNIH NEŽELJENJIH DOGAĐAJA KOD PACIJENATA SA
AKUTNIM KORONARNIM SINDROMOM – STEMI
Čolaković S, Dodić S
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Široko je rasprostranjeno mišljenje da je spremnost (“adherencija”)
kardiovaskularnih pacijenata da uzimaju propisane lekove u optimalnoj dozi, a
posebno nakon ST-eleviranog infarkta miokarda (STEMI), od izuzetne važnosti u
odnosu na dalju prognozu i kvalitet života.
Cilj: Pretpostavka je da pacijenti koji nakon primarne perkutane intervencije u
STEMI pravilno uzimaju preporučenu terapiju imaju manji broj neželjenih
događaja u odnosu na pacijenate koji nepravilno ili neredovno uzima
preporučenu terapiju.
Metode: Ukupno je ispitano 112 pacijenata koji su u periodu od 15.03.2012. do
15.10.2013. hospitalizovani na IKVBV sa dijagnozom STEMI. Svim ispitivanim
pacijentima je u otpusnom pismu kao terapija naveden jedan od predstavnka 5
osnovnih grupa lekova koje su po aktuelnim vodičima za lečenje STEMI. Pacijenti
su tokom faze praćenja pozivani telefonom nakon 1 meseca, 3, 6 i 12 meseci od
dana otpusta. Od strane anketara se beležila posvećenost uzimanju propisane
terapije i pojava neželjenih događaja.
Rezultati: Od ukupnog broja ispitanih pacijenata, 7 je u toku perioda praćenja
imalo neželjene događaje. Dobru “adherencu” prema aspirinu je imalo 83,7%
pacijenata, clopidogrelu 81,2 %, statinu 88,0 %, blokatorima beta adrenergičkih
receptora 84,8% i angiotensinogen I konverting enzim inhibitoru 83,1 %. Veoma
visoka „adherenca“ na pojedinačne i grupu lekova daleko premašuje u literaturi
opisanu „adherencu“ koja se kreće najviše negde oko 60% na godišnjem nivou
posle koronarnog incidenta.
Zaključak: Veoma je visoka „adherenca“ pacijenata IKVBV nakon STEMI i
sledstvenog pPCI na infarktnoj arteriji na propisanu otpusnu medikamentnu
terapiju. Analiziranjem adekvatnog uzimanja propisanih pojedinačnih i čitave
grupe lekova i pojave neželjenih događaja, nije statistički pokazana
međuzavisnost.
Ključne reči: ST–elevirani infarkt miokarda, neželjeni događaji, adherenca na
lekove.
141
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
116
POSTREANIMACIONA TERAPIJSKA HIPOTERMIJA
Panić M, Čemerlić-Ađić N, Petrović M, Čanji T
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Postreanimaciona terapijska hipotermija primenjuje se kod bolesnika,
nakon primarnog srčanog zastoja,koji su ostali komatozni (Glazgov koma skor
manji od 7), nakon ponovnog uspostavljanja srčanog ritma. Cilj je prevencija
neurološkog oštećenja i očuvanja funkcije mozga. Prema HACA Study Group,
neurološki ishod - oporavak, gradira se u okviru Pitsburške skale neuroloških
performansi.
Cilj: Cilj istraživanja je praćenje preživljavanja i neurološkog ishoda, unutar 30
dana, nakon srčanog zastoja, kod bolesnika koji su ostali komatozni po
ponovnom uspostavljanju srčanog ritama.
Metod: Ispitivanje je obuhvatilo 82 bolesnika, nakon primarnog srčanog zastoja,
kod kojih je uspostavljena ponovna cirkulacija i koji su nakon toga ostali
komatozni. Pacijenti su podeljeni u dva ispitivane grupe. Prvu grupu činili su
komatozni bolesnici koji su lečeni blagom terapijskom hipotermijom, a
drugu,odnosno kontrolu, oni kod kojih hipotermija nije primenjena.
Hlađenje je vršeno prema ILCOR protokolu. Korišćen je intravaskularni način
hladjenja u kombinaciji sa spoljašnjim hladjenjem. Ciljna temperatura bila je 32
C. Hlađenje je trajalo od 12 do 24 sata, a nakon toga je išlo spontano zagrevanje.
Rezultati: Od ukupno 82 bolesnika, hipotermija je primenjena kod 45 (54,8%), a
kod 37 bolesnika (45,13%) nije primenjena. U obe grupe muškarci su bili više
zastupljeni u odnosu na žene. Najčešći ritam koji je registrovan kao uzrok
srčanog zastoja u ispitivanoj grupi bila je ventrikularna fibrilacija (60%), kao i u
kontrolnoj grupi, a najčešće oboljenje akutni infarkt miokarda u obe ispitivane
grupe.
Glazgov koma skor u obe grupe bio je ispod 7. Potpuni neurološki oporavak u
ispitivanoj grupi imalo je 46,7% bolesnika, a u kontrolnoj 18,9%, što je statistički
značajno (p=0,006). U ispitivanoj grupi umrlo je 44,4% bolesnika, a u kontrolnoj
81,l%. Postoji visoka statistička značajnost.
Zaključak: Blaga postreanimaciona hipotermija nakon primarnog srčanog
zastoja statistički značajno smanjuje stepen neurološkog deficita i povećava
preživljavanje.
Ključne reči: hipotermija, koma
142
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
117
NEKE SPECIFIČNOSTI POJEDINIH TIPOVA AKUTNE DISEKANTNE
ANEURIZME AORTE
Andrić S, Ađić F, Somer D, Čemerlić S, Todić M, Mandić D, Panić M, Čolaković S,
Panić G
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Akutna disekcija aorte je jedno od najdramatičnijih oboljenja u kliničkoj
medicini, sa vrlo visokim ranim mortalitetom. Prirodan tok bolesti u bolesnika sa
disekcijom aorte bitno je različit u slučaju zahvatanja ascedentne aorte, u
odnosu na zahvatanje descedentne aorte. U nelečenih bolesnika sa disekcijom
ascedentne aorte mortalitet je 1-3% svakog časa u prva 24 sata. Kod
nekomplikovanih slučajeva, disekcije descedentne aorte, mortalitet je u prvom
mesecu 10%, a u komplikovanih mortalitet je 20% u prva dva dan.
Cilj rada: Utvrditi specifičnosti pojedinih tipova (De Bakey) akutne disekantne
aneurizme aorte u: učestalosti, kliničkoj prezentaciji, faktorima rizika, korišćenim
dijagnostičkim procedurama, načinu lečenja i intrahospitalnom ishodu.
Materijali i metode: U istraživanju je bilo uključeno ukupno 119 bolesnika,
podeljeni u tri grupe, po tipu akutne disekcije, klasifikacija po DeBakey-u.
Kriterijumi za uključenje bili su postojanje akutne disekantne aneurizme aorte,
nepostojanje ranije disekcije.
Rezultati: U ispitivanje je bilo uključeno 81 muškarac 38 žena, prosečne starosti
62,7 godina. Najviše bolesnika pripadalo je grupi sa tipom I De Bakey 57,14%,
potom sa tipom III 30,25%, najmanje sa tipom II 12,61%. Postojala je statistički
značajna razlika u zastupljenosti faktora rizika pušenje, krvni pritisak, težak fizički
posao između grupa. Razlike izmedju grupa su postojale i u odnosu na symptom
bol u grudima i nesvestica. Statistički najviše dijagnostičkih metoda je korišćeno
u grupi III. Postojala je statistički značajna razlika izmedju grupa u odnosu na
tretman.
Zaključak: Pojedini tipovi akutne disekantne aneurizme aorte imaju specifičnosti
u učestalosti javljanja, kliničkoj prezentaciji, faktorima rizika, upotrebljenim
dijagnostičkim procedurama, načinu lečenja i intrahospitalnom ishodu.
Ključne reči: aneurizma, disekcija, aorta
143
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
118
OCENA POSTOPERATIVNE POJAVE KOMPLIKACIJA NAKON VAĐENJA
RADIJALNE ARTERIJE ZA AORTOKORONARNI BAJPAS KAO I STEPENA
LIČNOG ZADOVOLJSTVA BOLESNIKA
Milutinović A, Milojević P, Vuković P, Perić M, Đukanović B
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
CILJ: Analiza učestalosti funkcionalnih i senzornih poremećaja podlaktice nakon
hirurške pripreme grafta radijalne arterije otvorenom hirurškom tehnikom, lični
doživljaj vizuelnog efekta ožiljka i uticaj istih na kvalitet života bolesnika.
METODOLOGIJA: U istraživanje je uključeno 97 bolesnika u kojih je hirurški
pripremljen graft radijalne arterije radi hirurške revaskularizacije miokarda.
Procena pojave komplikacija vršena je na osnovu Likertove skale. Analizirane su
kliničke karakteristike – funkcionalnost ruke, prisustvo bola, peckanja, trnjenja i
drugih sezornih tegoba kao i stepen zadovoljstva kozmetskim rezultatom nakon
učinjenog zahvata i subjektivna procena opšteg zdravstvenog stanja.
REZULTATI: Analiza funkcionalne očuvanosti ruke nakon operacije ukazuje da 89
(91,75%) ispitanika jednako uspešno koristi ruku kao i pre operacije. Slabija
funkcija ruke je prisutna retko kod 4 (4,12%), оdnosno ponekad kod 3 (3,10%)
bolesnika. Prosečna ocena očuvanosti funkcije ruke je 4,86+0,49 (ocene 1-5).
Analiza učestalosti pojave bola nakon operacije pokazala je da ni jedan bolesnik
ne prijavljuje stalan osećaj bola, jedan bolesnik (1,04%) je imao čestu pojavu
bola, dok je 73 (75,25%) bolesnika bilo bez osećaja bola. Prosečna ocena
odsustva bola u celoj kohorti je 4,63+0,71. Analiza učestalosti drugih senzornih
promena (trnjenje,peckanje) pokazuje da 5 (5,15%) bolesnika ima uvek prisutnu
neku tegobu, često се problem javlja kod 4 (4,12%) bolesnika. Tegobe su retko
prisutne kod 24 (24,74%), a potpuno bez senzornih komplikacija je 51 (52,58%)
ispitanih sa prosečnom ocenom 4,15+1,13. O kozmetskom efektu 93 (96,59%)
bolesnika dalo je pozitivno mišljenje (prosečna ocena je 4,03+0,95). Odlično,
dobro ili bar prihvatljivo je zdravstveno stanje kod 97,94% bolesnika, gledajući
zbirno sve tri kategorije.
ZAKLJUČAK: Priprema grafta radijalne arterije otvorenom hirurškom tehnikom
nije praćena perzistentnim poremećajem funkcije ruke, a pojava bola i senzornih
poremećaja je retka nakon operacije.
Dobijeni rezultati kreću se u okviru prihvaćenih vrednosti u literaturi.
Na dobijene rezultate bitno utiču fizičke i mentalne osobine bolesnika.
144
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P01
PREDIKTORI NEŽELJENIH ISHODA BOLESNIKA SA HRONIČNOM
BUBREŽNOM INSUFICIJENCIJOM LEČENIH KARDIOHIRURŠKIM
INTERVENCIJAMA
Babović-Stanić K, Dejanović J, Vulin A
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Bolesnici sa hroničnom bubrežnom insuficijencijom (HBI) lečenih
kardiohirurškim operacijama imaju više postoperativnih komplikacija i znatno
povećanu smrtnost.
Cilj rada: Odrediti preoperativne prediktore akutizacije HBI, dijaliznog lečenja i
smrtnog ishoda pacijenata sa hroničnom bubrežnom insuficijencijom lečenih
kardiohirurškim operacijama.
Metodologija: Sprovedena je retrospektiva studija dokumentacije 173 bolesnika
(prosečne starosti 67,71+/- 8,46 godina, a 125 (72,3%) je bilo muškog pola)
lečenih od 2010 do 2013. godine na Institutu za kardiovaskularne bolesti
Vojvodine. U analizu su uključene sledeće pre i perioperativne karakteristike:
arterijska hipertenzija, šećerna bolest, dislipidemija, hronična opstruktivna
bolest pluća, periferna arterijska okluzivna bolest, cerebrovaskularni insult (CVI),
infarkt miokarda, srčana insuficijencija, NYHA III/IV klasa, ejekciona frakcija (EF)
≤35%, trajanje ekstrakorporalne cirkulacije i vrsta hirurgije.
Rezultati rada: Preoperativno I stadijum HBI imalo je 62 (36%), II stadijum 77
(44%), a III-IV i V stadijum 34 (20%) bolesnika, od kojih je četvoro preoperativno
dijalizirano. EF≤35% je imalo 39 (22,5%), a prethodni CVI 28 (16.2%) bolesnika.
Koronarnu hirurgiju imalo je 90 (52.0%), valvularnu 36 (20.8%) i kombinovanu 47
(27.2%) bolesnika. Akutizacija BI registrovana je kod 32 (18.5%), dijaliza kod 9
(5.2%), a smrtni ishod kod 16 bolesnika. II stadijum HBI (OR=4.76; 95%CI(1.3117.28); p=0.018) i III-V stadijum HBI (OR=11.39; 95%CI(2.87- 45.14); p=0.001) su
prediktori pojave akutizacije BI. Kod bolesnika sa I i II stadijumom, multivarijantni
prediktori pojave akutizacije BI su prethodni CVI (OR=3.36; 95%CI(1.04-10.93);
p=0.044) i EF≤35% (OR=5.35; 95%CI(1.83-15.64); p=0.02). Jedini prediktor
postoperativne dijalize je veći stadijum HBI (OR=5.81; 95%CI(1.22-27.81);
p=0.028). III-V Stadijum HBI je prediktor smrtnog ishoda (OR=7.64; 95%CI(1.4939.27); p=0.015).
Zaključak: Teži stadijum HBI je prediktor akutizacije bubrežne insuficijencije,
potrebe za dijalizom i smrtnog ishoda bolesnika sa HBI podvrgnutih
kardiohirurškim operacijama.
Ključne reči: kardiohirurške intervencije, HBI
145
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P02
PRODUŽENO TRAJANJE MEHANIČKE VENTILACIJE U BOLESNIKA NA
HEMODIJALIZI PODVRGNUTIH KARDIOHIRURGIJI
Unić-Stojanović D, Vuković P, Miličić M, Milojević M, Počekovac M, Filipović M,
Jović M
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Uvod i cilj studije. Terminalna bubrežna insuficijencija (TBI) utiče na homeostazu
i funkciju skoro svih organa i sistema organa. Cilj studije je utvrditi povezanost
produžene mehaničke ventilacije (PMV) sa preoperativnim i intraoperativnim
varijablama u bolesnika na hroničnom programu hemodijalize (HD) koji su
podvrgnuti kardiohirurškim intervencijama.
Materijal i metode. Retrospektivna analiza 46 pacijenata na programu hronične
HD podvrgnuti kardijalnoj hirurgiji uz primenu vantelesnog krvotoka (VTK).
Prema dužini trajanja MV, pacijenti su razvrstani u dve grupe: grupu E- pacijenti
ekstubirani tokom 24h posle prijema u JIL i grupu P – pacijenti na MV duže od
24h. Ispitivani su preoperativni, intraoperativni i postoperativni status pacijenata
kao i ventilatorni i cirkulatorni status na prijemu u JIL.
Rezultati. U grupi E je bilo 26 a u grupi P - 20 pacijenata. Prosečno trajanje MV je
bilo 20.2h (+/-3.3h) u grupi E i 61.8h (+/-78.3h) u grupi L. Pacijenti u grupi P su
bili značajno stariji, duže su bili na dijalizi, imali su nižu EFLK i duže trajanje
operacije i VTK, i kraće lečenje u JIL nego pacijenti u grupi E (p=0.07).
Zaključak. Značajno smanjena sposobnost održavanja hidroelektrolitne
ravnoteže i produženo trajanje VTK i operacije kod bolesnika na HD su praćeni
nastankom plućne kongestije, poremećajem oksigenacije i visokom
incidencijom PMV. Pacijenti sa PMV imaju dugotrajniju TBI koja zahteva HD i
produženo lečnje u JIL. Efikasno uklanjanje viška tečnosti i primena inotropne
terapije u ranom postoperativnom periodu su značajni faktori u smanjenju
incidence PMV posebno u bolesnika sa dužim trajanjem dijalize podvrgnutih
dugotrajnim kardiohirurškim procedurama.
Ključne reči: hemodijaliza, produžena mehanička ventilacija, kardiohirurgija
146
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P03
SUSPEKTNI HEPATOTOKSIČNI EFEKAT AMJODARONA POSLE
KARDIOHIRURGIJE
Unić-Stojanović D, Đoković L, Mićović S, Vuković P, Ranković L, Jović M
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Uvod i cilj. Akutni hepatotoksični efekat je retka ali potencijalno životno
ugrožavajuća komplikacija intravenske primene amjodarona. Prikazujemo slučaj
lezije jetre posle intravenske primene amjodarana kod pacijenta sa
pretkomorskom fibrilacijom posle kardiohirurške intervencije.
Prikaz slučaja. Muškarac star 62 godine hitno je operisan zbog akutne disekcije
ascedentne aorte. Uradjena je nekomplikovana rekonstrukcija ascedentne aorte
i pacijent, hemodinamski stabilan, je ekstubiran posle 17h mehaničke ventilacije.
Trećeg postoperativnog dana nastaje atrijalna fibrilacija, zbog čega je u terapiju
uvedena intravenska infuzija amjodarona (infuzija 1 mg/min tokom 6h praćena
infuzijom 0.5 mg/min). U večernjim satima 3-eg postoperativnog dana, zbog
hipotenzije koja se održavala i pored infuzije kristaloida, bila je neophodna
primena fenilefrina i noradrenalina da se održi MAP>60mmHg. Dolazi do porasta
laktata do 3.8 mmol/L, porasta INR-a do 3.12, alanin aminotransferaze do 4401
IU/L, aspartat aminotransferaze do 7355 IU/L, laktat dehidrogenaze do 30043
IJ/L i porasta kreatinina od 96 do 190 μg/l. Metoprolol i amjodaron su isključeni.
Mogući uzroci hemodinamskog pogoršanja su ishemija, infekcija i lekomindukovan toksični efekat. Započeta je terapija kontinuiranom infuzijom
furosemida i primenjen je N-acetylcystine. Uključena je empirijska antiobiotska
terapija (vancomycin and imipenem/cilastatin). Pokazatelji hepatičke funkcije su
se poboljšali i normalizovali. 13-og dana pacijent je otpušten iz bolnice.
Zaključak. Diferencijalna dijagnoza izmedju ishemičnog hepatitis-a i
hepatotoksičnog efekta intravenski primenjenog amjodarona je veoma teška.
Dijagnoza hepatotoksičnog efekta amjodarona se postavlja isključivanjem
drugih mogućih uzroka dok se istovremeno razmatra prekid infuzije
amjodarona. Zato što intravenska primena amjodarona može imati
hepatotoksični efekat, testiranje funkcije jetre je preporučeno ubrzo posle
započinjana primene amjodarona.
Ključne reči: amiodaron, hepatotoksicni efekat, kardiohirurgija
147
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P04
CAROTID-CAROTID BYPASS AS AN OPTION IN THE TREATMENT OF
INFECTED PSEUDOANEURYSM AFTER PROSTHETIC CAROTID
REPLACEMENT
Kovačević P1, Velicki L1, Ivanović V1, Kieffer E2
1
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica, 2Paris, France
Development of pseudoaneurysm from an infected carotid prosthetic patch
after carotid endarterectomy is extremely rare and is very challenging from the
perspective of surgical and medical treatment. This article describes the case of a
65-year-old patient presenting with the signs of wound infection and recurrent
bleeding in the region of the right carotid artery. Three years earlier the patient
underwent coronary artery bypass grafting and bilateral replacement of carotid
arteries with prosthetic tube grafts. Magnetic resonance imaging confirmed the
presence of an infected pseudoaneurysm in the region of prosthetic carotid
replacement graft. A decision was made to perform retroesophageal carotidcarotid bypass with an autologous venous conduit.
Key words: karotidna hirurgija
148
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P05
PREOPERATIVNA EVALUACIJA CEREBRALNE VAZOMOTORNE
REAKTIVNOSTI SIMPTOMATSKE I ASIMPTOMATSKE SIGNIFIKANTNE
KAROTIDNE STENOZE
Lučić Prokin A1, Slankamenac P1, Kovačević P2, Manojlović V1
1
Klinički centar Vojvodine, Novi Sad ,
2
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Cerebralna vazomotorna reaktivnost (VMR) je jedan od regulacionih
mehanizama cerebralne autoregulacije i predstavlja odgovor arterijskog stabla
na dejstvo specifičnih vazoaktivnih stimulusa, najčešće CO2. Kod karotidne
bolesti, redukovana VMR korelira sa narušenom cerebralnom hemodinamikom.
Transkranijalni Dopler apnea test je neinvazivna i jednostavna metoda koja
pruža adekvatne informacije o VMR.
Cilj: Cilj ovog retrospektivnog istraživanja je bila komparacija cerebralne VMR
kod signifikantne simptomatske (SCAS) i asimptomatske karotidne stenoze
(ACAS), primenom TCD apnea testa uz procenu hemodinamskog statusa.
Metode: Procenjivali smo VMR izračunavanjem Breath Holding Indexa (BHI)
između 34 pacijenta SCAS i 16 pacijenata ACAS grupe sa izolovanom
signifikantnom karotidnom stenozom, a u okviru preoperativne pripreme za
karotidnu endarterektomiju. Evaluiran je uticaj faktora rizika na vrednosti BHI,
komparacija stepena karotidne stenoze i kolateralnog krvotoka sa BHI, ipsi- i
kontralateralno.
Rezultati: Patološki BHI je bio zastupljeniji u SCAS grupi (p<0,01). Ispitivani
faktori rizika nisu signifikantno uticali na BHI, osim muškog pola. Kolateralna
cirkulacija nije postojala u preko 60% pacijenata obe grupe. Dokazana je
negativna korelacija stepena karotidne stenoze i BHI.
Zaključak: VMR je signifikantno redukovana u SCAS grupi. Postoji različit
hemodinamski efekat između SCAS i ACAS grupe. Kombinovani uticaj
hemodinamskog i tromboembolijskog efekta morfološke strukture karotidnog
plaka bi mogli uticati na razvoj moždanog udara u SCAS grupi.
Ključne reči: karotidna stenoza, cerebralna vazomotorna reaktivnost,
Transkranijalni Dopler, Breath Holding Index
149
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P06
UTICAJ ANATOMSKIH VARIJACIJA POVRŠNOG VENSKOG SISTEMA
DONJIH EKSTREMITETA NA PRISTUP EVLES-A
Novaković B, Joković V, Sretenović Ž, Sretenović S, Knežević D
Centar za vaskularnu hirurgiju, Klinički centar Kragujevac
Cilj: Cilj studije je utvrđivanje da li anatomske varijacije VSM utiču na pristup
prilikom EVLA.
Metod: Na osnovu CDS-a, u studiju je uključeno 356 pacijenata ( 490 nogu). Svi
pacijenti su imali varikozne vene u stadijumu C2-C6 prema CEAP klasifikaciji i
tretirani su laser ablacijom. Izabrali smo pacijente sa nekom od varijacija VSM i
patološkim refluksom, što je preproceduralno utvrđeno CDS-om. Endovensku
laser ablaciju smo izvodili Endo Laser venskim sistemom (ELVes), radijalnim
opičkim fiberom (Biolitec 1470nm), zajedno sa mikroflebektomijama i
podvezivanjem perforantnih vena . Sve procedure su rađene pod kontrolom
ultrazvuka. Kontrolni CDS je rađen sedmog postoperativnog dana i u toku
naredna 24 meseca, kada je praćena obliteracija VSM
Rezultati: Dvostruka VSM sa posebnim ušćem u duboku VF je nađena kod 3%
tretiranih pacijenata (11 pacijenata). Dupla VSM koja se spaja pre ušća u duboku
VF, je nađena kod 10 % ( 36 pacijenata). Sve ove varijacije su nađene u
femoralnom segmentu VSM. Kod svih pacijenata, postojao je anatomski,
kompartment VSM što je utvrđeno CDS-om. U skladu sa nalazom ultrazvuka kod
ovih pacijenata, promenili smo pristup prilikom EVLA. Kod više od polovine
pacijenata sa dvostrukom VSM, određena su i punktirana dva mesta na istoj nozi,
za laserku ablciju svake VSM posebno. U veoma retkim slučajevima, ultrazvučno
je utvđen refluks na nivou Hunter-ovog, Dodd-ovog i Boyd-ovog perforatora.
Tretiranjem VSM laserskom ablacijom, refluks je ukinut. Ovo je i potvrđeno
kontrolnim CDS pregledima.
Zaključak: preoperativno ultrazvučno mapiranje površnog venskog sistema,
naročito VSM i perforantih vena, moze imati uticaj na dugoročne postoperativne
rezultate.
Ključne reči: laserska ablacija, dvostruka VSM, ELVeS pristup
150
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P07
SURGICAL TREATMENT OF PENETRATING ATHEROSCLEROTIC ULCER
OF THE DESCENDING AORTA
Kovačević P, Velicki L, Popović D, Ivanović V, Mojašević R
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Introduction: The term “penetrating atherosclerotic ulcer” (PAU) of the aorta
describes the condition in which ulceration of an aortic atherosclerotic lesion
penetrates the internal elastic lamina into media. PAU is a high-risk lesion due to
its deleterious effects on the integrity of aortic wall, with potentially fatal
outcome.
Case report. A patient with intensive, sharp chest pain irradiating to the back but
with no signs of myocardial ischemia on an electrocardiogram was referred to
our hospital. Transthoracic echocardiography showed no pathological changes
of the ascending aorta. However, multislice computed tomography (CT) showed
an aortic ulcer with varying degree of the subadventitial hemorrhage in the
region of the thoracic aorta at the level of Th 8–9. Due to imminent rupture of
the penetrating aortic ulcer, the patient was promptly prepared for surgery. A 15
cm long subadventitial hematoma was found intraoperatively in the right
posterolateral aspect of the descending aorta, 5 cm above the diaphragm and 7
cm below the origin of the left subclavial artery. The affected segment of the
aorta was resected, followed by an inlay aortic reconstruction with a Dacron
tube graft of 24 mm. Control CT revealed satisfactory reconstruction of the
descending aorta.
Conclusion: PAU is a rare, but potentially fatal disease. Open surgery in patients
with PAU is an effective treatment strategy, although endovascular treatment
options are emerging.
Key words: aorta, thoracic; aortic rupture; atherosclerosis; ulcer; diagnostic
techniques and procedures; cardiovascular surgical procedures; transplants
151
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P08
AN UNUSUAL ORIGIN OF PROXIMAL CORONARY BYPASS
ANASTOMOSIS IN A PATIENT WITH CAROTID DISEASE
Kovačević P, Velicki L, Majin M, Nikolić D
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
CASE REPORT
A 75-year-old male patient was referred to our clinic with a history of unstable
angina, multiple cerebral infarctions with minor neurological deficits, and
diabetes mellitus. Coronarography demonstrated a chronic significant stenosis
of the left anterior descending (LAD) coronary artery. Echocardiography
demonstrated a severe aortic valve stenosis with a moderate ejection fraction of
the left ventricle. Brain MRI revealed multiple cerebral ischemic regions. Carotid
duplex scan examination revealed severe multilevel left carotid artery stenosis.
Because of concomitant coronary, valvular and carotid artery disease and the
severity of the patient’s status, we decided to perform simultaneously carotid
artery endarterectomy (CEA) and CABG procedure as well as valvular surgery.
Firstly, right CEA was performed through the anterior cervicotomy. The
procedure was completed with the cerebral protection of a Javid shunt.
During aortic palpation, severe aortic calcifications of the ascending aorta and
the aortic arch were detected. Aortic cannulation and aortic cross- clamping was
achieved on unaffected areas of the aorta.
Single vein graft was anastomosed to the medial segment of the LAD artery. The
saphenous veingraft was passed behind the innominate artery and proximal
anastomosis was performed directly into the left common carotid artery during
a short total carotid artery clamping (3 minutes).
Native aortic valve with the aortic annulus have undergone severe degenerative
stenosis and had to be removed and decalcified. Aortic valve replacement was
achieved with biological aortic valve size 21mm.
Patient was discharged in a good condition on the 10th postoperative day.
Key words: revaskularizacija miokarda, karotidna hirurgija
152
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P09
MATRIX METALLOPROTEINASE-9 EXPRESSION IN ACUTE AORTIC
DISSECTION
Stefanović E1, Milovanović Z2, Otašević P1, Borović S1, Milojević P1, Ćirković M1,
Laušević-Vuk L1, Đukanović B1
1
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd,
2
Institute of Oncology and Radiology, Belgrade
Background : The aime of this study was to determine matrix metalloproteinase9 (MMP-9) expression in dissected aortic tissue.
Materials and Methods: Specimens of aorta from 23 patients who underwent
surgery for acute dissection with the entrance tear in the ascending aorta. Aortic
tissue samples were evaluated for MMP-9 expression and were compared with
10 control aortic specimens, free of any vascular diseases. Expression of MMP-9
was graded as 0 (absent), 1+ (mild), 2+ (moderate), and 3+ (intense).
Results: Mean age of patients was 54±9 years (ranging 24-72 years), with 20/23
(87%) of them being male, and 3/23 (13%) female. A total of 14/23 (61%)
patients had exit rupture in the aortic wall, whereas 9/23 (39%) did not have exit
tear. In group without exit tear expression of MMP-9 was absent (0) in 4 and mild
(1+) in 5 patients, whereas in patients with exit tear expression of MMP-9 was
intense (3+) in 10 patients, and moderate (2+) and mild (1+) in 2 each.
Expression of MMP-9 in group without exit tear was lower than in patients with
exit tear. Expression of MMP-9 was absent in all control specimens, and was
significantly lower than in both groups with aortic dissection (p<0.001).
Conclusion: Expression of MMP-9 in the aortic media is enriched in dissected
aortic tissue. In acute aortic dissection with existence of the exit rupture in the
aortic wall expression of MMP-9 higher than in group without exit tear.
Key words: acute aortic dissection,matrix metalloproteinase
153
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P10
THROMBOEXCLUSION OF THE COMPLETE AORTA IN THE TREATMENT
OF CHRONIC TYPE B ANEURYSM
Kovačević P, Velicki L, Milosavljević A, Majin M
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
CASE REPORT
A 55 years old woman with a history of severe thoracoabdominal pain, shortness of
breath and signs of prostration and body weight loss was referred to our Clinic.
Eight years prior to admission, she was diagnosed with type B aortic dissection
which was medically treated since then. Multislice CT examination was performed in
order to assess the aorta. Massive, partly thrombosed aneurysm with a maximal
diametar of 13 cm occupied the left hemithorax with abdominal propagation. CT
scan verified the signs of the incipient aneurysmatic, subparietal pleural rupture and
slight hemorrhagic left pleural effusion. Complete anatomical and functional
atrophy of the left kidney alimented from the false lumen was also oberved. In the
same time, the patient had complete functional destruction of the left lung due to
left bronchial compression with consecutive carnification.
It has been decided to perform the bipolar thromboexclusion of the complete aorta
with extraanaatomic reconstruction of all the branches without extracorporeal
circulation. Firstly, on partial clamp, we performed end to side anastomosis between
large tube graft (26 mm) and the ascending aorta. Left subclavian artery was
prolonged with a 10 mm Dacron® graft and replanted to a new „mother graft“.
Termino-lateral anastomosis between left carotid artery and left subclavian
prosthesis was created. Brachiocephalic artery was, also, replanted to the „mother
graft“ through the 10 mm Dacron® prosthesis. Replantation of the supraaortic
branches was performed in order to gain more space to perform thromboexclusion
at the level of the aortic arch remotely from the aneurysm. The aortic prosthesis was
routed paracardially outside from the pericardial sac and into the abdomen through
the small incision in diaphragm behind the left hepatic lobe, stomach and
transverse colon and in front of the pancreas. The Mattox manouver was performed
for the identification of the visceral branches. Coeliac trunc and superior mesenteric
artery shared the same origin which was replanted together with a right renal artery
through bifurcated tube graft. The iliac arteries were replanted thourgh a bifurcated
prosthesis. Iliac artery anastomosis was performed by sequential iliac clamping to
obtain a spinal perfusion via the iliolumbar arteries. Thromboexclusion of the
thoracoabdominal aneurysm was then performed at the level of the aortic arch with
3-0 Prolene stiches over the 10 mm Dacron® prosthesis which served as the
reinforcement. Finally, left subcapsular nephrectomy was performed.
The following postoperative period was uneventfull and the patient was discharged
on the 35th postoperative day in a good condition. Three months after the surgery,
a control CT examination has been performed which revealed complete thrombosis
of the excluded portion of the aorta.
154
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P11
KAVERNOZNI HEMANGIOM DESNE PRETKOMORE SRCA: PRIKAZ
SLUČAJA
Samardžija G1, Fabri M1, Čemerlić-Ađić N1, Torbica V1, Golubović M1, Iđuški S2,
Tegeltija D3
1
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica,
2
Institut za onkologiju Vojvodine, Sremska Kamenica,
3
Institut za plućne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Primarni hemangiom srca je prvi put opisan 1893 godine. Hemangiomi
srca su veoma retki benigni tumori i čine manje od 3 % svih primarnih tumora
srca. Oni mogu nastati u bilo kom delu srca.
Prikaz slučaja: Mi prikazujemo slučaj 67 godina starog muškarca kod koјеg se
ehokardiografskim pregledom i kompijuterizovanom tomografijom u desnoj
pretkomori u visini trikuspidalne valvule detektuje ovalna mekotkivna promena
veličine 16 x 15 mm, jasno ograničena od okoline i denziteta 50 - 60 HU.
Pacijentu je hirurškim putem odstranjen tumor i urađena revaskularizacija
miokarda trostrukim aortokoronarnim by pass-om. Tumorsko tkivo je bojeno
metodama HE, orcein i imunohistohemijski i patohistološki pregledano.
Makroskopski, tumorski čvor je dimenzija 20 x 16 x 12 mm, sivobeličaste boje,
glatke površine, na preseku mrko crven, multicističan, fokalno kalcifikovan.
Mikroskopski, tumor je sagrađen od manjeg broja sitnih i većeg broja, širokih,
dilatiranih vaskularnih prostora obloženih endotelnim ćelijama i ispunjenih
krvlju. Pojedini vaskularni prostori su obliterirani delom rekanalisanim trombima.
Elastična vlakna u zidovima vaskularnih prostora se boje na Orcein. Endotelne
ćelije koje oblažu vaskularne prostore su pozitivne na antitela CD31, CD34 i
vimentin što potvrđuje vaskularno poreklo tumora. Na osnovu patohistološkog
pregleda i imunohistohemijskog bojenja na antitela CD 31, CD 34 i vimentin
postavljena je dijagnoza kavernoznog hemangioma.
Zaključak: Hemangiomi srca iako su benigni tumori i najčešće asimptomatski
ponekad se mogu manifestovati aritmijama, srčanom insuficijencijom,
koronarnom insuficijencijom, bolom u grudima, hematoperikardijumom pa čak i
iznenadnom srčanom smrću. Zbog svega navedenog je neophodna
parvovremena dijagnostika i adekvatna hirurška ekscizija tumora.
Ključne reči: tumori srca, hemangiom, kardiohirurgija
155
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P12
DELAYED CLOSURE OF POSTINFARCTION VENTRICULAR SEPTUM
DEFECT IN A PATIENT WITH SINGLE VESSEL DISEASE
Kovačević P, Velicki L, Vujin B
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
A 65-year-old patient with a systolic murmur that developed five days after
acute anteroseptal myocardial infarction was referred to our Institution. He had
previously been treated with fibrinolytic therapy. The patient was in a stable
hemodynamic condition when admitted, with sustained diuresis. Blood gas
analysis revealed normal parameters, whereas a chest X-ray showed signs of
pulmonary congestion. Transthoracic echocardiography revealed a 1.5x1.2 cm
post-infarction ventricular septum defect (VSD) in the apical part of the septum.
Because the patient’s hemodynamic conditions were stable, we decided to
postpone the operative treatment to allow scarring of the infarcted area to make
VSD repair feasible, thereby increasing the chance for success. Operative
treatment was performed three weeks after admission. We performed closure of
the VSD with a bovine pericardial patch. The patient was discharged in good
condition and remained well three months after the surgery.
Key words: Ventricular septum defect, Acute myocardial infarction, Surgery
156
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P13
KARDIJALNI BIOMARKERI I EUROSCORE II U PROCENI OPERATIVNOG
RIZIKA BOLESNIKA SA OSLABLJENOM FUNKCIJOM LEVE KOMORE
Bosić J, Čemerlić-Ađić N, Dejanović J, Mihajlović B.B, Ivanov I, Banković D, Fabri M.
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod:U poslednjoj dekadi, uočen je pad preciznosti i diskriminativne moći
Evropskog sistema za evaluaciju operativnog rizika u kardiohirurgiji EuroSCORE. Zbog toga je, tokom 2010. godine, kreiran model EuroSCORE II, koji
je definisao nove relevantne faktore rizika, u skladu sa najnovijim
dostignućima.Rezultati, mnogih autora, pokazali su da je EuroSCORE II precizniji
u odnosu na originalni model, naročito kod bolesnika sa niskim i srednjim
nivoom operativnog rizika, ali da kod onih čiji je operativni rizik visok, potcenjuje
mortalitet.Cil rada: proceniti da li kardijalni biomarkeri mogu doprineti
poboljšanju postojećeg modela za predviđanje operativnog rizika, kod bolesnika
sa oslabljenom funkcijom leve komore.
Metode: Analizirana je konsekutivna serija od 197 operisanih bolesnika, u
periodu od 1.1.2014. do 30.9.2014. koji su imali ejekcionu frakciju(EF) ≤ 50%.Od
ukupnog broja, 19,3% (38/197) imalo je EF ≤ 30%. P Upoređene su preoperatine
vrednosti srčanog natriuretskog peptida ( NT pro-BNP ) i troponina ( cTnl ) u
serumu, sa vrednostima EuroSCORE II i EF.
Rezultati: Vrednosti NT-proBNP i EuroSCORE II bile su u pozitivnoj korelaciji (r =
0,257, p < 0,0005).Vrednosti cTnl i Euro SCORE II bile su u pozitivnoj korelaciji (r =
0,556, p < 0,0005). Vrednosti NT-proBNP i cTnl bile su u pozitivnoj korelaciji (r =
0,221, p = 0,002). Vrednosti NT-proBNP i EF bile su u negativnoj korelaciji (r = 0,273, p < 0,0005). Vrednosti tr cTnl i EF nisu bile u korelaciji (r = - 0,089, p =
0,217).
Zaključak: NT- proBNP i troponin mogli bi zajedno sa EuroSCORE II doprineti
kreiranju modela koji bi preciznije predviđao operativni rizik bolesnika sa
oslabljenom sistolnom funkcijom leve komore.
157
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P14
PREDIKTORI MORTALITETA NAKON HIRURŠKE REVASKULARIZACIJE
MIOKARDA KOD BOLESNIKA SA VIŠESUDOVNOM KORONARNOM
BOLEŠĆU I SNIŽENOM EJEKCIONOM FRAKCIOM MIOKARDA LEVE
KOMORE
Popov T, Kovačević D, Šušak S, Vulin A, Dejanović J
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Kardiohirurške metode lečenja koronarne bolesti primenjuju se u kliničkoj
praksi pola veka unazad. Ipak, savremeni stil života, načini lečenja, uvođenje
perkutanih koronarnih intervencija čini bolesnike koji podležu kardiohirurškim
intervencijama sve kompleksnijim.
Cilj: Utvrđivanje prediktora mortaliteta kod bolesnika sa višesudovnom
koronarnom bolešću i sniženom ejekcionom frakcijom leve komore (EF) tokom
dvogodišnjeg praćenja nakon hirurške revaskularizacije miokarda (CABG).
Metode: U istraživanje je uključeno 95 bolesnika lečenih na Institutu za
kardiovaskularne bolesti Vojvodine tokom perioda januar-decembar 2009.
godine kod kojih je učinjena CABG. Kriterijumi za uključivanje u studiju su bili
simptomatska višesudovna koronarna bolest, EF≤50%, a iz istraživanja su
isključeni bolesnici sa akutnim infarktom miokarda. Za svakog ispitanika
prikupljeni su demografski, klinički, laboratorijski podaci, EURO i SYNTAX skor.
Primarni cilj istraživanja bio je ukupni dvogodišnji mortalitet. Sekundarni ciljevi:
infarkt miokarda, rekoronarografija, ingraft stenoza, moždani infarkt tokom
praćenja.
Rezultati: Tokom dvogodišnjeg praćenja kod 9 bolesnika (9,5%) je došlo do
smrtnog ishoda. Kod 1 bolesnika (1,1%) registrovana je pojava moždanog
infarkta perioperativno. Nije registrovana pojava infarkta miokarda,
rekoronarografije, ingraft stenoze. Umrli bolesnici su imali više vrednosti acidum
uricum, kreatinina i fibrinogena u serumu. U većem procentu pušači sa
perifernom aterosklerozom, nestabilnom anginom pektoris pri prijemu. Umrli
bolesnici su imali više vrednosti SYNTAX i EURO skora. Acidum uricum je
nezavisni prediktor mortaliteta među ispitivanim varijablama (p=0,05, OR=1,016
(1,000-1,032)). EURO skor je univarijantni prediktor mortaliteta (p=0,018,
OR=1,956 (1,120-3,417)).
Zaključak: Acidum uricum je nezavisni prediktor dvogodišnjeg mortaliteta
nakon CABG u ispitivanoj grupi bolesnika sa višesudovnom koronarnom bolešću
i sniženom EF. EURO skor je univarijantni prediktor dvogodišnjeg mortaliteta.
Ključne reči: Ishemija miokarda, premošćavanje koronarnih arterija,
revaskularizacija miokarda, ishod lečenja
158
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P15
EARLY ACUTE AORTIC DISSECTION AFTER CORONARY ARTERY
BYPASS GRAFTING
Jonjev Ž, Bjeljac I, Gocić N, Rajić J, Torbica V, Šuntić M
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Acute type A dissection soon after cardiac surgery have a high risk of rupture
and death. The presentation of acute and chronic primary dissection of the
ascending aorta (Stanford type A or De Bakey type I or II) is well described.
However, early dissections soon (3-4 weeks) after primary cardiac surgery have
not.
We present 62 y/o Caucasian male who undergone elective CABG. Postoperative
course of the patient was complicated with pericardial effussion,
multifragmentation of the sternal bone and finally dissection of the aorta
(Stanford I) with suspected rupture into the right atrium. Modified Bentall
procedure with Composite graft #23 and direct SVG reimplantation into the
prosthesis was performed. Patient was discharged four weeks later without
complications, and stayed well 6 months after surgery.
Type A dissection soon after cardiac surgery have different clinical presentation,
but usually in hemodynamically stable condition. Cardiac tamponade and free
rupture occur rarely. Favourable hemodynamic status and standardized
management results in low operative mortality.
Key words: aortic type A dissection, CABG, computed tomography
159
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P16
CORONARY ARTERY BYPASS GRAFTING VS. PERCUTANEOUS
CORONARY INTERVENTION IN SINGLE-VESSEL LAD DISEASE
Jonjev Ž, Golubović M, Kostovski S, Rosić M
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Objective. Percutaneous coronary intervention (PCI) and surgical direct coronary
artery bypass grafting (CABG) are proven therapeutic options for single left
anterior descending artery (LAD) disease. The aim of this study is to show
immediate and long-term results after such procedures and overall clinical
outcome between these two methods.
Methods. We performed 8 years long observational trial (OT) of the clinical
outcome after isolated LAD revascularization. There were 266 patients (193
males, 73 females) with CABG and 672 patients with PCI (493 males, 179
females). We analyzed adverse major cardiac and cerebrovascular accidents
(MACCE), overall mortality, myocardial infarction and stroke.
Results. Increased incidence for postprocedural MACCE after PCI was recorded
(CABG=1.2% vs. PCI=5.7%). There was no difference in stroke incidence and
overall mortality between the groups. Patient after PCI had shorter length of
hospital stay (CABG=7.7 days vs. PCI=3.8 days).
Conclusion. The results of the study indicated that CABG performed at the time
of myocardial revascularization in single vessel LAD disease is superior then PCI.
Key words: Cardiac surgery, CABG, PCI, MACCE
160
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P17
DISCREPANCY BETWEEN SUPERIOR VENA CAVA OXYGEN
SATURATION AND MIXED VENOUS OXYGEN SATURATION IN
CARDIAC SURGERY PATIENT - CASE REPORT
Tanasić M, Unić-Stojanović D, Jović M, Laušević-Vuk L, Sagić J, Đukanović B,
Vuković P
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Background.The mixed venous oxygen saturation (SvO2) is a valuable
measurement of tissue oxygenation. Central venous oxygen saturation (ScvO2),
obtained in a less risky manner from a central venous catheter, may be a useful
alternative to SvO2 measurement.We report a case of the significant discrepancy
between values of ScvO2 and SvO2in a patient with cardiogenic shock after the
emergency heart surgery.
Case report. A 69-year-old woman with a history of acute myocardial
infarctionand 90% left main stenosis, presented for emergency coronary artery
bypass grafting.The patient was weaned from cardiopulmonary bypass with
inotropic therapy (dobutamine, epinephrine). During three hours after the
surgery, the patient was on mechanical ventilation and hemodinamically stable.
This was based on standard invasive monitoring parameters: heart rate
90/min,arterial pressure 118/75 mmHg, urine output 1.0 ml/kg, lactate level
immediately after surgery 8.5mmol/l which started decreasing (after 2h –6.6
mmol/l), ScvO265.6%, ABG pO2 112mmHg, pCO2 38.5 mmHg, FiO2 0.4.
Afterward, use of pulmonary artery catheter revealed presence of cardiogenic
shock (CI 1.5 l/m2, SvO2 46.2%).The administered therapy included additional
inotropic drug milrinone. The patient’s clinical and hemodynamic status
improved,she was extubated after 24h of mechanical ventilation and discharged
on the 6th postoperative day to a ward.
Discussion.The difference between SvO2 and ScvO2 is related to variations in
regional perfusion and oxygen consumption.
Conclusion. In patients with low cardiac index and filling pressures after
coronary
artery surgery, ScvO2 could not be used as a direct alternative for SvO2.
Key words: mixed venous oxygen saturation, central venous oxygen saturation,
cardiogenic shock, coronary artery surgery
161
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P18
FAKTORI RIZIKA ZA NASTANAK POSTOPERATIVNE DEHISCENCIJE
GRUDNE KOSTI
Todić M, Redžek A, Velicki L, Mandić D, Ađić F, Andrić S, Lukić S
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: U kardiohirurgiji, najčešći pristup srcu i velikim krvnim sudovima je totalna
medijalna sternotomija koja podrazumeva presecanje grudne kosti po
medijalnoj liniji i njeno razmicanje. Moguće postoperativne komplikacije koje
zahvataju grudnu kost posle ovakve hirurgije su infekcija i dehiscencija sternalne
rane. Obe komplikacije mogu da ugrožavaju život pacijenta i zahtevaju
rehospitalizaciju i hiruršku reintervenciju.
Cilj rada: Cilj rada je utvrđivanje faktora rizika za nastanak postoperativne
dehiscencije grudne kosti.
Materijal i metode: Ovom retrospektivnom studijom su obuhvaćeni svi pacijenti
operisani na Klinici za kardiovaskularnu hirurgiju Instituta za kardiovaskularne
bolesti Vojvodine u periodu od 1. januara 2011. godine do 30. novembra 2013,
kod kojih se razvila postoperativna dehiscencija grudne kosti. Kontrolnu grupu
činio je isti broj pacijenata koji su podvrgnuti kardiohirurškoj intervenciji u istom
periodu, a kod kojih se ova komplikacija nije razvila. Ispitivan je uticaj faktora
rizika vezanih za pacijenta: starost, indeks telesne mase (BMI), prisustvo
hroničnih bolesti (hronične opstruktivne bolesti pluća [HOBP] i šećerne bolesti),
kao i postoperativni faktori (reintubacija, revizija hemostaze, drenaža perikarda i
drenaža pleure). Granica statističkog značaja je postavljena na P≤0,05 i ona je
izračunavana pomoću SPSS softverskog paketa verzije 19.0 (SPSS, Inc. Čikago, IL,
SAD).
Rezultati: Statistički značajna razlika u grupama ispitivanih pacijenata utvrđena
je za sledeće faktore: BMI i postoperativna reintubacija, revizija hemostaze i
postoperativna drenaža perikarda; dok nije pronađena poređenjem starosti
pacijenata, prisustva hronične opstruktivne bolesti pluća, šećerne bolesti i
postoperativne drenaže pleure.
Zaključak: Na nastanak postoperativne dehiscencije grudne kosti dominantan
uticaj ima vrednost BMI, dok povećan rizik za nastanak ove komplikacije daju i
postoperativne intervencije (reintubacija, revizija hemostaze i drenaža
perkarda).
Ključne reči: Dehiscencija grudne kosti, indeks telesne mase, reintubacija, revizija
hemostaze, drenaža perikarda
162
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
PE1
PRIMENA IZOLOVANE MIOKARDNE PERFUZIJE U PEDIJATRIJSKOJ
KARDIOHIRURGJI
Milovanović V, Pajić M, Mimić B, Ilić S, Vulićević I, Vukadinović D
Univerzitetska dečja klinika, Beograd
Uvod
Primena izolovane miokardne perfuzije u pedijatrijskoj kardiohirurgiju
predstavlja novinu u tehnikama miokardne protekcije tokom zahvata koji
zahtevaju produženo vreme trajanja aortne kleme. Operacije tokom kojih je ova
procedura primenljiva i pre svega potrebna, su između ostalog prekid luka aorte
(IAA) i hipoplazija levog srca (HLHS).
Prezentacijom ove tehnike obuhvaćen je celokupni prikaz tehničke specifikacije
potrebne za samo izvodjenje procedure, parametri vodjenja izolovane perfuzije i
rezultati postoperativnog ishoda.
Klinički perfuzer Marko Pajić izožiće sve tehničke specifikacije procedure.
Sve izvedene procedure su radjene na Stockert S5 mašini za ekstrakorporalni
krvotok, dok sa setovima za kardioplegiju, koji se primenjuju kao glavno
sredstvo u izvodjenju, imamo iste rezultate na različitim tipovima razmenjivača
toplote (različiti proizvodjači).
Zaključak
Razvijanjem novih tehnika protekcije miokarda spoznajemo važnost
kontinuiranog istraživanja u polju protekcije miokarda.
163
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
PE2
RAZLIČITE TEHNIKE CEREBRALNE PROTEKCIJE TOKOM VIŠESTRUKOG
CIRKULATORNOG ARESTA KOD ISTOG BOLESNIKA – PRIKAZ SLUČAJA
Simić S, Vidaković Ž, Đikanović N, Milić D, Stojanović I, Laušević-Vuk L, Jagodić S,
Đukanović B
Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd
Uvod
Pravilan odabir načina cerebralne protekcije kod dubokog hipotermijskog
cirkulatornog aresta (DHCA) zavisi od kompleksnosti hirurškog zahvata na luku
aorte.
Prikaz slučaja
Bolesnici staroj 65 godina radjena je rekonstrukcija mitralnog zalistka i hirurško
zatvaranje persistentnog duktus arteriosusa (PDA) u DHCA (55 min). Cerebralna
protekcija je vršena isključivo dubokom sistemskom hipotermijom (170C).
Neposredno nakon odvajanja od kardioplumonalnog bypassa dolazi do
masivnog krvarenja sa donjeg dela luka aorte čije je zbrinjavanje zahtevalo
resekciju kompletnog luka aorte u novom DHCA ukupnog trajanja 105 min.
Cerebralna protekcija tokom anastomoze karelovog patcha za tubularni graft
(43 min) vršena je retrogradnom cerebralnom perfuzijom krog gornju šuplju
venu. Pri izvodjenju distalne anastomoze tubularnog grafta za grudnu aortu (62
min) cerebralna protekcija je izvedena antegradnom cerebralnom perfuzijom
kroz graft na karelovom patchu.
Zaključak
Poznavanje svih tehnika cerebralne protekcije je od velikog značaja za ishod
operativnog lečenja bolesnika podvrgnutim DHCA.
164
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
PE3
OPERATIVNO REŠAVANJE GIGANTSKE ANEURIZME LUKA AORTE U
ANTEGRADNOJ SELEKTIVNOJ CEREBRALNOJ PERFUZIJI
Pejnović N, Soboslai E, Šuntić Z, Slankamenac Z, Šušak S
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod
Aneurizma je patološko proširenje lumena krvnog suda. Nastaje zbog slabljenja
zida. Genetski uticaj je moguć, ali najčešće nastaje kod arterijske skleroze ili
nakon infekcija.
Kod pacijentkinje 1951. godište, telesne površine 1,55m2, uradjena je zamena
ascedentne aorte i luka aorte.
Od materijala korišten je: oksigenator Medtronic affinity nt trilium i set linija,
centrifugalna glava Sorin revolution, kontinuirano praćenje gasnih analiza
Euroset“LANDING“, kanile Medtronic, kristaloidna kardioplegija St. Thomas,
mašina S5.
Arterijska kanulacija na mestu arteriae femoralis i leve arteriae subclaviae,
(agenezija desne arterie subclaviae), leve uz kanulaciju desnog srca
dvostepenom venskom kanilom. Po uspostavljanju vantelesnog krvotoka i do
momenta klemovanja arteriae subclaviae, leve arteriae carotis i hipoplastičnog
brahiocefaličnog trunkusa, perfuzija se odvijala preko arteriae aksilaris, a zatim
odvojeno preko arteriae femoralis 1 l/min i arteriae subclaviae 10 ml/kgTM po
Kazui protokolu.
Vreme trajanja vantelesnog krvotoka 178min., aortne kleme 111min., selektivne
perfuzije 83min.
Pacijentkinja nakon 2 nedelje odlazi kući sa urednim kardio-respiratornim
i neurološkim nalazima.
Kontrola nakon 2 meseca od operacije. Subjektivno se osećalo dobro, objektivni
i neurološki status uredan.
Pacijentkinja na antikoagulantnoj terapiji .
165
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P19
ZDRAVSTVENA NEGA BOLESNIKA, POSLE PERKUTANE KORONARNE
INTERVENCIJE
Kovačević M, Stevanov D, Radanović R, Ivanović V
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Kateterizacija srca je invazivna dijagnostička metoda u toku koje se
kateter provlači kroz prethodo plasiranu kanilu u arteriju u preponi - femoralni
pristup, ili ruci - radijalni pristup. Zdravstvena nega bolesnika je različita u
odnosu na vrstu pristupa zbog vertikalizacije i mobilizacije bolesnika kao i
prevencije komplikacija koje mogu nastati nakon intervencije, a mogu se
manifestovati u vidu krvarenja na mestu punkcije, razlivene mekane modrice,
pseudoaneurizme, arteriovenske fistule, ishemije i infekcije.
Cilj: Prikazati angažovanost sestre u zdravstvenoj nezi bolesnika, posle
perkutane koronarne intervencije(PCI), u zavisnosti od pristupa.
Metode: Analizirao je angažovanje medicinske sestre, po protokolu, kod
bolesnika kod kojih je rađena kateteruzacija. Računato je vreme za protokolarni
monitoring i zdravstvenu negu u prvih 24 sata nakon intervencije. Analizirane su
istorije bolesti bolesnika kod kojih je, u periodu od 1. januara do 31. decembra
2013. godine, rađena perkutana koronarna intervencija.
Rezultat: U Institutu za kardiovaskularne bolesti je u toku 2013. godine uradjeno
je 3945 intervencija od toga je femoralnim pristupom udajeno 1742, a radijalnim
2203 bolesnika. Za svakog bolesnika kome je PCI rađena radijalnim pristupom za
monitoring i zdravstvenu negu bilo je potrebno 170 minuta angažovanosti
sestre, u proseku, što je 6241 godišnje, a kod kojih je pristupljeno preko arterije
femoralis bilo je potrebno je 275 minuta što je 7984 sati godišnje.
Zaključak: Angažovanje sestrinskog kadra u monitoringu bolesnika i
zdravstvenoj nezi, nakon PCI, je značajno veće kod bolesnika kod kojih se
pristupilo kroz femoralnu arteriju.
166
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P20
KORONAROGRAFIJA, FAKTORI KOJI UTIČU NA PROMENU PRISTUPA
INTERVENCIJI
Blagojević-Jandrić V, Petrović M, Jung Z, Jung R
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Koronarografija ili koronarna angiografija je invazivna radiološka metoda
kojom se ispituju krvni sudovi srca. U Institutu za kardiovaskularne bolesti
Vojvodine koronarografije se izvode pristupom iz arterije radijalis ili arterije
femoralis. Tokom intervencije su moguće situacije koje uslovljavaju promenu
pristupa arterijskom krvotoku, a to su manji dijametar arterije radijalis, spazam
arterije radijalis, morfološke karakteristike krvnih sudova ruke i tromboza.Osoblje
koje učestvuje u intervenciji mora svakog momenta biti spremno na izmene
pristupa.
Cilj rada: Prikazati koji faktori utiču, i koliko, na rad instrumentarke tokom
promene pristupa za perkutanu koronarnu intervenciju.
Metode rada: Odluku o pristupu u arterijski sistem donosi interventni kardiolog
na osnovu anamnestičkih podataka, dijagnostičkih metoda koje su urađene pre
intervencije, ( Doppler arterija ruku i Alanov test), kao i trenutnog stanja
bolesnika.U periodu od 1. januara do 31. decembra 2014. godine U Institutu za
kardiovaskularne bolesti Vojvodine urađeno je 3945 koronarografija.
Rezultati:Femoralnim pristupom je planirano i urađeno 1570 bolesnika,
radijalnim pristupam je urađeno 2203 bolesnika, a kod 172 bolesnika je zbog
nemogućnosti radijalnog pristupa urađena intervencija preko arterije femoralis.
Pristup intervencije je promenjen zbog morfologije krvnih sudova ruku kod
39.5% bolesnika, spazma arterije 37.2%, malog dijametra arterije radijalis 17.5% i
zbog tromboze krvnog suda kod 5.8% bolesnika.
Zaključak: Uloga sestre instrumentarke u situacijama kada se planirani pristup
menja je veoma značajna. Brzina i odlučnost instrumentarke su neophodne da bi
se intervencija izvela sa što manje stresa za bolesnika, ali i osoblja koje učestvuje
proceduri.
167
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P21
PROGRAM SVEOBUHVATNE AMBULANTNE KARDIJALNE
REHABILITACIJE NA INSTITUTU ZA KARDIOVASKULARNE BOLESTI
VOJVODINE
Čanji A, Karnaš Ž, Bjelobrk M, Miljković T, Dodić S.
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Program sveobuhvatne ambulantne kardijalne rehabilitacije (PSAKR) se bazira
na potrebi povećanja funkcionalnog kapaciteta i sekundarnoj prevenciju rizika od
kardiovaskularnih bolesti kod pacijenata nakon akutnog koronarnog događaja
(AKD).
Metode: Centru za Rehabilitaciju: Metodologija rada PSAKR se bazira na rehabilitaciji
pacijenata nakon AKD: STEMI; NSTEMI, APNS. Pacijenti koji nemaju komplikacije koje
bi ih svrstale u grupu povećanog rizika: niska istisna frakcije leve komore (EFLK);
tromb u LK; maligni poremećaji ritma; proširena aorta itd. se uključuju u program
rehabilitacije nakon 4 nedelje od hospitalno lečenog AKD (NSTEMI i APNS) i nakon 46 nedelja od STEMI događaja. PSAKR traje 8-12 nedelja. Svi pacijenti koji ulaze u
PSAKR su kompletno revaskularizovani perkutanim interventnim procedurama (PCI)
tokom hospitalizacije, tako da nije predviđena druga revaskularizaciona procedura u
daljem toku lečenja. Sam PSAKR se sprovodi isključivo individualno i dizajniran je
prema svakom posebnom pacijentu u odnosu na njegov objektivni klinički status, u
čemu je velika uloga neinvazivnih dijagnostičkih tehnika (ehokardiografija i Doppler
karotidbih arterija) kao i ulazni ergometrijski stress test. Na osnovu ulaznih
parametara se određuje i stepen opterećenja tokom budućih vežbi FO na
trenažnom biciklu. Sam proces u kome medicinska sestra i fizioterapeut imaju veliku
ulogu se odnosi na monitorisanje vežbi FO uz praćenje srčane frekvence i krvnog
pritiska, kalistenične vežbe, kao i vežbe disanja, pre i nakon vežbi na biciklu.
Značajnu ulogu ima i edukativno savetovanje u pogledu promena i korekcija faktora
kardiovaskularnog rizika, odnosno usvajanje zdravog načina života i ishrane.
Pacijenti se tokom PSAKR podvrgavaju dobrovoljnom psihološkom ispitivanju i po
potrebi odlaze kod kliničkog psihologa.
Rezultati: Od 12. novembra 2013. god. do 30. oktobra 2014. god. Rehabilitovano je
77 pacijenata, pri čemu je urađeno 1397 VFO i 267 dijagnostičkih metoda
(ehokardiografija, Doppler karotida i ergometrijski stress test) i dato više stotina
odgovora na pitanja: „Šta i kako dalje“?! Većina pacijenata je postigla poboljšanje
funkcionalnog statusa. Ozbiljnih neželjenih dogadjaja tokom programa
rehabilitacije (smrtni ishod, reinfarkt miokarda, CPR, CVI) nije bilo.
Zaključak: Kroz evaluaciju rada od prvog dana, kroz upitnik o zadovoljstvu
pacijenata i na osnovu prenetih utisaka, nailazimo na izuzetnu motivisanost,
redovne dolaske bolesnika tokom 2.5 mesečnog programa rehabilitacije,
poboljšanje njihovog funkcionalnog i psihosocijalnog stanja.
168
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P22
EDUKACIJA SESTARA NA KLINICI ZA KARDIOHIRURGIJU, INSTITUTA
ZA KARDIOVASKULARNE BOLESTI VOJVODINE
Ćirić E, Todorović N, Stevanov D, Radanović R, Čemerlić-Ađić N
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Sigurnost bolesnika uz visok nivo kvaliteta zdravstvene zaštite u pružanju
usluga, je cilj svake ustanove. Kardiohirurški bolesnici su vulnerabilniji od drugih
bolesnika iz više razloga: zbog bolesti srca, obimnosti operativnog zahvata,
dužine ekstrakorporalne cirkulacije i anestezije, i često, brojnih komorbiditeta.
Zdravstvena nega ovih bolesnika je složena i zbog brojnih procedura koji se
uvode u dijagnostiku, monitoring i terapiju, u vezi sa tehničko-tehnološkim
napretkom i inovacijama u medicini. Svaka medicinska sestra mora znati da
odgovori na sve izazove u nezi kardiohirurškog bolesnika, a za to, uz empatski
odnos i odgovarajuće znanje stečeno u školi, mora dodatno i kontinuirano da se
edukuje.
Cilj rada: Prikazati koliko se ulaže vremena i truda za formiranje medicinske
sestre osposobljene da samostalno obavlja sve procedure u zdravstvenoj nezi
kardiohirurškog bolesnika.
Metode: Edukacija medicinske sestre na Klinici za kardiohirurgiju počinje
prijemom u radni odnos i teče kroz njen ceo radni vek. Predavanja i testovi iz
teorijskog znanja prethode praktičnoj obuci i samostalnom radu. Medicinsku
sestru kroz praktični rad vodi imenovana medicinska sestra-instruktor, na svim
odeljenjima Klinike za kardiohirurgiju IKVBV, po tačno određenim metodskim
jedinicama. Nakon postizanja zadovoljavajućeg nivoa znanja validiranog
testovima i praktičnog savladavanja medicinsko-tehničkih procedura u
zdravstvenoj nezi, koje potvrđuje mentor svojim potpisom u „Kartonu edukacije“
vrši se procena mogućnosti za rad sa bolesnikom.
Rezultati: U periodu od januara 2012. do septembra 2014. godine obučeno je 31
medicinska sestra-tehničar. Za ovakav proces obuke neophodno je 4-6 meseci.
Nakon uspešne teorijske i praktične edukacije medicinska sestra 2-3 meseca radi
uz supervizora, nakon toga samostalno.
Zaključak:Mentorski oblik obuke medicinskih sestara-tehničara obezbeđuje
neophodan kvalitet zdravstvene nege, sigurnost i zadovoljstvo bolesnika.
169
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P23
HIJERARHIJA KOMUNIKACIJA U OPERACIONOM BLOKU
Kaplar S
Klinički centar Srbije, Beograd
Komunikacija je proces slanja i primanja poruka, verbalnih ili neverbalnih
između ljudi. Ona predstavlja ostvarivanje veze među ljudima i ona je
neprestana aktivnost koja se uči. U zdravstvu je od izuzetne važnosti jer se
njenim kvalitetom postižu bolji rezultati rada u smislu lečenja pacijenta.
Timski rad je osnova rada u zdravstvu, a posebno u operacionoj sali. To je jedini
moguć način rada. Prednost timskog rada se ogleda u široj informisanosti,
uzajamnoj saradnji, lakšem obavljanu svakodnevnih aktivnosti, podsticanje u
stvaranju novih ideja i veće zadovoljavanje socjalnih potreba. Kvalitetan timski
rad povećava motivaciju zaposlenih, povećava produktivnost, unapređuje
poslovne veštine, poslovnu fleksibilnost, smanjuje troškove i povećava
posvećenost poslu.
Cilj rada: Usavršavanjem načina komunikacije i poštovanjem hijerarhije
uspostaviti bolji odnos između svih članova hirurškog tima, čime se postiže
kvalitetniji rad u operacionoj sali, stvaraju bolji uslovi rada, kao i bolji odnos
prema pacijentu. Medicinske sestre instrumentarke su posrednici između svih
članova hirurškog tima i drugog osoblja u sali. One moraju izvršavati ono što
medicinska hijerarhija nalaže i što se od njih očekuje. Za vreme operacije ona ne
sme biti pasivna i samo automatski da dodaje instrumente, već mora aktivno
pratiti tok operacije i adekvatno reagovati. To je izuzetno važno u situacijama za
vreme operacije koje nisu uobičajene i kada se nešto iskomplikuje, te treba brzo
reagovati.
Zaključak: Hirurški tim je po svojoj prirodi zasnovan na saradnji. Nivo saznanja o
komunikaciji je na niskom nivou. Uvesti je kao predmet u ranim fazama
obrazovanja.
Ključne reči: komunikacija, hijerarhija, hirurgija, timski rad, instrumentarka
170
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P24
KONTROLA STERILNOSTI U KARDIOHIRURŠKOM OPERACIONOM
BLOKU
Dunđerski V, Ćirić E, Kenđur S.
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Aseptičan rad u operacionim salama i operacionom bloku obezbeđuje se
upotrebom sterilnih instrumenata, rastvora, zavojnog materijala, implantata i
pribora, kao i pripremom hirurškog tima ( hirurško pranje ruku i dezinfekcija
ruku, sterilna odeća) i pranjem i dezinfekcijom prostora. Pranje i čišćenje
instrumenata i njihova dezinfekcija vrši se u ultrazvučnim kadama, što nečistoću
sa instrumenata uklanja efikasnije od mehaničkog čišćenja.
Sterilnost se kontroliše indikatorima sterilnosti, uzimanjem uzoraka vazduha i
otisaka prstiju za bakteriološku kontrolu.Tokom rada instrumentarka obraća
pažnju na sterilnost i ukazuje na eventualne greške.
Cilj rada: prikazati na koji način obezbeđujemo i unapređujemo aseptičan rad u
operacionom bloku na Klinici za kardiohirurgiju, Instituta za kardiovaskularne
bolesti Vojvodine.
Metode: U periodu od 01.01.2014. do 01.09.2014. godine analizirano je 789
kontrolnih lista instrumentarki u koje su beleženi podaci o kontroli sterilnosti
materijala( indikatori i datum sterilnosti, ispravnost ambalaže, brojno stanje
zavojnog materijala i instrumenata, pre i posle operacije i ispravnost aparata).
Analizirano je 135 uzoraka vazduha i 297 otisaka prstiju za mikrobiološku
kontrolu.
Rezultati:Od 135 analiziranih uzoraka vazduha, negativan je 131( 97%), a od 297
uzetih otisaka prstiju, 288 je bez porasta bakterijskih kolonijašto je takođe 97%.
Analizom kontrolnih lista nisu pronađene nepravilnosti niti odstupanja u
pogledu sterilnosti, brojnog stanja zavojnog materijala, instrumenata i hirurških
igala..
Zaključak:Merama asepse tokom operacije obezbeđujemo uslove za primarno
zarastanje operativne rane i izostanak infekcije u postoperativnom toku.
Skraćuje se boravak u bolnici i smanjuju troškovi lečenja.Rezultat takvog rada je
zadovoljan pacijent koji se brzo vraća u svoju socijalnu sredinu.
171
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P25
ANGAŽOVANOST INSTRUMENTARKE U KARDIOHIRURŠKOM
OPERACIONOM BLOKU
Kenđur S, Dunđerski V, Ćirić E
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: U profesionalnim medicinskim krugovima važi mišljenje da je posao
instrumentarke vezan samo za instrumentiranje, odnosno dodavanje
instrumenata u toku operacije. On to, velikim delom, i jeste i za njegovo
obavljanje su potrebne određene veštine: manuelna spretnost, sposobnost
dugotrajne koncentracije i fizička izdržljuivost.Instrumentarke moraju poznavati
operativnu tehniku, a to znanje se stiče velikim brojem sati provedenih u
operacionoj sali. O ostalim aktivnostima instrumentarke malo se govori.
Cilj rada je bila analiza aktivnosti instrumentarke u kardiohirurškom
operacionom bloku i prikaz vremena koje je za njih potrebno.
Metode: Analizirana je angažovanost jedne instrumentarke na pripremi
materijala, instrumentiranju, aktivnostima nakon operacije i kontroli sterilnosti
rezervnih instrumenata u periodu od 01.01.2013. do 31.12.2013. godine.
Rezultati: Instrumentarka je bila deo kardiohirurškog tima u obavljanju 140
operacija na srcu.Vreme koje je utrošila za to, iznosilo je 840 sati, što je 73%
ukupne angažovanosti u operacionom bloku.Za pripremu materijala za
kardiohiruršku intervenciju bilo joj je potrebno 70 sati (6% ), za aktivnosti posle
operacije 210 sati (18%) i za kontrolu sterilnosti rezervnog materijala u
operacionoj sali 33 sata (3%).
Zaključak:U odnosu na broj sati provedenih u instrumentiranju i prilikom ostalih
aktivnosti, u kardiohirurškom operacionom bloku, dolazimo do zaključka da
priprema pre i aktivnosti nakon operacije čine 27% ukupnog vremena
angažovanosti instrumentarke.
172
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P26
ZNAČAJ PRIPREME OPERATIVNOG POLJA KOD UGRADNJE
PEJSMEJKERA
Pivaš M, Marković M, Vučković Ž, Živanović B, Vujin B
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Pejsmejker je strano telo u organizmu bolesnika i kao takvo predstavlja
potencijalnu opasnost za razvoj hospitalne infekcije. Zbog toga je prilikom
ugradnje endovenskog pejsmejkera, što je rutinska intervencija u kardiološkoj
praksi, potrebno obratiti posebnu pažnju na pripremu bolesnika i poštovanje
svih principa asepse.
Cilj rada je ukazati na važnost pravilne pripreme operativnog polja prilikom
ugradnje endovenskog pejsmejkera.
Metode: Retrospektivno su analizirani svi bolesnici kojima je, na našoj Klinici, u
periodu od 01.01.2013 do 31.10.2014. godine ugrađen pejsmejker. Pripremu
bolesnika, u operacionoj sali neposredno pre intervencije, vršile su dve
instrumentarke. Ona je obuhvatala: pripremu operativnog polja, pripremu
materijala i instrumenata, kontrolu sterilnosti instrumenata, kontrolu materijala i
operacione sale kao i pranje i dezinfekciju ruku po proceduri propisanoj od
strane tima za nadzor nad bolničkim infekcijama.Kontrolni postoperativni
pregledi bolesnika vršeni su, od strane lekara, u našoj ambulanti za kontrolu
pejsmekera.
Rezultati: U posmatranom periodu, ukupno je ugrađeno 345 pejsmejkera (266
antibradikardnih, 53 antitahikardna, 19 pejsmejkera za resinhronizaciju i 7 loop
rekordera). Od ukupnog broja bolesnika, prilikom kontrolnih pregleda, kod 2
(0,57%), registrovani su znaci lokalne infekcije.U svim drugim slučajevima
postoperativne rane zarasle su per primam.
Zaključak: Pravilna priprema operativnog polja, prilikom implantacije
pejsmejkera, uz aseptičan rad, je osnovni uslov za prevenciju bolničkih infekcija i
njihovih komplikacija.Rezultat ovakvog rada je zadovoljan pacijent koji će se u
optimalnom vremenu vratiti u svoju socijalnu sredinu.
173
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P27
PREVENCIJA GASTROINTESTINALNIH KOMPLIKACIJA
KARDIOHIRURŠKIH BOLESNIKA
Jonjev O, Jonjev Ž, Ćirić E, Jovanović J, Fabri M
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Najčešće gastrointestinalne komplikacije su: postoperativni ileus,
krvavljenje,
pseudomembranozni kolitis, ishemijski kolitis, enteralne fistule. Mada su
relativno retke, imaju veliki značaj zbog visokog mortaliteta.
Cilj rada: Prikazati aktivnosti medicinskih sestara u prevenciji gastrointestinalnih
komplikacija na Odeljenju poluintenzivne nege, Klinike za kardiohirurgiju, pre i
nakon operacije.
Metode:Analizirane su preventivne mere u odnosu na gastrointestinalne
komplikacije, u konsekutivnoj seriji od 5585 bolesnika, operisanih u našoj
ustanovi, u periodu od početka 2009 godine do kraja 2013 godine.
Preventivno su, kod svih bolesnika, pre operacije, utvrđivani faktori rizika za
nastanak gastrointestinalnih komplikacija. Postoperativno je vršen ciljani
monitoring koji je obuhvatao inspekciju, palpaciju, perkusiju i auskultaciju
abdomena, kako bi se identifikovao motilitet creva.Komplikacija kao što je
postoperativni ileus sprečavala se korektnom preoperativnom pripremom, kod
svih bolesnika, kao i pravilnom ishranom postoperativno.
Takođe, medicinske sestra procenjivale su potrebu za plasiranjem nazogastrične
ili rektalne sonde, i održavale higijenu usne duplje za vreme parenteralne
ishrane.Preduzete su mere prevencije, u smislu izolacije, kod bolesnika
suspektnih na Clostridium difficile.
Rezultati:U posmatranom periodu, operisano je 5585 bolesnika.Od ukupnog
broja, u 3% je plasirana nazogastrična sonda, a kod 0.4% plasirana je rektalna
sonda. Paralitički ileus je potvrđen kod 0,12% bolesnika.Kod 0.25% evidentirano
je krvavljenje iz gastrointestinalnog trakta. Oko 3% bolesnika je izolovano zbog
pojave dijareje, a Clostridium difficile potvrđen je u 0,75%.
Zaključak: Adekvatnom preoperativnom pripremom, postoperativnim
monitoringom i ishranom gastrointestinalne komplikacije posle kardiohirurške
intervencije mogu se svesti na minimum.
174
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P28
ENDOTRAHEALNA SUKCIJA BOLESNIKA NA MEHANIČKOJ
VENTILACIJI PLUĆA
Daničić L, Stojaković N, Milutinović D, Čemerlić-Ađić N, Fabri M
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod:Endotrahealna sukcija se definiše kao: komponenta bronhijalne, higijenske
terapije i mehaničke ventilacije, a uključuje mehaničku aspiraciju sekreta iz pluća
bolesnika na mehaničkoj ventilaciji. To je veoma značajna sestrinska procedura
koja se obavlja s ciljem smanjenja rizika sakupljanja sekreta i nastajanja
atelektaze
Cilj istraživanja je bio da se proceni i utvrdi da li postoje različitosti u proceduri
sprovođenja endotrahealne sukcije u okviru rada medicinskih sestara u
jedinicama intenzivne nege i lečenja i da se na osnovu rezultata istraživanja i
postojeće literature utvrde preporuke za ovu proceduru.
Metode:U istraživanju je učestvovalo 175 medicinskih sestara iz različitih
intenzivnih nega sa teritorije Srbije. Kao instrument istraživanja, korišćen je
ankentni upitnik sa 21 pitanjem vezanim za proceduru endotrahealne sukcije.
Rezultati: istraživanja ukazuju na značajne varijacije u tehnici aspiracije među
sestrama u ispitivanim zdravstvenim ustanovama u odnosu na: upotrebu
zatvorenog, odnosno otvorenog sistema za endotrahealnu sukciju,visinu pritiska
tokom aspiracije, dubinu insercije aspiracionog katetera, dužinu trajanja
procedure i aplikaciju sterilnog fiziološkog rastvora neposredno pre
endotrahealne sukcije.
Zaključak: Postoje neusaglašena mišljenja o upotrebi tehnika „ poboljšanja“ ,
higijeni i uslovima tokom obavljanja ove procedure kao i indikacijama za
upotrebu fiziološkog rastvora. Osnovni razlog za nedostatak usaglašenih
preporuka za ovu proceduru je nedostatak kliničkih istraživanja iz kojih bi se
dobili rezultati zasnovani na dokazima. Postojeće preporuke pretstavljaju
rezultat kliničke prakse, a postojeće razlike su posledica različite kliničke prakse i
iskustva aspiriranja u oblasti sestrinstva, zdravstvene nege i profesionalnog
okruženja u određenim zdravstvenim ustanovama.
175
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P29
ULOGA MEDICINSKE SESTRE-INSTRUMENTARKE U OPREACIJI
ANEURIZME TORAKO –ABDOMINALNE AORTE
Dorner M, Gajić J, Milić N, Prebiračević S
Klinički centar Srbije, Beograd
Uvod: Rad medicinske sestre instrumentarke u operacijonoj sali vaskularne
hirurgije podrazumeva kompletnu brigu oko pacijenta od momenta dolaska u
predsalu do izlaska iz operacine sale po zavrsetku operacije.
Materijal i metode: Do sada je na Klinici za vaskularnu i endovaskularnu hirurgiju
Klinickog centra Srbije tretirano 218 pacijenata sa aneurizmom torakoabdominalne aorte .Otvorenom hirurgijom tretirano je 168 pacijenata,a
endovaskularno 50 pacijenata od kojih je kod 5 pacijenata rađena hibribna
procedura,odnosno Debranching visceralnih arterija otvorenom metodom a
nakon toga je plasiran endovaskularni graft.U ovom radu baziraću se na rad
instrumentarke u hiruškom zbrinjavanju pacijenata otvorenom hirurgijom.Polje
rada med.sestre-instrumentarke je jako široko od ulaska pacijenta u operacinu
salu do izlaska iz operacine sale, i odlaska pacijenta na OIN.
Ove vrste hiruških intervencije su od samog početka veoma specifične od
pozicioniranja pacijenta,preko garniranja operativnog polja,pripreme hiruških
instrumenata specifičnih za vaskularne operacije ali i instrumenata koji se koriste
kako u abdominalnoj tako i torakalnoj hirurgiji.
Najzahtevniji period operacije je sam početak operacije, kada instrumetarka
mora da prati dva hiruška tima od kojih jedan vrši kanilisanje i priprema
pacijenta za ekstrakorporalni krvotok,a drugi tim otvara torakalnu i abdominalnu
duplju u cilju preparisanja descendentne aorte i njenih grana.Tokom samog
rekonstruktivnog zahvata mora se voditi računa o pripremi i sterilnosti graftova
koji se u ovoj intervenciji koriste u velikom broju,jer se u određenom broju
slučajeva visceralne arterijske grane rekonstruišu svaka ponaosob.Posebna
pažnja, se obraća na pripremu fibrinskog lepka,koji se skoro neizostavno koristi u
ovim hirurškim intervencijama, pripremu adekvatne drenaže kako grudnog tako
i retroperitonelnog prostora.Pre zatvaranja pacijenta vrši se provera
hemostačkih tupfera,gaza i abdominalnih gaza.
Tokom zatvaranja pacijenta instrumentarka prati dva tima koji uporedo
zatvaraju torakalnu i abdominalnu duplju.Svo vreme operacije instrumentarka
mora biti maksimalo skoncentrisana kako na operativno polje tako i na brojne
članove hiruskog tima(anestezija,transfuzija,perfuzija)
Zaključak: Operacije aneurizmi torako-abdominalne aorte su najzahtevnije
hirurške intervencije u kojima mogu učestvovati samo najiskusnije i
najobučenije instrumentarke, koje mogu da odgovore zahtevima složenosti ove
procedure.
176
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P30
AKUTNA DISEKANTNA ANEURIZMA AORTE – URGENTNO
KARDIOLOŠKO I KARDIOHIRURŠKO OBOLENJE
Dimitrić D, Stanić M, Vujkov B, Jančić D, Panić G
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Akutna disekantna aneurizma aorte je jedno od najdramatičnijih obolenja
u kliničkoj medicini, sa vrlo visokim ranim mortalitetom. Nastaje raslojavanjem
medije aortnog zida zbog prodora krvi i stvaranja lažnog lumena. Kada postoji
sumnja na disekciju aorte bolesnici se primaju u Jedinicu intenzivne kardiološke
nege (JIKN). Za adekvatno lečenje potrebna je hitna i tačna dijagnostika.
Cilj ovog rada je da se prikažu faktori rizika za nastanak ovog oboljenja, korištene
dijagnostičke metode, način lečenja i prosečno vreme od prijema pacijenta do
definitivnog postavljanja dijagnoze.
Materijal i metode: U periodu od tri godine obrađeni su bolesnicii sa disekcijom
aorte, koji su radi dijagnostike i lečenja primljeni na Kliniku za kardiologiju. Svim
pacijentima je uzeta detaljna anamneza sa fokusom na faktore rizika. Kod svih je
uređena jedna ili više dijagostičkih metoda, a nakon potvrde dijagnoze u
zavisnosti od tipa disekcije i kliničke slike, neki pacijenti su lečeni
medimekamentozno a neki hirurškim putem. Četvrtina pacijenata je bila
podvrgnuta kardiohirurškom lečenju.
Rezultati: U posmatranom periodu primljeno je 28 bolesnika sa suspektnom ili
potvrđenom disekcijom aorte. Najčešći faktor rizika bila je arterijska hipertenzija
(50%). Nije bilo razlike u životnoj dobi. Muškarci su češće oboljevali od žena
(67,9% vs 32,1%). Najčešća subjektivna tegoba je bio bol u grudima (46,4%). Kod
60,7% bolesnika dijagnoza je postavljena korišćenjem dve dijagnostičke metode
(EHO i CT ili EHO i IHI) kada je potrebno vreme za postavljanje definitivne
dijagnoze od prijema iznosilo od 35 do 45 min. U 25% slučajeva rađena je jedna
metoda (EHO), a potrebno vreme je iznosilo od 15 do 25 minuta, a u 14,3%
slučajeva dijagnoza je postavljena korišćenjem tri dijagnostičke metode (EHO,
IHI i CT), sa potrebnim vremenom od 45 do 60 min.
Zaključak: Najčešća subjektivna tegoba bila je bol u grudima. Najčešći faktor
rizika bila je arterijska hipertenzija. Za postavljanje dijagnoze najčešće je bilo
potrebno upotrebiti dve dijagnostičke metode. Vreme kao važan faktor u
lečenju i dijagnostici akutne disekantne aneurizme aorte je optimalno.
Ključne reči: disekcija aorte, kardiologija, kardiohirurgija, vreme, dijagnostika
177
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P31
STANDARDI POSTOPERATIVNE NEGE KOD PACIJENATA SA
OTVORENIM GRUDNIM KOŠEM
Radivojević I, Potić M
Institut za zdravstvenu zaštitu majke i deteta Srbije "Dr Vukan Čupić", Beograd
UVOD: Odloženo zatvaranje grudnog koša nakon kardiohiruških operacija u
dečijem uzrastu , sprovodi se u strogo specifičnim okolnostima. Naime po
završetku kardiohirurške intervencije na otvorenom srcu tj. po završetku
kardiopulmonalnog bypass-a (CPB) hemodinamska nestabilnost ili otok srca u
neonatalnom periodu pojedinih pacijenata zahteva sprovođenje ove hirurške
procedure.
CILJ: Cilj rada je da se prikažu specifičnosti u radu medicinske sestre pri
zdravstvenoj nezi pacijenata sa otvorenim grudnim košem, uz unapređenje
kvaliteta rada i sprečavanje pojave potencijalnih izvora infekcije.
METODE I REZULTATI RADA: Studija je učinjena u Službi za kardiotorakalnu
intenzivnu negu Instituta za zdravstvenu zaštitu majke i deteta Srbije ˝Dr Vukan
Čupić˝, u periodu od 11.02.2009 do 16.10.2013 godine, retrospektivnom
analizom podataka medicinske dokumentacije.
DISKUSIJA I ZAKLJUČAK: Rezultati dobijeni retrospektivnom analizom podataka
ukazuju da je metoda otvorenog grudnog koša posle kardiohirurške intervencije
sigurna i ne donosi nove rizike po pacijenta. Naprotiv, smanjuje mogućnost
tamponade srca i sindroma slabog srčanog izbačaja.
Ključne reči: kardiohirurgija, otvoren grudni koš, nega pacijenta
178
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P32
KORELACIJA EUROSCORE II I NIVOA ANGAŽOVANOSTI MEDICINSKIH
SESTARA U JEDINICI INTENZIVNOG LEČENJA KARDIOHIRURGIJE
Stojaković N, Čemerlić-Ađić N, Mihajlović B.B, Ćurčić D, Banković D, Fabri M.
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod:U poslednje vreme, mnogi autori smatraju da Evropski model stratifikacije
rizika u kardiohirurgiji (EuroSCORE), kojim se, na osnovu broja i težine faktora
rizika, određuje rizik za svakog bolesnika može biti koristan, i u predviđanju
dužine boravka operisanih u Jedinici intenzivnoj nezi (JIL), postoperativnih
komplikacija i ukupnih troškova lečenja.
Cilj rada: proceniti povezanost između nivoa operativnog rizika i aktivnosti
medicinskih sestara u JIL.
Metode:U periodu od 01.03.2014. do 31.05.2014. prospektivno su prikupljani
podaci od bolesnika kod kojih je načinjena koronarna hirurgija (117), valvularna
hirurgija (95) i bolesnika sa kombinovanom procedurom (58). Uzorak je činilo
270 operisanih bolesnika. Podaci su analizirani u odnosu na nivo operativnog
rizika, po modelu EuroSCORE II, i nivoe aktivnosti sestara u JIL, nakon
kardiohiruške intervencije. Za procenu sestrinskih angažovanosti korišćeni su
Skor sestrinskih aktivnosti (NAS) i Skor radnog opterećenja sestara (NEMS).
Rezultati: Prosečan EuroSCORE II bio je 1,94(0,50-12,37).Prosečan NAS iznosio je
230.80 (73.30-550.80), a prosečan NEMS 90.53 (45,00- 232,00).Prosečan NAS
iznosio je 230.80 (min 73.30, max 550.80).Nivo angažovanosti medicinskih
sestara i nivo operativnog rizika bili su u pozitivnoj korelaciji (NEMS: r = 0.207, p
< 0.0005; NAS: r = 0.196, p < 0.0005). Razlike srednjih vrednosti angažovanosti
medicinskih sestara u odnosu na tip operacije bile su na visokom nivou
statističke značajnosti ( NEMS: p = 0.001; NAS p = 0.004).
Zaključak: Postoji pozitivna korelacija između nivoa operativnog rizika i nivoa
angažovanosti medicinskih sestara. Višem nivou Euro SCORE-a odgovaraju viši
NEMS i viši NAS. Najveću angažovanost medicinskih sestara u JIL zahtevaju
bolesnici posle kombinovane kardiohirurške intervencije.
179
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P33
ZNAČAJ DRENAŽE CEREBROSPINALNOG LIKVORA U TOKU
OPERACIJA TORAKOABDOMINALNE ANEURIZME
Borković B, Zlatanovski D
Klinički centar Srbije, Beograd
U toku operacija torakoabdominalne aneurizme ( TAA ) u cilju protekcije
kičmene moždine (KM) sprovodi se drenaža cerebrospinalnog likvora (CL).
Održavanjem pritiska CL u određenim granicama (10 – 15 cm H2O), održava se
perfuzioni pritisak u artrijama KM i pritiska CL.Time se sprečavaju oštećenja
kičmene moždine.
Postupak je počeo da se primenjuje krajem devedesitih godina XX veka.
Danas se perioperativno sprovodi 40 – 120 (prosečno 72) časa, pri čemu količina
dreniranog CL može preći višestruku dnevnu produkciju od 250 – 600 ml.
Drenaža CL se sprovodi preko subduralno postavljenog katetera u nivou ispod
završetka KM (Th 10 - 12) najčešće u prostoru L2/3.
Kateter se postavlja pre operacije sterilnim rukovanjem čime se izbegava
infekcija CL.
Po plasiranju, potrebno je kateter sigurno fiksirati da se ne bi dislocirao.
Merenje i striktno održavanje pritiska CL se sprovodi na različite načine (
transđuser, vodeni stub ili automatski).
Ključne reči: Protekcija kičmene moždine, torakoabdominalna aneurizma,
otvorena hirurgija
180
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P34
IMPLEMENTACIJA STRATEGIJE HIGIJENE RUKU U INSTITUTU ZA
KARDIOVASKULARNE BOLESTI VOJVODINE
Šćepanović M1, Polovina V1, Ćirić E1, Marković-Denić Lj2, Čemerlić-Ađić N1
1
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica,
2
Institut za epidemiologiju, Medicinski fakultet, Beograd
Uvod: Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine (IKVBV) je jedna od prvih
bolnica u Srbiji koja je postala član Alijanse za bezbednost pacijenata Svetske
zdravstvene organizacije (SZO) u okviru nacionalnog programa higijene ruku u
Srbiji.
Cilj rada: Prikazati organizaciju i nadzor nad higijenom ruku.
Metode: U radu je dat opis aktivnosti Tima za bolničke infekcije u IKVBV u okviru
organizacije i nadzora nad pravilnom higijenom ruku zaposlenih.
Rezultati: Od pristupanja Alijansi SZO 2008. god, Tim je započeo niz edukacija
svog osoblja o značaju i postupcima pravilne higijene ruku, uz posebno isticanje
prednosti sredstva na bazi alkohola za higijenu ruku i upotrebu bezkontaktnih
(„non-touch“) dispenzera koji su u IKVBV te godine instalirani uz svaki bolesnički
krevet u jedinama intezivnog lečenja (hirurškoj i kardiološkoj), u svakoj
bolesničkoj sobi, kao i u hodnicima IKVBV-a. Tim redovno prati potrošnju
sredstva u svakom dispenzeru i o tome izveštava Komisiju za bolničke infekcije.
U 2012. god, u IKVBV je potrošeno 317, a u 2013. god. 448 l sredstva na 48.878
odnosno 56. 317 bolesničkih dana. IKVBV od 2009.god. obeležava 5. maj, Svetski
dan higijene ruku prigodnim manifestacijama i informativnim agitkama u skladu
sa inicijativama za tu godinu. Učestovao je u međunarodnoj samoproceni
uspešnosti higijene ruku 2011. god, kao i u međunarodnom istaživanju
anitbioprofilakse u hirurgiji i njenoj povezanosti sa rezistentnim bakterijama
2014. god. Pri zapošljavanju, a zatim u pravilnim razmacima, svaki zaposleni
popunjava upitnik o greškama u higijeni ruku koje uoči u edukativnom filmu.
Tim za BI je pripremio i svoj film o higijeni ruku koji se nalazi na sajtu IKVBV i
dostupan je svim posetiocima sajta.
Zaključak: Sve navedene mere podstiču zaposlene na pravilnu i redovnu
higijenu ruku, što je najvažnija mera prevencije bolničkih infekcija.
181
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P35
IMUNIZACIJA OSOBLJA PROTIV HEPATITISA B U INSTITUTU ZA
KARDIOVASKULARNE BOLESTI VOJVODINE
Polovina V1, Sokić J1, Šćepanović M1, Čemerlić-Ađić N1, Marković-Denić Lj2
1
Insitut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica,
2
Institut za epidemiologiju, Medicinski fakultet, Beograd
Uvod: Imunizacija je najbolji način prevencije hepatitisa B. Vakcina je, prema
zakonskim propisima, obavezna za sve, moguće eksponirane hepatitisu B,
zdravstvene radnike u Srbiji.
Cilj rada je sagledavanje obuhvata imunizacije zdravstvenih radnika .
Metode: Izvor podataka je bila evidencija zaposlenih o vakcinaciji protiv
hepatitis B u Institutu za kardivaskularne bolesti Vojvodine (IKVBV). Analizirani su
podaci za period 2012-2013. god. u odnosu na kompletnost vakcinisanja. Krajem
2012. god. sanitarna inspekcija pregledala je sve kartone vakcinisanja zaposlenih
i naložila imunizaciju nevakcinisanih ili delimično vakcinisanih zdravstvenih
radnika. Tim za nadzor nad bolničkim infekcijama je svakom nevakcinisanom
davao usmeno objašnjenje o značaju imunizacije, kao i zakonskim obavezama
zaposlenih u zdravstvu. U radu je upoređen procenat vakcinisanih pre i posle
ove intervencije.
Razultati: U 2012. god, od 497 zaposlenih u IKVBV, sa tri doze vakcine bilo je
vakcinisano 251 (50,5%) osoba, a kod 31 (6,2%) je bila započeta vakcinacija.
Nevakcinisanih je bilo 215 (43,3%). U 2013. god, 56,8% bilo je kompletno
vakcinisano, kod 5,6% bila je započeta vakcinacija, a 37,6% nije bilo vakcinisano.
Posmatrajući posebno svaku kliniku Instituta, zapaža se da je na Klinici za
kardiohirurgiju bilo kompletno vakcinisano 87 (46%) zaposlenih u 2012 god, a
96 (50,8%) u 2013. god. Na klinici za kardiologiju, kompletno je bilo vakcinisano
118 (48,8%) zaposlenih u 2012. god, a 137 (55,7%) u 2013. god.
Zaključak: Ažuriranje evidencije vakcinisanog osoblja, podsticanje imunizacije
od strane Tima za bolničke infekcije, kao i rešenja sanitarne inspekcije o
obaveznoj vakcinaciji doprinele su većem obuhvatu imunizacije zaposlenih u
Insitutu za kardiovaskularne bolesti Vojvodine.
182
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P36
PREVIJANJE OPERATIVNIH RANA NA KLINICI ZA KARDIOHIRURGIJU
Todorović N, Tot K, Ćirić E
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Previjanje operativne rane je bitan, sastavni deo hirurškog lečenja. Samo
ako se obavlja stručno, poštujući principe asepse, može da da pun doprinos
povoljnom postoperativnom toku i potpunom oporavku bolesnika.
Cilj rada je prikazati način previjanja operativnih rana na Klinici za
kardiohirurgiju, Instituta za kardiovaskularne bolesti Vojvodine.
Metode: Na Klinici za kardiohirurgiju previjanje se obavlja isključivo u
bolesničkoj postelji.Obavlja ga hirurg uz asistenciju medicinske sestre, zadužene
za previjanje. Prvi postoperativni dan se, po protokolu, bolesnicima previja rana
na nozi, ukoliko je rađena revaskularizacija miokarda i upotrebljavan venski graft
. Drugi postoperativni dan se, po protokolu, bolesnicima vade drenovi te se tada
prvi put previja operativna rana na grudnom košu. Medicinska sestra proverava
kolica za previjanje da bi obezbedila potreban zavojni materijal, instrumente i
dezinficijense, kao i zaštitnu opremu za hirurga i sebe. Bolesniku se objasni tok
previjanja, kako bi se uz saradnju neometano obavila procedura. Nakon
pripreme bolesnika, uz maksimalno poštovanje njegove privatnosti, sestra
asistira hirurgu tako da se obezbede aseptični uslovi tokom procedure
previjanja. Sestra posle previjanja fiksira zavoje i uređuje bolesnika, evidentira
previjanje i rasprema upotrebljen materijal, vodeći računa o razvrstavanju
medicinskog otpada.Ukoliko rana zarasta per primam, svaki bolesnik se previja
peti i osmi postoperativni dan.
Rezultati:U periodu od 2009. do 2013. godini je operisano 5585 bolesnika. Kod
više od 95% operativne rane, na grudnom košu i donorskim mestima (venski
graftovi) zarasle su per primam, i previjani su po protokolu, a kod ostalih (grudni
koš oko 3%; donorska mesta oko 1,5%) bilo je potrebno primeniti posebne
tretmane previjanja, po nalogu operatora, što je i evidentirano u „Listu tretmana
rane“.
Zaključak: S obzirom na činjenicu da su rezultati kardiohirurškog lečenja, na
našoj Klinici, u odnosu na tok postoperativnih rana, u okviru svetskih standarda,
smatramo da je ovakav algoritam previjanja potpuno prihvatljiv.
183
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P37
ANALIZA POVREDA NA RADU NA KLINICI ZA KARDIOVASKULARNU
HIRURGIJU
Sokić J, Polovina V, Radanović R
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod:Na smanjenje rizika od povrede na radu se u Institutu za kardiovaskularne
bolesti Vojvodine (IKVBV) utiče primenom pravila za bezbedno izvođenje
radova, redovnim osposobljavanjem zaposlenih i pravilnim korišćenjem
propisanih sredstava i opreme za ličnu i kolektivnu zaštitu. I pored celokupnog
sistema mera koje se preduzimaju u cilju sprečavanja i eliminisanja potencijalnih
opasnosti koje ugrožavaju život i zdravlje zaposlenih, povrede na radu se
dešavaju.
Cilj rada je analiza povreda zaposlenih na Klinici na kardiohirurgiju.
Metode:Analizirane su povrede zaposlenih na Klinici za kardiohirurgiju, IKVBV, u
odnosu na strukturu zaposlenih, izvor povrede, prirodu povrede, povređeni deo
tela i dan u nedelji, u periodu od 01.01.2011. do 31.06.2014. godine.
RezultatiOd ukupno 220 zaposlenih na Klinici za kardiohirurgiju, u periodu od
01.01.2011. do 31.06.2014. godine, 17(8%) zaposlenih je imalo povredu na radu.
Prema strukturi zaposlenih od ukupno 17 zaposlenih koji su pretrpeli povredu,
povrede su se desile kod 4 (23%) lekara, 9 (53%) medicinskih sestara, 3 (18%)
spremačice i 1 (6%) administrativni radnik. Prema izvoru povrede 6 (35%)
zaposlenih je imalo povredu sredstvom za rad, 3 (18%) povrede prilikom
kretanja u objektu gde se obavlja rad, 1 (6%) povreda van objekta gde se obavlja
rad, 4 (23 %) verbalna napada od strane pacijenta ili rodbine i 1 (6%) ostalo
(nepažnja). Površinske povrede imalo je 7 (41%) zaposlenih, prelome 2 (12%),
uganuća 2 (12%), nagnječenja 2 (12%) i ostalo (stres) 4 (23%). Najčešće su
povrede ruke 7 (47%) zaposlenih, povrede noge 2 (12%) , povreda tela 3 (18%).
Povrede su se dešavale petkom kod 10 (59%) zaposlenih.
Zaključak:Najčešće povrede na radu imaju medicinske sestre.Povrede su
uglavnom površinske, na ruci, zadobijene sredstvima za rad.U odnosu na dane u
nedelji, kod više od polovine zaposlenih, dešavaju se petkom.
184
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P38
SOFTVERSKO REŠENJE ZA KARDIOHIRURŠKI PROTOKOL
Remer G1, Šušak S1, Peršaj I1, Jovanović J1, Zec S1, Čemerlić-Ađić N1, Srdić S2,
Karadžić Ž3
1
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica,
2
Klinički centar Banja Luka, Republika Srpska, 3Prokom soft, Novi Sad
Uvod: Bolnički informacioni sistem (BIS) Instituta za kardiovaskularne bolesti
Vojvodine (IKVBV) u Sremskoj Kamenici je najsavremeniji i najkompletniji
informacioni sistem u zdravstvenom sistemu Republike Srbije. Nastao je još
1996. godine i razvija se sopstvenim snagama uz primenu novih informatičkotehnoloških rešenja radi opšte digitalizacije svih procesa na Institutu. On sadrži
veliku bazu podataka saelektronskim kartonimaza preko 230.000 pacijenata i
preko 3.000.000 njihovih medicinskih izveštaja, kao i slikovnih zapisa (EKG, RTG i
DICOM). Primećena je manjkavost opisa operativnih protokola u slobodnoj
formi, koja se ogledala u šturo opisanim operacionim protokolima,
nemogućnosti analize rezultata radi automatske statističke obrade
podataka,potrebne radi pisanja naučnih i stručnih radova.
Cilj rada: napraviti rešenje koje bi uklonilo ove manjkavosti i podiglo kvalitet
rada na IKVBV.
Metode: Oformljen je tim informatičkih i medicinskih stručnjaka sa ciljem da
napravi parametarski kardiohirurški protokol za operisane pacijente. Opisani su
svi elementi jedne operacije i predviđene sve mogućnosti za njen tok i ishod.
Informatičari su to softverski realizovali.
Rezultati: Napravljeno je softversko rešenje ze parametarski kardiohirurški
protokol kao integralni deo BIS-a. Softver sadrži module za opis koronarne,
valvularne, kongenitalne i karotidne hirurgije, modul za opis toka operacije, kao i
stanje pacijenta neposredno po završetku intervencije. Iz unetih parametara
generiše se tekst koji opisuje kardiohiruršku intervenciju.
Zaključak: Ovo softversko rešenje kardiohirurzima olakšava pisanje operativnih
protokola zbog automatskog generisanja teksta iz unetih parametara.
Menadžmentu omogućuje kompleksniju analizu rada Klinike za kardiohirurgiju,
a naučno istraživačkim radnicima brz pristup velikoj bazu podataka za pisanje
radova. Softversko rešenje za parametarski kardiohirurški protokol je podiglo
kvalitet rada IKVBV.
Ključne reči: protokol, informatika, kardiohirurgija
185
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P39
KARDIOHIRURGIJA U PROCESU AKREDITACIJE
Jovanović J, Mihajlović B, Jonjev O, Remer G, Daničić L, Dunđerski V
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Akreditacija je postupak ocenjivanja kvaliteta rada zdravstvene ustanove,
na osnovu primene utvrđenih standarda rada u zdravstvenoj zaštiti. Proces
akreditacije se sastoji iz samoocenjivanja od strane zaposlenih u zdravstvenoj
ustanovi i spoljašnjeg ocenjivanja od strane Agencije za akreditaciju
zdravstvenih ustanova Srbije. Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine
(IKVBV) je među prvim tercijarnim ustanovama ušao u proces akreditacije.
Cilj rada: Ispitati značaj samoocenjivanja u okviru procesa akreditacije IKVBV.
Metode: U periodu od godinu dana (oktobar 2013 - oktobar 2014) analizirano je
112 standarda na IKVBV, od toga 23 standarda koji opisuju učinak u radu
hirurških grana. Standardi su sastavljeni od broja kriterijuma, odnosno aktivnosti
koje se preuzimaju da bi se standard ispunio. Tim za hirurške grane u sastavu od
četiri lekara, pet medicinskih sestara-tehničara i jednog administrativnog radnika
ocenjivao je nivo ispunjenja 150 kriterijuma koji se odnose na rad operacionih
sala, jedinice za intenzivno lečenje i odeljenja Klinike za kardiovaskularnu
hirurgiju. Izvršena je prva faza akreditacije – samoocenjivanje, ocenama od 1 do
5. Ocene su određene na osnovu postojanja dokaza za aktivnosti koje se
sprovode u vezi sa određenim kriterijumom.
Rezultati rada: Obezbeđeno oko 700 dokaza za preduzete aktivnosti u
standardima rada hirurgije. Ukupno 150 kriterijuma je ocenjeno prosečnom
ocenom 4,32. Dokumentacija je unapređena: usvojeni su setovi uputstava za
medicinsko-tehničke radnje, rad sa medicinskim uređajima i prevenciju
bolničkih infekcija, zatim uputstva za pisanje istorije bolesti i rad priručnih
odeljenskih apoteka.
Zaključak: Samoocenjivanje na Klinici za kardiovaskularnu hirurgiju ukazuje na
nivo učinka rada, probleme koji postoje i mogućnosti za otkrivanje oblasti u
kojima se može postići unapređenje.
Ključne reči: akreditacija, kardiohirurgija
186
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
P40
SESTRINSKO OTPUSNO PISMO
Ćirić E, Radanović R, Ćurčić V, Pavlović K,Čemerlić-Ađić N.
Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Uvod: Sestrinsko otpusno pismo je finalni segment Procesa zdravstvene nege, ali
je i jedan od parametara za procenu kvaliteta zdravstvene zaštite. Takođe,
sestrinsko otpusno pismo, predstavlja i saradnju sestrinskog kadra na svim
nivoima zdravstvene zaštite.
Cilj: Proceniti značaj komunikacije u sestrinstvu putem Sestrinskog otpusnog
pisma.
Metode: U Institutu za kardiovaskularne bolesti Vojvodine sestrinsko otpusno
pismo je uvedeno aprila 2014. godine, a piše se za sve hospitalizovane bolesnike,
po otpustu, i šalje elektronskom poštom na ustanovu kojoj bolesnik teritorijalno
pripada, ili u bolnicu u koju se premešta. Sadrži sve relevantne podatke u vezi sa
sestrinskim ingerencijama, kako bi se održao kontinuitet u zdravstvenoj nezi, i
nakon lečenja na našem Institutu.
Rezultati:U periodu od 01.aprila do 31. oktobra 2014. godine poslato je 3663
sestrinska otpusna pisma. U primarnu zdravstvenu zaštitu je poslato 94,2 % a u
sekundarnu 5.7 % otpusnica (za premeštaj na dalje bolničko lečenje ili
stacionarnu rehabilitaciju).
U istom periodu, na poslata otpusna pisma, patronažne službe iz više domova
zdravlja su odgovarale, svojim izveštajima, o obavljenoj poseti bolesnicima na
koje smo ih uputili. Broj primljenih odgovora za sada je blizu tri stotine, ali se
može uočiti uzlazni trend.
Zaključak: Odgovori patronažne službe, sa teritorije cele Srbije, predstavljaju
potvrdu da je Proces zdravstvene nege zaživeo i kod nas, i da sestre sa velikom
ozbiljnošću i entuzijazmom pristupaju Procesu, kroz koji se sestrinstvo ostvaruje
kao profesija.
187
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
P41
ZNAČAJ SESTRINSKOG OTPUSNOG PISMA U SLUŽBI OPŠTE MEDICINE
DOMA ZDRAVLJA „NOVI SAD“
Bukvić B, Kostadinović D
Dom zdravlja Novi Sad
Uvod : Verifikacija kvalitetne zdravstvene nege je veliki izazov za sestrinstvo.
Služba opšte medicine Doma zdravlja „Novi Sad“ prepoznala je saradnju putem
sestrinskog otpusnog pisma, sa Institutom za kardiovaskularne bolesti Vojvodine
u Sremskoj Kamenici ( IKVBV), kao korak ka unapređenju kvaliteta zdravstvene
zaštite korisnika i profesije medicinske sestre-tehničara.
Cilj rada: ukazati na značaj komunikacije među ustanovama različitih nivoa
zdravstevne zaštite i podstaći umrežavanje zdravstvenog sistema.
Metode: U periodu od aprila do oktobra 2014, elektronskim putem, dostavljeno
je 959 sestrinskih otpusnih pisama iz IKVBV. Svih 959 pacijenata su se po otpustu
javili izabranom lekaru Službe opšte medicine Doma zdravlja „Novi Sad“, koja sa
130 izabranih lekara, pokriva 340 000 stanovnika. Izvršena je analiza sestrinskih
otpusnih pisama i zdravstvenih kartona u odnosu na potrebe bolesnika posle
hospitalizacije.
Rezultati: Od ukupnog broja bolesnika, kod njih 46,7%, postojala je potreba za
Patronažnom službom.Upućivanje u Preventivni centar ( edukativni programi i
materijal) bilo je potrebno kod 39,4% , a u Savetovalište za dijabetes kod 4,5%
bolesnika. Potrebu za Službom kućnog lečenja imalo je 9,2% bolesnika, a kod
0,2% preporučen je Centar za socijalni rad. Aktivno učestvovanje u svim oblicima
unapređenja sopstvenog zdravlja primenjeno je kod svih korisnika.
Zaključak: Sestrinsko otpusno pismo doprinosi poboljšanju nivoa zadovoljstva
bolesnika pruženom negom, poboljšanju njihovog kvaliteta života i
osposobljvanju za aktivnosti samozbrinjavanja i dnevnog života. Ono takođe
utiče na povećanje nivoa stručnog znanja, profesionalne i lične satisfakcije
medicinskih sestara-tehničara. Dom zdravlja „Novi Sad“ raspolaže ljudskim i
tehnološkim resursima koji mogu doprineti unapređenju komunikacije,
aplikacijom sestrinskog otpusnog pisma iz istorije bolesti IKVBV u elektonski
zdravstveni karton službe opšte medicine.
188
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
ŠEMATSKI PRIKAZ MASTER CENTRA
189
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
SPONZORI - IZLAGAČI
ERSTE BANK a.d, Novi Sad
MAR MEDICA d.o.o, Jurija Gagarina 70, Beograd
PROSPERA d.o.o, Bulevar Kralja Aleksandra 309, Beograd
MEDI RAY, Durmitorska 27, Beograd
EUMED d.o.o, Ljube Didić 37, Beograd
MAC’s MEDICAL SEE d.o.o, Moravska 3, Vršac
STIGA d.o.o, Bolmanska 8, Novi Sad
PAROCO Medical Equipment d.o.o, Đerđa Molnara 2, Novi Sad
BIOTEC International, Resavska 2, 11000 Beograd
BIMED d.o.o, Sazonova 3, 11000 Beograd
SANOFI AVENTIS d.o.o, Vladimira Popovića 40, 11070 Novi Beograd
ASTRA ZENECA, Augusta Cesarca 12, 11000 Beograd
190
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
Kongresi Udruženja kardiovaskularnih hirurga Srbije
Prvi kongres
Beograd, hotel „Hyatt Regency“, 31.10-1.11.2002.
31.10
Drugi kongres
Sremska Kamenica, Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, 20-22.11.2003.
20
Treći kongres
Palić, 8th Annual Meeting of the Danubian Forum for Cardiac Surgery 11-12.6.2004.
11
Četvrti kongres
Beograd, hotel „Intercontinental“, 5-6.11.2005.
5
Peti kongres
Novi
vi Sad, Master centar 24-25.10.2008.
24
Šesti kongres
Niška banja, Institut za rehabilitaciju i lečenje 11-13.11.2011.
11
Sedmi kongres
Novi Sad, Master centar 27-29.11.2014.
27
191
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
Preduzeće Eumed d.o.o.. je osnovano u maju 2005. godine u Beogradu.
Zastupnici smo više vodećih evropskih proizvođača medicinskih sredstava i to:
Peters, Francuska – hirurški konci,
Grena, Velika Britanija - klipsevi I stapleri,
CuraMedical, Holandija- hemostatici.
Svoje poslovanje proširujemo na područje Crne Gore, Bosne i Hercegovine
i Makedonije.
Posedujemo ISO sertifikat.
Kompanija Peters je osnovana 1926. godine i od tada koristi najsofisticiraniju
tehnologiju izrade hirurških konaca koji su prvenstveno našli svoju primenu u
kardiohirurgiji. Njihovi proizvodi su prepoznatljivi širom sveta i distribuiraju se u
preko 150 zemalja.
Kompanija Peters poseduje mnoge sertifikate koji se odnose na kvalitet njihovih
proizvoda i usluga među kojima su ISO 9001:2000,13495:2004 I EN 550 CE I FDA.
Grena je britanska kompanija prepoznatljiva po proizvodnji visokokvalitetnih
medicinskih sredstava za jednokratnu upotrebu. Od proizvoda izdvajamo:
titanijumske klipseve, cirkularne staplere, linearne staplere i linearne staplere sa
nožem.
CuraMedical B.V. je renomirani holandski proizvođač
pro
koji nudi sledeće
apsorptivne hemostatike: Curacel – Oksidisano Regenerisana Celuloza,
Curatamp – Oksidisano Resorptivna Celuloza i Curaspon – Želatinasti sunđer.
192
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
INDEKS AUTORA
A
Ađić F, 113, 137, 139, 140, 143, 162
Aleksandrić S, 125
Aleksić N, 59, 81, 82, 86
Aleksovski E, 48, 65
Ampova V, 104
Andrić S, 137, 140, 143, 162
Anghel D, 49
Anguseva T, 33, 40, 48, 65, 92, 97, 104, 131
Antić A, 59
Antonić Ž, 56, 72, 79, 81, 87
B
Babić L, 35, 66
Babić S, 78, 81, 82, 86, 87, 88, 132
Babin D, 117
Babović-Stanić K, 145
Balević M, 114
Banković D, 109, 157, 179
Banzić I, 69, 70, 71, 77, 85, 89, 100, 128, 130
Barišić B, 32, 127, 128, 130
Bilbija I, 59
Biočina B, 60
Bjelanović Z, 102
Bjeljac I, 27, 42, 84, 159
Bjelobrk M, 116, 168
Blagojević-Jandrić V, 167
Bogáts G, 44
Bogdan M, 37
Bogović S, 53, 54, 55, 57
Bojović Ž, 45, 46, 56
Boričić M, 41, 43, 56
Borković B, 180
Borović S, 58, 64, 153
Borzanović M, 114
Bosić J, 157
Budakov N, 83, 93, 94, 95, 96, 98
Bukvić B, 188
C
Čalija B, 135
Čanji A, 168
Čanji T, 142
Čemerlić S, 137, 138, 139, 140, 143
Čemerlić-Ađić N, 109, 110, 113, 116, 142, 155,
157, 169, 175, 179, 181, 182, 185, 187
Ćirić E, 169, 171, 172, 174, 181, 183, 187
Ćirković M, 56, 153
Čolaković S, 116, 141, 143
Čolić M, 70, 71, 77, 89
Corciova F, 49
Čović S, 95
Čubrilo M, 59
Ćurčić D, 109, 179
Ćurčić V, 187
Cvetić V, 71, 77
Cvetković S, 75, 101
D
Dabić P, 58, 64
Daničić L, 175, 186
Davidović L, 32, 69, 70, 71, 74, 75, 76, 77, 80,
85, 89, 90, 99, 100, 101, 115, 121, 122,
126, 127, 128, 130
Dejanović J, 62, 145, 157, 158
Deutsch P, 37
Đikanović N, 164
Dimić A, 76
Dimitrić D, 177
Divković D, 105
Dizdarević I, 106
Dodić S, 50, 116, 141, 168
Đoković L, 147
Đorić V, 113
Dorner M, 176
Dragaš M, 70, 71, 74, 89, 90, 100, 101, 115,
121, 126
Drašković M, 102
Đukanović B, 41, 43, 56, 67, 107, 108, 135,
144, 153, 161, 164
Dulić G, 53, 55, 57
Dunđerski V, 171, 172, 186
193
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
E
Enache M, 49
Ercegovac M, 126
F
Fabri M, 51, 61, 62, 109, 110, 111, 155, 157,
174, 175, 179
Filipović M, 146
Filipović N, 118, 120, 121, 122, 123, 124, 125
Fotiadis D, 118
Furnica C, 49
G
Gajić J, 176
Gajin P, 78, 82, 86, 87, 88
Gaspar M, 37
Gasparini D, 34, 91
Gašparović H, 60
Gavrilović V, 34
Gjorgon M, 92
Gocić N, 159
Golubović M, 62, 155, 160
Gvozdenović A, 111
H
Hristov N, 33, 40, 65, 92, 97
Hudec M, 134
I
Idoski E, 33, 40
Idrizi S, 33, 48, 104
Iđuški S, 155
Ilić D, 69
Ilić N, 32, 69, 70, 74, 77, 90, 99, 100, 101, 115,
126
Ilić R, 35, 66
Ilić S, 163
Ilijevski N, 78, 79, 81, 82, 86, 87, 88
Isailović V, 118
Isenović E, 119
Ivanišević D, 59
Ivanov I, 157
Ivanović V, 148, 151, 166
194
J
Jacobs M, 38
Jagodić S, 45, 46, 164
Jakovljević N, 71, 99
Jančić D, 177
Job I, 133, 134
Jocić D, 82
Jocić N, 112
Joković V, 150
Jonjev O, 174, 186
Jonjev Ž, 51, 61, 159, 160, 174
Jovanović J, 174, 185, 186
Jovanović P, 82, 88, 119
Jović M, 45, 46, 52, 129, 132, 135, 146, 147,
161
Jung R, 167
Jung Z, 167
K
Kaćanski M, 83, 96, 98
Kaitović M, 45, 67
Kaplar S, 170
Karadžić Ž, 185
Karan R, 36, 47, 63, 68, 136
Karnaš Ž, 168
Kecmanović V, 52, 56, 87
Kenđur S, 171, 172
Kieffer E, 148
Klepetko W, 37
Kličković T, 98
Knežević D, 150
Kočica T, 130
Koković T, 73, 93, 96
Končar I, 32, 69, 70, 71, 74, 76, 77, 80, 85, 89,
90, 100, 101, 115, 121, 122, 126, 127
Košević D, 52, 107, 114
Kostadinović D, 188
Kostić D, 70, 71, 75, 76, 99, 115
Kostovski S, 160
Kovačević D, 62, 140, 158
Kovačević M, 166
Kovačević P, 42, 84, 148, 149, 151, 152, 154,
156
Kovačević V, 72, 79, 87
Kovačević-Kostić N, 36, 47, 63, 68, 136
Kovačić B, 105
Kozić B, 113
Krsmanović D, 120
Krstić N, 112
Kukić B, 127, 128, 130
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
Kukučková A, 133
Kunkin V, 94
Kuzmanović I, 71, 76, 99
L
Labus A, 127
Laušević-Vuk L, 119, 135, 153, 161, 164
Lazovski N, 65, 92, 97
Leković I, 102
Leković M, 102
Lekšan I, 53, 55, 57
Ljubić M, 41, 43
Luca C, 49
Lučić-Prokin A, 83, 149
Lukić M, 45
Lukić S, 137, 139, 140, 162
M
Majdevac S, 51, 61
Majin M, 42, 84, 152, 154
Maksimović Ž, 89, 99, 100, 136
Manailova T, 48, 65, 92
Mandarić V, 35, 66
Mandić D, 137, 139, 140, 143, 162
Manojlović V, 83, 93, 94, 95, 96, 98, 149
Maravić-Stojković V, 52, 119, 135
Marinković J, 130
Marjanović I, 102
Marković D, 99, 115
Marković M, 32, 69, 75, 76, 77, 90, 99, 100,
115, 122, 173
Marković V, 83, 94, 95, 98
Marković Z, 35, 66
Marković-Denić Lj, 110, 181, 182
Martine A, 31
Matić P, 78, 82, 86, 88
Matković M, 59
Matvejcuk A, 40
Micković S, 102
Mićović S, 41, 43, 56, 67, 147
Mihajlović B, 61, 109, 110, 123, 157, 179, 186
Mihajlović B.B, 109
Mijailović N, 121
Mikić A, 36, 47, 63, 68, 136
Milačić P, 41, 67, 107
Milašinović G, 63
Milev I, 33, 48, 104
Milić D, 164
Milić N, 176
Miličić M, 56, 146
Miljković I, 129
Miljković T, 116, 168
Milojević M, 146
Milojević P, 41, 43, 46, 52, 56, 58, 64, 67, 79,
107, 132, 144, 153
Milosavljević A, 42, 84, 154
Milosavljević S.A, 139
Milošević Đ, 83, 93, 94, 95, 96, 98
Milošević Ž, 118, 120, 122
Milovanović V, 163
Milovanović Z, 153
Milutinović A, 144
Milutinović D, 175
Mimić B, 163
Mironicki M, 111
Mitrev Ž, 33, 40, 48, 65, 92, 97, 104, 131
Mojašević R, 151
Mrdak V, 66
Mutavdžić P, 32, 75, 76, 77, 80, 90, 101, 115,
121, 128
N
Nenezić D, 78, 81, 86
Neshkoski I, 131
Nešić I, 58, 107
Nešović M, 64
Nestorović E, 112
Nežić D, 43, 52, 56, 67, 114
Neziri D, 131
Nikolić D (KCV), 83, 94, 95, 96, 98, 118, 120,
122, 124, 125
Nikolić D (IKVBV) 42,152
Novaković B, 150
Novović M, 127, 128
O
Obradović M, 119
Obrenović-Kirćanski B, 36, 47, 63, 68
Opačić D, 126
Otašević P, 153
Ozana Chistol R, 49
P
Pajić M, 163
Panić G, 137, 138, 139, 143, 177
Panić M, 142, 143
Parodi O, 118
Pasternak J, 73, 83, 93, 94, 95, 96, 98
Paunović D, 102
195
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
Pavlović K, 110, 187
Pejkić S, 69, 74, 77, 99, 100, 101, 115
Pejnović N, 165
Perić M, 41, 43, 67, 107, 108, 144
Peršaj I, 185
Petreš A, 95
Petričević M, 60
Petrović B, 72
Petrović I, 52, 114
Petrović J, 111
Petrović M, 142, 167
Peulić A, 121
Pfau A, 93, 96, 98
Piccoli G, 34, 91
Pivaš M, 173
Plješa-Ercegovac M, 126
Počekovac M, 146
Poliačiková P, 134
Polić B, 64
Polovina V, 181, 182, 184
Popeski D, 131
Popov P, 78, 81, 82, 86
Popov T, 158
Popović D, 151
Popović S, 76, 89
Popović V, 69, 73, 83, 93, 94, 95, 96, 98
Potić M, 178
Požgain Z, 55, 57
Prebiračević S, 176
Prisacari V, 49
R
Radak Đ, 69, 72, 78, 79, 81, 82, 86, 87, 88,
119, 129
Radanović R, 110, 166, 169, 184, 187
Radivojević I, 178
Radmili O, 121
Radović M, 118, 123, 125
Rajić J, 159
Rancić Z, 81
Ranković L, 132, 147
Ranković V, 125
Redžek A, 51, 62, 111, 162
Remer G, 185, 186
Ribać J, 76, 80, 89
Rimac M, 53, 55, 57
Ristanović N, 127, 128, 130
Rosić M, 51, 62, 160
Rusović S, 35, 66
S
Sagić D, 72, 78, 79, 81, 87
Sagić J, 108, 135, 161
Samardžija G, 155
Šarac M, 102
Saveljić I, 118, 120, 124, 125
Savić N, 99
Šćepanović M, 181, 182
Šego K, 53, 55, 57, 105
Šehić I, 106
Simić S, 164
Simić T, 126
Škorić-Hinić L, 68
Sladojević M, 74, 75, 80, 90, 100, 121, 122
Slankamenac P, 149
Slankamenac Z, 165
Šmit G, 94
Soboslai E, 165
Sokić J, 182, 184
Somer D, 123
Sotirović V, 88
Spasić T, 114
Sponza M, 34, 91
Srđan B, 129
Srdić S, 185
Sretenović S, 150
Sretenović Ž, 150
Stajević M, 106
Stanić M, 177
Stefanović E, 153
Sterjo E, 92, 97
Stevanov D, 166, 169
Stevanović K, 128
Stoicovski E, 33, 40, 48, 131
Stojaković N, 28, 175, 179
Stojanović I, 43, 45, 46, 67, 107, 135, 164
Stojanović S, 73, 93
Stojković B, 52, 119
Stojšić-Milosavljević A, 140
Strizović I, 113
Strizović S, 113
Suciu H, 103
Šuntić M, 159
Šuntić Z, 165
Šušak S, 158, 165, 185
Svetina L, 60
T
Tanasić M, 108, 129, 135, 161
Tanasković S, 78, 81, 82, 86, 87, 88, 119
196
VII KONGRES KARDIOVASKULARNIH HIRURGA SRBIJE SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM
Tegeltija D, 155
Themis E, 118
Till V, 73, 83, 93, 95
Tinica G, 49
Tišma S, 35, 66
Todić M, 139, 140, 143, 162
Todorović N, 169, 183
Tomanović-Vujadinović S, 112
Tomasević M, 125
Tomić A, 102
Tomić I, 32, 75, 76, 80, 100, 101, 115, 127
Torbica V, 61, 155, 159
Tot K, 183
Tovilović S, 113
Trailović R, 75, 130
Trifunović Z, 35, 66
U
Ugurov P, 131
Unić-Stojanović D, 41, 43, 86, 87, 129, 132,
135, 146, 147, 161
Velicki L, 42, 84, 109, 111, 123, 124, 148, 151,
152, 154, 156, 162
Velinović M, 36, 47, 63, 68, 136
Vidaković Ž, 45, 164
Vit A, 34, 91
Vještica-Mrdak M, 127, 128
Vraneš M, 36, 47, 59, 63, 68, 136
Vučaj-Ćirilović V, 73, 93, 96
Vuchovska D, 131
Vučićević F, 59
Vučković Ž, 173
Vujić V, 139
Vujin B, 156, 173
Vujkov B, 177
Vukadinović D, 163
Vukajlović Ž, 114
Vukić Z, 66
Vukićević A, 123
Vuković M, 108
Vuković P, 41, 43, 46, 52, 67, 107, 108, 132,
144, 146, 147, 161
Vulićević I, 163
Vulin A, 145, 158
V
Valuh Z, 133, 134
Varagić-Marković S, 112
Varnai-Čanak J, 127, 128, 130
Vasić D, 121
Vasiljev A, 94
Z
Zdravković Đ, 64
Zec S, 185
Zimbakov Ž, 104
Živanović B, 173
Zlatanovski D, 180
Zoranović U, 102
197
NOVI SAD, 27 - 29. NOVEMBAR 2014.
CIP - Каталогизација у публикацији
Библиотека Матице српске, Нови Сад
616.1-089(048.3)
КОНГРЕС кардиоваскуларних хирурга Србије (7 ; 2014 ;
Нови Сад)
Zbornik sažetaka = Abstract book / VII Kongres kardiovaskularnih
hirurga Srbije sa međunarodnim učešćem, Novi Sad, 27-29.
novembar 2014. ; [glavni i odgovorni urednik Mikloš Fabri]. Beograd : Udruženje kardiovaskularnih hirurga Srbije, 2014 (Novi
Sad : Forum). 198 str; 25 cm. Tekst na srp. i engl. jeziku.
Tiraž 300. - Registar.
ISBN 978-86-918255-0-8
a) Кардиоваскуларне болести - Хирургија - Апстракти
COBISS.SR-ID 291345927
198
Download

finalni program zbornik sažetaka final programme a abstract book