Odjeljenje za podršku Nacionalnom savjetu za održivi razvoj
Društvena odgovornost
- Osnovne informacije sa fokusom na odgovornost
preduzeća Nacrt
MREŽA ZA DRUŠTVENU ODGOVORNOST, Crna Gora
1
Ovaj dokument nastao je kao radni materijal Mreže za društvenu odgovornost u
Crnoj Gori.
Mreža za društvenu odgovornost je formirana u okviru projekta „Podsticanje
dijaloga i partnerstava za održivi razvoj između Vlade i biznis sektora u Crnoj
Gori,“ koji Odjeljenje za podršku Nacionalnom savjetu za održivi razvoj (Odjeljenje za
podršku NSzOR) u Ministarstvu održivog razvoja i turizma Vlade Crne Gore sprovodi u
saradnji sa Agencijom NL u Vladi Holandije.
Cilj formiranja Mreže za DOP jeste promocija i podizanje svijesti šire javnosti,
preduzeća i državne administracije o konceptu društveno odgovornog
poslovanja kao jednog od mehanizama za održivi razvoj.
Dokument je otvoren za stalno ažuriranje, u nadi da će društveno odgovornih
aktivnosti biti sve više, kako u Crnoj Gori, tako i globalno.
Pripremile: Marina Vuković i Lidija Brnović
U Podgorici, 2012.
2
Sadržaj:
1. O društveno odgovornom poslovanju (DOP-u)......................................................4
2. Međunarodni okvir za razvoj DOP-a....................................................................6
2.1 Globalni okvir.......................................................................................................6
2.2 Društveno odgovorno poslovanje u EU....................................................10
2.2.1 Nova evopska politika o društvenoj odgovornosti
preduzeća.................................................................................................12
3. Razvoj DOP-a u regionu..........................................................................................14
3.1 Slovenija..............................................................................................................14
3.2 Hrvatska.............................................................................................................14
3.3 Srbija.....................................................................................................................15
3.4 Bosna i Hercegovina.......................................................................................15
3.5 Makedonija..........................................................................................................15
3.6 Albanija...............................................................................................................16
4. Razvoja društveno odgovornog poslovanja u Crnoj Gori..........................17
4.1 Informativne aktivnosti u oblasti DOP-a.................................................17
4.1.1 Publikacije.................................................................................................17
4.1.2 Događaji....................................................................................................17
4.2 Edukativne aktivnosti u oblasti DOP-a....................................................19
4.3 Istraživanja/analize/publikacije o DOP-u..............................................21
4.4 Nagrade za društveno odgovorno poslovanje......................................22
4.5 Mreže/ multisektorska tijela za društveno odgovorno poslovanje..23
4.6 Javne politike i društveno odgovorno poslovanje.................................24
4.7 Ostale aktivnosti na polju društveno odgovornog poslovanja..........26
5. Bibliografija.................................................................................................................27
3
1.
O društveno odgovornom poslovanju (DOP-u)
Društveno odgovorno poslovanje (Corporate Social Responsibility, CSR) se, u najopštijem
smislu riječi, odnosi na načine na koje preduzeće u komunikaciji sa svojim stejkholderima
održava ravnotežu između ekonomskih i socijalnih aspekata, kao i aspekata životne sredine
(Kuljak 2012).
Počev od 1990-tih godina pokret za društveno odgovorno poslovanje (DOP) zauzima
važno mjesto u političko-ekonomskim debatama ali i u poslovnim strategijama vodećih
kompanija i kao takav stavlja naglasak na samoregulaciju preduzeća kad je riječ o pitanjima
radnih prava, ljudskih prava, zdravlja i bezbjednosti, zaštiti životne sredine, borbe protiv
korupcije kao i o dobrovoljnim inicijativama kojima se podržavaju projekti lokalne i šire
društvene zajednice.
Ključnu ulogu u razvoju DOP-a u Evropi igra CSR Europe (www.csreurope.org), vodeća
evropska neprofitna mreža za DOP koja okuplja 71 kompaniju i 34 nacionalne partnerske
organizacije kao članove. CSR Europe djeluje kao evropska platforma za kompanije i
zainteresovane strane preko koje oni razmjenjuju i sarađuju kako bi sa ostalim evropskim
liderima postigli održivu konkurentnost i društveno blagostanje. Mreža je osnovana 1995.
godine od strane evropskih poslovnih lidera kao odgovor na apel tadašnjeg predsjednika
Evropske komisije Jacques Delor-a upućen kompanijama da se uključe u borbu protiv
socijalne isključenosti.
Osnovni pincipi DOP koji se odnose na kompanije koje teže da se ponašaju kao odgovorni
članovi duštvene zajednice predstavljeni su u dokumentu Principi UN Globalnog
sporazuma (http://www.unglobalcompact.org/AboutTheGC/TheTenPrinciples/index.htm)
UN Global Compact (UN Globalni sporazum), koji je 1999. godine pokrenut na inicijativu
Generalnog sekretara UN, Kofi Anana predstavlja najveću međunarodnu inicijativu u
oblasti društveno odgovornog poslovanja.
Evo definicija DOP-a kreiranih od strane različitih relevantnih aktera:
Društveno odgovorno poslovanje (DOP) predstavlja odgovornost preduzeca za uticaj koji
imaju na društvo (Evropska komisija). Ova definicija je predstavljena u okviru inovirane
Strategije društveno odgovornog poslovanja za period 2011-2014. godine. Pritom, u
dokumentu se ukazuje i na to da ,,poštovanje vazeće legislative i kolektivnih ugovora izmedju
socijalnih partnera predstavlja uslov za ostvarenje te odgovornosti. Da bi u cjelini
implementirali principe DOP-a, svi poslovni subjekti moraju uspostaviti proces koji integriše
ljudska prava, socijalna, ekološka, etička i potrošačka pitanja u njihovo poslovanje i temeljnu
strategiju, sa sljedećim ciljevima:
4

Kreiranja
zajedničkih
vrijednosti
za
njihove
vlasnike/akcionare
i
ostale
zainteresovane strane kao i drustvo u cjelini;

Identifikovanja, prevencije i ublaţavanja njihovih mogućih nepovoljnih uticaja na
okruţenje.
“DOP predstavlja pozitivan uticaj koji kompanije vrši na društvo i životnu sredinu preko
svog poslovanja, proizvoda ili usluga, ili kroz interakciju sa ključnim stejkholderima, kao
što su zaposleni, klijenti, investitori, lokalne zajednice i snabdjevači” – Poslovni svijet u
društvenoj zajednici - Business in the Community (BITC). Business in the Community
(www.bitc.co.uk) je jedna od vodećih dobrotvornih organizacija usmjerena na promociju
društveno odgovornih praksi. Preko 850 kompanija su članice BITC, dok je dodatnih
10700 kompanija angažovano u njihovim kampanjama na globalnom nivou. Njihova vizija
je odgovorno poslovanje preduzeća/organizacija kako bi se na taj način obezbijedila
održiva budućnost za sve.
“Društvena odgovornost poslovanja je kontinuirana posvećenost kompanija etičkom
ponašanju i doprinosu ekonomskom razvoju, uz istovremeno unaprjeđivanje kvaliteta
života radne snage i njihovih porodica, kao i lokalne zajednice i društva u cjelini” – Svjetski
poslovni savjet za održivi razvoj - Poslovni savjet za održivi razvoj-World Business
Council for Sustainable Development (WBCSD). Poslovni savjet za održivi razvoj
(www.wbcsd.org) je globalno udruženje koje okuplja oko 200 međunarodnih kompanija
koje se isključivo bave pitanjima poslovanja i održivog razvoja.
Konačno, kao korisna za jednostavnije razumijevanje koncepta društveno odgovornog
poslovanja moţe posluţiti definicija prof Mirjane Kuljak sadrţana u njenoj monografiji
„Korporacije i njihovi ciljevi“ u kojoj se navodi da društvena odgovornost preduzeća
obuhvata tri vrste odgovornosti: zakonsku, kvazizakonsku i filozofsku (prirodnu/ moralnu
odgovornost). Pritom, prava i obaveze, definisani zakonom, predstavljaju minimum pravila
(prava i obaveza) po kojima bi trebalo svako, pa i preduzeća, da se ponašaju. Kvazizakonska
pravila odnose se na kodekse ponašanja raznih organizacija, izjave autoritativnih tijela
(industrijskih udruţenja, privrednih komora, Ujedinjenih nacija) i poluobavezujuće dogovore
unutar samih firmi (izjave o misiji, politika firme, izjave direktora/ke firme, definisani ciljevi
i td).
Filozofska (moralna) odgovornost podrazumijeva aktivnosti koje nadilaze okvire
zakonskih i kvalizakonskih pravila i to u različitim aspektima poslovanja preduzeća ( ne
nuţno svim): odnos prema zaposlenima, odnos prema ţivotnoj sredini, odnos prema
dobavljačima/snabdjevačima,
odnos
prema
potrošačima/klijentima,
odnos
prema
zajednici/zajednicama u kojoj preduzeće posluje, transparentnost, antikorupcijsko poslovanje
i sl. Pritom, ove aktivnosti mogu biti sporadične ili pak strateški osmišljene (i kao takve sa
dugoročnim pozitivnim efektom na ukupno odrţivo poslovanje preduzeća).
5
2.
Međunarodni okvir za razvoj društveno odgovornog
poslovanja
2.1 GLOBALNI OKVIR
Od izvorno američkog koncepta i praktičnog kompanijskog fenomena, koji je ishodište imao
u etici solidarnosti tradicionalnih društava i duhu američkog preduzetničkog dobročinstva
(filantropije), DOP je u posljednjih tridesetak godina postao vitalan i inovativan svjetski
pokret u koji su uključene sve vaţne vladine i nevladine organizacije, vlade, multinacionalne
kompanije, poslovni sektor u cjelini i mediji. Ideja i praksa američke društvene odgovornosti
prihvaćena je, modifikovana i raširena preko Evrope i Australije na razvijene azijske zemlje, a
potom i na zemlje Bliskog istoka.
Najveću svjetsku inicijativu DOP-a predstavlja Globalni sporazum UN-a, sa preko 8700
kompanija i drugih zainteresovanih strana iz preko 130 zemalja. Globalni sporazum je
lansiran u junu 2000. godine kao odgovor na poziv Generalnog sekretara UN-a, Kofi Anana,
koji je 1999. godine, na Svjetskom ekonomskom forumu u Davosu pozvao svjetske biznis
lidere da prihvate i primjene principe DOPa. Global Compact od kompanija zahtijeva da, u
okviru svojih sfera uticaja, usvoje, promovišu i primjenjuju osnovne vrijednosti, tj. deset
načela, koja su podijeljena u sljedeća četiri osnovna područja: ljudska prava, radna prava,
zaštita ţivotne sredine i antikorupcija.
Načela Global Compact-a usuglašena su i izvedena iz: Opšte deklaracije o ljudskim pravima,
Deklaracije MeĎunarodne organizacije rada o temeljnim načelima i pravima iz radnog
odnosa, Deklaracije o ţivotnoj sredini i razvoju iz Rija i Konvencije Ujedinjenih nacija protiv
korupcije.
Četvrta vaţna obaveza članica Globalnog sporazuma je godišnje izvještavanje o napretku u
društveno odgovornom poslovanju, tj. načinima na koje su ovaj sporazum integrisale u svoje
poslovanje. Članicama se preporučuje da za izvještavanje o realizovanim i planiranim
strategijama i akcijama koriste okvir
Global Reporting Initiative-a (GRI), inicijativu za
globalno izvještavanje koja je strateški partner Globalnog sporazuma.
Inicijativa za globalno izvještavanje - Global Reporting Initiative-a (GRI) predstavlja za sada
najšire prihvaćeni okvir za izvještavanje o odrţivosti, a oblikovana je tako da ponudi globalno
primjenljive smjernice za izradu opštih izvještaja o odrţivosti u kompanijama, uključujući i
društvene i ekološke pokazatelje. GRI je svoje prve Smjernice za izveštavanje o odrţivosti
6
objavio 1999. godine, a danas je stalno, nezavisno tijelo sa upravljačkom strukturom iz svih
društvenih sektora. Osnovni zadatak Inicijative za globalno izvještavanje je briga o
Smjernicama, njihovo poboljšavanje i informisanje o njima kroz proces savjetovanja i
uključivanje svih društvenih aktera. Inicijativa promoviše i druge bliske inicijative i
standarde: UN Global Compact, ISO 14000 i 26000, AA 1000, SA 8000.
ISO 26000 je meĎunarodni standard koji pruţa smjernice za društvenu odgovornost
organizacija. Objavljen je u novembru 2010. sa ciljem da podstakne dobrovoljnu posvećenost
društvenoj odgovornosti širom svijeta. Izrada standarda je trajala 6 godina, a izazvala je
rekordno interesovanje - radna grupa ISO/WG SR je brojala preko 450 članova-eksperata iz
99 zemalja, pa je tako ovo postao jedan od najpoznatijih i najvaţnijih ISO standarda.
Ovaj standard predstavlja alat za praktikovanje društvene odgovornosti, kojim se mogu postići:
•
Konkurentska prednost
•
Prepoznatljiva reputacija
•
Sposobnost da se privuku i zadrţe radnici ili članovi organizacije, potrošači, klijenti ili
korisnici
•
Odrţanje morala, posvećenosti i produktivnosti radnika
•
Pozitivan stav investitora, vlasnika i finansijera
•
Dobri odnosi sa kompanijama, vladinom sektorom, medijima, dobavljačima,
saradnicima, potrošačima i društvenom zajednicom i dr., a sve u cliju odrţivog
razvoja.
TakoĎe, standard moţe da se koristi kao alat za izvještavanje o društvenoj odgovornosti.
Njegova upotreba je dobrovoljna. Kako se ne radi o menadţment standardu poput ISO 9001,
ISO 14001, ISO 22000 i kako ISO 26000 ne sadrţi zahtjeve već dobrovoljne smjernice, nije
predviĎen za sertifikaciju.
ISO 26000 će pomoći svim vrstama organizacija, bez obzira na njihovu veličinu, akti-vnost ili
lokaciju, da djeluju na društveno odgovoran način, pruţajući im uputstvo o:
-
konceptima, terminima i definicijama vezanim za društvenu odgovornost;
-
pozadini, trendovima i karakteristikama društvene odgovornosti;
-
principima i praksama koje se odnose na društvenu odgovornost;
-
ključnim temama i pitanjima društvene odgovornosti;
-
integrisanju, implementaciji i promovisanju društveno odgovornog ponašanja u cijeloj
organizaciji i kroz politike i prakse, u okviru njene sfere uticaja;
-
identifikovanju i uključivanju zainteresovanih strana;
7
-
informisanju o obavezama, performansama i ostalim informacijama vezanim
-
za društvenu odgovornost.
Tabela 2: Sedam ključnih tema ISO 26000
ISO 26000
dodaje vrijednost postojećem radu na društvenoj odgovornosti i proširuje
razumijevanje i implementaciju društvene odgovornosti putem:
-
postizanja meĎunarodnog konsenzusa o tome šta društvena odgovornost znači i
pitanja u vezi s njom kojima se organizacije moraju baviti;
-
pruţanja uputstva u prevoĎenju principa u efikasne akcije;
-
redefinisanja najboljih praksi koje su se već razvile i širenja informacija na globalnom
nivou za dobro meĎunarodne zajednice.
Najsveobuhvatniji skup meĎunarodno prihvaćenih pravila za poslovanje multinacionalnih
kompanija definisala je Organizacija za ekonomsku saradnju i razvoj (The Organization for
Economic Cooperation and Development - OECD) kroz Smjernice za multinacionalna
8
preduzeća. Radi se o preporukama koje su vlade uputile multinacionalnim kompanijama koje
posluju u zemljama potpisnicama ali i van njih, kako bi odgovorile na sve veću zabrinutost
javnosti zbog njihovog uticaja. Smjernice pruţaju neobavezujuće principe i standarde za
odgovorno poslovno ponašanje u globalnom kontekstu u skladu sa vaţećim zakonima i
meĎunarodno priznatim standardima. Vlade potpisnice su se obavezale za promociju, i
preuzele odgovornost za doprinos realizaciji ovog
multilateralno dogovorenog i
sveobuhvatnog kodeksa društveno odgovornog ponašanja. One osnivaju nacionalne
kancelarije za kontakt (NKK), najčešće unutar ministarstava koja su odgovorna za ekonomsku
politiku, koje su zaduţene za promotivne aktivnosti, obradu zahtjeva za informacijama i
davanje doprinosa rješavanju problema koji bi se mogli pojaviti.
Tabela 3: Poglavlja u dijelu preporuka za odgovorne poslovne prakse u globalnom kontekstu
1. Koncepti i principi
2. Opšte politike
3. Objavljivanje
4. Ljudska prava
5. Zapošljavanje i odnosi u industriji
6. Ţivotna sredina
7. Borba protiv korupcije
8. Interesi potrošaca
9. Nauka i tehnologija
10. Konkurencija
11. Oporezivanje
Iako nemaju obavezujuću snagu, Smjernice nisu fakultativne za kompanije i one nemaju
pravo da prave razliku izmeĎu odredaba Smjernica niti da im daju sopstvena tumačenja.
Njihova primjena ne podlijeţe saglasnosti kompanija. To su jedina kompletna pravila sa
multilateralnom saglasnošću koja su sačinjena kroz pregovore sa vladama i kroz koje vlade
preuzimaju obavezu da će doprinijeti rješavanju problema u kompanijama.
Kako bi odgovorile na tekuće globalne izazove, Smjernice se redovno aţuriraju, pa je njihova
posljednja revizija (peta od 1976. godine, kada su prvi put usvojene) izvršena u maju 2011.
Tada su predstavnici 42 vlade zemalja koje se pridrţavaju smjernica, na Ministarskom
sastanku OECD-a usvojile izmjene i dopune unutar glavnih poglavlja, kao i procedura za
proaktivno učešće u implementaciji Smjernica.
9
2.2 DRUŠTVENO ODGOVORNO POSLOVANJE U EU
Imajući u vidu značajnu ulogu profitnog sektora u obezbjeĎivanju odrţivog razvoja, i
istovremeno se suočavajući sa ekološkim, socijalnim, meĎuetničkim i drugim izazovima,
drţave Evropske unije u posljednjih desetak godina pristupaju društveno odgovornom
poslovanju strateški, dugoročno planirajući metode i instrumente za njegovo sprovoĎenje.
Prve inicijative Evropske unije u oblasti DOP su bile usmjerene na trţište rada i politike
zapošljavanja. Tako je još 1993. Predsjednik Evropske komisije Ţak Delor uputio apel
kompanijama da se uključe u borbu protiv društvene isključenosti. Ostale oblasti, kao što je
zaštita ţivotne sredine, su se odvojeno razvijale.
Pod pokroviteljstvom King Baudoin Fondacije i uz podršku Evropske komisije, 1996. godine
pokrenuta je inicijativa pod nazivom Evropska biznis mreţa za socijalnu koheziju, koja je
2000. godine preimenovana u CSR Europe. Ova mreţa je odigrala ključnu ulogu u jačanju
dijaloga i saradnje izmeĎu kompanija, donosioca odluka i drugih zainteresovanih strana za
unapreĎenje DOP pokreta u Evropi i svijetu.
Evropski savjet je 2000. godine u Lisabonu poslao poseban poziv kompanijama u pogledu
društvene odgovornosti i promovisanja dobrih primjera cjeloţivotnog učenja, organizacije
rada, jednakih mogućnosti, društvene inkluzije i odrţivog razvoja. Jedan od rezultata sastanka
u Lisabonu je bio DOP zeleni dokument (CSR green paper) koji je Evropska komisija objavila
2001. godine. Cilj njegovog objavljivanja je davanje doprinosa osvješćivanju cjelokupne
evropske javnosti o konceptu društveno odgovornog poslovanja.
U Zelenom dokumentu Evropske komisije, koncept društveno odgovornog poslovanja se
definiše kao „koncept u okviru kojeg kompanije integrišu društvena pitanja i pitanja zaštite
ţivotne sredine u svoje svakodnevno poslovanje i odnose sa svojim zainteresovanim stranama
na dobrovoljnoj osnovi“. Nadalje, ovaj dokument naglašava da “biti društveno odgovoran ne
znači samo ispunjavati zakonske obaveze, već ići dalje od pukog pridrţavanja zakona i
ulagati još više u ljudski kapital, okruţenje i odnose sa zainteresovanim stranama.
Opredjeljenje Evropske unije, izraţeno naročito kroz djelovanje Evropske komisije, jeste da
DOP predstavlja jedan od suštinskih elemenata evropskog socijalnog modela i da pozitivno
doprinosi evropskoj strategiji odrţivog razvoja dogovorenoj u Geteborgu juna 2001. i
strateškom cilju usvojenom u Lisabonu: stvaranju maksimalno „konkurentne privrede,
zasnovane na znanju, koja moţe da obezbijedi odrţivi privredni rast sa novim i bolje
plaćenim radnim mjestima i većom socijalnom kohezijom".
10
Nakon pet godina intenzivne kampanje, 2003. godine CSR Europe usvaja novu strategiju
uvoĎenja DOP-a u politike i prakse na svim nivoima (mainstreaming), tako što potpomaţe
razvoj ovog procesa u poslovnim strategijama i praksama preduzetnika.
Godine 2004. EU forum više aktera o CSR-u u završnom izvještaju objavljuje zajednička
načela i vrijednosti DOP-a, pojmovnik i osnovu za razumijevanje koncepta i devet preporuka
za razvoj istraţivanja i institucionalni razvoj DOP- u Evropi i svijetu.
Od 2007. godine Savez za društveno odgovorno poslovanje (European Alliance for CSR) je
osnovao 20 laboratorija uključivši stotine predstavnika preduzeća i interesnih grupa širom
Evrope. Laboratorije
su kreirane kako bi se istraţili inovativni modeli za saradnju te
pripremili praktični alati za suočavanje sa izazovima koji se nalaze pred društveno
odgovornim preduzećima. Prvi rezultati laboratorija predstavljeni su 2008. godine u obliku
Evropskog skupa alata o društveno odgovornom poslovanju za konkurentnu i odgovornu
Evropu. Skup alata uključuje informacije i savjete za kompanije i zainteresovane strane u
suočavanju s društvenim izazovima i izazovima vezanim za pitanja zaštite ţivotne sredine,
integrišući društvenu odgovornost u svoje poslovne prakse. Skup alata je podijeljen na pet
oblasti:
a) Integrisana radna mjesta;
b) Ljudski kapital;
c) Odrţiva proizvodnja i potrošnja;
d) Komunikacija i transparentnost;
e) (R)evolucionalni poslovni modeli.
Nekoliko DOP laboratorija krajem 2010.godine dovelo do lansiranja inicijative CSR Europe-a
pod nazivom Enterprise 2020 . U kontekstu nove strategije „Evropa do 2020. godine“ EU,
Enterprise 2020 pruţa temelj za obnovljeno partnerstvo izmeĎu Evropske komisije, Savjeta i
Parlamenta. Projekat podrţava cilj Komisije da „od Evrope napravi centar za izuzetnost DOPa“ i promoviše DOP kao dio evropske strategije za pametan, odrţiv i sveobuhvatan rast.
11
2.2.1 Nova evropska politika o društvenoj odgovornosti preduzeća
U oktobru 2011. Evropska Komisija je objavila novu politiku o DOP-u (“new policy on
corporate social responsibility”). U njoj se navodi da preduzeća, kako bi u potpunosti bila
društveno odgovorna “treba da uspostave proces kojim će integrisati brigu o društvenim,
zatim pitanjima zaštite ţivotne sredine, etičkim pitanjima i ljudskim pravima,
u svoje
poslovanje i temeljne strategije, u uskoj saradnji sa svojim interesnim grupama”.
Cilj je da se istovremeno poveća pozitivni uticaj – npr. kroz inovacije novih proizvoda i
usluga koje su od koristi kako za društvo tako i za sama preduzeća – i da se negativni uticaji
minimalizuju i spriječe.
Nova politika ističe program djelovanja za period 2011-2014. kojim pokriva 8 oblasti:
-
Jačanje vidljivosti DOP-a i širenje dobre prakse: to uključuje stvaranje Evropske
nagrade i uspostavljanje sektorskih platformi za preduzeća i zainteresovane strane,
kako bi se zajednički obavezali i pratili napredak;
-
Poboljšanje i praćenje nivoa povjerenja u biznise: Evropska komisija će pokrenuti
javnu debatu o ulozi i potencijalu preduzeća i organizovati istraţivanja o povjerenju
graĎana u poslovni sektor;
-
Poboljšanje procesa samoregulacije i koregulacije: Komisija predlaţe da se razvije
kratki protokol za voĎenje razvoja budućih samostalnih i partnerskih inicijativa
regulacije;
-
Jačanje trţišnog nagraĎivanja DOP kompanija (to znači usklaĎivanje politika EU o
potrošnji, davanje
prednosti pri odabiru investicija i javnih nabavki, kako bi se
promovisala nagrada trţišta za kompanije koje odgovorno posluju;
-
Poboljšanje procesa prikupljenja podataka preduzeća o društvenim i pitanjima zaštite
ţivotne sredine: nova politika potvrĎuje namjeru Komisije da iznese novi zakonski
prijedlog po tom pitanju;
-
Dalje integrisanje koncepta DOP-a u obrazovanje, obuku i istraţivanje: Komisija će
dalje obezbjeĎivati podršku za obrazovanje i obuku o DOP-u, i istraţiće mogućnosti za
finansiranje više istraţivanja;
12
-
Naglašavajući značaj nacionalnih i podnacionalnih DOP politika: Komisija poziva
zemlje članice da predstave i aţuriraju svoje planove za promociju DOP-a do sredine
2012. godine;
-
Bolje usklaĎivanje evropskog i globalnih pristupa društveno odgovornom poslovanju:
Komisija naglašava značaj Smjernica Evropske organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj
(OECD) za multinacionalne kompanije;
o Deset principa Globalnog sporazuma UN-a;
o UN vodećih principa za poslovna i ljudska prava;
o Tripartitne deklaracije MeĎunarodne organizacije rada (MOR) o načelima u
multinacionalnim kompanijama i socijalnoj politici;
o ISO 26000 smjernica za standard o društveno odgovornom poslovanju.
Izvještaj o implementaciji ovog plana akcije treba da bude pravovremeno objavljen za
evaluacioni sastanak koji će biti organizovan sredinom 2014. godine.
13
3.
Razvoj društveno odgovornog poslovanja u regionu
SLOVENIJA
Još uvijek ne postoji razvijen institucionalni mehanizam za razvoj DOP-a. Ključnu ulogu
u razvoju DOP-a igraju nevladine organizacije. NVO Ekvilib već godinama dodjeljuje
sertifikate preduzećima koja ţele unaprijediti odgovoran odnos prema zaposlenima pod
nazivom “Family Friendly Enterprise”. Detaljnije informacije o procesu dodjeljivanja
Family
Friendly
sertifikata
moţete
naći
na
web
sajtu
http://www.certifikatdpp.si/english/. Takođe, NVO Ekvilib je Sekretarijat Mreţe za DOP
Slovenije. Ključne aktivnosti Mreţe su usmjerene na razmjenu informacija, znanja i
dobrih praksi u oblasti društveno odgovornog poslovanja. Osim predstavnika/ca
slovenačkih preduzeća, članovi/ice Mreţe su i predstavnici/e relevantnih fakulteta,
organizacija civilnog društva i drţavnih institucija. U oktobru 2012. Mreţa će dodijeliti
nagradu za društveno odgovorno poslovanje. Detaljnije informacije o Mreţi moţete dobiti
na web sajtu www.mdos.si
HRVATSKA
U drugoj polovini 2010. godine u Hrvatskoj je formirana Nacionalna mreţa za DOP. U
njenom radu, pored predstavnika/ca poslovnih asocijacija, UN Global Compact,
akademske zajednice, organizacija civilnog društva učestvuju predstavnici/e Ministarstva
za zaštitu okoline, prostornog ureĎenja i graĎevinarstva, kao i predstavnici Ministarstva
ekonomije, rada i preduzetništva. Detaljnije informacije o radu Nacionalne mreţe za DOP
moţete naći na web sajtu http://www.dop.hr/?page_id=30. Radom mreţe koordinira Hrvatska
gospodarska komora. Ciljevi Mreţe su: povećanje broja preduzeća koja strateški sprovode
DOP, integracija DOP-a u javne politike, osvješćivanje graĎana/ki o vrijednostima i
vaţnosti DOP-a i stvaranje vlastitih dobrih praksi DOP. Organizacije mogu pristupiti
Mreţi uz saglasnost svih članova/ica. Značajan doprinos razvoju DOP u Republici
Hrvatskoj daje i Hrvatski poslovni savjet za odrţivi razvoj (www.hrpsor.hr), neprofitna
ustanova privatnog sektora koja okuplja oko 40 predstavnika/ca hrvatske privrede
zainteresovanih da udruţuju znanje i inovativnost u traganju za razvojnim putevima koji
uravnoteţuju poslovni uspjeh, društvenu dobrobit i zaštitu ţivotne sredine. Već nekoliko
godina zaredom, Savjet dodjeljuje nagrade društveno odgovornim preduzećima u
Hrvatskoj „Indeks DOP”. Konačno, još uvijek ne postoji uspostavljen institucionalni
mehanizam za razvoj DOP-a.
14
SRBIJA
Unutar Privredne komore Srbije funkcioniše Savjet za DOP koji, izmeĎu ostalog,
dodjeljuje Nagadu za društveno odgovorne prakse. TakoĎe, u saradnji sa NVO Smart
kolektiv i drţavnom Agencijom za strana ulaganja i promociju izvoza (SIEPA) kreirana je
baza podataka primjera dobre prakse u oblasti društveno odgovornog poslovanja u Srbiji.
Baza podataka je dostupna na web sajtu http://www.prsp.gov.rs/baza_primera.jsp.
TakoĎe, u Srbiji je tokom 2008.godine lansiran Forum poslovnih lidera (BLF Srbija), prva
koalicija društveno odgovornih preduzeća u Srbiji. Uspostavljanje Foruma poslovnih
lidera Srbije rezultat je višegodišnjih aktivnosti organizacije Smart kolektiv na polju
podsticanja i razvoja društveno odgovornog poslovanja u Srbiji. Detaljnije informacije o
aktivnostima
i
članicama
Foruma
moţete
naći
na
web
sajtu
Foruma
http://www.fpl.rs/o_nama/o_forumu.127.html Konačno, Ministarstvo rada i socijalnog
staranja je u saradnji sa ostalim relevantnim stejkolderima izradilo, a Vlada RS usvojila
Nacionalnu strategiju društveno odgovornog poslovanja za period 2010.-2015.
BOSNA I HERCEGOVINA
U Bosni i Hercegovini ne postoji institucionalni mehanizam za razvoj DOP-a. Ipak,
uspostavljena je Mreţa UN Globalnog dogovora (www.cpcd.ba) koja trenutno okuplja 72
predstavnika/ce BH kompanija i organizacija civilnog društva. NVO Centar za promociju
civilnog društva je Sekretarijat Mreţe. TakoĎe, u partnerstvu sa Mreţom UN Globalnog
dogovora pokrenuta je inicijativa odgovornost.ba koju su pokrenuli Centar za društvenu
odgovornost CSRPLUS, Konsultantska agencija CSRPLUS i Centar za promociju civilnog
društva. Cilj ove inicijative je promocija i razvoj društvene odgovornosti u Bosni i
Hercegovini, sa posebnim osvrtom na DOP. Na web stranici ove inicijative
(www.odgovornost.ba) moţete naći najaktuelnije informacije o dešavanjima u oblasti
DOP širom svijeta, korporativnim fondacijama, DOP konkursima i DOP izvještajima u
BiH.
MAKEDONIJA
U Republici Makedoniji je do sada učinjeno najviše kada je u pitanju institucionalizacija
koncepta društveno odgovornog poslovanja u odnosu na ostale zemlje regiona. U
decembru 2007. godine formirano je Nacionalno koordinaciono tijelo za DOP u Republici
Makedoniji i to kao tijelo Ekonomsko-socijalnog savjeta Vlade u čijem se sastavu nalaze:
predstavnici/e relevantnih ministarstava, poslovnih udruţenja, visokoobrazovnih
15
institucija i eksperata/kinja, medija i organizacija civilnog društva. Misija Koordinativnog
tijela za DOP jeste da mobilizuje preduzeća i sve zainteresovane strane da inkorporiraju
društvenu odgovornost kao ključnu strategiju svog poslovanja i time doprinesu da
makedonska ekonomija postane meĎunarodno konkurentna. Ciljevi ovog tijela su:
Poboljšanje poslovne klime, podizanje svijesti o značaju DOP-a i promovisanje saradnje,
prihvatanja i sprovoĎenja DOP-a u društvu, izvještavanje o napretku u primjeni DOP-a,
sprovoĎenje obuka i edukativnih programa, izgradnja i primjena dobrih etičkih standarda.
TakoĎe, usvojena je i Nacionalna agenda za razvoj DOP (2008.-2012.)
TakoĎe, na preporuku Ministarstva ekonomije 2010. godine Vlada Republike Makedonije
je donijela odluku da u tom Ministarstvu formira odjeljenje za DOP čiji je rukovodilac po
funkciji i Sekretar tijela i inter-ministarski koordinator za DOP.
ALBANIJA
U Albaniji je u toku proces izrade nacionalnih kriterijuma za DOP, voĎen od strane
Ministarstva ekonomije i UNDP-a. TakoĎe, već nekoliko godina postoji multisektorska
Nacionalna platforma za DOP
koja djeluje u skladu sa 10 principa UN Globalnog
sporazuma a koju administrira UNDP. Pritom, članice imaju obavezu godišnjeg
izvještavanja o učincima na polju DOP. Iako Platforma počiva na principima UN
Globalnog sporazuma, vaţno je napomenuti da u Albaniji još uvijek nije uspostavljena
Mreţa UN Globalnog sporazuma za razliku od velikog broja zemalja iz regiona (Srbija,
Makedonija, BiH, Hrvatska, Crna Gora…).
16
4. Razvoj DOP-a u Crnoj Gori
U ovom dijelu info paketa možete naći pregled realizovanih aktivnosti na polju promocije i
razvoja koncepta DOP-a u Crnoj Gori od strane različitih aktera.
4.1 Informativne aktivnosti u oblasti DOP-a
4.1.1 PUBLIKACIJE
 2008. godina- 10000 primjeraka lifleta o društveno odgovornom poslovanju u Crnoj Gori
distribuirano uz primjerak dnevne novine “Vijesti” u okviru CRNVO projekta “Razvoj
društveno odgovornog poslovanja u Crnoj Gori”.
 2010. godina- 5 izdanja e-časopisa o društveno odgovornom poslovanju (CSR newsletter)
na našem i engleskom jeziku objavljeno od strane CRNVO i distribuirano na preko 5000
adresa. Sva izdanja časopisa moţete naći na web sajtu CRNVO-www.crnvo.me.
 2010. godina-300 primjeraka brošure “Korporativna filantropija kao ulaganje” čiji
izdavač je Fond za aktivno građanstvo. Brošura je distribuirana nevladinim
organizacijama i kompanijama. U časopisu “Glasnik” koji mjesečno izdaje Privredna
komora Crne Gore objavljeno je više tekstova o društveno odgovornom poslovanju i
promovisana društveno odgovorna privredna društva.
4.1.2 DOGAĐAJI
 2007. godina - Okrugli sto “Razvoj društveno odgovornog poslovanja u Crnoj Gori”
organizovan od strane CRNVO u saradnji sa Misijom OSCE u Crnoj Gori sa ciljem
predstavljanja istraţivanja o društveno odgovornom poslovanju i preporuka za razvoj
društveno odgovornog poslovanja u Crnoj Gori pripremljenim od strane meĎusektorske
radne grupe. Preporuke dostupne u okviru publikacije “Razvoj društveno odgovornog
poslovanja u Crnoj Gori” (www.crnvo.me). Okruglom stolu prisustvovalo oko 40
predstavnika/ca civilnog, javnog i biznis sektora u Crnoj Gori.
 2009. godina - Prva regionalna konferencija o društveno odgovornom poslovanju “Razvoj
društveno odgovornog poslovanja u Crnoj Gori i regionu- primjeri iz prakse”
organizovana od strane CRNVO uz podršku East East Programa Instituta za otvoreno
17
društvo na kojoj su predstavljeni primjeri dobre prakse institucionalizacije DOP-a od
strane Republike Makedonije i Republike Srbije, primjeri dobre društveno odgovorne
prakse preduzeća iz Crne Gore i regiona i primjeri poslovnih mreţa za DOP u zemljama
regiona. Konferenciji je prisustvovalo oko 80 predstavnika/ca svih sektora iz Crne Gore i
regiona. Zaključci i preporuke konferencije dostupni u okviru CRNVO publikacije
“Razvoj društveno odgovornog poslovanja u Crnoj Gori i regionu-primjeri iz prakse”
(www.crnvo.me).
 2010. godina - Okrugli sto “Korporativna filantropija u Crnoj Gori”, organizovan od
strane fAKT-a, u saradnji sa Institutom za otvoreno društvo, koji je okupio 40-tak
predstavnika/ca medija, kompanija i NVO-a u Crnoj Gori.
 2010. godina - Regionalna konferencija “Uloga medija u razvoju filantropije” koja je
okupila 70 predstavnika/ca medija, NVO-a i kompanija iz Crne Gore i regiona. Na
konferenciji su predstavljene aktivnosti na promociji DOP-a britanskog BBC-a, HRT-a,
RTS-a
i
drugih.
Zaključke
sa
konferencije
moţete
preuzeti
sa
http://faktcg.org/files/ZakljucciPreporukeKonferencije.pdf.
 2010. godina - Forum o društveno odgovornom poslovanju (CSR Forum) organizovan od
strane CRNVO, u saradnji sa Unijom poslodavaca Crne Gore, Direkcijom za razvoj malih i
srednjih preduzeća i Kancelarijom UNDP u Crnoj Gori. Na Forumu su govorili
predstavnici jedne od vodećih evropskih mreţa za DOP-BITC, UN Globalnog sporazuma
Srbije i Hrvatske, malih i srednjih preduzeća iz zemalja EU i Crne Gore kao i
predstavnici/e organizacija civilnog društva iz Crne Gore. Forum je okupio oko 80
predstavnika/ca javnog, civilnog i biznis sektora iz Crne Gore. Zaključci i preporuke
Foruma dostupni na web sajtu CRNVO-www.crnvo.me.
 2010. godina - Konferencija lansiranja mreţe UN Globalnog sporazuma u Crnoj Gori
organizovana od strane Unije poslodavaca Crne Gore, u saradnji sa Centrom za razvoj
nevladinih organizacija (CRNVO), Direkcijom za razvoj malih i srednjih preduzeća i
kancelarijom UNDP u Crnoj Gori. Osim svečanog potpisivanja povelje UN Globalnog
sporazuma u Crnoj Gori od strane 19 crnogorskih preduzeća, NVO i javnih institucija,
organizovani su i tematski paneli na teme DOP-a i ljudskih prava, DOP-a i radnih prava,
DOP-a i zaštite ţivotne sredine i DOP-a i borbe protiv korupcije.
 2012. godina – Okrugli sto “Društvena odgovornost” organizovan 08.05. u Bijelom
Polju od strane NVO “Need” i fAKT-a, koji je okupio najznačajnije kompanije i
predstavnike/ce lokalne zajednice na temu DOP-a.
18
4.2 Edukativne aktivnosti u oblasti DOP-a
 2008. godina - Formiran meĎusektorski Tim trenera/ica i konsultanata/kinja za društveno
odgovorno poslovanje od strane CRNVO. Tim CRNVO trenera/ica i konsultanata/kinja
čine tadašnji predstavnici/e Telenora i Telekoma, kao i predstavnici/e UPCG i CRNVO.
 2008.-2012.godina - Odrţani treninzi o društveno odgovornom poslovanju i
meĎusektorskoj saradnji za preko 200 crnogorskih preduzeća, NVO
iz sjevernog,
centralnog i juţnog dijela Crne Gore od strane CRNVO tima trenera/ica (organizatori:
CRNVO, u saradnji sa UPCG); Detaljnije informacije o treninzima dostupne su u
Izvještajima o radu CRNVO za 2008.-2011.godinu (www.crnvo.me).
 2009. - 2011. godina - Posredstvom Instituta za standardizaciju Crne Gore omogućeno je
učešće predstavnica iz Crne Gore na ISO radionicama u toku izrade i nakon objavljivanja
meĎunarodnog standarda ISO 26000 - Guidance on social responsibility. Naše
predstavnice su učestvovale na tri radionice - u Beogradu, Vilniusu (Litvanija) i Rigi
(Letonija).
 2010. godina – u okviru projekta ,,Promocija i jačanje koncepta održivog razvoja u Crnoj
Gori” koji je tadašnja Kancelarija za održivi razvoj sprovodila sa Vladom Holandije
organizovana je studijska posjeta Holandiji zaposlenih u Kancelariji i eksperata koji su
radili na izradi prve Lokalne strategije održivog razvoja opštine Danilovgrad i
Komunikacione strategije odrţivog razvoja. U okviru studije posebna paţnja je stavljena
na DOP kao mehanizam za sprovoĎenje odrţivog razvoja te su učesnici/ce studijske
posjete imali/e priliku da posjete društveno odgovorne kompanije u Holandiji.
 2011. godina - Odrţan jednodnevni trening o izvještavanju o društveno odgovornom
poslovanju u skladu sa smjernicama Global Reporting Initiative (GRI) i UN Global
Compact za 15 članica UN Globalnog sporazuma u Crnoj Gori (organizator: CRNVO)
Trening su vodile članice CRNVO tima za DOP - Eleonora Albijanić i Marina Vuković.
 2011. godina - U okviru projekta „Podsticanje dijaloga i partnerstava za odrţivi razvoj
izmeĎu Vlade i biznis sektora u Crnoj Gori“ koji Odjeljenje za podršku Nacionalnom
savjetu za odrţivi razvoj u Ministarstvu odrţivog razvoja i turizma sprovodi u saradnji sa
Vladom Holandije, predstavnici lokalnih samouprava Crne Gore i biznis sektora su bili u
prilici da se, kroz studijsku posjetu drţavnim institucijama, regionalnim organizacijama i
19
kompanijama, upoznaju sa primjerima najbolje prakse DOP-a i odrţivog razvoja u
Holandiji. Naročit fokus posjete bila je odrţiva potrošnja i proizvodnja, upravljanje
otpadom, otpadnim vodama i savremeni ambalaţni materijali, kao neki od ključnih
segmenata odrţivosti razvoja. U okviru istoimenog projekta, u decembru 2011. godine
organizovana je prva od ukupno četiri predviĎene radionice na temu društveno
odgovornog poslovanja.
 2011. godina - U saradnji sa Ekonomskim fakultetom Univerziteta Crne Gore, Fakultetom
za poslovne studije Univerziteta Mediteran i Fakultetom za meĎunarodnu ekonomiju,
finansije i budţet Univerziteta Donja Gorica CRNVO je organizovao predavanja o
društveno odgovornom poslovanju na ovim fakultetima kojima je prisustvovalo preko 500
studenata/kinja. Osim predstavnice CRNVO, o društveno odgovornom poslovanju iz
teorijskog i praktičnog ugla govorili su i predstavnici Ekonomskog fakulteta kao i
predstavnici/e crnogorskih preduzeća Elko tim, Telenor i Telekom.
 2012. godina - Odrţani dvodnevni treninzi o društvenoj odgovornosti preduzeća prema
zaposlenim ţenama, ţenama na trţištu i ţenama u zajednici za 15 crnogorskih preduzeća i
10 predstavnika/ca nevladinih organizacija (organizator: CRNVO). Trening su vodile
članice CRNVO tima trenera/ica za DOP - Lidija Brnović i Eleonora Albijanić.
 2008.-i dalje– Privredna komora Crne Gore informiše/edukuje članove udruţenja
privrede pri Komori o društveno odgovornom poslovanju. Privredna komora Crne Gore
organizuje seminare na teme: standardi kvaliteta, energetska efikasnost, timski rad i
donešenje odluka, zakonodavstvo EU (EU direktive o zaštiti ţivotne sredine, Izdavanje
sertifikata o proizvodima, tehnički standardi) i td.
 2012. godina - Projektom „Nacionalni centar za čistiju proizvodnju“, koji se realizuje sa
organizacijom Ujedinjenih nacija za industrijski razvoj (UNIDO), a uz finansijsku podršku
Vlade Slovenije predviĎen je transfer znanja iz oblasti čistih tehnologija, kroz koji prolazi
10 privrednih društava i 20 pojedinaca; Projekat „GREEN“, koji se realizuje sa Komorom
Veneta, finansiran od strane Evropske komisije, ima za cilj uvoĎenje energetski
efikasnijeg
poslovanja
u
privredna
društva
koja
proizvode
hranu;
Projekat
„Implementacija QMS i EMS u preduzećima“, dogovoren je sa slovačkom kompanijom
„ASTRAIA“. U okviru projekta biće sprovedena obuka preduzeća o sistemu menadţmenta
kvaliteta i sistemu upravljanja zaštitom ţivotne sredine.
20
4.3 Istraživanja/analize/studije/publikacije o DOP-u
 2006. godina - CRNVO sproveo istraţivanje o stavovima preduzeća o društveno
odgovornom poslovanju na uzorku od 57 preduzeća iz Podgorice i Bara (istraţivanje
dostupno na web sajtu CRNVO-www.crnvo.me, u okviru publikacije “Razvoj
društveno odgovornog poslovanja u Crnoj Gori”).
 2007. Godina- CRNVO formirao meĎusektorsku radnu grupu sačinjenu od
predstavnika/ca Ministarstva finansija Crne Gore, Zajednice opština Crne Gore, Unije
poslodavaca Crne Gore, CRNVO i eksperata iz Evropskog centra za neprofitno pravo
(ECNL) iz Budimpešte u cilju analize zakonskog okvira za razvoj društveno
odgovornog poslovanja (sa fokusom na korporativnu filantropiju) i definisanje
preporuka za unapreĎenje stanja DOP u Crnoj Gori. Analiza je dostupna u okviru
publikacije „Razvoj društveno odgovornog poslovanja u Crnoj Gori“ (www.crnvo.me).
 2008. godina - Centar za preduzetništvo i ekonomski razvoj (CEED) je, u saradnji sa
UNDP, pripremio Osnovnu studiju o društvenoj odgovornosti kompanija (CSR) u
Crnoj Gori. Ova studija predstavljala je dio šireg projekta (CSR na Zapadnom
Balkanu), čiji je cilj bio da procijeni i uporedi nivo praksi korporativne društvene
odgovornosti meĎu kompanijama koje posluju u jugoistočnoj Evropi. Studija je
dostupna na web sajtu CEED-www.visit-ceed.org.me.
 2010. godina - CRNVO je objavio publikaciju “Razvoj društveno odgovornog
poslovanja u Crnoj Gori i regionu-primjeri iz prakse” koja osim teorijskog osvrta na
koncept, meĎunarodni okvir, EU i regionalni okvir i stanje u Crnoj Gori sadrţi
primjere dobre prakse društveno odgovornih aktivnosti preduzeća iz Crne Gore i
regiona u oblasti radnih prava, zaštite ţivotne sredine i ulaganja u zajednicu.
 2011. godina - UNDP, zajedno sa Direkcijom za razvoj malih i srednjih preduzeća,
Unijom poslodavaca Crne Gore i CRNVO, a u saradnji sa De Facto Consultancy,
sproveo istraţivanje “Društvena odgovornost preduzeća” čiji je osnovni cilj bio
mjerenje društvene odgovornosti preduzeća u Crnoj Gori na uzorku od 186
preduzeća.
 2011. godina - Unija poslodavaca Crne Gore je objavila publikaciju “Principi radnih
prava Globalnog sporazuma Ujedinjenih nacija – vodič za biznis” koja sadrţi opis
svakog od četiri principa radnih prava Globalnog sporazuma UN-a, kao i listu izvora
21
MeĎunarodne organizacije rada (ILO) koja uključuje informacije, smjernice i
materijale povezane sa ovim principima. Publikacija UPCG je objavljena u saradnji sa
ILO i uz finansijsku podršku Austrijske razvojne agencije (ADA), a predstavlja
crnogorski prevod izvorne ILO brošure (izdanje iz 2010. god. na engleskom jeziku).
 2012. godina - Unija poslodavaca Crne Gore (UPCG) je, u okviru projekta „Ţenski
biznis – potencijal crnogorske ekonomije” podrţanog od strane UN Women, krajem
2011. god sprovela anketno istraţivanje (102 preduzeća u uzorku) koje je imalo za cilj
da identifikuje preduzeća koja baštine organizacionu kulturu u kojoj se sprovode
principi dostojanstvenih radnih uslova za ţene , kao i onih koja su voljna da takvu
praksu uvedu u redovno poslovanje. U interesu upoznavanja sa rezultatima ankete,
prezentacije primjera dobre poslovne prakse, kao i razmjene iskustva izmeĎu
preduzeća, UPCG je u februaru 2012. god organizovala okrugli sto pod nazivom
„Principi dostojanstvenih radnih uslova za ţene”. Rezultati ove UPCG ankete
dostupni su na web sajtu UPCG (www.poslodavci.org).
4.4 Nagrade za društveno odgovorno poslovanje
 Privredna komora Crne Gore svake godine dodjeljuje nagradu za društvenu
odgovornost. Dobitnici: 2008.g. Hemomont, doo Podgorica; 2009. g. 13. jul Plantaţe, AD Podgorica; 2010. g. Elektroprivreda Crne Gore, AD Nikšić i 2011. g.
Adriatic Marinas, doo Tivat.
 Počev od 2009. godine, Fond za aktivno graĎanstvo (FAKT) dodjeljuje nagradu za
filantropiju “ISKRA”. Osim kategorije za individualni doprinos, dodjeljuju se i nagrade
u kategoriji “Doprinos zajednici” i “Najbolji projekat na nacionalnom nivou”. Do sada
su nagradu za najbolji projekat na nacionalnom nivou dobile kompanije Crnogorski
Telekom AD (2009) i Telenor d.o.o. (2010). Nagradu za doprinos lokalnoj zajednici
dobili su: Elko Tim d.o.o. Podgorica (2009), Trebjesa AD Nikšić (2010) i Coca Cola
Hellenic – Crna Gora (2011). Pored glavnih nagrada, u proteklom period uručena su i
specijalna priznanja ISKRA: Nikpek AD Nikšić - specijalno priznanje za doprinos
lokalnoj zajednici (2009); Elektroprivreda Crne Gore – specijalno priznanje za akciju
“Svi smo pozvani” (2010); Podgorička banka-Societe generale group AD Podgorica specijalno priznanje za doprinos inkluzivnom obrazovanju u okviru kampanje
„Govorimo o mogućnostima“ (2011) i AD “Plantaţe” Podgorica - specijalno priznanje
22
za korporativnu filantropiju (2011). Detaljnije informacije o nagradi „ISKRA“ moţete
dobiti na web sajtu www.nagradaiskra.me.
 Već 5 godina zaredom, Asocijacija za demokratski prosperitet ZID (ADP Zid)
dodjeljuje godišnju Nagradu za volonterizam (posebna kategorija:Korporativni
volonterizam - za kompanije koje podrţavaju ili razvijaju vlastite volonterske
programe ili učestvuju u njihovoj realizaciji); Dobitnik nagrade za korporativni
volonterizam u 2010.godini je kompanija Elko tim, a dobitnik nagrade u 2009. godini
je kompanija Eko meduza iz Bijelog Polja. Detaljnije informacije o nagradi moţete
dobiti na web sajtu ADP Zid-www.zid.org.me.
 Po prvi put ove godine, NVO Ţenska alijansa za razvoj je organizovala d odjelu
Nagrada za rodnu ravnopravnost “ Naravno, ravnopravno”, u cilju nagraĎivanja malih
i srednjih preduzeća za doprinos osnaţivanju ţena i unapreĎivanju rodne
ravnopravnosti. Nagradu je dobila Societe General Banka Montenegro. Više detalja o
nagradi moţete naći na web sajtu www.nomobing.me.
4.5 Mreţe/multisektorska tijela za društveno odgovorno poslovanje
 2009. godina - CRNVO inicirao formiranje regionalne mreţe NVO koje se bave
društveno odgovornim poslovanjem. U tu svrhu, u okviru konferencije „Razvoj
društveno odgovornog poslovanja u Crnoj Gori i regionu - primjeri iz prakse“
organizovane
od
strane
CRNVO
odrţan
je
inicijalni
sastanak
relevatnih
predstavnika/ca NVO iz Crne Gore i regiona koje se bave DOP-om, Hrvatskog
poslovnog savjeta za odrţivi razvoj i Nacionalnog koordinacionog tijela za razvoj DOP
Republike Makedonije i pripremljen nacrt Statuta mreţe od strane izabrane
četvoročlane radne grupe. Inicijalnom sastanku je prisustvovala i predstavnica NVO
ADP Zid. U narednom periodu očekuje se usvajanje Statuta i prve zajedničke
aktivnosti mreţe.
 U decembru 2010. godine lansirana je mreţa UN Globalnog sporazuma (UN Global
Compact) u Crnoj Gori. Lansiranje mreţe inicirano je od strane kancelarije UNDP u
Crnoj Gori, uz podršku Direkcije za razvoj malih i srednjih preduzeća, Unije
poslodavaca Crne Gore, Centra za razvoj nevladinih organizacija (CRNVO), Telekoma
i Telenora. Predstavnici/e ovih institucija/organizacija/preduzeća ujedno su i članovi
nadzornog odbora (steering committee) UN Globalnog sporazuma. Povelju UN
23
Globalnog sporazuma potpisalo je 19 crnogorskih preduzeća, institucija i nevladinih
organizacija. Kancelarija UNDP u Crnoj Gori obavlja ulogu Sekretarijata mreţe..
Detaljnije
informacije
o
Mreţi
moţete
naći
na
web
sajtu
www.unglobalnisporazum.me.
 Članstvo u Regionalnoj mreţi za društveno odgovorno poslovanje za mala i srednja
preduzeća - U aprilu 2011. Odjeljenje za podršku Nacionalnom savjetu za odrţivi
razvoj je u ime Crne Gore postalo član Regionalne mreţe za društveno odgovorno
poslovanje za mala i srednja preduzeća (Organizacija za industrijski razvoj Ujedinjenih
nacija - UNIDO). Nakon završetka UNIDO-ovog projekta, Hrvatski centar za čistiju
proizvodnju (HRCČP) je preuzeo ulogu sekretarijata Mreže za period od jedne
godine. Institucionalizacija Mreže i dijeljenje vlasništva između zemalja regiona kad
nema glavne uloge UN-a predstavlja ključno pitanje koje se mora razriješti u cilju
daljeg funkcionisanja Mreže. Mreža se nije sastala od 22. jula 2011. godine. Jedna od
prvih aktivnosti koja je sprovedena jeste izrada Upitnika o sprovoĎenju koncepta
DOP-a u crnogorskim preduzećima. Rezultati Upitnika će biti uključeni u regionalni
izvještaj koji će Mreţa izraditi.
 2012. godina - Institut za standardizaciju Crne Gore je formirao stručno tijelo-
tehnički Komitet ISME/TK 007- društvena odgovornost koji će se baviti donošenjem i
razvojem crnogorskih standarda iz oblasti društvene odgovornosti. Za predsjednicu
TK izabrana je šefica Odjeljenja za podršku nacionalnom Savjetu za odrţivi razvojBosiljka Vuković. U toku je proces prevoĎenja standarda ISO 26000 - Guidance on
social responsibility od strane članova/ica stručnog tijela, a njegovo objavljivanje na
crnogorskom jeziku se očekuje krajem 2012. godine.
4.6 Javne politike i društveno odgovorno poslovanje
 2007. godina - Strategijom saradnje Vlade i nevladinih organizacija (2007.-2011.)
definisan je poseban cilj “Podsticanje kulture davanja i društveno odgovornog
poslovanja”. U cilju ostvarenja ovog cilja, bila je predviĎena realizacija aktivnosti
izmjene i dopune Zakona o porezu na dobit pravnih lica i to u 2010. godini. Kao
nosioci aktivnosti odreĎeni su Vlada Crne Gore, Ministarstvo finansija, Poreska
uprava i NVO.
24
 2010. godina - Akcionim planom za implementaciju Strategije razvoja malih i srednjih
preduzeća (2011.-2015.) predviĎene su aktivnosti procjene nivoa razvoja društveno
odgovornog poslovanja i realizovanja kampanja u cilju informisanja i podizanja nivoa
svijesti MSP o konceptu društveno odgovornog poslovanja a u cilju jačanja društvene
odgovornosti u malim i srednjim preduzećima.
 Akcionim planom Nacionalne strategije odrţivog razvoja za 2011.-2012.godinu
propisana je kao posebna mjera Definisanje strateškog okvira za odrţivu potrošnju i
proizvodnju i promovisanje koncepta društveno odgovornog poslovanja u dijelu
Akcionog plana koji se odnosi na oblast Makroekonomska kretanja (str 5. Akcionog
plana). Akcioni plan je dostupan na web sajtu Odjeljenja za podršku nacionalnom
Savjetu za odrţivi razvoj-www.kor.gov.me.
 2011. godina - Akcioni plan Komunikacione strategije odrţivog razvoja (2011.-2013.)
za 2011. godinu predviĎa set aktivnosti koji ima za cilj promovisanje koncepta
odrţivog razvoja i društveno odgovornog poslovanja. Akcioni plan je dostupan na web
sajtu Odjeljenja za podršku nacionalnom Savjetu za odrţivi razvoj-www.kor.gov.me.
 2011./2012.
godina - U partnerstvu kancelarije UNDP-a u Crnoj Gori, kabineta
potpredsjednika Vlade za ekonomsku politiku i finansijski sistem i Odjeljenja za
podršku Nacionalnom savjetu za odrţivi razvoj u Ministarstvu odrţivog razvoja i
turizma u decembru 2011. godine je odrţan okrugli sto sa predstavnicima/ama
ministarstava, organa uprave, kao i poslovnog sektora i nevladinih organizacija na
kome je predstavljen koncept Studije/Analize nivoa uključenosti koncepta društveno
odgovornog poslovanja u nacionalne politike Crne Gore, kao i glavni zaključci
intenzivnog procesa konsultacija koje su obavljene u procesu pripreme. Cilj Studije je
da na osnovu analize postojećeg stanja predloţe mjere za uključivanje koncepta DOPa u nacionalne politike Crne Gore. Na osnovu bilateralnih konsultacija odrţanih
krajem decembra i zaključaka prethodno pomenutog okruglog stola, uraĎen je Nacrt
Studije koji je dostavljen na uvid i komentare relevantnim predstavnicima iz javnog,
civilnog i biznis sektora.
 2012. godina - U Akcionom planu
pripremljenom u skladu sa inicijativom
Partnerstvo otvorenih vlada “Open Government Partnership (OGP)” definisan je
25
poseban strateški cilj usmjeren ka jačanju društvene odgovornosti preduzeća u kojem
se navodi da Vlada Crne Gore u narednom periodu treba da izradi strateški okvir za
društveno odgovorno poslovanje, da će Crna Gora promovisati i dati podršku
udruţivanju društvenih aktera u oblasti DOP-a u Crnoj Gori kao i da će u okviru
projekta „Podsticanje dijaloga i partnerstva za odrţivi razvoj izmeĎu Vlade i biznis
sektora u Crnoj Gori“ Crna Gora nastaviti sa organizovanjem radionica o društveno
odgovornom poslovanju i kreirati priručnik odnosno vodič za društveno odgovorno
poslovanje za preduzeća1.
4.7 Ostale aktivnosti na polju društveno odgovornog poslovanja
 2005.godina - Usvajanjem “Etičkog kodeksa poslodavaca” na godišnjoj Skupštini Unije
poslodavaca Crne Gore (UPCG), UPCG i njeni članovi (privredni subjekti) obavezali
su se da, u skladu sa svojim kapacitetima, pruţe puni doprinos ostvarivanju deset
principa Globalnog sporazuma UN-a (UN Global Compact) i Milenijumskih razvojnih
ciljeva UN-a koji su, izmeĎu ostalog, sadrţani u ovom Kodeksu. “Etički kodeks
poslodavaca” moţete naći na web sajtu UPCG (www.poslodavci.org), ili direktno
preuzeti sa linka: http://www.poslodavci.org/srp/files/d_Kodeks_10.12.05..pdf
 2007. godina - Privredna komora Crne Gore je Komora je 2007. godine obrazovala
Odbor za energetsku efikasnost i zaštitu ţivotne sredine sa zadatkom da na
organizovan način usklaĎuje privredni i društveni interes u oblasti energetske
efikasnosti, zaštite ţivotne sredine i odrţivog razvoja, podsticanja stranih direktnih
investicija u ovim sektorima, realizacije projekata iz ovih oblasti od interesa za
privredu i društvenu zajednicu u cjelini.
1
Akcioni plan je pripremljen u skladu sa principima Inicijative Partnerstvo otvorenih vlada, str.13 i 14 (izvor: web
sajt Vlade Crne Gore- http://www.gov.me/biblioteka/Planovi)
26
Bibliografija
CSR Europe, ENTERPRISE 2020: Pametno Održivo Sveobuhvatno, (2010)
Direkcija za razvoj malih i srednjih preduzeća, Strategija razvoja malih i srednjih preduzeća
(2011.-2015.), Podgorica (2011.)
European Commision, Communication from the Commission to the European Parliament,
The Councel, The european Economic and Social Committee and Commitee of the regions:
A renewed EU strategy 2011-14 for Corporate Social Responsibility, COM(2011) 681
(Inovirana Strategija društveno odgovornog poslovanja EU (2011.-2014.)
European Commission, Sustainable and responsible business, Corporate Social Responsibility (CSR),
dostupno na adresi : http://ec.europa.eu/enterprise/policies/sustainable-business/corporatesocial-responsibility/index_en.htm
http://www.unglobalcompact.rs/doc/Prakticni%20vodic%20za%20izvestavanje%20o%20napret
ku%20%28ION%29.pdf
ISO 26000 : Guidance on social responsibility - Smjernice za društvenu odgovornost. Radni
nacrt MEST ISO 26000
Letica B, Doba odgovornosti, MATE d.o.o., Zagreb (2010.)
SMART CSR, Razvoj CSR-a, dostupno na adresi :
http://www.smartkolektiv.org/cms/item/csr/sr/O+CSR-u/Razvoj+CSR-a.html
SMART kolektiv, Pojmovnik društveno odgovornog poslovanja, Beograd (2007), dostupno na adresi:
http://www.smartkolektiv.org/cms/item/csr/sr/Resursni+centar/Publikacije.html
TUAC, OECD smjernice za multinacionalne kompanije, Vodič za sindikate (2007). Dostupno
na http://old.tuac.org/publicat/guidelines-SERB.pdf
United Nations Global Compact, Praktični vodič za Izveštavanje o napretku (ion) Globalnog
dogovora Ujedinjenih nacija, (2008)
Vlada Crne Gore, Akcioni plan za implementaciju Partnerstva otvorenih Vlada, Podgorica
(2010)
Vlada Crne Gore, Kancelarija za održivi razvoj, Akcioni plan nacionalne Strategije održivog
razvoja za 2011. Godinu, Podgorica (2011.)
Vlada Crne Gore, Kancelarija za održivi razvoj. Akcioni plan Komunikacione strategije
održivog razvoja (2011.-2013.), Podgorica (2010.)
Vlada Crne Gore, Kancelarija za saradnju sa nevladinim organizacijama u Generalnom
sekretarijatu Vlade Crne Gore, Strategija saradnje Vlade i nevladinih organizacija,
Podgorica (2009)
27
Napomena: Osim literature koja je navedena u ovoj sekciji, u samom dokumentu se nalaze
(hiper)linkovi koji će Vam pružiti dodatne informacije.
28
Download

Info paket o DOP-u Mreza za DO final